Σχέσεις μεταξύ αδελφών

Όταν υπάρχουν αδέλφια σε μια οικογένεια, είναι συνηθισμένες οι ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ τους. Τα προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ αδελφών υπάρχουν σε όλες τις ηλικίες και σε όλων των ειδών τις οικογένειες ανά τον κόσμο, έτσι συχνά δυσκολεύουν τους γονείς και αποτελούν πηγή αρνητικών συναισθημάτων για τα παιδιά.

Ας δούμε όμως πρώτα τα θετικά της ύπαρξης αδελφών:

Κάνουν μεταξύ τους παρέα, μαθαίνουν το ένα από το άλλο, αλληλοϋποστηρίζονται και μεγαλώνοντας μπορεί να εξελιχθούν σε πολύ καλούς φίλους. 

Αν έχουν καλή σχέση, μειώνονται τα συναισθήματα μοναξιάς και ανασφάλειας στην ενήλικη ζωή καθώς συνεχίζουν να νιώθουν ότι ανήκουν σε μια οικογένεια.

Αρνητικά στη σχέση αδελφών

Στην αρνητική πλευρά, ζήλεια, συγκρίσεις, καυγάδες, απογοήτευση, θυμός μπορεί να δημιουργήσουν δυσάρεστο κλίμα μέσα στην οικογένεια. 

Αυτά μπορεί να υποκινούνται από πραγματικά γεγονότα (π.χ. ο αδελφός παίρνει καλύτερους βαθμούς στο σχολείο), αλλά τροφοδοτούνται και διογκώνονται από:

• τις σκέψεις που γίνονται (π.χ. εγώ είμαι άχρηστος/η),
• τις ερμηνείες που δίνονται (π.χ. ο αδελφός μου είναι εξυπνότερος),
• τις αντιδράσεις των άλλων (π.χ. η μαμά λέει: «αχ, να έμοιαζες έστω και λίγο στον αδελφό σου!….»).

Τι θα μπορούσε λοιπόν να γίνει για να αποφευχθεί αυτή η κατάσταση;

Α) Να σκεφτούμε ως ενήλικοι τις σχέσεις με τα δικά μας αδέλφια, που αποτελούν άλλωστε ένα πρότυπο για τις σχέσεις μεταξύ των δικών μας παιδιών:

Είναι φυσικό να νιώθουμε μια μικρή ζήλια για τα επιτεύγματα των αδελφών μας.  Αυτή όμως μπορεί να λειτουργήσει σαν κίνητρο για να πετύχουμε και εμείς οι ίδιοι, αντί να αποτελεί πηγή ανασφάλειας και συναισθημάτων κατωτερότητας.

Ο κάθε άνθρωπος έχει ξεχωριστά ταλέντα και ικανότητες.Μπορούμε λοιπόν να ενισχύσουμε τα δικά μας δυνατά σημεία αντί να μπαίνουμε στην παγίδα της σύγκρισης.  Αποκτώντας έτσι περισσότερη αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση, μπορούμε να είμαστε περήφανοι τόσο για τα αδέλφια μας όσο και για τον εαυτό μας, παρά να αναμασάμε τις μεταξύ μας διαφορές. 

Εάν νιώθουμε ότι οι γονείς μας έκαναν ή κάνουν διακρίσεις, μπορούμε να τους μιλήσουμε για τα συναισθήματά μας ή να τα εκφράσουμε σε άλλους κοντινούς μας ανθρώπους που μας εκτιμούν και νοιάζονται για εμάς.  Η συζήτηση βοηθά να εκτονώσουμε τα αρνητικά συναισθήματα και ίσως να δούμε τα πράγματα από μια διαφορετική οπτική γωνία, αντί να αναμασάμε τις δικές μας σκέψεις.

Β) Να σκεφτούμε από την πλευρά του γονέα, τι μπορούμε να κάνουμε για να βελτιώσουμε τις σχέσεις μεταξύ των παιδιών μας:

1. Καταρχάς είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα των παιδιών και να μην τα ακυρώνουμε ή τα θεωρούμε ακατάλληλα.  Αν το παιδί είναι θυμωμένο, χρειάζεται να κατανοήσουμε αυτό το θυμό και να του πούμε «καταλαβαίνω ότι είσαι θυμωμένος επειδή…». αντί να του πούμε «δεν ντρέπεσαι να θυμώνεις με τον αδελφό σου;»

2. Συχνά οι καυγάδες δεν γίνονται για μια συγκεκριμένη αιτία, αλλά για την προσοχή των γονέων, ή λόγω ανάγκης για επιβεβαίωση.  Ας αναρωτηθούμε λοιπόν μήπως κάνουμε συγκρίσεις ανάμεσα στα παιδιά και έτσι ενισχύουμε αυτές τις ανάγκες.  Η σύγκριση (π.χ. «Είδες τι βαθμούς έφερε ο αδελφός σου;») ενισχύει τη ζήλεια χωρίς να βελτιώνει τη συμπεριφορά που επιθυμούμε να αλλάξουμε.  Ας εστιάζουμε λοιπόν μόνο σε αυτή τη συμπεριφορά του ίδιου του παιδιού χωρίς αναφορά στο τι κάνουν τα αδέλφια.  Είναι επίσης καλό να επαινούμε το παιδί για αυτό που είναι και όχι πάντα για αυτό που κάνει.

3. Κάθε παιδί είναι μοναδικό και έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρίσματα.  Δεν χρειάζεται να προσπαθούμε να φερθούμε το ίδιο σε όλα μας τα παιδιά (π.χ. ίδια δώρα, ίδιες δραστηριότητες) αλλά να εκτιμήσουμε τη διαφορετικότητα του καθενός.  Είναι ο καλύτερος τρόπος να μειώσουμε το αίσθημα της αδικίας και της άνισης μεταχείρισης δείχνοντάς του ότι κατανοούμε το πόσο ξεχωριστό είναι.

4. Μπορούμε να περνάμε κάποιο χρόνο με κάθε παιδί χωριστά, κάνοντας πράγματα που του αρέσουν.  Δεν είναι υποχρεωτικό να συμμετέχει στις ίδιες δραστηριότητες που απολαμβάνουν τα αδέλφια του.  Ούτε να επιμένουμε να συμπεριλαμβάνει τα αδέλφια του στις δικές του δραστηριότητες.  Κάθε άνθρωπος έχει ανάγκη να είναι μόνος του κάποιες φορές και να νιώσει ελεύθερος από την παρουσία των συγγενικών προσώπων.

5. Δεν είναι υποχρεωτικό να μοιράζεται τα πάντα με τα αδέλφια του. Είναι σίγουρα σημαντικό να ξέρει ότι ανήκει σε μια οικογένεια και να τονίζουμε ότι τα αδέλφια και οι γονείς είναι οι δικοί του άνθρωποι που το αποδέχονται και το στηρίζουν.  Όμως η οικογενειακή ενότητα και ομόνοια δε σημαίνει πως όλα ανήκουν σε όλους.  Κάθε παιδί δικαιούται να έχει τα δικά του πράγματα στην κατοχή του και να τα χειρίζεται όπως επιθυμεί.

6. Δεν παρεμβαίνουμε στους συνηθισμένους καυγάδες τους και τα αφήνουμε να βρουν την άκρη μόνα τους.  Δεν υποθέτουμεή υπονοούμε ποιος φταίει για τον καυγά παίρνοντας το μέρος του ενός παιδιού (π.χ. δεν λέμε «άσε ήσυχο επιτέλους τον αδελφό σου»).  Αν δυσκολεύονται να διαχειριστούν τους καυγάδες,βοηθάμε να αποκτήσουν δεξιότητες επίλυσης συγκρούσεων.  Αν χρειαστεί να παρέμβετε, ακούστε και αναγνωρίστε τα συναισθήματα κάθε παιδιού προτού συμβάλλετε στην εξεύρεση λύσης.

7. Να μη ζητάμε υποχωρήσεις από το κάθε παιδί για χάρη του άλλου (π.χ. στην προσπάθεια μας να προστατεύσουμε το μικρότερο παιδί, το μεγαλύτερο νιώθει αδικημένο ή επιβαρυμένο με υποχρεώσεις).  Ας μην ξεχνάμε ότι κάθε παιδί έχει πιθανώς διαφορετικό φύλο και ηλικία, σίγουρα διαφορετική προσωπικότητα και κατά συνέπεια διαφορετικές δυνατότητες, ανάγκες, επιθυμίες.

8. Τέλος, μιλήστε με κάθε παιδί και συζητήστε για τα αδέλφια του.  Συχνά τα παιδιά γνωρίζουν καλύτερα από τους γονείς τι απασχολεί ή πως νιώθουν τα αδέλφια.  Τέτοιες συζητήσεις διευκολύνουν την κατανόηση και αποδοχή και ενισχύουν την καλή επικοινωνία μέσα στην οικογένεια. 

ΠΗΓΗ: e-psychology.gr

Σχέσεις μεταξύ αδελφών
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πώς θα ενισχύσετε το δέσιμο ανάμεσα στα αδέλφια

Τρεις στρατηγικές που θα βοηθήσουν να το πετύχετε

Η αλήθεια είναι πως τα αδέλφια όσο μικρότερα είναι σε ηλικία, τόσο πιο δύσκολα τα βρίσκουν μεταξύ τους, ειδικά στο παιχνίδι. Οι καβγάδες είναι συχνοί και το ένα κατηγορεί το άλλο ως υπεύθυνο για τις μεταξύ τους συγκρούσεις.

Κι εσείς ως γονείς θέλετε τα παιδιά σας να είναι μονιασμένα και αγαπημένα, αλλά και να επικρατεί ειρήνη μέσα στο σπίτι. Άλλωστε, η αδελφική σχέση είναι πολύ σημαντική γι αυτό κι εσείς θα πρέπει να ακολουθήσετε κάποιες στρατηγικές προκειμένου να ενισχύσετε το δέσιμο μεταξύ των παιδιών σας.

Ορίστε κανόνες

Συνήθως οι περισσότεροι γονείς δικαιολογούν τη συμπεριφορά του μικρότερου παιδιού και αποδίδουν τις αταξίες τους στο νεαρό της ηλικίας. Με αυτή την τακτική ωστόσο το μόνο που καταφέρνετε είναι να αφήνετε τον Βενιαμίν την οικογένειας να πιστεύει ότι έχει παντού «ελεύθερη πρόσβαση» ενώ το μεγαλύτερο παιδί να νιώθει αδικημένο.

Καθοδηγήστε το μικρότερο παιδί προς την σωστή κατεύθυνση και ορίστε κανόνες. Υπενθυμίστε του πώς πρέπει να είναι ευγενικό και υπομονετικό. Ακόμα κι αν το παιδί σας δεν αντιλαμβάνονται πλήρως τα λόγια σας, θα καταλάβει από τον τόνο της φωνής σας.

Ενθαρρύνετε την ομαδική εργασία

Τα αδέρφια συχνά βλέπουν τους εαυτούς τους ως αντιπάλους που ανταγωνίζονται για την αγάπη σας. Βοηθήστε τα να συνειδητοποιήσουν ότι βρίσκονται στην ίδια ομάδα. Αν για παράδειγμα το μικρότερο παιδί σας ζητάει να του δέσετε τα κορδόνια του πείτε του απλά «Ζήτησε το από τον αδερφό σου. Είναι πολύ καλός σε αυτό.» Αυτό ενθαρρύνει τα παιδιά να εμπιστεύονται ο ένας  τον άλλο και να αισθάνονται ικανά και σημαντικά.

Στόχος δεν είναι η ισότητα

Ακριβώς επειδή θέλετε να είναι δίκαιοι με τα παιδιά σας αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα αντιμετωπίζετε ακριβώς το ίδιο. Ένα μικρότερο και ένα μεγαλύτερο παιδί έχουν διαφορετικές αναπτυξιακές ικανότητες. Αντισταθείτε στον πειρασμό να αφήσετε το μικρότερο παιδί σας να ανέβει στο ποδήλατο του μεγαλύτερου ή να παρακάμψει τον μεσημεριανό υπνάκο επειδή ο μεγάλος δεν κοιμάται.

Βρείτε δραστηριότητες που τα παιδιά μπορούν να κάνουν μαζί

Ενθαρρύνετε τα παιδιά να παίξουν μαζί παιχνίδια όπως ο μαξιλαροπόλεμος, φρούριο, κρυφτό, κυνηγητό, επιτραπέζια κ.α. Ή μπορείτε να πείτε στο μεγαλύτερο σας παιδί να προσποιηθεί ότι είναι ένας βιβλιοθηκάριος που κρατάει τα βιβλία, ενώ το μικρότερο παιδί να είναι ο «πελάτης» που ενδιαφέρεται να αγοράσει. Επιβλέψετε το παιχνίδι τους ώστε να βεβαιωθείτε ότι το κλίμα παραμένει φιλικό.

baby.gr 

Τα αδέλφια των παιδιών με ειδικές ανάγκες

Τα αδέλφια των παιδιών με ειδικές ανάγκες

Σε κάθε οικογένεια μπορεί να αναπτυχθούν τόσο θετικά όσο και αρνητικά συναισθήματα ανάμεσα στα αδέλφια, που οφείλονται στην παρουσία της ειδικής ανάγκης. Οι έγνοιες που έχουν τα υγιή αδέλφια παιδιών με ειδικές ανάγκες μπορούν να συνοψιστούν στα παρακάτω:

• Ενοχή που δεν έχουν ειδικές ανάγκες, ενώ ο αδελφός/η αδελφή τους έχει.
• Τύψεις ότι έχουν κάνει κάτι που προκάλεσε την ειδική ανάγκη.
• Ντροπή για την εμφάνιση ή τη συμπεριφορά του αδελφού τους.
• Φόβο ότι και τα ίδια μπορεί να εμφανίσουν ξαφνικά την ειδική ανάγκη.
• Θυμό ή ζήλεια για την προσοχή που δείχνουν οι γονείς και οι συγγενείς στο αδελφάκι με την ειδική ανάγκη.
• Απομόνωση ή αίσθηση ότι κανένα άλλο παιδί δεν έχει τα ίδια συναισθήματα ή τις εμπειρίες που απορρέουν από την ύπαρξη ενός αδελφού με ειδικές ανάγκες.
• Πίεση να αριστεύσουν για να "εξισορροπήσουν" τις ειδικές ανάγκες του αδελφού τους.
• Προσφορά συνεχούς βοήθειας προς το αδελφάκι με ειδικές ανάγκες, στο σημείο που οι ανάγκες του υγιούς παιδιού έρχονται μονίμως σε δεύτερη θέση.
• Υπευθυνότητα.
• Έλλειψη σωστής ενημέρωσης για το τι προκάλεσε τις ειδικές ανάγκες, πώς αντιμετωπίζονται και πώς αυτές επηρεάζουν όλη την οικογένεια.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για τα αδέλφια των παιδιών με ειδικές ανάγκες:

• Να αφιερώνουν ποιοτικό χρόνο και στα υγιή παιδιά.
• Να μην τα υπερφορτώνουν με υπευθυνότητες πέραν της ηλικίας του και να μην τα μετατρέπουν σε νοσοκόμα ή μπέιμπι σίτερ του αδελφού με ειδικές ανάγκες.
• Να ρωτούν τα υγιή παιδιά για τα συναισθήματά τους σχετικά με την ύπαρξη του αδελφού με ειδικές ανάγκες και να τα βοηθούν να τα αντιμετωπίσουν χωρίς να νιώθουν ενοχές.
• Να δίνουν και στα υγιή αδέλφια επιλογές και να τα κρατούν ενήμερα (στο επίπεδο που είναι κατανοητό) για τις οικογενειακές εξελίξεις.
• Να τους δίνουν πληροφορίες για τις ειδικές ανάγκες του αδελφού τους και να απαντούν στις ερωτήσεις τους με απλό, κατανοητό και σαφή τρόπο.

Λίζα Βάρβογλη, Κλινική Ψυχολόγος