Δευτέρα, 5 Μαρτίου 2018

Η σπηλιά του facebook

Σε μια από τις διασημότερες
αλληγορίες από καταβολής κόσμου, της σπηλιάς του Πλάτωνα, οι άνθρωποι ζουν φυλακισμένοι και αλυσοδεμένοι σε μια σπηλιά και το μόνο που βλέπουν είναι οι σκιές των αντικειμένων, που από το φως μιας φωτιάς που σιγοκαίει πίσω τους προβάλλονται στον τοίχο της σπηλιάς.
Οι σκιές είναι ο πραγματικός κόσμος των δεσμωτών. Σε όλη τη ζωή τους βλέπουν τις σκιές των πραγμάτων, ο πραγματικός κόσμος γι’ αυτούς είναι εικονικός, μια αναπαράσταση της πραγματικότητας. Αν κάποιοι δεσμώτες απελευθερωθούν από τις ψευδαισθήσεις τους, σπάσουν τα εικονικά δεσμά τους και εξέλθουν από τη σπηλιά, θα γνωρίσουν τον πραγματικό κόσμο και όχι τα αντίγραφά του.

Η πιο σύγχρονη παραλλαγή της σπηλιάς του Πλάτωνα είναι το facebook και τα άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. 
Οι δεσμώτες του facebook είναι καθηλωμένοι κατά μόνας σε μια σκοτεινή τρύπα, την οθόνη του υπολογιστή στην οποία ζουν οι φίλοι και οι συγγενείς τους, με το περίεργο όνομα likes. 
Μήπως, όμως, η σπηλιά του facebook είναι πιο σκοτεινή και αδυσώπητη από τη σπηλιά του Πλάτωνα;
Το 1779, σύμφωνα με το μύθο, σ’ ένα χωριό της Βρετανίας, ένας οργισμένος άντρας, ο Ν. Λουντ, καταστρέφει σε ένα εργοστάσιο δυο μηχανές πλεξίματος για κάλτσες. 
Το 1811, στην αυγή της βιομηχανικής επανάστασης, κάνουν την εμφάνισή τους οι Λουδίτες, οι οπαδοί του Λουντ, και μέχρι το 1816 κατέστρεφαν τις μηχανές, κυρίως των κλωστοϋφαντουργιών, τις οποίες θεωρούσαν υπεύθυνες για την απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας. 
Τελικά το κίνημα των Λουδιτών, ο «στρατός των εκδικητών», υπό τον μυθικό στρατηγό Λουντ , κατεστάλη βίαια από τον βρετανό κυβερνήτη Σ. Πέρσιβαλ. 
Είχαν λάθος οι Λουδίτες, όπως διακήρυξε το σύνολο της νεωτερικής σκέψης, φιλελεύθερης και αριστερής, διότι τα «μέσα παραγωγής, η τεχνολογία είναι ουδέτερη, η χρήση τους είναι καλή ή κακή»;

Και καλά οι Λουδίτες ήταν «αγράμματοι και τεχνοφοβικοί», η ελίτ των σχεδιαστών του σημερινού τεχνοκόσμου είναι και αυτοί τεχνοφοβικοί, είναι νεολουδίτες; 
Μπορεί κανείς να κατηγορήσει ως τεχνοφοβικό τον πρώην αντιπρόεδρο του facebook C. Palihapitiya που πρόσφατα δήλωσε:
Οργανώνουμε τις ζωές μας γύρω από αυτήν την θεωρούμενη αίσθηση της τελειότητας, επειδή παίρνουμε ως ανταμοιβή αυτά τα πρόσκαιρα σήματα, καρδούλες και likes και το ταυτίζουμε αυτό με κάποια αξία. Αντίθετα στην πραγματικότητα είναι μια εύθραυστη δημοφιλία που είναι βραχυπρόθεσμη και σας αφήνει ακόμα περισσότερο κενούς και άδειους από ότι πριν.
Την ίδια στιγμή ο Σ. Πάρκερ, πρώτος πρόεδρος του facebook δήλωσε ότι:
Τα likes είναι σαν μια δόση ντοπαμίνης για να ενθαρρύνονται οι χρήστες να ανεβάζουν περισσότερο περιεχόμενο.
Το facebook αποτυπώνει το βασικό αγαθό της φιλελεύθερης κοινωνίας, τον εξατομικευμένο εαυτό, που φαντασιώνεται ότι είναι ελεύθερος μέσω των κοινωνικών δικτύων να κάνει πράξη την προσωπική του αυτοπραγμάτωση. Οι εικονικοί φίλοι, όμως, και τα likes δεν είναι τίποτα άλλο από μια γυμνή ζωή, μια ναρκισσιστική επιβεβαίωση του εγώ, ένας εκπτωχευμένος εαυτός, ο δεσμώτης εαυτός.
Ταυτόχρονα το facebook αποδεικνύει το μύθο ότι η φιλελεύθερη κοινωνία είναι μια κοινωνία ελευθερίας του ατόμου, διότι το άτομο πρόθυμα πουλάει τα προσωπικά του δεδομένα, τον εαυτό του, τον περιορισμό της ελευθερίας του και μάλιστα δωρεάν.
Πώς γίνεται η πρόσβαση στο facebook να είναι δωρεάν και η εταιρεία να αξίζει μισό τρις δολάρια και να έχει διαφημιστικά έσοδα το 2016 26 τρις δολάρια; 
Οι χρήστες προσφέρουν δωρεάν τις προτιμήσεις τους, τα συναισθήματά τους, τον τρόπο ζωής τους, που ως ψηφιοποιημένη πληροφορία το facebook την πουλάει στους διαφημιστές, στα ΜΜΕ, στις κυβερνήσεις ,κλπ. Οι εταιρίες, όπως το facebook, που παράγουν και πωλούν πληροφορία, χρησιμοποιούν μια δωρεάν πρώτη ύλη, τις προσωπικές πληροφορίες των χρηστών, που τις προσφέρουν δωρεάν και βγάζουν κέρδος. Ο ψηφιοποιημένος μας εαυτός πουλιέται ως εμπόρευμα.

Ποιος είπε ότι στον καπιταλισμό μόνο η εργατική δύναμη μετατρέπεται σε εμπόρευμα; 
Η ζωή έχει γίνει πλέον εμπόρευμα. Αναζητούνται νεολουδίτες για να καταστρέψουν αυτό το εμπόρευμα.
Υπάρχει όμως και μια άλλη αθέατη , σκοτεινή πλευρά του facebook. Λίγοι γνωρίζουν ότι στα ερευνητικά κέντρα, διάσημων πανεπιστημίων, σχεδιάζεται ο ψηφιακός ολοκληρωτικός καπιταλισμός, ο τεχνοκόσμος, με αιχμή του δόρατος την τεχνητή νοημοσύνη. 
Η αλματώδης ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης οφείλεται στα δωρεάν δεδομένα που εμείς διαθέτουμε όταν κάνουμε αναζήτηση στο google, αγοράζουμε στο amazon ή σχολιάζουμε στο facebook, στο ότι δηλαδή ψηφιοποιείται στο διαδίκτυο η ανθρώπινη δραστηριότητα δημιουργώντας μια δεξαμενή καταγραφής των ανθρώπινων εμπειριών. Ο ψηφιοποιημένος εαυτός μας στη συνέχεια χρησιμοποιείται ως γνωστικό υπόβαθρο της τεχνητής νοημοσύνης. Η γνώση που διαθέτουν οι ευφυείς μηχανές είναι η ψηφιοποιημένη ζωή μας.
***
Ναξάκης Χάρης - Καθηγητής πολιτικής οικονομίας στο ΤΕΙ Ηπείρου, συγγραφέας, charisnax@yahoo.gr
antikleidi
Το Χαμομηλάκι

Φινλανδία: Το πακέτο μητρότητας για το νεογέννητο!
Finnish Baby Box Inspires around the World

Ελληνίδα γέννησε στη Φινλανδία και τη γέμισαν με δώρα!!

Θα μπορούσε η περίοδος κρίσης που διανύουμε να δημιουργήσει αφορμές για πιο ουσιαστικές συνθήκες διαβίωσης; Κι αν ναι, γιατί αυτό δεν έχει συμβεί τα τελευταία χρόνια; Την ώρα που τα επιδόματα μειώνονται ή καταργούνται και οι φόροι αυξάνονται, αρκετά είναι τα νέα ζευγάρια που διστάζουν να πάρουν την απόφαση να μεγαλώσουν την οικογένεια τους με την απόκτηση ενός παιδιού. Όλα αυτά στην Ελλάδα... γιατί στη Φινλανδία, τα τελευταία 78 χρόνια, το κράτος ενθαρρύνει και στέκεται δίπλα στους γονείς στην πιο σημαντική στιγμή της ζωής τους.

Το 1938 η Φινλανδία ήταν μία φτωχή χώρα με υψηλά ποσοστά βρεφικής θνησιμότητας, αφού πέθαιναν 65 στα 1000 μωρά. 
Τα στατιστικά όμως βελτιώθηκαν ραγδαία μέσα στις επόμενες δεκαετίες, χάρη στο πακέτο μητρότητας και την προγεννητική φροντίδα των γυναικών, όπως επίσης το εθνικό σύστημα υγειονομικής ασφάλισης και το κεντρικό δίκτυο νοσοκομείων που αναπτύχθηκαν τη δεκαετία του ’60. 
Συγκεκριμένα, το πακέτο φρόντιζε όχι μόνο για τις πρώτες ανάγκες του βρέφους, αλλά επίσης βοήθησε ώστε να οδηγηθούν οι εγκυμονούσες στα χέρια των γιατρών και των νοσοκόμων στο εκκολαπτόμενο κράτος πρόνοιας της Φινλανδίας, αφού η νομοθεσία όριζε ότι για να πάρουν τα χρήματα ή το κουτί μητρότητας, θα έπρεπε να επισκεφθούν ένα γιατρό ή μία δημοτική κλινική προγεννητικού ελέγχου πριν από τον τέταρτο μήνα της εγκυμοσύνης.

Το πακέτο μητρότητας
περιέχει φορμάκια, έναν υπνόσακο, τα απαραίτητα για τις εξόδους του βρέφους, προϊόντα μπάνιου και πάνες, σεντόνια και ένα μικρό στρώμα. Μάλιστα, το κουτί με το στρώμα στον πάτο μεταμορφώνεται στο πρώτο κρεβάτι του μωρού. 
Κάθε χρόνο το σχέδιο και το περιεχόμενο του πακέτου αλλάζουν. 
Για παράδειγμα, παλαιότερα υπήρχαν μπιμπερό αλλά εδώ και χρόνια έχουν καταργηθεί με στόχο την ενίσχυση του μητρικού θηλασμού.

Τη δεκαετία του 1940 παρά τις ελλείψεις λόγω πολέμου, το πρόγραμμα συνεχίστηκε μιας και πολλοί Φινλανδοί έχασαν τα σπίτια τους από βομβαρδισμούς, ενώ το 1949 σταμάτησε να γίνεται έλεγχος εισοδήματος και το πακέτο ξεκίνησε πλέον να προσφέρεται σε όλες τις μητέρες, αρκεί να είχαν κάνει τον απαραίτητο προγεννητικό έλεγχο.

Το Δεκέμβριο του 2015 μια Ελληνίδα από την Κοζάνη, η Χρύσα Σκόδρα, γέννησε στη Φινλανδία, όπου ζει τα τελευταία 10 χρόνια. Όπως διαβάζουμε στο protothema.gr, δύο μήνες πριν γεννήσει, το κράτος μέσω του KΕLA - το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων της Φινλανδίας - την επιβράβευσε με ένα κουτί γεμάτο δώρα για το νεογέννητο. 
Η Χρύσα δεν είναι μια ξεχωριστή περίπτωση, αλλά μια ακόμη μητέρα που ζει στη Φινλανδία και απολαμβάνει τις παροχές του κοινωνικού κράτους.
Δεν είναι όμως μόνο το πακέτο μητρότητας η μοναδική παροχή για τις νέες μητέρες, ανεξαρτήτως εθνικότητας, που γεννούν στη Φινλανδία. Μια σειρά από παροχές του κοινωνικού κράτους διευκολύνουν ακόμα περισσότερο την καθημερινότητά τους, καθώς τους προσφέρεται κάθε δυνατή βοήθεια για να μεγαλώσουν με ασφάλεια τα νεογνά τους: 
«Εδώ δεν υπάρχουν ιδιωτικά μαιευτήρια. Οι περισσότεροι εμπιστευόμαστε τα κρατικά νοσοκομεία. Οι καλύτεροι γιατροί δουλεύουν στα κρατικά. Όταν χρειάζεσαι ραντεβού με γιατρό ή συμβουλές σε θέματα υγείας, παίρνεις τηλέφωνο στο πλησιέστερο κέντρο υγείας και αν δεν απαντήσουν με την πρώτη, σε παίρνουν πίσω άμεσα χωρίς να περιμένεις να βγάλεις γραμμή».

«Όταν πήγα στο μαιευτήριο ζήτησα οικογενειακό δωμάτιο και ευτυχώς μόλις είχε αδειάσει ένα. Ήμουν με το μωρό και τον άντρα μου συνεχώς και τις πέντε μέρες όπου χρειάστηκε να νοσηλευτώ. Είχαμε το δικό μας δωμάτιο, γεύματα πέντε φορές τη μέρα και μαίες συνεχώς δίπλα μας, πολλές φορές μέρα και νύχτα με το πάτημα ενός κουμπιού. Το κόστος νοσηλείας είναι 38€ τη μέρα το άτομο. Αν έχεις οικογενειακό δωμάτιο με τον σύζυγο ή άλλο συγγενικό πρόσωπο, πληρώνεις 76€ τη μέρα».

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα επιδόματα μητρότητας ξεκινούν 50 μέρες πριν τη γέννα και φτάνουν έως και τα τρία έτη. Τα επιδόματα δίνονται βάσει των εισφορών του κάθε φορολογούμενου. Ακόμα, κάθε πρωτότοκο μωρό που γεννιέται και χρίζεται Φιλανδός πολίτης παίρνει 95,75€ το μήνα μέχρι και τα 17 του.