Το Δημογραφικό Πρόβλημα - Τι αναφέρει ο ιστορικός Πολύβιος

Χωρίς παιδιά, χωρίς μέλλον.  

Κλείνουν 32 Δημοτικά, 43 Νηπιαγωγεία, 46 σχολεία υποβιβάζονται.

    Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και είναι το δημογραφικό πρόβλημα – της υπογεννητικότητας.

Σύμφωνα με τον Ιστορικό της αρχαιότητας ΠΟΛΥΒΙΟ (202 – 120 π.Χ.) η αιτία που υποδουλώθηκε η Ελλάδα στους Ρωμαίους ήταν η υπογεννητικότητα.
Μετά τα ίδια έπαθε και η Ρώμη.
    Στο βιβλίο του “Ιστορίαι” [ή “Η Άνοδος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας”, 220 – 146 π.Χ.] μας μιλάει γι’ αυτό το θέμα και αναφέρει τους λόγους για την υπογεννητικότητα.

Το αρχαίο κείμενο:
«Λέγω δ’ οἷον οὕτως. ἐπέσχεν ἐν τοῖς καθ’ ἡμᾶς καιροῖς τὴν Ἑλλάδα πᾶσαν ἀπαιδία καὶ συλλήβδην ὀλιγανθρωπία, δι’ ἣν αἵ τε πόλεις ἐξηρημώθησαν καὶ ἀφορίαν εἶναι συνέβαινε, καίπερ οὔτε πολέμων συνεχῶν ἐσχηκότων ἡμᾶς οὔτε λοιμικῶν περιστάσεων. εἴ τις οὖν περὶ τούτου συνεβούλευσεν εἰς θεοὺς πέμπειν ἐρησομένους τί ποτ’ ἂν ἢ λέγοντες ἢ πράττοντες πλείονες γινοίμεθα καὶ κάλλιον οἰκοίημεν τὰς πόλεις, ἆρ’ οὐ μάταιος ἂν ἐφαίνετο, τῆς αἰτίας προφανοῦς ὑπαρχούσης καὶ τῆς διορθώσεως ἐν ἡμῖν κειμένης; τῶν γὰρ ἀνθρώπων εἰς ἀλαζονείαν καὶ φιλοχρημοσύνην, ἔτι δὲ ῥᾳθυμίαν ἐκτετραμμένων καὶ μὴ βουλομένων μήτε γαμεῖν μήτ’, ἐὰν γήμωσι, τὰ γινόμενα τέκνα τρέφειν, ἀλλὰ μόλις ἓν τῶν πλείστων ἢ δύο χάριν τοῦ πλουσίους τούτους καταλιπεῖν καὶ σπαταλῶντας θρέψαι, ταχέως ἔλαθε τὸ κακὸν αὐξηθέν. ὅτε γὰρ ἑνὸς ὄντος ἢ δυεῖν, τούτων τὸν μὲν πόλεμος, τὸν δὲ νόσος ἐνστᾶσα παρείλετο, δῆλον ὡς ἀνάγκη καταλείπεσθαι τὰς οἰκήσεις ἐρήμους, καὶ καθάπερ ἐπὶ τῶν μελιττῶν τὰ σμήνη, τὸν αὐτὸν τρόπον κατὰ βραχὺ καὶ τὰς πόλεις ἀπορουμένας
ἀδυνατεῖν.»

Απόδοση
Στους καιρούς μας, η Ελλάς στο σύνολό της αντιμετωπίζει έλλειψη παιδιών και γενικότερα μείωση του πληθυσμού. Εξ αιτίας αυτού, οι πόλεις έχουν ερημώσει και υπάρχει αδυναμία παραγωγής, παρ’ όλο που δεν έχουμε συνεχείς πολέμους ούτε επιδημίες. Αν λοιπόν κάποιος συμβούλευε να στείλουμε ιερείς στους θεούς για να τους ρωτήσουμε τι πρέπει να πούμε ή να κάνουμε για να γίνουμε περισσότεροι και να κατοικούμε καλύτερα στις πόλεις, δεν θα φαινόταν μάταιος, αφού η αιτία είναι φανερή και η διόρθωση βρίσκεται στα χέρια μας. Επειδή οι άνθρωποι έχουν στραφεί στην αλαζονεία, την φιλαργυρία και την ραθυμία και δεν θέλουν ούτε να παντρεύονται, ούτε, αν παντρευτούν, να μεγαλώνουν τα παιδιά τους, αλλά με το ζόρι ένα ή δύο για να αφήσουν σε αυτούς πλούτη και να τους θρέψουν με πολυτέλεια, το κακό αυτό μεγάλωσε γρήγορα και δεν το καταλάβαμε.
Γιατί όταν υπάρχει μόνον ένα, ή δύο παιδιά, και το ένα το πάρει ο πόλεμος και το άλλο η αρρώστια, είναι φανερό ότι οι πόλεις θα ερημώσουν αναγκαστικά, όπως ακριβώς τα μελίσσια των μελισσών αποδυναμώνονται λίγο-λίγο, έτσι και οι πόλεις που στερούνται πληθυσμού αδυνατούν να επιβιώσουν.

ΠΗΓΗ: Πολύβιος «Ιστορίαι», 37,17,5,1, παρ. 9,1. ΑΡΧΕΙΟΝ
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 19.10.2024.

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ιστορικό υψηλό παγκοσμίως: 1 στις 42 γεννήσεις είναι δίδυμα!

Περισσότερα δίδυμα παιδιά γεννιούνται σήμερα στον κόσμο από κάθε άλλη περίοδο στο παρελθόν, σύμφωνα με την πρώτη ολοκληρωμένη διεθνή μελέτη πάνω στο ζήτημα.

Περίπου 1,6 εκατομμύρια δίδυμοι γεννιούνται πλέον κάθε χρόνο στον κόσμο και ένα στα 42 παιδιά που γεννιέται, είναι δίδυμο. Σε σχέση με τη δεκαετία του 1980, τα ποσοστά των γεννήσεων διδύμων στο σύνολο των γεννήσεων παγκοσμίως έχουν αυξηθεί κατά το ένα τρίτο, από εννέα σε 12 ανά 1.000 τοκετούς μέσα στα τελευταία 50 χρόνια.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή δημογραφίας Κρίστιαν Μόντεν του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Human Reproduction» της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας, ανέλυσαν στοιχεία για 165 χώρες που καλύπτουν το 99% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η αύξηση διδύμων μετά τη δεκαετία του 1980 εκτιμάται σε 71% στη Βόρεια Αμερική, 60% στην Ευρώπη και 32% στην Ασία. Μόνο στη Νότια Αμερική δεν αυξάνονται οι γεννήσεις διδύμων.

Η μελέτη εκτιμά ότι μια βασική αιτία για την αύξηση των διδύμων με το πέρασμα του χρόνου είναι η ολοένα συχνότερη χρήση της ιατρικά υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μετά τη δεκαετία του 1970, όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση, η τεχνητή σπερματέγχυση, η ορμονική διέγερση των ωοθηκών κ.α.

Επίσης, οι κλινικές γονιμότητας, για να αυξήσουν τις πιθανότητες επιβίωσης τουλάχιστον ενός εμβρύου, συχνά μεταφέρουν ταυτόχρονα στη μητέρα δύο, τρία ή περισσότερα έμβρυα, κάτι που αυξάνει την πιθανότητα γέννησης διδύμων ή τριδύμων.

Μια άλλη αιτία είναι η καθυστέρηση του χρόνου απόκτησης παιδιών σε πολλές χώρες κατά τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς η πιθανότητα διδύμων αυξάνει όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία της μητέρας.

Η επιλογή της δημιουργίας οικογένειας σε μεγαλύτερη ηλικία, η αυξημένη χρήση αντισυλληπτικών και η γενικότερη μείωση της γονιμότητας στα ζευγάρια παίζουν ρόλο στο να αυξηθεί η πιθανότητα γέννησης διδύμων.

Οι επιστήμονες θεωρούν πιθανό ότι ο αριθμός των διδύμων έχει «πιάσει ταβάνι», ιδίως στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική. Σύμφωνα με τη μελέτη, «τόσο οι σχετικοί όσο και οι απόλυτοι αριθμοί διδύμων στον κόσμο είναι πια υψηλότεροι από ό,τι έχουν υπάρξει από τα μέσα του 20ού αιώνα και πιθανώς αυτό θα είναι το υψηλότερο σημείο τους όλων των εποχών. Αυτό είναι σημαντικό, επειδή οι γεννήσεις διδύμων σχετίζονται με μεγαλύτερα ποσοστά θανάτων μεταξύ των μωρών και των παιδιών, καθώς και με περισσότερες επιπλοκές για τις μητέρες και τα παιδιά τους στη διάρκεια της κύησης, του τοκετού και μετά από αυτόν».

Οι δίδυμοι είναι πιθανότερο να γεννηθούν πρόωρα και να έχουν μικρότερο βάρος, ενώ εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά θνησιγένειας. Πάντως, χάρη στις ιατρικές εξελίξεις, περισσότεροι δίδυμοι επιβιώνουν πλέον από όσοι στο παρελθόν.

Το μεγαλύτερο ποσοστό της διαχρονικής αύξησης των διδύμων παγκοσμίως προέρχεται από τους διζυγωτικούς διδύμους, δηλαδή μη πανομοιότυπους διδύμους γεννημένους από δύο διαφορετικά ωάρια που έχουν γονιμοποιηθεί ταυτόχρονα. Μικρή είναι η αύξηση στους πανομοιότυπους μονοζυγωτικούς (από το ίδιο ωάριο), το ποσοστό των οποίων έχει παραμείνει σχεδόν σταθερό στις περίπου τέσσερις γεννήσεις ανά 1.000 τοκετούς.

Περίπου το 80% όλων των γεννήσεων διδύμων συμβαίνουν στην Ασία και στην Αφρική.

Η Αφρική έχει παραδοσιακά τη μεγαλύτερη αναλογία διδύμων στο σύνολο των τοκετών από κάθε άλλη ήπειρο, αλλά τα ποσοστά στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ συνεχώς αυξάνουν, πλησιάζοντας πλέον τα αφρικανικά επίπεδα. Ο αριθμός τόσο πολλών διδύμων στην Αφρική οφείλεται ότι στη «μαύρη ήπειρο» γεννιέται ένας πολύ μεγάλος αριθμός διζυγωτικών, κάτι που πιθανώς οφείλεται σε γενετικές αιτίες. Όμως ειδικά στην υποσαχάρια Αφρική πολλοί δίδυμοι -περισσότεροι από 200.000 ετησίως- θα χάσουν το δίδυμο αδελφό τους από τον πρώτο χρόνο της ζωής τους.

Από το ΑΠΕ-ΜΠΕ

iatropedia.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Washington Post: Πού πήγαν τα παιδιά στην Ελλάδα; Where are all the children?

Where are all the children?

Η κρίση έφερε υπογεννητικότητα
Δραματική μείωση των γεννήσεων στην Ελλάδα. 

Πώς η οικονομική κρίση έχει βάλει «φρένο» στις γεννήσεις στη χώρα μας.

Άλλη μια σχολική χρονιά ξεκίνησε, με τους μαθητές να φτάνουν στον σχολείο για την πρώτη τους μέρα και να στέκονται σε σειρές ανάλογα με την τάξη τους. 
Ανάμεσα τους και μία μητέρα ενός παιδιού πρώτης δημοτικού, η οποία αφήνοντας τον γιο της αναρωτήθηκε: 
Πού πήγαν όλα τα παιδιά;

Μ' αυτά τα λόγια η Washington Post, ξεκινάει ένα άρθρο της για την Ελλάδα της οικονομικής κρίσης, περιγράφοντας αυτή τη σκηνή, σε δημοτικό σχολείο στο Καλπάκι Ιωαννίνων.

«Υπήρχαν τόσο λίγοι», δήλωσε η Βάσω Χαρισιάδη, η οποία ήταν απόφοιτος του ίδιου σχολείου στην ίδια πόλη και πρόσθεσε: «Νόμιζα ότι η αυλή θα ήταν γεμάτη από παιδιά».

Η κατάσταση στο Καλπάκι αντικατοπτρίζει το εντεινόμενο δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας. Στο συγκεκριμένο δημοτικό, το 2018, πήγαν 13 πρωτάκια. Τα μισά σχολεία στην περιοχή έχουν κλείσει. Όλο και περισσότεροι πιθανοί γονείς φεύγουν ή δεν κάνουν παιδιά, επειδή είναι άνεργοι ή βγάζουν μετά βίας τα προς το ζην, αναφέρει η εφημερίδα.

«Η ελληνική οικονομία δεν εξαρτάται πλέον από τα προγράμματα ούτε θεωρείται ότι θέτει σε κίνδυνο το ευρώ. Όμως, η χώρα μόλις τώρα ξεκινά να αντιμετωπίζει την επόμενη φάση της απειλής. Μία μείωση των γεννήσεων που έχει αυξήσει την πιθανότητα μιας συρρικνωμένης, αποδυναμωμένης Ελλάδας τα χρόνια που θα έρθουν», 

αναφέρει χαρακτηριστικά το δημοσίευμα.

«Αυτή τη στιγμή, δεν μπορώ να σκεφτώ καθόλου για παιδιά», δήλωσε η 33χρονη δασκάλα Μαρία Μπέρσου. «Δεν μπορώ καθόλου να εξοικονομήσω χρήματα».

Κατά τη διάρκεια της βαθιάς και παρατεταμένης κρίσης της χώρας, η οποία άρχισε στα τέλη του 2009 και επιδεινώθηκε από το 2011 και μετά, τα ήδη χαμηλά ποσοστά γεννήσεων έπεσαν ακόμη περισσότερο, όπως έγινε και σε άλλες προβληματικές οικονομίες της νότιας Ευρώπης. 

Η Ελλάδα χτυπήθηκε και από έναν δεύτερο παράγοντα, καθώς μισό εκατομμύριο άνθρωποι εγκατέλειψαν τη χώρα, πολλοί από αυτούς νέοι, πιθανοί μελλοντικοί γονείς. 

Παρόλο που η Ελλάδα βρισκόταν στην πρώτη γραμμή του μεταναστευτικού κύματος από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, η πλειοψηφία των νέων αφίξεων μεταφέρθηκαν σε άλλες περιοχές της Ευρώπης και οι νεοφερμένοι δεν αντισταθμίζουν τις απώλειες.

«Το αποτέλεσμα ήταν ότι η ύφεση της χώρας δημιούργησε τη μικρότερη γενιά της Ελλάδας μεταπολεμικά, παιδιά που φτάνουν τώρα σε ηλικία δημοτικού. Κάποια από αυτά πηγαίνουν στα σχολεία με παπούτσια και τσάντες από δεύτερο χέρι και είναι ακόμη στο πρώτο στάδιο κατανόησης της τρομακτικής εποχής στην οποία έχουν γεννηθεί», 

αναφέρει χαρακτηριστικά η Washington Post 

....

η συνέχεια εδώ

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Χιλιάδες παιδιά μας λείπουν κάθε χρόνο - ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ

Μια σοβαρή απειλή, με επικίνδυνες συνέπειες, πλανάται πάνω από τη χώρα μας. Το όνομά της δημογραφική κρίση, η οποία, σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, παίρνει πλέον ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Εάν η πολιτεία δεν προχωρήσει άμεσα σε καθοριστικές μεταρρυθμίσεις και όχι σε ημίμετρα, όπως δείχνουν οι εκθέσεις διεθνών οργανισμών και στατιστικών υπηρεσιών, μέχρι τα επόμενα 50 χρόνια η Ελλάδα θα μετατραπεί σε χώρα γερόντων με σημαντική μείωση του αμιγούς ελληνικού πληθυσμού της.

Ένα πρόβλημα που, μετά το '81, αντιμετωπίζει στο σύνολό της σχεδόν όλη η Ευρώπη -ελάχιστες οι εξαιρέσεις- αφού σταδιακά μειώνονται οι γεννήσεις και αυξάνονται οι θάνατοι. Οι προβλέψεις λένε ότι μέχρι το 2050 ο πληθυσμός της Ευρώπης θα μειωθεί κατά 8,5 εκατομμύρια κατοίκους, παρά την εισροή των μεταναστών, οι οποίοι, κατά τους μελετητές, αποτελούν «δημογραφική ένεση» για τους πληθυσμούς πολλών ευρωπαϊκών χωρών.  

Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Βουλγαρία αντιμετωπίζουν σήμερα το πιο σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα στην Ευρώπη, αφού οι δείκτες γονιμότητας είναι πολύ κάτω από τα όρια για την αντικατάσταση των γενεών. Στη χώρα μας από 2,1 που ήταν το 1981 έφτασε το 1,2 το 2004. Είναι ο χαμηλότερος δείκτης στην Ευρώπη των 15 και ο πέμπτος χαμηλότερος στην Ευρώπη των 25. Την ίδια ώρα η Κομισιόν υποστηρίζει ότι, για ν' αντιστραφεί η τάση συρρίκνωσης του ευρωπαϊκού πληθυσμού, θα πρέπει ο δείκτης γονιμότητας να ανεβεί στο 2,7.

Όσον αφορά την Ελλάδα, οι αριθμοί που ακολουθούν δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος: σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, κατακόρυφη πτώση σημείωσαν οι γεννήσεις. Από τις 148.000, που ήταν το 1980, κατέβηκαν περίπου στις 100.000 το 2004. Το σημαντικό στοιχείο όμως, που προκύπτει από τη μελέτη που έχει κάνει ο καθηγητής Μανώλης Δρεττάκης, είναι ότι από τις 105.655 γεννήσεις που σημειώθηκαν το 2004, οι 16.852 (16,0%) ήταν από αλλοδαπές μητέρες, ενώ οι γεννήσεις από Ελληνίδες μητέρες το 2004 ήταν περίπου 55.000 λιγότερες απ' ό,τι το '80.  

Η δυτική Μακεδονία και η Ήπειρος είναι οι περιοχές της χώρας που αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη υπογεννητικότητα, αντίθετα το νότιο Αιγαίο και η Κρήτη τη μικρότερη. Η πιο σημαντική επίπτωση από την αύξηση της υπογεννητικότητας, σύμφωνα με τον κ. Δρεττάκη, είναι η μείωση των μαθητών με Έλληνες γονείς. Κατά 435.000 μειώθηκαν από το '80 έως το 2004 στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

«Σε 30 χρόνια με τα σημερινά δεδομένα οι μετανάστες θα αντιστοιχούν στο 30% του συνολικού πληθυσμού της χώρας» τονίζει ο γενικός γραμματέας της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (ΕΣΥΕ), Μανώλης Κοντοπυράκης, και προτείνει την πλήρη ενσωμάτωση των νόμιμων μεταναστών στην ελληνική κοινωνία. Όσο για τις αιτίες της υπογεννητικότητας πιστεύει ότι η πρώτη και βασική αιτία είναι η αλλαγή νοοτροπίας της Ελληνίδας, η οποία πρέπει να πειστεί και πάλι ότι το να φέρνεις παιδιά στον κόσμο είναι ευλογία και δεν είναι πρόβλημα. «Η πολιτεία αναμφισβήτητα πρέπει να συμβάλει με μέτρα και κίνητρα, αλλά και οι Έλληνες πρέπει ν' αλλάξουν σκέψη και νοοτροπία. Δεν σημαίνει ότι όταν κάνεις παιδιά, ξεβολεύεσαι από την άνεσή σου» προσθέτει ο κ. Κοντοπυράκης.

Τα τελευταία 14 χρόνια (σύμφωνα με την ΕΣΥΕ) οι γάμοι από 65.568 το 1991 κατέβηκαν στους 51.377 το 2004, ενώ αυξήθηκαν σημαντικά οι πολιτικοί από 5.858 (1991) σε 13.881 (2004), γεγονός που αποδίδεται στους γάμους Ελλήνων με μετανάστες ή μεταξύ μεταναστών. Ο δείκτης διαζυγίων αυξήθηκε και από 8% το 1984 έφτασε το 21% το 2004, ενώ οι γυναίκες αποκτούν πλέον το πρώτο τους παιδί σε ηλικία περίπου 29 χρονών, από 25 που ήταν το 1991.

Παράλληλα αυξήθηκαν οι θάνατοι και από 53.000 που ήταν το 1951 έφτασαν τους 105.000 το 2004, όχι από νοσηρότητα, αλλά από γήρανση, όπως επισημαίνει ο καθηγητής του ΕΜΠ Κωστής Κουτσόπουλος. Έτσι τριπλασιάστηκαν τα ηλικιωμένα άτομα πάνω των 65 χρόνων. Σήμερα οι νέοι είναι 10% λιγότεροι από τους ηλικιωμένους και να σκεφτεί κανείς ότι το 1950 ήταν υπερτετραπλάσιοι των ηλικιωμένων. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, μια χώρα θεωρείται γερασμένη όταν το 7% στο σύνολο του πληθυσμού της είναι άνω των 65 ετών. Στη χώρα μας σήμερα το ποσοστό αυτό φτάνει περίπου στο 18%, ενώ σύμφωνα με εκτιμήσεις το 2025 θα φτάσει το 25%.  

Η υπογεννητικότητα, όπως πολύ σωστά επισημαίνει η καθηγήτρια Κοινωνιολογίας Αλεξάνδρα Κορωναίου, είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που έχει να κάνει με τις αλλαγές στη σύνθεση της παραδοσιακής οικογένειας αλλά και στις σύγχρονες κοινωνίες, σε επίπεδο σχέσεων και κουλτούρας.

Ως σύνθετο λοιπόν και όχι ως ένα απλό κοινωνικό φαινόμενο πρέπει να το αντιμετωπίσει η πολιτεία και οι εκάστοτε κυβερνήσεις, έτσι ώστε οι γυναίκες που το επιθυμούν -γιατί η μητρότητα είναι επιθυμία και επιλογή- να πειστούν ότι, όταν αποκτήσουν παιδιά, θα μπορέσουν να τα μεγαλώσουν με αξιοπρέπεια και με μια σχετική οικονομική άνεση, η οποία, σήμερα, στην πλειονότητα των ελληνικών ζευγαριών δεν υπάρχει.

Των ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΠΑΠΑΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ, ΑΝΤΩΝΙΑΣ ΞΥΝΟΥ

papastat@enet.gr antxunou@enet.gr

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 17/02/2007