«Περί ὄνου σκιᾶς» - Μια γαϊδουροιστορία από τον Δημοσθένη

Η έκφραση «περί όνου σκιάς» αναφέρεται για οποιοδήποτε ασχολείται με σαχλά πράγματα αντί για τις σοβαρές υποθέσεις που αφορούν το μέλλον του....

    Σύμφωνα με την παράδοση (και το έργο του Κρίστοφ Μάρτιν Βίλαντ «Η Ιστορία των Αβδηριτών»), ένας ταξιδιώτης ή γιατρός (ο Στρουθίωνας) νοίκιασε έναν γάιδαρο από έναν αγωγιάτη (τον Άνθρακα) για να μετακινηθεί. 
    Κατά τη διάρκεια της διαδρομής μέσα στον ήλιο, ο επιβάτης σταμάτησε για να ξεκουραστεί και κάθισε στη σκιά του γαϊδάρου. Ο αγωγιάτης αντέδρασε και του ζήτησε επιπλέον χρήματα, υποστηρίζοντας ότι του είχε νοικιάσει το ζώο για μεταφορά και όχι τη σκιά του. 
Η διαφωνία πήρε τεράστιες διαστάσεις, κατέληξε σε δικαστική διαμάχη και δίχασε ολόκληρη την πόλη των Αβδήρων σε δύο μερίδες (τους «σκιερούς» και τους «ονικούς»), καταλήγοντας ακόμα και σε πολιτικές κρίσεις. 

Η ιστορία, όπως τη χρησιμοποίησε ο Δημοσθένης στην Εκκλησία του Δήμου (ή σύμφωνα με άλλες πηγές, ενώπιον δικαστών), αποτελεί ένα από τα πιο διάσημα τεχνάσματα της αρχαίας ρητορικής. 
Όταν ο Δημοσθένης ανέβηκε στο βήμα για να μιλήσει για μια πολύ σοβαρή πολιτική ή αμυντική υπόθεση της Αθήνας (μια υπόθεση «ζωής και θανάτου»), παρατήρησε ότι το κοινό θορυβούσε, αδιαφορούσε και δεν του έδινε καμία σημασία.
Τότε, άλλαξε αμέσως ύφος και είπε στο πλήθος: 
«Άνδρες Αθηναίοι, ακούστε με για λίγο. Έχω να σας διηγηθώ μια ολοκαίνουργια και πολύ ευχάριστη ιστορία». 
Το πλήθος ησύχασε αμέσως και έστησε αυτί. Ο Δημοσθένης ξεκίνησε την αφήγησή του: 
«Ένας νεαρός Αθηναίος νοίκιασε το καλοκαίρι έναν γάιδαρο από έναν αγωγιάτη για να ταξιδέψει από την Αθήνα μέχρι τα Μέγαρα. Το μεσημέρι, ο ήλιος έκαιγε υπερβολικά και δεν υπήρχε πουθενά εκεί γύρω κάποιο δέντρο ή καταφύγιο για να προστατευτούν από την κάψα. 
Ο νεαρός ταξιδιώτης ξεπέζεψε, έβγαλε το σαμάρι και κάθισε στο έδαφος, ακριβώς κάτω από την κοιλιά του γαϊδάρου, για να προστατευτεί στη σκιά του ζώου. 
Ο αγωγιάτης όμως εκνευρίστηκε, τον άρπαξε και του είπε να σηκωθεί:
– "Φύγε από εκεί, η σκιά είναι δική μου!"
– "Μα τι λες;" απάντησε ο ταξιδιώτης. "Εγώ νοίκιασα τον γάιδαρο!"
– "Ναι, τον γάιδαρο τον νοίκιασες," ανταπάντησε ο αγωγιάτης, "αλλά τη σκιά του γαϊδάρου δεν σού την πούλησα ούτε σού την νοίκιασα!" 
Οι δύο άνδρες άρχισαν να λογομαχούν έντονα, να σπρώχνονται και τελικά επέστρεψαν στην πόλη για να λύσουν τις διαφορές τους στα δικαστήρια...» 
Μόλις ο Δημοσθένης έφτασε σε αυτό το σημείο, σταμάτησε απότομα την ιστορία, κατέβηκε από το βήμα, γύρισε την πλάτη στο κοινό και άρχισε να απομακρύνεται. 
Οι Αθηναίοι, που είχαν απορροφηθεί εντελώς από την αφήγηση, άρχισαν να του φωνάζουν, να τον καλούν πίσω και να τον παρακαλούν να τους πει τη συνέχεια: «Τι έγινε μετά; Ποιος κέρδισε τη δίκη; Σε ποιον ανήκε τελικά η σκιά;» 
Τότε ο Δημοσθένης ξανανέβηκε στο βήμα και τους χλεύασε με οργή: 
«Ώστε έτσι λοιπόν; Όταν σάς μιλώ για τα πιο σοβαρά και κρίσιμα θέματα της πόλης μας, για τους κινδύνους που μας απειλούν και για τη ζωή σας, βαριέστε και αδιαφορείτε. Όταν όμως πρόκειται να ακούσετε μια σαχλή ιστορία για τη σκιά ενός γαϊδάρου («περί όνου σκιάς»), κρέμεστε από τα χείλη μου και καίγεστε να μάθετε την απόφαση;»
    Με αυτό το ευφυές ρητορικό τέχνασμα, ο Δημοσθένης κατάφερε να κάνει τους Αθηναίους να ντραπούν για τη συμπεριφορά τους, να συνειδητοποιήσουν την επιπολαιότητά τους και, τελικά, να τον ακούσουν με απόλυτη προσοχή.

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Κοίτα στα μάτια το παιδί σου...

Κοίτα στα μάτια το παιδί σου.
Διάβασε τα μάτια του.

    Θα μάθει, αργά ή γρήγορα, την προπαίδεια του 8, θα μάθει, έστω και σε γενικές γραμμές τη νομοθεσία του Ιουστινιανού, θα μάθει τους χρόνους του ἁλίσκομαι , θα μάθει και ορθογραφία... (εδώ έχουν τελειώσει πανεπιστήμια και γράφουν το μήνυμα/μύνημα, το επηρεάζω/επιρρεάζω)... θα μάθει... θα τελειώσει το Γυμνάσιο, το Λύκειο και κάποια σχολή...
Κοίτα στα μάτια το παιδί σου.
Μάθε, εσύ, το παιδί σου.
Κάτσε δίπλα του, μίλησέ του και τότε θα σου πει για τις χαρές και τις λύπες του, τους φόβους και τα άγχη του, τα όνειρα και τις ελπίδες του. Θα σου πει με τι θυμώνει, τι το κάνει χαρούμενο, τι αγαπάει και τι απεχθάνεται.
Μάθε το παιδί σου, πριν το "μάθει" κάποιος άλλος...

Με αγάπη, 

το Χαμομηλάκι

«Sephora Kids» / 😥Η Χαμένη Παιδικότητα😥

Τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε έναν κόσμο που δεν τον επιλέξαμε εμείς. Και οφείλουμε να τα βοηθήσουμε να τον καταλάβουν.

    Ο ρόλος των social media influencers στην πρόωρη απώλεια της παιδικότητας είναι καταλυτικός. Πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram έχουν μετατραπεί σε παγκόσμια ψηφιακά πρότυπα, ρυθμίζοντας τη συμπεριφορά των παιδιών με έναν τρόπο που κανένα παραδοσιακό μέσο (όπως η τηλεόραση ή τα περιοδικά) δεν είχε καταφέρει στο παρελθόν.

    Το φαινόμενο αυτό μάλιστα έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις διεθνώς, που έχει γεννήσει τον όρο «Sephora Kids». Ο όρος περιγράφει κορίτσια της προεφηβείας (ακόμα και από 8 έως 12 ετών) που εισβάλλουν στα καταστήματα καλλυντικών αναζητώντας εξειδικευμένα αντιγηραντικά σέρουμ, ρετινόλες και βαριά foundations, επειδή τα είδαν στα βίντεο των αγαπημένων τους influencers.
    Οι μηχανισμοί με τους οποίους οι influencers επιταχύνουν αυτή την απώλεια της παιδικότητας περιλαμβάνουν:

Την Ψευδαίσθηση της «Φιλικής» Συμβουλής
    Αντίθετα με τις παλιές διαφημίσεις, οι influencers μιλούν μέσα από το δωμάτιό τους, άβαφοι στην αρχή, με έναν άμεσο και οικείο τρόπο. Αυτό κάνει τα έφηβα κορίτσια να μην τους βλέπουν σαν διαφημιστές, αλλά σαν «μεγάλες αδελφές» ή φίλες που τους εμπιστεύονται μυστικά. Όταν η influencer λέει «αυτό το προϊόν μου άλλαξε τη ζωή», το παιδί το εισπράττει ως απόλυτη αλήθεια και νιώθει ότι το χρειάζεται για να είναι αποδεκτό.

Την Κανονικοποίηση των «Ρουτινών» Ενηλίκων
    Τα δημοφιλή βίντεο τύπου "GRWM" (Get Ready With Me) ή οι περίπλοκες ρουτίνες skincare 10 σταδίων παρουσιάζουν μια πολύ συγκεκριμένη καθημερινότητα. Το να ξυπνάει ένα παιδί και να αφιερώνει 40 λεπτά για να στρώσει χημικά προϊόντα στο πρόσωπό του παρουσιάζεται ως το «φυσιολογικό» και το «cool». Έτσι, η ανεμελιά του να ξυπνάς και απλώς να παίζεις ή να ετοιμάζεσαι για το σχολείο αντικαθίσταται από την καταναλωτική υποχρέωση μιας ενήλικης γυναίκας.

Την Δικτατορία των Αλγορίθμων και των Φίλτρων
    Ο αλγόριθμος των social media είναι σχεδιασμένος να κρατά τα παιδιά καθηλωμένα. Αν ένα κορίτσι δει ένα βίντεο μακιγιάζ, η αρχική του σελίδα θα γεμίσει αμέσως με εκατοντάδες παρόμοια βίντεο. Παράλληλα, η χρήση έξυπνων φίλτρων (που λειαίνουν το δέρμα, μεγαλώνουν τα χείλη και στενεύουν τη μύτη) δημιουργεί μια διαστρεβλωμένη εικόνα της πραγματικότητας. Το παιδί συγκρίνει το αληθινό του πρόσωπο στον καθρέφτη με την «τέλεια» ψηφιακή εικόνα της influencer, νιώθει ανεπαρκές και καταφεύγει στο έντονο βάψιμο για να γεφυρώσει το κενό.

Την Εμπορευματοποίηση της Εφηβείας
    Οι influencers επιβραβεύονται οικονομικά για να δημιουργούν ανάγκες. Προωθούν την ιδέα ότι η ευτυχία, η αυτοπεποίθηση και η κοινωνική επιτυχία αγοράζονται μέσα σε ένα σωληνάριο καλλυντικού. Τα παιδιά γίνονται πρόωρα καταναλωτές, μπαίνοντας σε έναν αέναο αγώνα να αποκτήσουν το επόμενο «viral» προϊόν, χάνοντας την ικανότητα να χαίρονται τα απλά, ανέξοδα πράγματα της ηλικίας τους.

Πώς αντιμετωπίζεται η ψηφιακή αυτή πίεση;
    Οι γονείς δεν μπορούν να εξαφανίσουν το διαδίκτυο, αλλά μπορούν να αλλάξουν το πώς το παιδί το καταναλώνει:

· Κριτική Σκέψη (Media Literacy): Συζητάμε με το παιδί για το πώς βγαίνουν τα χρήματα στα social media. Εξηγούμε φράσεις όπως «αυτό είναι πληρωμένη διαφήμιση» ή «πίσω από αυτό το βίντεο υπάρχει επαγγελματικός φωτισμός και φίλτρα».

· Αλλαγή του «Feed»: Ενθαρρύνουμε το παιδί να ακολουθήσει λογαριασμούς influencers που εστιάζουν σε άλλα ενδιαφέροντα (π.χ. αθλητισμό, επιστήμη, τέχνη, χιούμορ, βιβλία) και όχι αποκλειστικά στην εξωτερική εμφάνιση.

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πόσο και πώς πρέπει να βοηθάμε τα παιδιά στο διάβασμα και τις εργασίες, όταν αυτά βαριούνται;

Το ερώτημα που συνήθως ανακύπτει και, ομολογουμένως, προβληματίζει έντονα τους γονείς είναι αν θα πρέπει να βοηθούν τα παιδιά με τις εργασίες του σχολείου ή αν θα πρέπει να απέχουν.

Πόσο, λοιπόν, μπορεί ή πρέπει ο γονιός να βοηθά το παιδί στις ασκήσεις για το σπίτι;



Άλλο βοηθώ και άλλο κάνω τις ασκήσεις!



Υπάρχει μια γραμμή – ίσως λεπτή – ανάμεσα στο να βοηθάτε το παιδί σας και στο να καταλήγετε τελικά εσείς να κάθεστε στο γραφείο ή να εμφανίζεστε ως… λυσσάρι!



Το παιδί είναι υπεύθυνο για τις ασκήσεις του. Η δική σας υποχρέωση είναι να εξηγήσετε κάτι που δεν καταλαβαίνει και να το βοηθήσετε στην οργάνωση της μελέτης του.



Στόχος η μάθηση και όχι ο βαθμός.



Το παιδί σας έχει μια εργασία, την ολοκληρώνει, αλλά εσείς κρίνετε ότι είναι μέτρια. Σκέφτεστε ότι δεν θα πάρει καλό βαθμό ή ότι δεν θα είναι το καλύτερο γραπτό της τάξης.



Έχετε δύο επιλογές: να αφήσετε το παιδί να παραδώσει την εργασία όπως την έκανε ή να φτιάξετε εσείς μια καλύτερη!

Η σωστή επιλογή είναι η πρώτη.
Σημασία έχει το παιδί να παρουσιάζει τη δική του δουλειά, να προσπαθεί και, μέσα από τα λάθη του, να μαθαίνει. Κάποια άλλη στιγμή μπορείτε να κάνετε μαζί μια παρόμοια άσκηση, ώστε να το βοηθήσετε να βελτιωθεί.



Διόρθωση λαθών



Το παιδί ολοκληρώνει μια άσκηση και η μαμά βλέπει ότι έχει κάνει ορθογραφικά λάθη.

Τι κάνει; Συνήθως του τα διορθώνει!

Είναι σωστό; Όχι βέβαια!

Ζητάμε από το παιδί να κάνει πάντα έναν έλεγχο, αφού ολοκληρώσει την άσκηση. Αν δεν εντοπίσει τα λάθη, τότε τα συζητάμε μαζί, εξηγούμε το κάθε τι και το προτρέπουμε να τα διορθώσει.

Τα λάθη, μάλιστα, αποτελούν μια καλή ευκαιρία για μια σύντομη επανάληψη σε κάποιο γραμματικό φαινόμενο.



Τα παιδιά έχουν την ευθύνη



Κάποια παιδιά δεν σημειώνουν τις ασκήσεις τους, ξεχνούν να πάρουν ή να κάνουν τις φωτοτυπίες τους και, μάλιστα, πολλές φορές το κάνουν επίτηδες.
Τότε η μαμά συνήθως παίρνει τηλέφωνο κάποιον συμμαθητή και μαθαίνει τις υποχρεώσεις του παιδιού.
Αυτό μπορεί να συμβεί μία φορά. Αν όμως γίνεται επανειλημμένα, το παιδί δεν θα μάθει να σημειώνει μόνο του τις εργασίες του.



Τι κάνουμε, λοιπόν;

Βάζουμε το παιδί να παίρνει τηλέφωνο τον συμμαθητή του. Γρήγορα θα νιώσει άβολα αν πρέπει να το κάνει αυτό κάθε μέρα και, πιθανότατα, θα αρχίσει να σημειώνει τις εργασίες του.
Το προτρέπουμε να χρησιμοποιεί ένα μπλοκ ή ένα τετράδιο για τις σημειώσεις των ασκήσεων.
Επίσης, μπορούν να βοηθήσουν οι συνδετήρες ή οι σελιδοδείκτες, ώστε να ξέρει σε ποια σελίδα βρίσκεται.
Βρείτε, δηλαδή, εσείς τον καλύτερο τρόπο για να βοηθήσετε το παιδί σας να οργανώνει και να κρατά τις σημειώσεις του για τις εργασίες.



Δεν είστε δάσκαλος



Το παιδί σας βαριέται να διαβάσει ένα κείμενο, για παράδειγμα, στην Ιστορία. Εσείς, λοιπόν, το διαβάζετε, κάνετε και μια κανονική «παράδοση» του μαθήματος και το παιδί απλώς ακούει και μαθαίνει.

Λάθος!

Το παιδί πρέπει να μάθει να διαβάζει ένα κείμενο και να το κατανοεί. Επίσης, πρέπει να προσέχει την παράδοση του μαθήματος στο σχολείο.

Αν, όμως, ξέρει ότι η μαμά θα κάνει τη δασκάλα στο σπίτι, τότε είναι πολύ πιθανό να χαζεύει στην τάξη.



Αφήστε τα παιδιά να σκεφτούν



«Μαμά, πώς γράφεται η λέξη “χαρίζω”;»

Η σωστή απάντηση δεν είναι απλώς να του πείτε «με ι», αλλά να αφήσετε το παιδί σας να σκεφτεί το πώς και το γιατί.

Μπορείτε, για παράδειγμα, να επισημάνετε την κατάληξη του ρήματος, ώστε το παιδί να θυμηθεί τον κανόνα. Έτσι κάνετε και μια μικρή επανάληψη στα ρήματα σε -ίζω, επισημαίνοντας παράλληλα και τις εξαιρέσεις τους. Μπορείτε, για παράδειγμα, να του θυμίσετε λέξεις της ίδιας οικογένειας: χαρίζω – χάρισμα, αθροίζω – άθροισμα, δανείζω – δάνειο κ.λπ. Έτσι, μια απλή απορία γίνεται ευκαιρία για μια μικρή και χρήσιμη επανάληψη.



Μαζί στο γραφείο;



Όχι, φυσικά!
Δεν χρειάζεται να κάθεστε μαζί με το παιδί, όση ώρα διαβάζει. Είναι μια τακτική που γρήγορα θα σας κουράσει και θα δημιουργήσει στο παιδί την ανάγκη να διαβάζει πάντα παρέα με κάποιον.
Μπορεί να σας φαίνεται χαριτωμένο στην πρώτη Δημοτικού, αλλά αργότερα θα γίνει κουραστικό!



Δείξτε από την αρχή στα παιδιά σας πώς να οργανώνουν τη μελέτη τους. Να είστε διαθέσιμοι για τυχόν βοήθεια, αλλά και για έναν έλεγχο ότι το παιδί σας πράγματι διάβασε και ολοκλήρωσε τις εργασίες του.



Το ζητούμενο είναι η αυτονομία



Το ζητούμενο δεν είναι να διαβάσει το παιδί χωρίς καμία βοήθεια από την πρώτη στιγμή. Είναι να μάθει, σταδιακά, να διαβάζει μόνο του.
Ο γονιός είναι δίπλα του για να το καθοδηγήσει, να το ενθαρρύνει και να το βοηθήσει όταν πραγματικά χρειάζεται. Δεν είναι όμως εκεί για να πάρει τη θέση του.

Άλλωστε, η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι να παραδώσει το παιδί την τέλεια εργασία.

Είναι να μπορεί, λίγο λίγο, να πει:

«Μπορώ να το κάνω μόνος μου!» 

Το Χαμομηλάκι

Γιατί δεν εκτιμάμε όσα έχουμε;

Η «Ηδονική Προσαρμογή» (Hedonic Treadmill): 

Ο άνθρωπος έχει την τάση να συνηθίζει γρήγορα κάθε νέα θετική κατάσταση. Μια καλή δουλειά, μια σχέση, ένα νέο σπίτι, μετά από λίγο καιρό γίνονται το «νέο φυσιολογικό» και σταματάνε να μας δίνουν χαρά.

Η ψευδαίσθηση της αιωνιότητας: 

Ζούμε σαν να μην πρόκειται να αλλάξει ποτέ τίποτα. Θεωρούμε δεδομένο ότι οι γονείς μας, οι φίλοι μας ή η υγεία μας θα είναι πάντα εκεί, στην ίδια κατάσταση.

Το κυνήγι του «επόμενου»: 

Συνδέουμε την ευτυχία με το μέλλον («Θα είμαι καλά όταν πάρω προαγωγή», «όταν αγοράσω αυτοκίνητο», «όταν αλλάξουν οι συνθήκες»), χάνοντας το μοναδικό σημείο όπου πραγματικά υπάρχουμε: το παρόν.
Πώς μετατρέπουμε το «είχα» σε «έχω»;
Αν θέλεις να φέρεις αυτή τη φιλοσοφία στην καθημερινότητά σου, υπάρχουν μερικές απλές αλλά πανίσχυρες πρακτικές:

Η μέθοδος της «Αρνητικής Οπτικοποίησης»: 

Είναι μια αρχαία στωική άσκηση. Σκέψου για λίγα δευτερόλεπτα πώς θα ήταν η ζωή σου αν έχανες ξαφνικά κάτι που θεωρείς δεδομένο σήμερα (π.χ. την τωρινή σου δουλειά, ένα συγκεκριμένο πρόσωπο ή την ικανότητά σου να περπατάς). Η ανακούφιση που νιώθεις όταν επιστρέφεις στην πραγματικότητα σε κάνει να εκτιμάς αμέσως αυτό που έχεις.
Εστίαση στις λεπτομέρειες: 

Μην περιμένεις τα «μεγάλα» γεγονότα για να χαρείς. Ένας καλός καφές το πρωί, ένα ζεστό ντους, ένα μήνυμα από έναν φίλο είναι τα «έχω» που συνθέτουν την ποιότητα της ζωής μας.
Πες το στους ανθρώπους σου: 

Μην κρατάς την εκτίμησή σου μέσα σου. Αν κάποιος ομορφαίνει τη ζωή σου, πες του το σήμερα. Αύριο οι συνθήκες μπορεί να είναι διαφορετικές.

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι