Πόσο και πώς πρέπει να βοηθάμε τα παιδιά στο διάβασμα και τις εργασίες, όταν αυτά βαριούνται;

Το ερώτημα που συνήθως ανακύπτει και, ομολογουμένως, προβληματίζει έντονα τους γονείς είναι αν θα πρέπει να βοηθούν τα παιδιά με τις εργασίες του σχολείου ή αν θα πρέπει να απέχουν.

Πόσο, λοιπόν, μπορεί ή πρέπει ο γονιός να βοηθά το παιδί στις ασκήσεις για το σπίτι;



Άλλο βοηθώ και άλλο κάνω τις ασκήσεις!



Υπάρχει μια γραμμή – ίσως λεπτή – ανάμεσα στο να βοηθάτε το παιδί σας και στο να καταλήγετε τελικά εσείς να κάθεστε στο γραφείο ή να εμφανίζεστε ως… λυσσάρι!



Το παιδί είναι υπεύθυνο για τις ασκήσεις του. Η δική σας υποχρέωση είναι να εξηγήσετε κάτι που δεν καταλαβαίνει και να το βοηθήσετε στην οργάνωση της μελέτης του.



Στόχος η μάθηση και όχι ο βαθμός.



Το παιδί σας έχει μια εργασία, την ολοκληρώνει, αλλά εσείς κρίνετε ότι είναι μέτρια. Σκέφτεστε ότι δεν θα πάρει καλό βαθμό ή ότι δεν θα είναι το καλύτερο γραπτό της τάξης.



Έχετε δύο επιλογές: να αφήσετε το παιδί να παραδώσει την εργασία όπως την έκανε ή να φτιάξετε εσείς μια καλύτερη!

Η σωστή επιλογή είναι η πρώτη.
Σημασία έχει το παιδί να παρουσιάζει τη δική του δουλειά, να προσπαθεί και, μέσα από τα λάθη του, να μαθαίνει. Κάποια άλλη στιγμή μπορείτε να κάνετε μαζί μια παρόμοια άσκηση, ώστε να το βοηθήσετε να βελτιωθεί.



Διόρθωση λαθών



Το παιδί ολοκληρώνει μια άσκηση και η μαμά βλέπει ότι έχει κάνει ορθογραφικά λάθη.

Τι κάνει; Συνήθως του τα διορθώνει!

Είναι σωστό; Όχι βέβαια!

Ζητάμε από το παιδί να κάνει πάντα έναν έλεγχο, αφού ολοκληρώσει την άσκηση. Αν δεν εντοπίσει τα λάθη, τότε τα συζητάμε μαζί, εξηγούμε το κάθε τι και το προτρέπουμε να τα διορθώσει.

Τα λάθη, μάλιστα, αποτελούν μια καλή ευκαιρία για μια σύντομη επανάληψη σε κάποιο γραμματικό φαινόμενο.



Τα παιδιά έχουν την ευθύνη



Κάποια παιδιά δεν σημειώνουν τις ασκήσεις τους, ξεχνούν να πάρουν ή να κάνουν τις φωτοτυπίες τους και, μάλιστα, πολλές φορές το κάνουν επίτηδες.
Τότε η μαμά συνήθως παίρνει τηλέφωνο κάποιον συμμαθητή και μαθαίνει τις υποχρεώσεις του παιδιού.
Αυτό μπορεί να συμβεί μία φορά. Αν όμως γίνεται επανειλημμένα, το παιδί δεν θα μάθει να σημειώνει μόνο του τις εργασίες του.



Τι κάνουμε, λοιπόν;

Βάζουμε το παιδί να παίρνει τηλέφωνο τον συμμαθητή του. Γρήγορα θα νιώσει άβολα αν πρέπει να το κάνει αυτό κάθε μέρα και, πιθανότατα, θα αρχίσει να σημειώνει τις εργασίες του.
Το προτρέπουμε να χρησιμοποιεί ένα μπλοκ ή ένα τετράδιο για τις σημειώσεις των ασκήσεων.
Επίσης, μπορούν να βοηθήσουν οι συνδετήρες ή οι σελιδοδείκτες, ώστε να ξέρει σε ποια σελίδα βρίσκεται.
Βρείτε, δηλαδή, εσείς τον καλύτερο τρόπο για να βοηθήσετε το παιδί σας να οργανώνει και να κρατά τις σημειώσεις του για τις εργασίες.



Δεν είστε δάσκαλος



Το παιδί σας βαριέται να διαβάσει ένα κείμενο, για παράδειγμα, στην Ιστορία. Εσείς, λοιπόν, το διαβάζετε, κάνετε και μια κανονική «παράδοση» του μαθήματος και το παιδί απλώς ακούει και μαθαίνει.

Λάθος!

Το παιδί πρέπει να μάθει να διαβάζει ένα κείμενο και να το κατανοεί. Επίσης, πρέπει να προσέχει την παράδοση του μαθήματος στο σχολείο.

Αν, όμως, ξέρει ότι η μαμά θα κάνει τη δασκάλα στο σπίτι, τότε είναι πολύ πιθανό να χαζεύει στην τάξη.



Αφήστε τα παιδιά να σκεφτούν



«Μαμά, πώς γράφεται η λέξη “χαρίζω”;»

Η σωστή απάντηση δεν είναι απλώς να του πείτε «με ι», αλλά να αφήσετε το παιδί σας να σκεφτεί το πώς και το γιατί.

Μπορείτε, για παράδειγμα, να επισημάνετε την κατάληξη του ρήματος, ώστε το παιδί να θυμηθεί τον κανόνα. Έτσι κάνετε και μια μικρή επανάληψη στα ρήματα σε -ίζω, επισημαίνοντας παράλληλα και τις εξαιρέσεις τους. Μπορείτε, για παράδειγμα, να του θυμίσετε λέξεις της ίδιας οικογένειας: χαρίζω – χάρισμα, αθροίζω – άθροισμα, δανείζω – δάνειο κ.λπ. Έτσι, μια απλή απορία γίνεται ευκαιρία για μια μικρή και χρήσιμη επανάληψη.



Μαζί στο γραφείο;



Όχι, φυσικά!
Δεν χρειάζεται να κάθεστε μαζί με το παιδί, όση ώρα διαβάζει. Είναι μια τακτική που γρήγορα θα σας κουράσει και θα δημιουργήσει στο παιδί την ανάγκη να διαβάζει πάντα παρέα με κάποιον.
Μπορεί να σας φαίνεται χαριτωμένο στην πρώτη Δημοτικού, αλλά αργότερα θα γίνει κουραστικό!



Δείξτε από την αρχή στα παιδιά σας πώς να οργανώνουν τη μελέτη τους. Να είστε διαθέσιμοι για τυχόν βοήθεια, αλλά και για έναν έλεγχο ότι το παιδί σας πράγματι διάβασε και ολοκλήρωσε τις εργασίες του.



Το ζητούμενο είναι η αυτονομία



Το ζητούμενο δεν είναι να διαβάσει το παιδί χωρίς καμία βοήθεια από την πρώτη στιγμή. Είναι να μάθει, σταδιακά, να διαβάζει μόνο του.
Ο γονιός είναι δίπλα του για να το καθοδηγήσει, να το ενθαρρύνει και να το βοηθήσει όταν πραγματικά χρειάζεται. Δεν είναι όμως εκεί για να πάρει τη θέση του.

Άλλωστε, η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι να παραδώσει το παιδί την τέλεια εργασία.

Είναι να μπορεί, λίγο λίγο, να πει:

«Μπορώ να το κάνω μόνος μου!» 

Το Χαμομηλάκι

Το καθημερινό διάβασμα των παιδιών στο σπίτι

«Διάβασες τα μαθήματά σου;»

Η ερώτηση – επωδός που οι γονείς επαναλαμβάνουν ίσως με τη μεγαλύτερη συχνότητα στο παιδί τους, όταν πηγαίνει στο σχολείο. Θα πρέπει όμως η μητέρα και ο πατέρας του μικρού μαθητή να έχουν κατά νου ότι η μελέτη είναι δική του ευθύνη κι επιπλέον ότι η μάθηση και η μελέτη, θα πρέπει να είναι πηγή χαράς κι ευχαρίστησης. 

Τι κάνουμε λοιπόν; Ή ίσως καλύτερα τι δεν κάνουμε;

Δεν διαβάζουμε «όλοι μαζί»
Ο γονιός αποφεύγει τις ερωτήσεις του τύπου «τι έχουμε να διαβάσουμε σήμερα, και απλά ρωτάει «τι μαθήματα έχεις αύριο;». Με τον τρόπο αυτό ο μικρός μαθητής ή μαθήτρια αντιλαμβάνεται ότι η μελέτη στο σπίτι είναι δική του υποχρέωση. Παράλληλα ενισχύεται η αυτονομία και η υπευθυνότητά του. Αυτό δε σημαίνει ότι ο γονέας το αφήνει να κάνει ό,τι καταλαβαίνει αλλά και δεν το κυνηγάει από πίσω με ένα βιβλίο στο χέρι.

Εκείνο που χρειάζονται τα παιδιά είναι να αισθάνονται ότι ο γονιός του είναι διαθέσιμος κάθε φορά που θα του ζητήσουν τη βοήθειά του για κάτι που δεν μπορούν να κάνουν μόνα τους, μια επεξήγηση, μια διευκρίνηση, μια επιπλέον βοήθεια. Δηλαδή μια “διακριτική” παρουσία αλλά συστηματική.

Καθοδηγούμε τα παιδιά πώς να οργανώσουν το διάβασμά τους
Το παιδί πρέπει να μελετά συγκεκριμένες ώρες της ημέρας ώστε να έχει ελεύθερο χρόνο για παιχνίδι και ξεκούραση. Καλό είναι, όταν γυρίζει από το σχολείο πρώτα να τρώει, να χαλαρώνει, να συζητά με τους δικούς του τα νέα του σχολείου, ίσως εάν το έχει ανάγκη να κοιμάται για λίγο και μετά να αρχίζει το διάβασμα.

Τώρα, τον πρώτο καιρό του σχολείου, ο γονιός πρέπει να βοηθήσει το παιδί του στο πώς θα οργανώσει το διάβασμά του: π.χ. να τοποθετήσει το πρόγραμμα της εβδομάδας σε εμφανές σημείο και να το καθοδηγήσει να το βλέπει μόνο του, να κάνει έναν πίνακα με τις εργασίες της ημέρας, να του συστήσει ότι ίσως είναι καλύτερα να ξεκινά τη μελέτη του με τα πιο δύσκολα μαθήματα (που είναι πιο ξεκούραστο) ή που του είναι λιγότερο ενδιαφέροντα και να αφήνει προς το τέλος τα πιο εύκολα ή εκείνα που του προξενούν μεγαλύτερο ενδιαφέρον. 

Μπορεί να δώσει επίσης και άλλες μικρές συμβουλές που πιστεύει ότι ταιριάζουν στο παιδί του. Ο τρόπος που θα οργανώσει ένας μαθητής την απογευματινή μελέτη του παίζει καταλυτικό ρόλο όχι μόνο στην επίδοσή του στο σχολείο, αλλά κυρίως στην εικόνα και τη σχέση που θα αναπτύξει με τη μάθηση γενικότερα.

Φροντίζουμε το περιβάλλον που μελετά να είναι ήρεμο
Το παιδί πρέπει να μελετά στο δωμάτιό του ή στο γραφείο του, όπου εκεί έχει τα βιβλία και τα τετράδιά του και όχι κάθε μέρα και σε άλλο δωμάτιο ή χώρο. 

Ο χώρος μελέτης του πρέπει να είναι εκτός από σταθερός και φροντισμένος: τακτικός, με κατάλληλο φωτισμό, σωστή θερμοκρασία και να επικρατεί ηρεμία. 

Να μη διαταράσσεται η ησυχία από δυνατή μουσική, ή από την τηλεόραση που παίζει πολύ δυνατά ή από φωνές αδελφών ή άλλων προσώπων της οικογένειας. Δώστε στο παιδί σας να καταλάβει ότι το σωστό διάβασμα χρειάζεται αυτοσυγκέντρωση και σύστημα. Δεν μπορεί να μελετά σωστά, όταν το απασχολεί συγχρόνως και κάτι άλλο.

Δεν παρεμβαίνουμε εμείς συνεχώς στο διάβασμά του
Αφού του δείξουμε τη σωστή στάση σώματος στην καρέκλα, του θυμίζουμε ότι μπορεί να κάνει ένα μικρό διάλειμμα κάθε φορά που τελειώνει μια εργασία του.

Δεν επεμβαίνουμε συνεχώς, δεν του λύνουμε εμείς τις ασκήσεις, ούτε εκτελούμε τις γραπτές του εργασίες όπως και δεν απαντάμε εμείς στις ερωτήσεις εργασίας.Του επισημαίνουμε ότι στη μελέτη του μπορεί να βοηθηθεί πολύ, εάν αναζητά πληροφορίες σε άλλα βιβλία, λεξικά ή εγκυκλοπαίδεια. Η χρήση του υπολογιστή πρέπει να γίνεται με μέτρο και με την εποπτεία του γονέα.

Αν δείτε ότι δυσκολεύεται σε κάτι, δείξτε του τρόπους που θα το βοηθήσουν να ξεπεράσει τη δυσκολία. Να υπογραμμίζει τα βασικά, να παρατηρεί, να χρησιμοποιεί εποπτικό υλικό, να κάνει επαναλήψεις. Αρχή της μάθησης είναι η επανάληψη ενώ οι απορίες και η κριτική ματιά απέναντι στο κείμενο βοηθούν στην κατανόησή του και στην εκμάθησή του.

Αν το παιδί αντιληφθεί ότι θα του «λύσετε» εσείς το πρόβλημα, «χάσαμε» το παιχνίδι γονείς και δάσκαλοι.

Όταν το παιδί τελειώνει τα μαθήματά του, καλό είναι να κάνουμε ένα διακριτικό έλεγχο

Αν διαπιστώσουμε ότι έχει κάνει λάθη, αποφεύγουμε να του τα διορθώσουμε αυτομάτως και να αρχίσουμε να κάνουμε επικριτικά σχόλια, να του φωνάζουμε, να του τα σβήνουμε με τη γόμα και στη χειρότερη περίπτωση να του σκίζουμε τις εργασίες του.

Οι συνεχείς επιπλήξεις και οι υπερβολικές αντιδράσεις προκαλούν τα αντίθετα αποτελέσματα από εκείνα που επιδιώκει ο γονιός. 

Ο μικρός μαθητής αποθαρρύνεται, νιώθει μειωμένος κι αισθάνεται ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει. Γρήγορα εγκαταλείπει την προσπάθεια και βέβαια δεν μπορεί να δει τη μελέτη και την απόκτηση της γνώσης ως πηγή χαράς κι ευχαρίστησης.

Αν του λέγαμε όμως να τα ξανακοιτάξει πιο προσεχτικά και όταν επισημάνει έστω κι ένα λάθος του εμείς του πούμε “μπράβο”, ποια αποτελέσματα θα είχαμε άραγε; Μήπως θα κάναμε πιο εύκολη την καθημερινή ζωή του παιδιού μας και τη δική μας;

Θα ήταν πολύ ωραίο και αποτελεσματικό ο μικρός μαθητής να συνειδητοποιήσει το νόημα της φράσης που είπε κάποτε ένας παππούς στον εγγονό του: 

«Παιδί μου, όταν διαβάζεις ταξιδεύεις στον κόσμο χωρίς να κάνεις ούτε βήμα».

infokids