Μήπως δεν είναι Αγένεια αλλά Αυτισμός;

Συμπεριφορές που νομίζουμε ότι είναι αγένεια αλλά στη πραγματικότητα αποτελούν σημάδια Αυτισμού

    Οι άνθρωποι έχουν κάποιους κανόνες καλής συμπεριφοράς που αλλάζουν ανάλογα τον πολιτισμό. Με αυτούς τους κανόνες επικοινωνούν πιο εύκολα χωρίς παρεξηγήσεις. Όμως τα άτομα με αυτισμό πολλές φορές δεν μπορούν να συμβαδίσουν με αυτές. Οπότε δεν είναι αγενείς, απλά έχουν αυτισμό.
    Ο αυτισμός είναι αναπτυξιακή διαταραχή, που μερικές φορές χαρακτηρίζεται από μειωμένη κοινωνική αλληλεπίδραση και επικοινωνία, καθώς και από περιορισμένη, επαναλαμβανόμενη και στερεότυπη συμπεριφoρά. Στη διαταραχή του αυτισμού εμπλέκονται οι διάφορες εγκεφαλικές δομές με τρόπο που δεν έχει διασαφηνιστεί επαρκώς.
    Τα άτομα με αυτισμό λοιπόν έχουν κάποιες ιδιαίτερες ανάγκες και χαρίσματα. Αυτό σημαίνει ότι σε μερικές περιπτώσεις δεν μπορούν να ακολουθήσουν τόσο εύκολα κανόνες συμπεριφοράς που για άλλους ανθρώπους είναι αυτονόητες. 

Οπότε αν ένας άνθρωπος σου φανεί αγενής, μπορεί στην πραγματικότητα να έχει Αυτισμό.

Οι 5 συμπεριφορές
* Δε σε κοιτάζουν στα μάτια, όταν τους μιλάς.
* Δε γελούν με τα αστεία σου.
* Απαντούν ευθέως σε κάθε σου απορία.
* Επαναλαμβάνουν το ίδιο θέμα.
* Φεύγουν απότομα από μία συζήτηση.

αναλυτικά στην πηγή
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πράγματα που κάθε παιδί με αυτισμό θα ήθελε να ξέρεις

Αν ένα παιδί με αυτισμό μπορούσε να πει όλα όσα έχει μέσα του και ήθελε να γνωρίζεις για αυτό θα ήταν ο τέλειος τρόπος για να σου δείξει πώς να το βοηθήσεις.

1. Είμαι παιδί

Ο αυτισμός είναι μέρος του ποιος είμαι δεν είναι όλα όσα είμαι. Είμαι ένας άνθρωπος με σκέψεις, ιδέες, ταλέντα και όνειρα όπως και εσύ. Σαν παιδί ακόμα μαθαίνω τον εαυτό μου και ούτε εγώ και φυσικά ούτε και εσύ ξέρουμε όλα αυτά για τα οποία είμαι ικανός.

2. Οι αισθήσεις μου δεν είναι απόλυτα συγχρονισμένες

Αυτό σημαίνει ότι εικόνες, ήχοι, μυρωδιές και γεύσεις στις οποίες εσύ μπορεί να μην δίνεις σημασία για μένα είναι επώδυνες. Πολλές φορές νοιώθω το περιβάλλον μου εχθρικό. Αυτό μπορεί να με κάνει να φαίνομαι αντικοινωνικός και περίεργος αλλά το μόνο που κάνω είναι να προσπαθώ να προστατέψω τον εαυτό μου.

3. Μεταφράζω κυριολεκτικά αυτά που ακούω

Με μπερδεύεις όταν λες “κάτσε στα αυγά σου” ενώ αυτό που εννοείς είναι “κάτσε ήσυχος”. Μην μου λες “αυτό είναι παιχνιδάκι” όταν δεν υπάρχει καν κάποιο παιχνίδι στο δωμάτιο και αυτό που εννοείς είναι ότι κάτι “είναι πολύ εύκολο”. Μην μου πεις “βρέχει καρεκλοπόδαρα”, πες μου ότι “βρέχει πολύ δυνατά”. Μεταφορές και σαρκαστικά σχόλια είναι έννοιες που δεν καταλαβαίνω.

4. Δώσε προσοχή σε όλους τους τρόπους με τους οποίου προσπαθώ να επικοινωνήσω

Πολλές φορές είναι δύσκολο για μένα να σου πω αυτό που χρειάζομαι όταν δεν έχω τρόπο για να εκφράζω τα συναισθήματα μου. Δώσε προσοχή στις κινήσεις του σώματος μου. Μπορεί να πεινάω, να είμαι σαστισμένος, φοβισμένος ή ακόμα και μπερδεμένος αλλά να μην στο λέω με λέξεις. Κοίτα σημάδια που σου δίνω. Είναι εκεί.

5. Δείξε μου τον τρόπο, μην μου τον λες

Προσπάθησε να μου δείξεις τον τρόπο για να κάνω κάτι και μην μου το λες με λόγια. Προετοιμάσου να μου το δείξεις πολλές φορές γιατί η εξάσκηση με βοηθάει πολύ. Αυτός ο τρόπος είναι καλύτερος για μένα γιατί έτσι δεν έχω το άγχος του να θυμάμαι τι μου είπες ότι πρέπει να κάνω μετά. Οπτικά βοηθήματα με βοηθάνε να ελέγχω καλύτερα το πρόγραμμα μου. Οι εικόνες με βοηθάνε πολύ καλύτερα γιατί οι λέξεις είναι σαν ατμός για μένα. Εξατμίζονται πριν βγάλω κάποιο νόημα από αυτές.

6. Δώσε προσοχή σε αυτά που μπορώ να κάνω και όχι σε αυτά που δυσκολεύομαι

Όπως κάθε άνθρωπος έτσι και εγώ δεν μπορώ να μάθω όταν βρίσκομαι σε ένα περιβάλλον που νοιώθω ότι δεν είμαι καλός και χρειάζομαι “βελτίωση”. Έτσι αποφεύγω να κάνω καινούρια πράγματα. Ψάξε λοιπόν για πράγματα που μπορώ να κάνω και θα τα βρεις. Είναι πολλά.

7. Βοήθησε με στις κοινωνικές μου σχέσεις

Μπορεί να φαίνεται ότι δεν θέλω να παίξω στην παιδική χαρά με τα άλλα παιδιά αλλά στην πραγματικότητα απλά δεν έχω τον τρόπο να τα προσεγγίσω. Βοήθησε με να το κάνω και δείξε μου τον τρόπο να παίζω με άλλους. Θα με κάνει πολύ χαρούμενο αυτό

8. Προσδιόρισε τι προκαλεί τις κρίσεις μου

Μία κρίση μπορεί να συμβεί γιατί έχω ξεπεράσει το όριο των κοινωνικών μου δυνατοτήτων ή οι αισθήσεις μου είναι τόσο έντονες που δεν τις ελέγχω. Προσπάθησε να βρεις σε ποιες καταστάσεις, δραστηριότητες, χρονικές περιόδους ή ακόμα με ποιους ανθρώπους παθαίνω τις κρίσεις και έτσι θα μπορέσεις να τις προλάβεις.

9. Αγάπησε με χωρίς όρους

Θυμήσου ότι δεν διάλεξα να έχω αυτισμό. Χωρίς την στήριξη σου πολύ δύσκολα θα τα καταφέρω να γίνω πετυχημένος και ανεξάρτητος σαν ενήλικος. Με την βοήθεια σου οι πιθανότητες είναι πολύ περισσότερες από όσες νομίζεις. Να έχεις υπομονή.

citypatras.gr

«Ευχαριστώ την αυτιστική αδερφή μου που με έμαθε να ζω»

Η ανάρτηση του Ευάγγελου Μποχατζιάρ στο Facebook έγινε τρομερά δημοφιλής. Ο ίδιος είναι λογοθεραπευτής και αφηγείται μια όμορφη ιστορία.

«Την αδερφή μου την λένε Ιμάνι. Είναι τριάντα ενός ετών και είναι καλλιτέχνης. Έρχεται μέχρι τους ώμους μου, έχει κοντά μαύρα μαλλιά, σχεδόν αντρικά, και μια γλυκιά πλακουτσή μύτη. Τα μάτια της είναι κοντά το ένα με το άλλο σαν να μιλούν αυτά αντί το στόμα, μόνο που σπάνια σε κοιτά στα μάτια.

Δεν έχω άλλα αδέρφια. Κι εγώ… Λεονάρντο, εννέα χρόνια μεγαλύτερος. Μεγάλωσα στην Περούτζια της Ιταλίας από ευκατάστατη οικογένεια. Όταν μάθαμε τα νέα για την εγκυμοσύνη της μητέρας πλέαμε σε πελάγη ευτυχίας. 

Το βλέμμα μας, τα λουλούδια στο μπαλκόνι μας, ακόμα και τα χρώματα των επίπλων και των τοίχων είχαν αλλάξει. Ήταν πιο ζωντανά, πιο ζεστά, ήταν χαμογελαστά. Και μερικούς μήνες μετά ένα υπέροχο μικροσκοπικό πλασματάκι ήρθε για να μείνει. Στο σπίτι μας. Και ήταν και δικό του το σπίτι. Ήμουν σαν μπαμπάς της. Ήταν παράδεισος.

Δυόμισι χρόνια μετά
Όμως σαν ο χρόνος να πάγωσε και τα χρώματα, και τα έπιπλα, και τα βλέμματα όλων, πήραν όλες τις σκιές του μαύρου σαν από παλιά κακογραμμένη βουβή ταινία. Δυόμισι χρόνια μετά. Όταν ο γιατρός μίλησε στους γονείς μου για Αυτισμό. Η Ιμάνι είναι Αυτιστική! Μια λέξη βγήκε από το στόμα της μητέρας και μια αγκαλιά βιβλία από το αυτοκίνητο του πατέρα για τον Αυτισμό. Και…

Πένθος. Βαρύ.
Για αρκετά χρόνια η Ιμάνι, ενώ ήταν η ίδια, η μητέρα, ο πατέρας, κι εγώ, της συμπεριφερόμασταν σαν ήταν άλλη. Και δεν το είπαμε πουθενά. 

Ώσπου η Ιμάνι δεν μπορούσε να ακολουθήσει κανονικό σχολείο και πήγαμε σε ένα ιδιωτικό για Αυτιστικούς. Και έτσι, οι μέρες περνούσαν. Και οι μήνες. Και τα χρόνια. Και μάθαμε να ζούμε με αυτό το βάσανο που μας είχε βρει. Αυτό το Γολγοθά. Ποτέ δεν το είπαν έτσι οι γονείς μου, μα, η συμπεριφορά τους και μόνο αρκούσε να το βροντοφωνάζει καθημερινά.

Εγώ σπούδασα στην Αμερική με τους θείους μου και εργάζομαι εκεί. Έχω μία πολύ καλή δουλειά αλλά απαιτητική, μετά βίας αναπνέω. Η ζωή μου είναι η δουλειά μου. Δεν υπάρχει τίποτα άλλο. Δεν χαμογελάω ποτέ. Ζω σε μεγάλη πολυκατοικία μα δεν ξέρω κανέναν και κανείς δεν με ξέρει. Η Ιμάνι είναι σε ίδρυμα για Αυτιστικούς ενήλικες στην Ιταλία. Την επισκέπτομαι μία φορά το χρόνο, βιαστικά. Οι γονείς μας σκοτώθηκαν σε τροχαίο. Και τώρα ανακαινίζω την μονοκατοικία που αγόρασα. Υπάρχει και ένας χώρος στην αυλή που μου είναι παντελώς άχρηστος. Και το τηλέφωνο χτυπά.

«Η ζωή μου είναι η δουλειά μου»
Εγώ σπούδασα στην Αμερική με τους θείους μου και εργάζομαι εκεί. Έχω μία πολύ καλή δουλειά αλλά απαιτητική, μετά βίας αναπνέω. Η ζωή μου είναι η δουλειά μου. Δεν υπάρχει τίποτα άλλο

Το ίδρυμα που διαμένει η Ιμάνι κλείνει. Και έτσι η Ιμάνι θα ζήσει μαζί μου. Για έναν μήνα. Τόσο χρονικό περιθώριο έδωσα στον εαυτό μου για την αναστάτωση που θα έφερνε στους ψυχαναγκασμούς μου. 

Η Ιμάνι είχε την δικιά της ρουτίνα σαν τελετουργία. Καθημερινά έπρεπε να πηγαίνει βόλτα το αγαπημένο της ζωάκι. Λούτρινο. Όλα τα βλέμματα γύριζαν σαν να ήμασταν θεατρίνοι, με κάποιες στερεότυπες λέξεις που έλεγε εκείνη τσιρίζοντας. 

Και με χρονοκαθυστέρηση έξι δευτερολέπτων χαιρετούσε όλους όσους συναντούσε. Και όποιος απαντούσε, τον έλεγε αγαπούλη ή αγαπούλα αντίστοιχα. Χαμογελούσε πλατιά. 

Ο χαιρετισμός ήταν μία δεξιότητα που είχε εδραιώσει μετά από τα πολλά χρόνια θεραπειών, μόνο που υπερέβαλε λίγο. Πολύ. Η συνεχόμενη και παρατεταμένη επαφή με τον κόσμο, μου προκαλούσε εκνευρισμό. Νόμιζα με λυπούνταν. Πίστευα με χλεύαζαν.

«Σε τρεις μόλις εβδομάδες όλοι περίμεναν την Ιμάνι στο Πάρκο. Την Ιμάνι στην πλατεία. Την Ιμάνι στο δρόμο. Στο ασανσέρ. Και έμαθαν και το όνομά μου. Έμαθαν κι άλλα για μένα. Πολλά. Ήταν τότε που άρχισα να χαμογελάω. Μέχρι τότε είχα ξεχάσει. Η Ιμάνι ζούσε κάποια ζωή στην Αμερική και εγώ ζούσα κάποια ζωή μαζί της. Ζούσα κάποια ζωή, καλύτερα. Γιατί μέχρι τότε είχα ξεχάσει να ζήσω. Και ο μήνας τελείωσε. Η Ιμάνι έπρεπε να πάει στο Κέντρο για Αυτισμό στην πολιτεία που ζούσα».

«Μέχρι τότε είχα ξεχάσει να ζήσω»

«Η Ιμάνι ζούσε κάποια ζωή στην Αμερική και εγώ ζούσα κάποια ζωή μαζί της. Ζούσα κάποια ζωή, καλύτερα. Γιατί μέχρι τότε είχα ξεχάσει να ζήσω»

8 9 3 4 9 9…
Πάτησα τα νούμερα του τηλεφώνου του ιδρύματος.
Απάντησαν.
Η Ιμάνι θα μείνει τελικά μαζί μου.
Ενημέρωσα.

Μια νέα ζωή ξεκίνησε με εμένα και την Ιμάνι. Έφτιαξα στην μονοκατοικία μου ένα τεράστιο δωμάτιο ειδικά διαμορφωμένο για εκείνη. Της το χρωστούσα. Τη ζωή μου, έσωσε άλλωστε. Κάθε μέρα πηγαίνουμε βόλτα το λούτρινο ζωάκι και ένα αληθινό που υιοθετήσαμε. Σκύλος.

Το μόνο που θέλω με αυτό το γράμμα είναι να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ στην αδερφή μου. Την αγαπούλα. Την Ιμάνι. Που με έμαθε να ζήσω. Και ένα ευχαριστώ ακόμα πιο μεγάλο, που με βοήθησε πώς να εκμεταλλευτώ στην αυλή μου εκείνο τον παντελώς άχρηστο χώρο. Και να σας πω»…

Πως ήταν ένα δώρο
…πως ο αυτισμός της, ήταν ένα Δώρο.

– ΠΕΤΑΞΤΕ ΣΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΚΑΘΕ ΙΧΝΟΣ ΝΤΡΟΠΗΣ, ΕΝΟΧΗΣ, ΦΟΒΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΑΣ!

ΑΦΗΣΤΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΑΣ ΝΑ ΑΝΘΙΣΟΥΝ, ΓΙΟΡΤΑΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΤΟΥΣ, ΟΠΩΣ ΤΟΥΣ ΑΞΙΖΕΙ ΚΑΙ ΜΑΣ ΑΞΙΖΕΙ. ΠΑΝΗΓΥΡΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΤΥΧΙΕΣ ΤΟΥΣ, ΟΣΟ ΜΙΚΡΕΣ ΚΙ ΑΝ ΕΙΝΑΙ, ΑΓΚΑΛΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΑΓΧΟΣ ΤΟΥΣ.

ΝΑ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΑΥΤΗ Η ΑΣΤΕΙΡΕΥΤΗ ΑΓΑΠΗ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΓΙΑ ΚΑΘΕΤΙ ΜΙΚΡΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΝΑ ΚΡΑΤΗΣΕΙ ΩΣ ΤΗΝ ΕΝΗΛΙΚΙΩΣΗ ΤΟΥΣ.

ΑΣ ΜΗΝ ΤΟΥΣ ΣΤΕΡΗΣΟΥΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ. ΑΣ ΔΩΣΟΥΜΕ ΧΩΡΟ ΣΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ ΤΟΥΣ.

ΤΟ ΑΞΙΖΟΥΝ.
ΤΟ ΑΞΙΖΟΥΜΕ.

Αφιερωμένο σε κάθε «ιδιαίτερο» παιδί. Απόσπασμα από το βιβλίο μου, «Ο Αυτισμός μου Ανάμεσά σας».

simeteho.gr

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Το Ταξίδι της Μαρίας - El viaje de María / Ένα εκπληκτικό video για τον αυτισμό

Το Ίδρυμα Orange δημιούργησε ένα σύντομο φιλμ με όνομα 

το “Ταξίδι της Μαρίας”. Η δημιουργία της ταινίας έγινε με από τον καλλιτέχνη Miguel Gallardo πατέρα ενός κοριτσιού με αυτισμό.

Το ταξίδι της Μαρίας είναι ένα μικρό ταξίδι στο εσωτερικό κόσμο μίας εφήβου που έχει αυτισμό, ένα ταξίδι γεμάτο χρώμα, αγάπη, δημιουργικότητα και γνησιότητα, που αρχίζει με την κατανόηση από τη μεριά των γονέων της, που βλέπουν την κόρη τους να συμπεριφέρεται με διαφορετικό τρόπο, πριν πάρει την επιβεβαίωση της διάγνωσης: Αυτισμός

Δείτε το βίντεο:

yolife

Stephen Wiltshire: Καλλιτέχνης με αυτισμό ζωγραφίζει ολόκληρες πόλεις με λεπτομέρεια από μνήμης

Η γλώσσα τον δυσκόλευε μέχρι μια μεγάλη ηλικία, αλλά μέχρι την ηλικία των 13 ετών, είχε ήδη εκδώσει το πρώτο του βιβλίο με σχέδια!

Σήμερα, ο Stephen Wiltshire είναι από τους δημοφιλέστερους καλλιτέχνες της Μ. Βρετανίας. Οι παραγγελίες που δέχεται μπαίνουν σε λίστα αναμονής για 4 μέχρι 8 μήνες και τα βίντεο που τον δείχνουν να σκιτσάρει πανοραμικά αστικά τοπία με κάθε λεπτομέρεια γίνονται γρήγορα viral.

Αλλά όταν ο Stephen πήγαινε σχολείο, οι δάσκαλοί του δεν ήξεραν τι να κάνουν μαζί του. Έχοντας διαγνωστεί με αυτισμό από την ηλικία των 3 ετών, δεν είπε την πρώτη του λέξη (χαρτί) μέχρι την ηλικία των 5. Κι όμως, ο Stephen ως παιδί, μπορούσε να σκιτσάρει εκπληκτικά ακριβείς εικόνες της άγριας φύσης και ζωής, αλλά και καρικατούρες των δασκάλων του.

Αργότερα, άρχισε να ζωγραφίζει τα κτήρια που έβλεπε σε όλο το Λονδίνο με εντυπωσιακή λεπτομέρεια. Η μεγαλύτερη αδερφή του, Annette, τον έπαιρνε από το σχολείο και τον πήγαινε σε έναν φίλο που ζούσε στον 14ο όροφο ενός κτηρίου, έτσι μπορούσε να παρατηρεί την πόλη από ψηλά. Από τότε, ο ίδιος δηλώνει πως «το πάθος του έγινε εμμονή».

Στην ηλικία των 8, πήρε την πρώτη του παραγγελία – από τον Βρετανό πρωθυπουργό. Η γλώσσα τον δυσκόλευε μέχρι μια μεγάλη ηλικία, αλλά μέχρι την ηλικία των 13 ετών, είχε ήδη εκδώσει το πρώτο του βιβλίο με σχέδια. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι πολίτες είχαν ενθουσιαστεί ήδη από την εκπληκτική μνήμη του εφήβου. Ο Stephen εμφανίστηκε σε διάφορες εκπομπές της τηλεόρασης και σε ντοκιμαντέρ για την απίστευτη οπτική του μνήμη.

Σε ένα ταξίδι του στη Νέα Υόρκη για μια συνέντευξη, γνώρισε τον Oliver Sacks και ζωγράφισε λεπτομερώς το σπίτι του νευρολόγου μετά από μια σύντομη ματιά που του έριξε.

Δύο χρόνια αργότερα, το 1989, επισκέφθηκε τη Βενετία και ζωγράφισε το πρώτο του πανόραμα. Από τότε, ο Stephen έγινε γνωστός για τα εξαιρετικά λεπτομερή του έργα και όλα γίνονται απλά από μνήμης, οι εκατοντάδες δρόμοι και τα αξιοθέατα. Έχει ζωγραφίσει διάφορες πόλεις σε όλο τον κόσμο, από την Ιερουσαλήμ μέχρι το Σίδνεϊ.

enallaktikidrasi.com
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Αυτισμός και Αγάπη... πάνε μαζί!!

Όποιος έχει δουλέψει με παιδιά που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού καταλαβαίνει! Σου δείχνουν την αγάπη τους κάθε μέρα και σε κάθε ευκαιρία. Αγκαλιές, φιλιά και χαμόγελα αληθινά. Είναι από τις πιο όμορφες ώρες της ημέρας!

Περίεργο συναίσθημα το να βρίσκεσαι ανάμεσα σε τόσο ξεχωριστούς ανθρώπους, διαφορετικούς που το μόνο που θέλουν είναι να δίνουν αγάπη.
Είναι μια από τις στιγμές που αντιλαμβάνεσαι το μεγαλείο του ανθρώπου που ενώ υστερεί στα δικά μας αυτονόητα, υπερτερεί σε άλλα πιο απαραίτητα. Στα αληθινά και ανιδιοτελή συναισθήματα.
Όταν λέμε αυτισμό, εννοούμε μια διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή η οποία είναι αποτέλεσμα νευρολογικής δυσλειτουργίας που επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου αλλά και διάφορους τομείς ανάπτυξης, κατά έναν ασταθή και ακανόνιστο τρόπο.
Βασικά χαρακτηριστικά του αυτισμού, αποτελούν μειωμένη αλληλεπίδραση και επικοινωνία. Συνήθως το παιδί δείχνει παθητικό, δεν ανταποκρίνεται στην βλεμματική επαφή και στην προγλωσσική επικοινωνία ( νεύματα, χαιρετισμοί). Το άτομο με αυτισμό, εμφανίζει επαναλαμβανόμενες κινήσεις των άκρων, του κεφαλιού και του σώματος.
Με την αυτοτραυματική συμπεριφορά μπορεί να χτυπήσει το κεφάλι του, να δαγκώσει και γενικότερα να προκαλέσει βλάβες στον εαυτό του. Συχνά εκδηλώνει έντονη λεκτική ή σωματική επιθετικότητα προς τους άλλους, με ασήμαντη ( για εμάς) αφορμή. Αποδεδειγμένα, το αυτιστικό παιδί, δεν αντέχει σε δυνατούς ήχους και πολυκοσμία.
Να τονιστεί ότι το παιδί που ανήκει στο ευρύτερο φάσμα του αυτισμού, θα εκδηλώσει κάποιες από τις παραπάνω συμπεριφορές έως την ηλικία των τριών ετών.
Υπάρχουν περιπτώσεις παιδιών με αυτισμό που στα οποία έγινε πρώιμη παρέμβαση και βελτίωσαν τις ικανότητές τους μετά από συστηματική εκπαίδευση.
Η ανησυχία των γονέων για το πώς πρέπει να κινηθούν ώστε να αντιμετωπίσουν αυτή τη νέα πραγματικότητα και να βοηθήσουν το παιδί τους, είναι εμφανέστατη. Η αβεβαιότητα και η αγωνία ακολουθούν τους γονείς στα πρώτα βήματα προς την εύρεση της κατάλληλης εκπαίδευσης αλλά και των κατάλληλων χειρισμών για τη βελτίωση της πορείας του παιδιού.
 

 Αγαπητοί μου γονείς, αντί να σπαταλάτε ενέργεια συγκρίνοντας το παιδί με αυτισμό με το παιδί τυπικής ανάπτυξης, καλλιεργήστε την αποδοχή. Αγαπήστε το παιδί σας όπως ακριβώς είναι. Απολαύστε τις ικανότητές του και δεχτείτε τις ιδιορρυθμίες του. Μάθετε να παίρνετε ικανοποίηση ακόμη και από πολύ μικρές επιτυχίες του παιδιού με αυτισμό. Μην παραλείψετε να ενημερώσετε όλα τα μέρη της οικογένειας για τον αυτισμό. Τα αδέρφια των παιδιών με αυτισμό έχουν πολλά ερωτήματα. Θα πρέπει να γνωρίζουν την κατάσταση, για να μπορέσουν να κατανοήσουν το τί συμβαίνει. Η απόκρυψη της αλήθειας οδηγεί τα αδέρφια σε ερμηνείες που προκαλούν ενοχές, θυμό και έντονα συναισθήματα. Προσοχή όμως, δε θα πρέπει να φορτώνονται τα αδέρφια με ευθύνες.
Το βασικό άγχος της οικογένειας ειναι αν το παιδί με αυτισμό σε κάποιο στάδιο της ζωής του μπορεί να επιβιώσει μόνο του, να εργαστεί και να συντηρήσει τον εαυτό του. Αυτό βέβαια, είναι κάτι που γίνεται σε περιπτώσεις παιδιών με άλλα σύνδρομα, τα οποία μάλιστα το τελευταιο διάστημα βλέπουμε να εργάζονται σε μεγάλες επιχειρήσεις. Στον αυτισμό όμως ακόμη δεν έχουμε φτάσει σε τέτοιο επίπεδο, γιατί ως σύνδρομο έχει αρκετές ιδιαιτερότητες. Υπάρχουν άτομα τα οποία είναι ιδιαίτερα λειτουργικά και κοινωνικοποιημένα τα οποία όμως διακατέχονται από φοβίες, οι οποίες μπορεί να τους επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό. Σίγουρα πάντως ένα άτομο, αν μπει σε αυτή τη διαδικασία θα έχει ανάγκη κάποιον να τον επιβλέπει.
Οι άνθρωποι που δεν έχουν έρθει ποτέ σε επαφή με τον αυτισμό δεν ξέρουν. Δεν ξέρουν ότι αυτισμός σημαίνει ''κλεισμένος εαυτός''. Δε ξέρουν ότι αυτά τα παιδιά θέλουν αγάπη και ενσυναίσθηση, να μπορεί να τα καταλάβει, να είναι κάποιος εκεί για τις όμορφες αλλά και τις ''άσχημες'' στιγμές.
Είναι πολύ σημαντικό να μάθει ο κόσμος. Να μην αντιμετωπίζει τα άτομα αυτά με καχυποψία και ταμπού. Μιλήστε για τον αυτισμό στους γύρω σας, βοηθήστε τους να καταλάβουν τί σημαίνει αυτισμός και πως μπορούν να βοηθήσουν και εκείνοι...
 Ο αυτισμός ''θεραπεύεται'' καλύτερα  όταν η οικογένεια, το σχολείο αλλά και η κοινωνία είναι... μαζί!

Θάλεια Μπαρλαγιάννη
Ειδική παιδαγωγός
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Δεν έρχονται παιδιά στα πάρτι γενεθλίων του γιου μου, επειδή είναι αυτιστικός / Autistic boy has 'best birthday ever'

Κάθε Δεκέμβριο ο αυτιστικός γιος της Hannah Brinkworth, ο Harry, ρωτά αν μπορεί να κάνει πάρτι γενεθλίων. Και κάθε φορά ραγίζει την καρδιά της μαμάς του αφού τα πάρτι του δεν έχουν και τόσο μεγάλη… επιτυχία.

     Η 31χρονη από το Σέφιλντ εξήγησε πως στα προηγούμενα πάρτι του 10χρονου γιου τους δεν εμφανίστηκε κανένας φίλος του και όλα έδειχναν πως το ίδιο θα συνέβαινε και φέτος. 

«Ο Harry είναι αυτιστικός και είναι ένα πολύ καλό παιδί. Κάθε χρόνο ζητάει πάρτι γενεθλίων και, παρότι βάζουμε τα δυνατά μας, δεν εμφανίζεται ποτέ κανένας συμμαθητής του» λέει χαρακτηριστικά.

«Φέτος, όταν μας είπε ότι θέλει να κάνει πάρτι γενεθλίων, τον ρώτησα ποιους θέλει να καλέσει. Αρχικά μου ανέφερε τα ονόματα δύο φίλων του αλλά συνέχισε λέγοντας πως δεν τους επιτρέπεται να έρθουν».

     Όταν η Hannah ζήτησε από τον γιο της να γίνει πιο συγκεκριμένος, η απάντησή του 10χρονου αγοριού την συνέτριψε: «μου είπε ότι οι φίλοι του ήθελαν να έρθουν αλλά δεν τους αφήνουν οι μαμάδες τους επειδή δεν τον συμπαθούν. Μάλιστα, μου εξήγησε ότι δεν τους επιτρέπουν να παίζουν μαζί του ούτε στο σχολείο. Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ούτε του Harry, ούτε των άλλων παιδιών. Το πρόβλημα το έχουν ξεκάθαρα οι γονείς που δεν μπορούν να κατανοήσουν τις ιδιαιτερότητες του γιου μου» εξηγεί με απογοήτευση η μαμά του Harry.
     «Δυστυχώς δεν υπάρχει αρκετή ενημέρωση για παιδιά σαν τον Harry. Οι μαμάδες όχι μόνο δεν γνωρίζουν, αλλά δεν ξέρουν και πώς να μιλήσουν στα παιδιά τους ώστε να μην στοχοποιούν συμμαθητές τους με ειδικές ανάγκες. Δεν μπορούν να καταλάβουν τι αντίκτυπο έχουν τα λόγια τους. Αυτό που συμβαίνει είναι απαράδεκτο» συνεχίζει η Hannah.

Autistic boy has 'best birthday ever'
     Ωστόσο, για τα φετινά γενέθλια του γιου της, ήθελε να κάνει κάτι ξεχωριστό. Έτσι, ανέβασε ένα post στο Instagram στο οποίο εξήγησε την κατάσταση και ζήτησε από τον κόσμο να στείλουν στον Harry ευχετήριες κάρτες για τα γενέθλιά του. Μέχρι στιγμής, το αγοράκι έχει λάβει εκατοντάδες κάρτες από όλο τον κόσμο από ανθρώπους που θέλουν να του ευχηθούν από καρδιάς.
     Η οικογένειά του ένιωσε ευγνωμοσύνη με την ανταπόκριση του κόσμου, ενώ η μητέρα του διευκρίνισε πως δεν το έκανε για να ζητήσει τον οίκτο των ανθρώπων. Στόχος της ήταν να τους ευαισθητοποιήσει και να αλλάξει, επιτέλους, η συμπεριφορά του κόσμου απέναντι στα αυτιστικά παιδιά.

newsitamea
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

17χρονος δεν μπορούσε να βρει εργασία λόγω αυτισμού και έτσι ... έφτιαξε δική του εταιρεία!

O 17χρονος Clay Lewis αναζητούσε ημιαπασχόληση μετά το σχολείο για να βγάζει το χαρτζιλίκι του στην περιοχή Wynnum Manly στην Αυστραλία. Προσπαθούσε για σχεδόν δύο χρόνια χωρίς επιτυχία. Δυστυχώς, σχεδόν όλοι έβλεπαν τον αυτισμό του έφηβου αγοριού ως μια «αναπηρία» και όχι ως μία ικανότητα. Οι γονείς του Clay, η Fiona και ο Warren, έμαθαν στον γιο τους ότι δεν υπάρχουν περιορισμοί σε ό,τι θελήσει να κάνει, επειδή και ο ίδιος σπάνια αποτύγχανε σε ό,τι κι αν καταπιανόταν.

Ο ίδιος αναφέρει ότι μοίρασε 13 βιογραφικά, αλλά όλα πήραν αρνητική απάντηση. Η μητέρα του γνώριζε τι μπορούσε να κάνει ο γιος της και πότε χρειαζόταν στήριξη. Με αυτό κατά νου, η οικογένεια συναντήθηκε με την Fiona Moore, μία σύμβουλο που τους βοήθησε να σκεφτούν διάφορες πιθανές λύσεις κάπως έτσι γεννήθηκε το Clay’s Bin Cleaning.

Έτσι, ο Clay καθαρίζει σκουπιδοτενεκέδες της γειτονιάς με αντάλλαγμα 10 δολάρια για τον καθένα. Έχει μάλιστα και προσφορά 15 δολάρια για 2 σκουπιδοτενεκέδες. Το αγαπημένο μέρος της εργασίας του είναι ότι ανταμείβεται με χαρτζιλίκι όπως και τα άλλα παιδιά της ηλικίας του.

Η μητέρα του εξηγεί: «Σε όλα, εγώ και ο σύζυγός μου, παρέχουμε μεγάλη στήριξη. Οι γονείς μου επίσης είναι επίσης υποστηρικτικοί, το ίδιο και η μικρή αδερφή του Clay, η Ally. Έχουμε μάλιστα συναντήσει πολλούς καλοπροαίρετους ανθρώπους όπως τη Michelle McGarvey (που έστησε την ιστοσελίδα του Clay). Ο γιος μου επίσης θα προσφέρει δωρεάν υπηρεσίες καθαρισμού των σκουπιδοτενεκέδων σε τοπικούς φιλανθρωπικούς οργανισμούς και σε φίλους που έχουν στηρίξει την οικογένεια. Είμαστε δίπλα του για ό,τι χρειαστεί». 

Πηγή: brightvibes.com/2100/en/when-no-one-would-hire-him-this-young-man-with-autism-started-a-business-and-hired-himself

enallaktikidrasi.com
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Το αυτιστικό παιδί και ο δάσκαλος

Οδηγίες για την εκπαιδευτική προσέγγιση…

Ο αυτισμός είναι σοβαρή, νευροψυχιατρική διαταραχή, που οφείλεται σε δυσλειτουργία του εγκεφάλου, εκδηλώνεται νωρίς και διαρκεί ολόκληρη τη ζωή. Χαρακτηρίζεται από ποιοτικές αποκλίσεις στην κοινωνική αλληλεπίδραση και στη δημιουργία σχέσης, στη λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία και στο παιχνίδι-σκέψη-φαντασία. Οι αποκλίσεις αυτές επηρεάζουν βαθιά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται και βιώνει τον εαυτό του και τον κόσμο, τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνει, τη συμπεριφορά, την προσαρμογή και τη λειτουργικότητά του στην καθημερινή ζωή. Επηρεάζουν επίσης, την πορεία της ανάπτυξης, που αποκλίνει από το φυσιολογικό, ενώ η ανάπτυξη επηρεάζει την κλινική εικόνα του αυτισμού.

Το σύνδρομο Άσπεργκερ είναι μια ισόβια διαταραχή που επηρεάζει το πως το άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο, επεξεργάζεται τις πληροφορίες που λαμβάνει και αλληλεπιδρά με άλλα άτομα. Αποτελεί όπως και ο κλασσικός αυτισμός μια «διαταραχή φάσματος» επειδή επηρεάζει τα άτομα με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και σε ποικίλο βαθμό.

Το σύνδρομο Asperger είναι μια ήπια παραλλαγή αυτισμού, που επηρεάζει κυρίως την ικανότητα επικοινωνίας και τις κοινωνικές σχέσεις του ατόμου. Ανήκει στις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές και για καιρό υπήρχαν διαφωνίες σχετικά με το αν αποτελεί ξεχωριστή διαταραχή ή πρόκειται για αυτισμό σε ελαφριά μορφή.

Ο αυτισμός δεν θεραπεύεται. Αυτό όμως είναι κάτι που στην ουσία σηκώνει πάρα πολύ μεγάλη συζήτηση. ΟΛΑ τα αυτιστικά παιδιά ωφελούνται από τα ειδικά θεραπευτικά προγράμματα και το κάθε ένα (ανάλογα με το Νευρολογικό του δυναμικό και την ποιότητα και επάρκεια των θεραπευτικών υπηρεσιών) εμφανίζει το δικό του ποσοστό βελτίωσης

Είναι γενικά αποδεκτό ότι η έγκαιρη διάγνωση οδηγεί στην πρώιμη παρέμβαση που βοηθά στην καλύτερη εξέλιξη του παιδιού. Η πρώιμη παρέμβαση, ως αποτέλεσμα της έγκαιρης διάγνωσης, συντελεί συχνά με πολύ θετικό τρόπο στην πρόοδο των παιδιών.

Η εικόνα των παιδιών με αυτισμό δε διαφέρει από αυτή των φυσιολογικών παιδιών, φαίνονται υγιή και όμορφα. Οι γονείς αναφέρουν συνήθως ότι άρχισαν να ανησυχούν γύρω στο δεύτερο και πριν το τρίτο έτος της ηλικίας των παιδιών τους. Σημάδια που τους έκαναν να ανησυχούν μπορεί να είναι η έλλειψη βλεμματικής επαφής, η περίεργη αντίδραση στην αγκαλιά και τα χάδια, η καθυστέρηση της ομιλίας ή η περίεργη ενασχόληση με τα αντικείμενα, και το ότι είναι απομονωμένο, δεν παίζει με τους συνομήλικους. Στην ηλικία αυτή, με μικρή πιθανότητα λάθους, μπορεί έγκυρα να διαγνωσθεί ο αυτισμός.

Πιο συγκεκριμένα, τα αυτιστικά παιδιά:

• παρουσιάζουν σε μεγάλο ποσοστό νοητική υστέρηση, μεγάλες διακυμάνσεις στην επίδοση μεταξύ πρακτικών και λεκτικών έργων (με τις πρακτικές να υπερτερούν), ασταθή μάθηση και μαθησιακή παλινδρόμηση.
• σε ποσοστό περίπου 50% δεν αναπτύσσουν λόγο. Τα υπόλοιπα εμφανίζουν λόγο που παρουσιάζει ιδιομορφίες και δεν είναι πάντα λειτουργικός, όπως ηχολαλία (επανάληψη λέξεων ή φράσεων που ειπώθηκαν από άλλους), ασυνάρτητο και επαναληπτικό λόγο, καθώς και ακατάληπτη άρθρωση και ακατάλληλη προσωδία.
• συνήθως δεν αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες για σωματική και κοινωνική επαφή, δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τους κανόνες που διέπουν την κοινωνική συναλλαγή, π.χ. διατήρηση κατάλληλης απόστασης από συνομιλητή, δυσκολεύονται να μπουν στη θέση άλλων και να αποκωδικοποιήσουν τα συναισθήματα των γύρω τους.
• συχνά χρησιμοποιούν με ιδιόρρυθμο τρόπο τα παιχνίδια, π.χ. μπορεί να παίζουν μόνο με τις ρόδες του αυτοκινήτου και απέχουν από το συμβολικό και από το ομαδικό παιχνίδι.
• συνήθως δείχνουν υπερευαισθησία ή αδιαφορία στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος, π.χ. μπορεί να ενοχλούνται από τον ήχο της καφετιέρας και όχι από το δυνατό κορνάρισμα των αυτοκινήτων. Είναι πιθανό να δείχνουν προτίμηση σε κάποια φαγητά λόγω της γεύσης τους ή σε συγκεκριμένα αντικείμενα λόγω του υλικού κατασκευής τους, π.χ. χνουδωτό κουκλάκι, λαστιχένια μπάλα κλπ.
• συχνά εστιάζουν σε μεμονωμένα χαρακτηριστικά των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος, π.χ. προσέχουν το φόρεμα της δασκάλας και όχι το περιεχόμενο των λόγων της.
• μπορεί να εκδηλώνουν συχνότερα κρίσεις θυμού, επιθετικότητας, ανυπακοής και να έχουν επεισόδια αυτοτραυματισμών.
• ασχολούνται επίμονα με επαναλαμβανόμενες και μη λειτουργικές δραστηριότητες, όπως οι ξαφνικές και γρήγορες κινήσεις των δαχτύλων μπροστά στα μάτια, η τοποθέτηση αντικειμένων σε ευθεία γραμμή και η παραγωγή ασυνάρτητων ήχων και φράσεων.

Πολλοί εκπαιδευτικοί και άλλοι επαγγελματίες από συναφή ειδικότητες θεωρούν τον Αυτισμό μια από τις ισχυρότερες προκλήσεις για κάθε εκπαιδευτικό πλαίσιο. Οι βασικές οδηγίες που παρουσιάζονται αποσκοπούν να υποστηρίξουν τους δασκάλους να δουλεύουν με ενθουσιασμό, να δέχονται την πρόκληση και να δημιουργούν ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον φιλικό στα παιδιά με αυτισμό.

Ενεργό μέρος στην εκπαιδευτική αντιμετώπιση ενός μαθητή με Αυτισμό πιθανόν να χρειαστεί να λάβει ο κάθε δάσκαλος ή μέλος εκπαιδευτικού προσωπικού τυπικού ή ειδικού Δημοτικού Σχολείου στην επαγγελματική του πορεία. Κάθε σχολική χρονιά αποτελεί επαγγελματική πρόκληση για κάθε δάσκαλο λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι υπεύθυνος για την εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση μιας ομάδας παιδιών με διαφορετικές αναπτυξιακές και μαθησιακές ικανότητες και ανάγκες, ταμπεραμέντο και προσωπικότητα. Μέλος αυτής της ομάδας μπορεί να είναι και ένα παιδί με Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή που εκτός από τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει σαν παιδί να παρουσιάζει δυσκολίες που συνάδουν με την διάγνωση στο Φάσμα του Αυτισμού.

Ο  αυτισμός αποτελεί μια σύνθετη και εκτεταμένη (διάχυτη) διαταραχή ανάπτυξης, η οποία επηρεάζει τις εξής περιοχές της ανάπτυξης:

Οι ποιοτικές διαφοροποιήσεις εκφράζονται με παρεκκλίσεις

• στη βλεμματική επαφή, στην έκφραση προσώπου, στις χειρονομίες και  στη στάση του σώματος
• αδυναμία ανάπτυξης σχέσεων με συνομηλίκους
• απουσία αυθόρμητης συμμετοχής σε ενδιαφέροντα που εμπλέκουν και άλλα άτομα
• έλλειψη ενσυναίσθησης, αδυναμία δηλαδή συναισθηματικής και κοινωνικής αμοιβαιότητας.

Επικοινωνία - φαντασία

• Παρουσιάζεται καθυστέρηση ή έλλειψη ανάπτυξης ομιλούμενης γλώσσας (χωρίς εναλλακτική επικοινωνιακή προσπάθεια)
• Όταν υπάρχει λόγος, είναι έκδηλη η παρέκκλιση της ικανότητας να αρχίσουν και να διατηρήσουν συζήτηση με άλλα άτομα
• Η χρήση της γλώσσας είναι στερεότυπα επαναληπτική  (ηχολαλία)
• Παρουσιάζεται έλλειψη αυθόρμητου παιχνιδιού, παιχνιδιού ρόλων,  ή κοινωνικής μίμησης καθώς και αδυναμία συμβολικού παιχνιδιού.

 Χαρακτηριστικά επίσης είναι τα   περιορισμένα επαναληπτικά και στερεότυπα πρότυπα συμπεριφοράς, ενδιαφέροντα ή δραστηριότητες

Παρουσιάζονται κινητικές στερεοτυπίες, επίμονη ενασχόληση με μέρη αντικειμένων, άκαμπτη εμμονή σε συγκεκριμένες τελετουργίες, στερεότυποι κινητικοί μαννιερισμοί (π.χ. συστροφές χεριών, δακτύλων, ή περίπλοκες κινήσεις ολόκληρου του σώματος).

Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις που θα πρέπει να προβληματίζουν τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς, τους άλλους επαγγελματίες και να τους κάνουν να απευθύνονται στους ειδικούς που κατά μεγάλη πλειοψηφία είναι εξειδικευμένοι εργοθεραπευτές, φυσιοθεραπευτές και λογοπεδικοί.

 Αυτές είναι :    

Α. Υπερευαισθησία στο άγγιγμα, στην κίνηση, εικόνα ή θόρυβο :

• αποφυγή αγγιγμάτων
• προτιμά να αγγίζει παρά να το αγγίζουν
• αντίδραση σε αγκαλιάσματα ή σφικτά κρατήματα
• αποφυγή με γυμνά πόδια
• προτίμηση ρούχων που καλύπτουν όλο το σώμα (μακρυά μανίκια και παντελόνια)
• υπεραντίδραση σε ασήμαντα χτυπήματα και πτώσεις
• ανησυχία με το πλύσιμο, σκούπισμα προσώπου, βούρτσισμα μαλλιών και δοντιών
• ευαισθησία σε συγκεκριμένες υφές τροφών
• ευαισθησία σε συγκεκριμένες υφές υφασμάτων
• αποφυγή παιγνιδιών με άμμο ή δακτυλομπογιές

 Β. Επίπεδο δραστηριότητας ασυνήθιστα υψηλό ή χαμηλό :

• αργό στο να δραστηριοποιηθεί
• κουράζεται εύκολα

Γ. Προβλήματα συντονισμού :

• αδέξιες, μη κατάλληλες ή περιορισμένες κινήσεις του σώματος
• ανεπαρκείς αντιδράσεις ισορροπίας
• φτωχές προστατευτικές κινήσεις

Δ. Καθυστέρηση στο λόγο,  στη δεξιότητα γλώσσας ή στην σχολική απόδοση που εξετάζονται σε σχέση με άλλες δυσκολίες όπως αντίληψης σχήματος, χώρου, συμπεριφοράς, επιπέδου δραστηριότητας, συναισθηματικού τόνου και αφορούν τον στοματικό τομέα. Διακρίνουμε :

Υποανταπόκριση :

• μειωμένη αντίληψη αισθητικών εμπειριών στο στόμα
• αναζήτηση τροφών που έχουν αυξημένο ερέθισμα (τραγανή υφή, ξυνό )
• άση να παραγεμίζει το στόμα
• υπερβολική σιελόρροια
• έντονα διαταραγμένες διατροφικές συνήθειες

Υπερανταπόκριση :

• αποφυγή στραγγισμένων και πηχτών τροφών
• πίνει νερό όχι όμως άλλα υγρά ή χυμούς
• βάζει στο στόμα το δικό του δάκτυλο αλλά δεν δέχεται των άλλων
• αποφεύγει την μάσηση, μετακίνηση του φαγητού κρατώντας ανοιχτό το στόμα.

Ε. Φτωχή οργάνωση συμπεριφοράς

• υπερκινητικότητα και διάσπαση προσοχής
• έλλειψη ικανότητας σχεδιασμού δράσης
• δυσκολία στην αντιμετώπιση νέων καταστάσεων

Στ. Χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Αυτό συμβαίνει στα υψηλής λειτουργικότητας παιδιά που απελπίζονται καθώς δυσκολεύονται να κάνουν ορισμένα πράγματα και συχνά παραιτούνται . Τα παιδιά αυτά συχνά εμφανίζονται αδιάφορα.

Ένας δάσκαλος, θα πρέπει να λάβει υπόψη ορισμένα βασικά στοιχεία σχετικά με τον αυτιστικό μαθητή του:

1. Τον διαφορετικό τρόπο σκέψης, παρατήρησης και κατανόησης του κόσμου γύρω του με αποκορύφωση τις διαφορές του λόγου και της μάθησης, των συναισθημάτων, της φιλίας, και της σεξουαλικότητας.

2. Τη διαφορετική εξωτερίκευση αυτού του ιδιαίτερου τρόπου σκέψης, που μοιάζει με συμπεριφορά αλλοπρόσαλη και παράλογη για τα νευροτυπικά δεδομένα

3. Τον διαφορετικό τρόπο εσωτερικής παραγωγής, αντιμετώπισης, και εξωτερίκευσης του άγχους και του φόβου.

Ένα παιδί με αυτισμό χρειάζεται διαφορετικό τρόπο εξήγησης, διότι το μυαλό του δεν κάνει τις συνδέσεις κοινής λογικής, και αυτό σημαίνει ότι αν κάτι είναι αυτονόητο για όλα τα άλλα παιδιά ΔΕΝ θα είναι για το αυτιστικό παιδί, με αποτέλεσμα να χάνει τον ειρμό της παράδοσης του μαθήματος και να βαριέται. Για να του είναι το μάθημα ενδιφέρον και να θέλει να το παρακολουθήσει, πρέπει να μπορεί να συνδέσει τις νέες πληροφορίες που λαμβάνει μέσα απο την παράδοση, με αυτά που ήδη ξέρει.

Πολλές φορές όμως, αυτά που λέει ο δάσκαλος στην παράδοση, και κυρίως ο τρόπος που τα λέει, είναι βασισμένα στον μη-αυτιστικό τρόπο σκέψης με αποτέλεσμα ο αυτιστικός μαθητής να κατανοεί ας πούμε για παράδειγμα ότι κάτι γίνεται, αλλά να μην κατανοεί γιατί γίνεται.  Άμα δεν καταλάβει το γιατί, δεν θα θέλει να κάνει την όποια

εργασία, και θα αρχίσει να κάνει ό,τι μπορεί για να καλύψει την αμηχανία του. Ένας εύκολος τρόπος είναι να κάνει κάτι, ώστε η προσοχή του δασκάλου και της υπόλοιπης τάξης να πάει σε κάτι άλλο από αυτό που πρέπει να γίνει, έτσι ώστε να διακοπεί το μάθημα!

Χωρίς να το κάνει συνειδητά το παιδί, το σκεπτικό του είναι «άμα εγώ δεν καταλαβαίνω τι γίνεται και γιατί γίνεται, θέλω να κάνω/κάνουμε κάτι άλλο που το κατανοώ και έτσι δεν βαριέμαι», διότι η πρωταρχική ανάγκη του είναι αυτο που κάνει να έχει ένα νόημα.

Το νόημα αυτό είναι μιά πνευματική επιβράβευση = μαθαίνω κάτι που το αισθάνομαι σαν χρήσιμο, και έτσι δεν σπαταλάω άσκοπα τον χρόνο και την ενέργειά μου. Το να βλέπει ο δάσκαλος νόημα στην παράδοση που γίνεται, δεν σημαίνει τίποτα για το αυτιστικό παιδί, πρέπειτο ίδιο να βρει νόημα μέσα από την δική του λογική σκέψη.

Για το βοηθήσει ο δάσκαλος να κάνει τις συνδέσεις που χρειάζεται, και να βρει νόημα και έτσι να κάνει την άσκηση στην τάξη με όρεξη και ενδιαφέρον, πρέπει να δώσει μιά  ολοκληρωμένη εικόνα στον αυτιστικό μαθητή. Ποιός ο τελικός σκοπός, ποιά μέσα (παραδείγματα ασκήσεων) θα γίνουν, και πόση ώρα θα διαρκέσουν.

Παράδειγμα:

«Σήμερα θα μάθουμε να λύνουμε πράξεις αριθμητικής με πρόσθεση και αφαίρεση. Θα σας δείξω εγώ πρώτα στον πίνακα πως να το κάνετε. Μετά θα σας δείξω με ασκήσεις που θα λύσουμε όλοι μαζί και εγώ θα τις γράφω στον πίνακα. Μετά θα σας δώσω ασκήσεις να δοκιμάσετε μόνοι σας να λύσετε στο τετράδιο σας και όποιος έχει δυσκολία θα σηκώνει το χέρι να τον βοηθήσω άμα κάτι δεν το θυμάται ή δεν το έχει καταλάβει. Στο τέλος θα σας δώσω ασκήσεις να τις κάνετε μόνοι σας στο σπίτι.»

Αυτή η απλή εξήγηση, έδωσε στο αυτιστικό παιδί την ολοκληρωμένη εικόνα για τα στάδια εξέλιξης αυτού που είναι να γίνει και τι το ίδιο θα πρέπει να κάνει, και έτσι δεν θα νοιώσει άγχος εφόσον θα ξέρει τι και πιο είναι το επόμενο βήμα. Δηλαδή, άμα απλώς

κοιτάει όταν του δείχνει ο δάσκαλος την άσκηση στον πίνακα, δεν θα αγχωθεί νομίζοντας ότι πρέπει να τα θυμηθεί όλα από την πρώτη φορά, αλλά θα ξέρει ότι έχει την δυνατότητα να ζητήσει βοήθεια άμα δεν θυμάται κάτι.

Μην ξεχνάτε λοιπόν ότι για ένα αυτιστικό παιδί δεν είναι αυτονόητο το ότι μπορεί να ζητήσει βοήθεια, ούτε το ότι του επιτρέπεται να μην θυμάται κάτι, ή κάνει λάθος. Άμα λοιπόν δεν ξέρει ότι έχει όλες αυτές τις δυνατότητες θα αγχωθεί νομίζοντας ότι πρέπει να

τα συγκρατήσει και να τα θυμάται όλα με την μία!

Το αυτιστικό παιδί έχει ένα πολύ διαφορετικό τρόπο εξωτερίκευσης του τρόπου σκέψης. Επειδή δεν κάνει τις αυτονόητες συνδέσεις, θα κάνει ερωτήσεις για να δημιουργήσει μέσα στο μυαλό του κάποιες συνδέσεις. Όμως οι ερωτήσεις του μπορεί να εκνευρίσουν τον δάσκαλο μια και η απάντησή τους θα μοιάζει στον ίδιο τον δάσκαλο σαν κάτι το αυτονόητο -ενώ δεν είναι αυτονόητο για το αυτιστικό παιδί, με αποτέλεσμα είτε ο δάσκαλος είτε τα παιδιά να το κοροϊδέψουν ή να το περιγελάσουν. Αυτό θα κάνει το αυτιστικό παιδί να πάψει να κάνει ερωτήσεις, να μην καταλαβαίνει το μάθημα και να μένει πολύ πίσω.

Όσο πίσω και να μένει δεν θα τολμήσει να ξαναρωτήσει, με τον φόβο ότι θα γίνει και πάλι επίκεντρο κοροϊδίας Το αυτιστικό παιδί έχει ένα πολύ διαφορετικό τρόπο εξωτερίκευσης του τρόπου σκέψης.

Άν οι ερωτήσεις του λοιπόν δεν φέρουν την απάντηση ή "σύνδεση" που χρειάζεται, θα νοιώσει μεγάλη αμηχανία και ντροπή. Η ντροπή είναι για ένα αυτιστικό παιδί ή ενήλικα, ένα πολύ ευαίσθητο σημείο.

Αν δημιουργηθεί αίσθημα ντροπής, το αυτιστικό παιδί θα πάψει να κάνει ερωτήσεις, και θα αρχίσει να μη νοιώθει ενδιαφέρον για το μάθημα και γενικότερα για το σχολείο με  αποτέλεσμα να αρνηθεί να συμμετέχει, ή να συμμετέχει με ένα αίσθημα εξαναγκασμού.

Αυτό σημαίνει φυσικά ότι η όλη του εκπαίδευση του θα χάση την ευεργετική επίρροια που θα μπορούσε να είχε αν το παιδί ένοιωθε πως οι ανάγκες του, ως προς την κατανόηση των συναισθημάτων του γίνονταν σεβαστές.

Το αυτιστικό παιδί ενστικτωδώς αντικαθρεφτίζει, ότι βλέπει και αισθάνεται από την συμπεριφορά των άλλων γύρο του. Άμα βλέπει και νοιώθει να αδιαφορούν οι άλλοι για κάτι που είναι σε αυτό το ίδιο βασικό, και το περιγελούν, τότε θα αδιαφορήσει και αυτό με την σειρά του για ό,τι οι άλλοι βλέπουν σαν βασικό.

Το αυτιστικό παιδί όταν είναι κουρασμένο πνευματικά θα γίνει υπερκινητικό και υπερομιλητικό. Δεν θα μπορεί να κάτσει στην ίδια θέση, θα θέλει να σηκωθεί και να πηγαινοέρχεται, θα παρακινεί και τα άλλα παιδιά σε σκανταλιές, θα έχει διάφορα ‘τικ,’ θα φωνάζει, θα βρίζει ή θα κλαίει, θα χτυπάει τα άλλα παιδιά, ή και τον ίδιο του τον εαυτό.

Ένα αυτιστικό παιδί κουράζεται πιο εύκολα από ένα νευροτυπικό παιδί, διότι κάνει μια τεράστια προσπάθεια μέσα στο μυαλό του να ανταποκριθεί στις ανάγκες της νευροτυπικής σχολικής τάξης. Αυτό συμβαίνει, διότι η επικοινωνία γίνεται μέσω του λόγου και των λέξεων είναι για ένα αυτιστικό παιδί είναι πολύ δύσκολη.

Η δυσκολία βασίζεται στο ότι το αυτιστικό μυαλό σκέπτεται με εικόνες και για να επικοινωνήσει με τον λόγο και την ομιλία πρέπει να κάνει, να μεταφράσει, την εικόνα που βλέπει μέσα στο μυαλό του σε λέξεις. Πολλά παιδιά το καταφέρνουν αλλά με πολλή δυσκολία και η ομιλία τους βγαίνει τεμαχισμένη σε ασύνδετα και, πολλές φορές, ακατανόητα μέρη, προτάσεις χωρίς κάποιο ειρμό, διότι απλά το μυαλό μεταφράζει κομματάκι-κομματάκι μια τρισδιάστατη εικόνα που βλέπει, παρά μια σκέψη δομημένη από λέξεις.

ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Σχεδιάζοντας μια εκπαιδευτική παρέμβαση για μαθητές με διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού, είναι απαραίτητη η γνώση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που παρουσιάζουν τα άτομα αυτά σε σχέση με τους γνωστικούς μηχανισμούς της μάθησης. Συγκεκριμένα, οι Schopler & Mesibov (1995) υποστήριξαν ότι οι μαθητές με αυτισμό έχουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά ως προς την:

ΑΝΤΙΛΗΨΗ:

• Οξύτατη οπτική αντίληψη
• Ικανότητα εστίασης και όρασης
• Ικανότητα αναγνώρισης σχημάτων
• Ικανότητα αναγνώρισης ακουστικών μοτίβων
• Καλό οπτικοκινητικό συντονισμό

ΠΡΟΣΟΧΗ

• Υπερ-επιλογή ερεθισμάτων
• Εστίαση σε ερεθίσματα από  ένα αισθητηριακό κανάλι
• Ικανότητα διάκρισης οπτικών ερεθισμάτων
• Αδυναμία προσοχής σε κοινωνικά ερεθίσματα

ΜΝΗΜΗ

• Καλή οπτική μνήμη - Καλή μνήμη δεξιοτήτων
• Εξαιρετική επαναληπτική μνήμη
• Καλή γενική σημασιολογική μνήμη
• Δυσκολίες στην αντίληψη της ακολουθίας γεγονότων
• Φτωχή αυτοβιογραφική μνήμη

ΣΚΕΨΗ

• Οπτική σκέψη
• Κατανόηση μονιμότητας αντικειμένου
• Επίμονη χρήση μιας στρατηγικής (μη ευέλικτη)
• Ικανότητα κατηγοριοποίησης αντικειμένων με βάση μόνο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και όχι αφηρημένα
• Δυσκολία στην κατανόηση εννοιών
• Αδυναμία για συμβολική σκέψη (αναπαράσταση)
• Αδυναμία γενίκευσης στην εφαρμογή στρατηγικών
• Αδυναμία στην εφαρμογή κατάλληλων στρατηγικών
• Δυσκολία στην ανάκληση κατάλληλης στρατηγικής
• Αδυναμία αφαιρετικής σκέψης
• Δυσκολία στην επίλυση προβλημάτων
• Έμμονα και περιορισμένα πνευματικά ενδιαφέροντα
• Έλλειψη κεντρικής συνοχής

Από  τα παραπάνω είναι φανερό ότι τα άτομα με αυτισμό έχουν ένα ιδιαίτερο τρόπο αντίληψης και κατανόησης των ανθρώπων, της αλληλεπίδρασης μεταξύ τους και του περιβάλλοντος.

Τα εκάστοτε εκπαιδευτικά προγράμματα πρέπει λοιπόν να εστιάζουν στη διδασκαλία όλων των  δεξιοτήτων σεβόμενα ταυτόχρονα τις ιδιαιτερότητές τους και ανταποκρινόμενα στις γνωστικές τους δυνατότητες και ικανότητες.

Οι βασικές αρχές που διέπουν τα προγράμματα παρέμβασης για τα αυτιστικά παιδιά και είναι δυνατό να εφαρμοστούν στα πλαίσια της τάξης είναι:

Α) η δημιουργία κινήτρου για μάθηση, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η συμμετοχή στις ομαδικές δραστηριότητες. Ο παιδαγωγός επιλέγει ένα παιχνίδι που αρέσει στο παιδί,

Β) η χρήση συστήματος ενίσχυσης, δηλαδή αμοιβών για την αύξηση των επιθυμητών συμπεριφορών ή μείωση των μη επιθυμητών συμπεριφορών.. Το σύστημα αυτό λειτουργεί πολύ καλύτερα αν εφαρμοστεί για όλα τα παιδιά και ωφελεί την τάξη στο σύνολό της.

Γ) η εξασφάλιση της επιτυχίας του παιδιού, κατά την εκτέλεση των δραστηριοτήτων. Ο παιδαγωγός εξασφαλίζει την προσοχή του παιδιού και στη συνέχεια του αναθέτει έργα κυμαινόμενης δυσκολίας, αντίστοιχης των δυνατοτήτων του παιδιού.

Δ) η ενίσχυση της ανεξαρτησίας, που σημαίνει ότι ο παιδαγωγός: α) δίνει στο παιδί τη δυνατότητα να επιλέξει ανάμεσα σε 2 ή περισσότερα παιχνίδια ή δραστηριότητες, και β) του παρέχει την ελάχιστη απαιτούμενη βοήθεια για την ολοκλήρωση μιας εργασίας.

Ε) η ένταξη πολλών ρουτινών στο καθημερινό πρόγραμμα δραστηριοτήτων, οι οποίες αυξάνουν την προβλεψιμότητα των γεγονότων και παρέχουν στο αυτιστικό παιδί πολλές ευκαιρίες για μίμηση και τήρηση των κοινωνικών κανόνων της τάξης, π.χ. τα παιδιά κρεμούν τα μπουφάν και τις τσάντες τους όταν φτάνουν στην τάξη, βγάζουν και πετούν στα καλάθια τα σκουπίδια όταν ολοκληρώσουν τη ζωγραφική. Μόλις εξασφαλιστεί η πλήρης συμμετοχή του παιδιού σε αυτές, μπορεί να αρχίσει αργά και σταθερά η εισαγωγή κάποιων αλλαγών στο πρόγραμμα, αφού ο παιδαγωγός το προειδοποιήσει για αυτές.

ΣΤ) η οργάνωση καθημερινών δραστηριοτήτων με τη μορφή εικόνων. Ο παιδαγωγός μπορεί να χρησιμοποιεί οπτικά ερεθίσματα για να δείξει στο παιδί τι πρέπει να κάνει αποφεύγοντας την πολυπλοκότητα των προφορικών οδηγιών. Επιπλέον, διευκολύνει τη μετάβαση από τη μια δραστηριότητα στην άλλη, η οποία μπορεί να αναστατώνει αρκετά αυτιστικά παιδιά λόγω της τάσης τους να αποφεύγουν τις αλλαγές.

Ο παιδαγωγός, από την πλευρά του, χρειάζεται να είναι σε διαρκή εγρήγορση, προκειμένου να διευκολύνει την ενσωμάτωση του αυτιστικού παιδιού στη ζωή της τάξης, η οποία ουσιαστικά δεν είναι τίποτε περισσότερο παρά η μικρογραφία της κοινωνίας μας. Σε αυτό το πλαίσιο, καλείται να διδάξει και να διδαχθεί νέους τρόπους επικοινωνίας, μοιράσματος, χαράς και δημιουργίας. Αρκεί να αφεθεί να ταυτιστεί για λίγο με το αυτιστικό παιδί.

Πηγή: American Psychiatric Association
της Βικτωρίας Πολύζου, συμβουλευτικής ψυχοθεραπεύτριας
Πηγή https://medlabgr.blogspot.com
amea-care.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Αυτισμός και παιχνίδι

Το παιχνίδι, εκτός από ψυχαγωγία, είναι και μια ευχάριστη διαδικασία εκμάθησης για τα παιδιά. Γι' αυτό και αποτελεί και βασικό θεραπευτικό εργαλείο για τους ψυχολόγους σε περιπτώσεις αναπτυξιακών διαταραχών.

Η ιδιαιτερότητα στον τρόπο που παίζουν τα παιδιά που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού συγκριτικά με τα παιδιά τυπικής ανάπτυξης, συνοψίζεται συνήθως στο ότι έχουν περιορισμένο ενδιαφέρον για παιχνίδια -πιο συγκεκριμένα, μπορεί το παιδί να παίζει μόνο με ένα παιχνίδι και με επαναλαμβανόμενο τρόπο, π.χ. να περιστρέφει την ρόδα από ένα αυτοκινητάκι.

Το παιχνίδι στα πλαίσια της ελεύθερης ώρας στον παιδικό σταθμό εξυπηρετεί επίσης ως μέσο αλληλεπίδρασης και ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων, όμως τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού δείχνουν να προτιμούν το μοναχικό είδος παιχνιδιού.

Μπορεί για τους γονείς με παιδιά τυπικής ανάπτυξης, η έννοια «παιχνίδι» να είναι κάτι το αυτονόητο, όμως για τα παιδιά με αναπτυξιακές δυσκολίες μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά. Γι' αυτόν τον λόγο οι ειδικοί, όπως οι ψυχολόγοι, εκπαιδεύουμε τους γονείς στο πως να παίζουν σωστά με τα παιδιά τους, προκειμένου να έχουν όσο μεγαλύτερα οφέλη μπορούν.

Τα οφέλη του παιχνιδιού στην ανάπτυξη του παιδιού

Εξερευνητικό και αισθητηριακό παιχνίδι: Τα παιδιά από μικρή ηλικία έρχονται σε επαφή με το περιβάλλον, εξερευνώντας αισθητηριακά, π.χ. αγγίζοντας αντικείμενα όπως η πλαστελίνη, ερχόμενα παράλληλα σε επαφή με την σχέση αίτιο-αποτέλεσμα και παιχνίδια που ενεργοποιούν την ακοή, την αφή και την όσφρηση.

 

Κατασκευαστικό παιχνίδι: Τα παιδιά χρησιμοποιούν αντικείμενα, προκειμένου να δημιουργήσουν κάτι. Το συγκεκριμένο είδος παιχνιδιού βοηθάει το παιδί να μάθει ότι πρέπει να ολοκληρώνει κάθε δραστηριότητα και να μην τα παρατάει ή να μην επαναλαμβάνει άσκοπες κινήσεις χωρίς νόημα. Επίσης, βοηθάει στην ανάπτυξη λεπτής κινητικότητας και στον οπτικοκινητικό συντονισμό. Τέτοια παιχνίδια είναι π.χ. τα παζλ, τα τουβλάκια κτλ.

 

Παιχνίδι δραματοποίησης: Το πρώτο παιχνίδι φαντασίας για τα μικρά παιδιά συνήθως ξεκινάει μοναχικά -π.χ. παιχνίδι με κούκλες, μινιατούρες κτλ, όπου το παιδί ουσιαστικά μιμείται αυτά που έχει μάθει μέσα από παραμύθια ή ακόμα και κοινωνικές καταστάσεις. Αργότερα, το μοναχικό παιχνίδι μπορεί να εξελιχθεί σε παιχνίδι ρόλων, όπου τα παιδιά αναπτύσσουν τις κοινωνικές δεξιότητες μέσα από την μίμηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι εμείς ως ειδικοί χρησιμοποιούμε και τις κοινωνικές ιστορίες, με απώτερο στόχο την εκμάθηση κοινωνικών κανόνων.

 

Συμβολικό και παιχνίδι ρόλων: Όταν για παράδειγμα το παιδί υποκρίνεται ότι πίνει τσάι ή μαγειρεύει. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε ανάπτυξη της φαντασίας και ευελιξία στην σκέψη. Όταν στο συμβολικό παιχνίδι παίρνουν μέρος και άλλα παιδιά, τότε ονομάζεται κοινωνικό-δραματικό.

 

Αισθησιοκινητικό/λειτουργικό παιχνίδι: Άφορα στο σωματικό παιχνίδι -π.χ. τραμπάλα- το οποίο αποσκοπεί κυρίως σε ανάπτυξη αδρής κινητικότητας, στην ισορροπία και την σωστή πλευρίωση.

 

Συνεργατικό παιχνίδι: Τα παιδιά αναπτύσσουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες μέσα από παιχνίδια με κανόνες. Μαθαίνουν π.χ. να περιμένουν την σειρά τους, σε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, όπου μοιράζονται συναισθήματα. Το παιχνίδι εξελίσσεται από μοναχικό, σε παιχνίδι παρατήρησης, παράλληλο (όπου δεν υπάρχει αλληλεπίδραση), και σε συνεργατικό παιχνίδι (συνεργασία με κανόνες).

Το παιχνίδι ως μέσο εκπαίδευσης πρώιμης παρέμβασης
Ο σκοπός της πρώιμης εκπαίδευσης στην παιδική ηλικία θα πρέπει να είναι να ενεργοποιεί την επιθυμία του παιδιού να θέλει να μάθει και να συνεργάζεται. Η ίδια, ως αναλύτρια Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς, που εφαρμόζω συμπεριφοριστική θεραπεία, έχω χρησιμοποιήσει το παιχνίδι ως μέσο εκπαίδευσης σε μικρές ηλικίες παιδιών. Και αυτό, διότι το παιχνίδι βελτιώνει τις επικοινωνιακές, συναισθηματικές και κοινωνικές δεξιότητες, βοηθώντας παράλληλα στην ψυχοκινητική ανάπτυξη και στη συγκέντρωση - οργάνωση συμπεριφοράς.

Το ελεύθερο παιχνίδι ενισχύει την αυτοπεποίθηση των παιδιών και τα προτρέπει να παίρνουν πρωτοβουλίες, ενώ παράλληλα διδάσκει στους γονείς να βλέπουν τον κόσμο από τα μάτια του παιδιού τους, βγάζοντάς τους από τα συμβατικά «κουτάκια» σκέψης. Συνεπώς, το παιχνίδι γονέα - παιδιού, πέρα από θεραπευτικό τρόπο εκμάθησης και ποιοτικό χρόνο, προσφέρει όφελος όχι μόνο στα παιδιά, αλλά και στους γονείς!

Ο χρόνος δεν γυρίζει πίσω, γι' αυτό χαρείτε την κάθε στιγμή με τα παιδιά σας. Καθώς μεγαλώνουν, μοιραστείτε μαζί τους ό,τι πιο πολύτιμο, τον ενθουσιασμό τους για το παιχνίδι και αργότερα για την ζωή!

Προσωπικά ως θεραπεύτρια νιώθω ευλογημένη που έχω δουλέψει με παιδάκια, καθώς μου δίδαξαν το πλέον απλό: το μοίρασμα του συναισθήματος της χαράς και της λύπης. Παίξτε με τα αγγελούδια σας και χαρείτε το κάθε λεπτό!

Έλσα Μπάρδα - Κλινικός Ψυχολόγος - Αναλύτρια Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς,
elsabardapsychologist@hotmail.com
protothema.gr