Δευτέρα, 8 Οκτωβρίου 2018

Βία: Η "μεταδοτική ασθένεια" της εποχής;

Συγγραφέας: Η Ελίνα Τσιούλη 

Συνηθίζεται να πιστεύουμε ότι η βία λαμβάνει χώρα μόνο σε δρόμους πόλεων με υψηλή εγκληματικότητα και σε καταστάσεις πολέμου. Πλέον γνωρίζουμε ότι η βία κυριαρχεί στις εκκλησίες, στα σχολεία, σε αγροτικές περιοχές και σε μικρές πόλεις. Προκαλεί εκατομμύρια θυμάτων σε όλο τον κόσμο κάθε χρόνο.

Η επιθετικότητα και η βία είναι όροι που χρησιμοποιούνται εναλλάξ. Ωστόσο υπάρχουν μερικές διακρίσεις ανάμεσά τους που θα έπρεπε να επισημανθούν: η βία ορίζεται ως ένας τρόπος φυσικής επίθεσης με πρόθεση τον τραυματισμό ενός άλλου προσώπου ή την καταστροφή της περιουσίας του άλλου. 
Η βία συνήθως δεν μπορεί να προληφθεί ή να προβλεφθεί από τα άτομα που επηρεάζει. Οι αιτίες που οδηγούν στη βία μπορεί να σχετίζονται με το κοινωνικό επίπεδο, τα προσωπικά χαρακτηριστικά ή να προκαλείται και από θεσμικούς παράγοντες.

Η βία είναι αδιάφορο το ποιον επηρεάζει και βρίσκεται σε πολλούς τομείς της ζωής συμπεριλαμβανουμένου του εργασιακού χώρου, του σπιτιού και δημοσίων χώρων. Η επιθετικότητα μπορεί γενικά να οριστεί ως όλες οι συμπεριφορές που έχουν ως σκοπό τη βλάβη ενός άλλου προσώπου, ψυχολογικά ή σωματικά ή την καταστροφή της περιουσίας του. Η επιθετικότητα είναι πιο πολύ η πρόθεση παρά η ενέργεια. Όταν ένα άτομο αντιτίθεται στους κοινωνικούς κανόνες που εφαρμόζονται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση μπορεί να θεωρηθεί επιθετικό.

Η επιθετικότητα και η βία μπορούν να είναι η αιτία πολλών διαφορετικών διαταραχών. 
Τα άτομα με επιθετική ή βίαιη συμπεριφορά μπορεί να υποφέρουν από παθητικο-επιθετική συμπεριφορά με ξεσπάσματα και εκρήξεις θυμού. Επίσης, μπορεί να εμφανίζουν μείζονα κατάθλιψη, γενική ανησυχία, διπολική διαταραχή ή διαταραχή μετατραυματικού στρες από τις οποίες η επιθετικότητα και η βία αποτελούν έμμεσο αποτέλεσμα. Οι επιθετικές και οι βίαιες συμπεριφορές μπορεί επίσης να είναι αποτέλεσμα της χρήσης ή της εξάρτησης από ουσίες και αλκοόλ.

Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη βίαιη συμπεριφορά;
Πολυάριθμοι παράγοντες καθορίζουν τη συμπεριφορά και αν ένα άτομο είναι σε κίνδυνο να αναπτύξει βίαιες τάσεις και συμπεριφορές. Αυτοί οι παράγοντες περιλαμβάνουν βιολογικά χαρακτηριστικά, τύπους οικογενειακών δεσμών, ατομικά χαρακτηριστικά, επίπεδο εκπαίδευσης και ευφυίας, χαρακτηριστικά αναπτυξιολογικά, τύπους σχέσεων, κουλτούρα και ψυχική ανθεκτικότητα, δηλαδή τόσο ιδιοσυστασιακά όσο και κοινωνικά χαρακτηριστικά. 
Κάθε παράγοντας στη ζωή ενός ατόμου μπορεί να επηρεάσει ή να επηρεαστεί από άλλους παράγοντες. 
Όταν υπάρχει συσσώρευση αρνητικών παραγόντων (όπως κακοποίηση, χαοτικές γειτονιές ή ψυχολογικά προβλήματα) και απουσιάζουν οι θετικοί παράγοντες (όπως ευκαιρίες για επιτυχίες, μορφωτικά ερεθίσματα, ψυχολογική ανθεκτικότητα), τότε είναι πιο πιθανό η βία να προκύψει ως μέσο διαχείρισης προβλημάτων στη ζωή ενός ατόμου. 
H βίαιη συμπεριφορά ανακύπτει όταν οι αρνητικοί παράγοντες υπερισχύουν των θετικών και τότε είναι που χάνεται ο έλεγχος.

Συχνοί προστατευτικοί παράγοντες είναι πέρα από ενδοατομικά χαρακτηριστικά (ευφυία, ανθεκτικότητα), η εγκαθίδρυση μιας στενής σχέσης μ'έναν υποστηρικτικό ενήλικα, η ενθάρρυνση ισότιμων σχέσεων ή η λήψη προστασίας από ένα βίαιο οικογενειακό περιβάλλον. 
Τέτοιοι παράγοντες μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στο εάν ένα άτομο θα γίνει κακοποιός ή πνευματικά ισορροπημένος συνεισφέροντας θετικά στην κοινωνία.

Τι προκαλεί τη βία;
Σίγουρα δεν υπάρχει μια απάντηση στο τί προκαλεί τη βία. Μελέτες βίαιων ατόμων έδειξαν ότι υπάρχουν ορισμένες διαδικασίες αρνητικών σκέψεων που κυριεύουν το μυαλό βίαιων ατόμων επηρεάζοντάς τα να εμπλακούν σε βίαιες συμπεριφορές. Πρόκειται για σχήματα-μοτίβα αρνητικών σκέψεων ενάντια στον εαυτό και εχθρικότητας και καχυποψίας εναντίον των υπολοίπων. Τα βίαια άτομα επιδεικνύουν έλλειψη εμπιστοσύνης για το κοινωνικό περιβάλλον και αμφιβολία για το πόσο υποστηρικτικό μπορεί να είναι.

Αυτές οι καχύποπτες σκέψεις ενθαρρύνουν τα άτομα να αναπτύξουν μια στάση άμυνας και αυτοπροστασίας από έναν αντιλαμβανόμενο κίνδυνο. 
Επειδή η λανθασμένη αντίληψη κάνει την απειλή να φαίνεται αληθινή, τα άτομα αυτά νιώθουν ότι νομιμοποιούνται να ενεργούν βίαια ώστε να προστατεύσουν τον εαυτό τους. 
Κάνουν συνεχώς αρνητικές σκέψεις για τους συνανθρώπους τους, τους οποίους τους αντιλαμβάνονται ως διαφορετικούς, περίεργους και κακούς. 
Είναι ευκολότερο να βλάψεις κάποιον που τον αντιλαμβάνεσαι "διαφορετικό" από εσένα. Αυτές οι σκέψεις συνεισφέρουν στην καχυποψία και την έλλειψη εμπιστοσύνης του ατόμου για τον κόσμο γενικότερα. Ένα παράδειγμα "εσωτερικών φωνών" των βίαιων ατόμων είναι: "δε σε συμπαθούν", "θέλουν να σε υπονομεύσουν", "μην τους εμπιστεύεσαι".

Άλλες σκέψεις που οδηγούν στη βία είναι σκέψεις που οδηγούν το άτομο να νιώθει θύμα ή διωκόμενο. Θεωρούν τον εαυτό τους θύμα της κακομεταχείρισης των υπολοίπων. 
Το άτομο θεωρεί ότι προσβάλλεται, κατηγορείται ή ταπεινώνεται από τους άλλους ανθρώπους. Παράδειγμα τέτοιων σκέψεων είναι: "πρόκειται να σε γελοιοποιήσουν" ή "δε σε παίρνουν στα σοβαρά". Τα βίαια άτομα κάνουν επίσης σκέψεις αυταπαξιωτικές με αποτέλεσμα να θεωρούν ότι δεν είναι αξιαγάπητοι ή ότι κανένας δεν πρόκειται να τους αγαπήσει ή να νοιαστεί γι αυτούς. Τέτοιες σκέψεις προκρίνουν τη απομόνωση και την απόσυρση από συναναστροφές. Επιτίθενται στους συνανθρώπους τους και τους βλέπουν ως απορριπτικούς. 
Όλες αυτές οι σκέψεις ενθαρρύνουν τα βίαια άτομα να μην μπορούν να δεχτούν τίποτα από κανέναν.

Παραδείγματα τέτοιων σκέψεων είναι: "πρέπει να προστατεύσεις τον εαυτό σου γιατί κανείς άλλος δε θα φροντίσει γι αυτό" ή "μην περιμένεις τίποτα από κανέναν, μόνο θα απογοητευθείς". 
Επίσης, μεγεθυμένες σκέψεις όσον αφορά την αξία ενός ατόμου μπορεί να οδηγήσουν σε βίαιη συμπεριφορά καθώς το άτομο μπορεί να θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο από τους υπόλοιπους και να θεωρεί ότι αξίζει κατά τέτοιο τρόπο να του συμπεριφέρονται. Όταν η υπερτιμημένη αίσθηση της αξίας του εαυτού απειλείται, π.χ από αντιλαμβανόμενη έλλειψη σεβασμού από τους άλλους, το άτομο συνήθως αντιδρά βίαια σε μια προσπάθεια ...

Ο Εύζωνας Κωνσταντίνος Κουκίδης

Στις αρχές της γερμανικής Κατοχής, στην Ελλάδα, το 1941, δύο γεγονότα που συνέβησαν στην Ακρόπολη, σκόρπισαν ρίγη εθνικής υπερη­φάνειας στους Έλληνες, ενώ έγιναν αντικείμενο διεθνούς θαυμασμού από όσους μάχονταν κατά των Γερμανών και των συμμάχων τους.

Το πρώτο είναι η πτώση από την Ακρόπολη, στις 27 Απριλίου 1941, του Κωνσταντίνου Κουκίδη, που, εκτελώντας χρέη φρουρού της ελληνικής σημαίας, αρνήθηκε να την υποστείλει και να αναρτήσει στην θέση της τη γερμανική με την σβάστικα. Ο Κώστας Κουκίδης τυλίχτηκε με την ελληνική ση­μαία και πήδησε από τον βράχο στο κενό, βρίσκοντας τραγικό θάνατο.

Το δεύτερο αφορά την υποστολή της γερ­μανικής σημαίας από την Ακρόπολη, έναν περίπου μήνα αργό­τερα, στις 30 Μαΐου 1941, από τον Μανώλη Γλέζο και τον Από­στολο Σάντα.

Σχετικά με την περίπτωση του Κων­σταντίνου Κουκίδη, υπάρχουν 2-3 εκδο­χές. 
Η πιο δια­δεδομένη είναι ότι ήταν εύζωνος, φρουρός στην Ακρόπολη, στις 27 Απριλίου 1941, την πρώτη ημέρα της παρουσίας των Γερμανών στην Αθήνα. Το γερ­μανικό απόσπα­σμα, που ανέβηκε στην Ακρόπολη για να υψώσει τη γερμανική σημαία, ζήτησε από τον Κουκίδη να υποστείλει την ελληνική.
Λένε ότι τότε ο Κου­κίδης βουβός και βουρκωμένος, κατέβασε την ελληνική σημαία, τύλιξε το κορμί του με αυτήν και πήδησε από την Ακρόπολη.
Άλλοι λένε ότι ο Κουκίδης αρνήθηκε να υποστείλει την ελληνική σημαία και το χρέος αυτό ανέλαβε ένας Γερ­μανός στρατιώτης, ο οποίος αφού υπέστειλε την ελληνική σημαία, την οποία πήρε ο Κουκίδης και έπεσε στο κενό.

Ο συγγραφέας Ιωάννης Γιαννόπουλος γρά­φει στο βιβλίο του «Μυστική Ακρόπολη» ότι ο Κουκίδης ήταν μόλις 17 ετών και μέλος της Εθνικής Οργάνωσης Νεολαίας (EON). Κάποια άλλα στοιχεία που συνηγορούν υπέρ της ηρωικής πράξης του Κουκίδη, είναι τα εξής: Η δήλωση του επικεφαλής τής Διεύθυνσης Ιστορίας Στρα­τού ότι τα ιστορικά αρχεία λένε ότι «ο φρουρός στρατιώτης τής σημαίας ηυτοκτόνησεν περιβληθείς ταύτην».

Ο τότε αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος, στα απομνημονεύματα του, αναφέρει ότι: «Ο Έλλην φρουρός της ελληνικής σημαίας επί της Ακροπόλεως, μη θελήσας να παραστή μάρτυς τού θλιβερού θεάματος της αναρτήσεως της εχθρικής σημαίας, ώρμησεν εκ τής Ακροπόλεως κρημνισθείς και εφονεύθη. Εκάθησα στό γραφείον μου περίλυπος μέχρι θανάτου και δακρύων...».

Η εφημερίδα Daily Mail αναφέρει στις 9 Ιουνίου 1941, σε δημοσίευμα με τίτλο «Α Greek carries his flag to the death» (Ενας Έλληνας φέρει την σημαία του έως τον θάνατο) γράφει: «Ο Κώστας Κουκίδης, Έλληνας στρατιώτης, ο οποίος φρουρούσε το εθνικό σύμβολο των Ελλήνων πάνω στην Ακρόπολη, τυλιγμένος με την γαλανόλευκη, εφόρμησε στο κενό και αυτοκτόνησε (27/4/1941)».

Ο Νικόλας Χάμοντ (Nicolas Hammond), καθηγητής τού πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, αξιωματικός ειδικών επιχειρήσεων Καΐρου στην Ελλάδα κατά την Κατοχή, γράφει: «Την 27ην Απριλίου 1941, λίγο προτού χαράξει, όλα ήσαν κλειστά. Τότε έμαθα ότι οι Γερμανοί διέταξαν τον φρουρό τής Ακρόπολης να κατεβάσει το ελληνικό σύμβολο. Πράγματι, εκείνος την υπέστειλε. Τυλίχθηκε με αυτήν και αυτοκτόνησε, πέφτοντας από τον βράχο...».

Μια αναφορά του λογοτέχνη Μενέλαου Λουντέμη στο διήγημά του «Τα άλογα του Κουπύλ», που γράφτηκε τον Οκτώβριο του 1944: «.. .την κατέβασε, τυλίχθηκε μέσα κι έπεσε χωρίς ηρωισμούς απ' το βράχο».

Στο λεύκωμα «Έπεσαν για τη ζωή», του ΚΚΕ: «Τη στιγμή που άλλοι έδιναν γην και ύδωρ στους χιτλερικούς, ο Έλληνας στρατιώτης, πιστός στα πατριωτικά ιδανικά, προτίμησε να αυτοκτονήσει, τυλιγμένος με τη γαλανόλευκη, πέφτοντας από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης, παρά ν' ανεβάσει στον ιστό τη σβάστικα».

Σύμφωνα με την ιστορική έρευνα του Κώστα Γ. Κωστόπουλου: «Ο Ήρωας Στρατιώτης, χτυπώντας πάνω στα βράχια, στην διαδρομή τής πτώσεώς του στον γκρεμό από τον βράχο τής Ακροπόλεως, όταν τελικά κατατρακυλώντας, έπεσε στην οδό Θρασύλλου στήν Πλάκα, είχε πολτοποιηθεί και η στολή του ήταν καταξεσκισμένη. 
Όταν τον περιμάζεψαν δύο-τρεις κάτοικοι τής Πλάκας, δεν βρήκαν τίποτε επάνω του εκτός από ένα τσαλακωμένο ταχυδρομικό δελτάριο στο οποίο έγραφε πολύ κακογραμμένα το όνομα τού παραλήπτη: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΥΚΙΔΗΣ. Αυτά τα στοιχεία είχαν καταθέσει δύο γέροντες (επιζώντες ακόμη) σχετικά με το ανωτέρω περιστατικό».

του Γεώργιου Τσαλουχίδη, Πτέραρχου ε.α.
e-pontos.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι