Μια δεύτερη Πανδημία στην Ψυχική Υγεία των Νέων / The Covid generation

Έκρηξη περιστατικών σωματικής και ψυχολογικής κακοποίησης, σύμφωνα με έρευνα.

Σοκ προκαλούν τα αποτελέσματα έρευνας του αμερικανικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) για την ψυχική υγεία των εφήβων τα χρόνια της πανδημίας. 

The Covid generation

Οι ανήλικοι που παρέμειναν στην οικογενειακή εστία εξαιτίας των μέτρων κατά της COVID-19 δεν ήταν ασφαλείς. Η έρευνα εκπονήθηκε σε 7.075 γυμνασιόπαιδες σε όλη την αμερικανική επικράτεια, το πρώτο εξάμηνο του 2021. 

Το 44,2% των παιδιών ανέφερε επίμονα αισθήματα στεναχώριας και απελπισίας που δεν τους επέτρεπαν να συμμετάσχουν στις καθημερινές δραστηριότητες, ενώ το 9% παραδέχθηκε ότι είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει. 

Επίσης, το 55,1% των εφήβων υπέστη ψυχολογική κακοποίηση από κάποιον γονέα ή άλλον ενήλικο στο σπίτι, ενώ το 11,3% δήλωσε ότι υπέστη σωματική κακοποίηση. 

Στην έρευνα, ως ψυχολογική κακοποίηση ορίστηκε η εξύβριση και τα υποτιμητικά σχόλια, ενώ ως φυσική ο ξυλοδαρμός, τα χαστούκια, οι κλωτσιές και η πρόκληση σωματικού πόνου. 

Όμως η κακοποίηση ήταν μόνο ένα από τα αίτια που προκάλεσαν στρες στα παιδιά. Το 29% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι τουλάχιστον ένας γονιός έχασε την εργασία του, ενώ το 24% δήλωσε ότι είχε πεινάσει.
Το 9% των παιδιών παραδέχθηκε ότι αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει 

Σημαντική αύξηση κατάθλιψης και άγχους στις ηλικίες 5 έως 11 ετών.

Η Καθλίν Έθιερ, επικεφαλής σχολικής και εφηβικής υγείας στο CDC, τόνισε ότι οι διαπιστώσεις της έρευνας είναι «εξαιρετικά ανησυχητικές».

.......................
Η δρ Μόιρα Σζιλάγκι, πρόεδρος της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής, λέει ότι η κρίση ψυχικής υγείας των εφήβων κατά τη διάρκεια της πανδημίας αποδεικνύει ότι οι έφηβοι ωφελούνται από το δίκτυο ενηλίκων που είναι παρόντες στο σχολικό περιβάλλον και εξηγεί ότι στο σχολείο υπάρχει πληθώρα ενηλίκων, από τους καθηγητές, τους προπονητές μέχρι τις διοικητικές υπηρεσίες, που νοιάζονται για τα παιδιά και που μπορούν να δώσουν βοήθεια και υποστήριξη στους εφήβους. 

Αυτοί, επίσης, μπορούν εύκολα να αναγνωρίσουν ότι κάτι δεν πάει καλά με κάποιο παιδί. Μια άλλη έρευνα, που εκπονήθηκε από το Ιατρικό Κέντρο της Βοστώνης σε παιδιά ηλικίας 5 έως 11 ετών, κατέγραψε σημαντική αύξηση, και σε αυτές τις ηλικίες, συναισθημάτων θλίψης και άγχους κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Πιο έντονα αρνητικά συναισθήματα καταγράφηκαν στα μικρά παιδιά που έκαναν πολύωρη χρήση ηλεκτρονικών μέσων, όπως και σε εκείνα των οποίων ο φροντιστής έπασχε από κατάθλιψη. Όπως τονίζει η δρ Αντρεα Σπένσερ, παιδοψυχίατρος στο Ιατρικό Κέντρο της Βοστώνης και συντάκτρια της μελέτης, τα αποτελέσματα της έρευνας αποδεικνύουν ότι το σχολείο είναι ευεργετικό για την ψυχική υγεία των παιδιών κάθε ηλικίας.

ολόκληρο το άρθρο εδώ
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πανδημία: Τα παιδιά, σφουγγάρια φόβων και θλίψεων

Όλα τα παιδιά βρέθηκαν να απορροφούν κατά κύριο λόγο το ψυχικό status των γονέων τους μέσα στην εξωτερική πραγματικότητα της πανδημίας που κινητοποίησε ασυνείδητα σενάρια απώλειας και φόβου.

Ο Άγγλος παιδίατρος και ψυχαναλυτής Donald W. Winnicott σημείωνε πως το οικογενειακό περιβάλλον οφείλει να παρουσιάσει στο παιδί τον εξωτερικό κόσμο διατηρώντας την αυταπάτη, δίχως την οποία η συνάντηση του παιδιού με αυτή την πραγματικότητα θα ήταν τραυματική.

Είναι χαρακτηριστική η αναφορά του σε ένα δικό του ποίημα, όπου αναφέρεται στην ψυχική οδύνη ενός παιδιού για τον ψυχικό πόνο της μητέρας του, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά στις οδύνες ή στις επιθυμίες του παιδιού.

Το παιδί απορροφά δηλαδή τις καθηλώσεις και τις φαντασιώσεις των ενηλίκων που το μεγαλώνουν. 

Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για την ψυχική υγεία ενός παιδιού εν μέσω μια τραυματικής συνθήκης όπως η πανδημία; 

«Η ψυχική υγεία των παιδιών είναι ανάλογη με την προσαρμοστικότητα των γονιών ή των ανθρώπων που έχουν αναλάβει τη φροντίδα τους» 

διασαφηνίζει και η πρόεδρος των Γιατρών του Κόσμου, Χαρά Τζιουβάρα, κατά τη διάρκεια της Ανοιχτής Συζήτησης «Επίδραση του COVID-19 στην κοινότητα και στην ψυχική υγεία των παιδιών», που διοργάνωσαν οι Γιατροί του Κόσμου στο πλαίσιο του προγράμματος OPENS MINDS 21.

Ο κόσμος μέσα στον οποίο μεγαλώνουν τα σημερινά παιδιά και καλούνται να δράσουν διαφέρει πολύ από τον κόσμο των γονιών τους. Αν o Covid-19 είχε συμβεί πριν από μερικές δεκαετίες, δεν θα βιώναμε την πανδημία μέσα από ένα ψηφιακό μετασύμπαν, με το όποιο θετικό ή αρνητικό πρόσημο. Ζούμε σε μια εποχή που η «πρόσβαση στο διαδίκτυο θεωρείται ανθρώπινο δικαίωμα» όπως έγραφαν προ μηνών οι «Financial Times».

Τα σχολεία, ωστόσο, έκλεισαν χωρίς προηγουμένως να έχει διασφαλιστεί «αυτό το δικαίωμα» σε όλους τους μαθητές μέσα από κρατικές επενδύσεις στην αγορά υπολογιστών και συνδέσεις στο διαδίκτυο, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ανισοτήτων στην εκπαίδευση και ενός χάσματος μεταξύ των ευνοημένων και των μη ευνοημένων παιδιών.

Σε αυτό προστέθηκε το αίσθημα πλήξης, η εγκατάσταση ενός αόρατου φόβου και μιας δυσβάσταχτης –συνειδητής ή ασυνείδητης– ενοχής για το πώς ενδέχεται ως φορείς να «μολύνουν» τους μεγάλους.

Πριν από μερικές εβδομάδες, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έθιξε τον αντίκτυπο της υγειονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία των παιδιών εστιάζοντας στον κίνδυνο της φτώχειας, στις ανισότητες στην παιδεία, στην έκθεση στην κακοποίηση.

Ολα τα παιδιά βρέθηκαν να απορροφούν κατά κύριο λόγο το ψυχικό status των γονέων τους μέσα στην εξωτερική πραγματικότητα της πανδημίας που κινητοποίησε ασυνείδητα σενάρια απώλειας και φόβου.

Κάποια παιδιά βρέθηκαν ξαφνικά εκτεθειμένα στους κινδύνους του σπιτιού τους, στην περίπτωση που μεγαλώνουν με κακοποιητικούς ή ψυχικά αποσταθεροποιημένους γονείς δίχως να έχουν την αλληλεπίδραση με τους συμμαθητές τους και την υποστήριξη άλλων ενηλίκων, όπως των καθηγητών τους.

Κάποια άλλα παιδιά, που εγκαταλείφθηκαν μπροστά στις οθόνες των υπολογιστών, εκτέθηκαν στο πορνογραφικό υλικό του διαδικτύου κινδυνεύοντας να πέσουν θύματα εκμετάλλευσης σεξουαλικής κακοποίησης.

Μερικά παιδιά που δεν είχαν πρόσβαση στο διαδίκτυο, βρέθηκαν εκτεθειμένα στον κίνδυνο της σχολικής αποτυχίας. Και τα ήδη αδύναμα παιδιά –εκείνα που νοσούν ή έχουν κάποια αναπηρία– ήρθαν αντιμέτωπα με ακόμα μεγαλύτερη μοναξιά και φόβο.

Ποιο είναι το συνολικό αποτύπωμα της πανδημίας στην ψυχική υγεία και στην παιδεία και πώς θα πρέπει να το διαχειριστούμε τόσο τώρα όσο και μετά το τέλος της υγειονομικής κρίσης; 

Πόσο διαφορετικό είναι αυτό το αποτύπωμα και κατ’ επέκταση, πόσο διαφορετική θα πρέπει να είναι η διαχείριση των παιδιών, των ευάλωτων παιδιών, των εφήβων με αυτοκτονικό ιδεασμό ή με ειδικές ανάγκες;

Ο ψυχολόγος και ψυχοθεραπευτής Γιάννης Καλυβόπουλος, μέσα από την κλινική του εμπειρία με ευάλωτους πληθυσμούς στους Γιατρούς του Κόσμου, εστιάζει στο μετατραυματικό στρες και στους τρόπους αποφυγής καθήλωσης σε μια τραυματική πραγματικότητα.

Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκαν και οι υπόλοιποι εισηγητές από το Χαμόγελο του Παιδιού και το Home Project, αναδεικνύοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, οι φροντιστές και οι θεραπευτές τους στους Ξενώνες ασυνόδευτων και κακοποιημένων παιδιών.

Με δεδομένο πως οι επαφές είναι ανέπαφες δεδομένου του πως ζούμε, δρούμε και εργαζόμαστε πιο αποσωματικοποιημένοι από ποτέ, «ο άλλος καλείται να συλλέξει όλο το σώμα στη φωνή και όλο τον εαυτό του στο αυτί μου» όπως έγραφε ο Ρολάν Μπαρτ. Και σε αυτή τη φράση μπορεί να συμπυκνωθεί η ψυχαναλυτική κλινική ακόμα και με τον παιδικό Αλλο μέσα στην «εικονική κοινωνία» της πανδημίας, το ξέσπασμα της οποίας δημιούργησε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης για όλους.

Τι σημαίνει η μη δυνατότητα προσαρμογής του γονέα στη συνθήκη Covid; 

Πώς μπορούμε να αντιστρέψουμε το κλίμα για να μετριαστεί το ψυχικό αποτύπωμα αυτής της υγειονομικής κρίσης στα παιδιά; 

Με ποιο τρόπο θα επιτευχθεί η επιστροφή στη «νέα κανονικότητα» έτσι ώστε να μη μεταλλαχθεί η επιδημία του Covid-19 σε επιδημία ψυχικών νόσων;

Η απάντηση μοιάζει να κρύβεται στον ψυχισμό των γονέων και των κηδεμόνων. Διότι «πίσω από τα φυλακισμένα παιδιά συναντάμε φυλακισμένους γονείς», όπως υπογράμμισε η Χαρά Τζιουβάρα. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να υποστηριχθούν οι ενήλικες ζωές που αποσταθεροποιήθηκαν οικονομικά και κοινωνικά και να υπάρξει φροντίδα υγείας για όσους βίωσαν έξαρση ψυχοσωματικών φαινομένων, καταθλίψεων και ψυχωτικών επεισοδίων. 

Για να μπορέσουν οι μεγάλοι να μεταβολίσουν το αρνητικό σε θετικό και τα παιδιά να μεγαλώσουν σε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον με λιγότερη θλίψη, φόβο ή βία.

Όπως είναι εξαιρετικά σημαντική η επιστροφή στη σχολική πραγματικότητα δεδομένου πως η εκπαιδευτική διαδικασία είναι μεταφορά σημαινόντων αναγκαία για τη συναισθηματική και ψυχολογική ανάπτυξη ενός παιδιού από τη νηπιακή ηλικία.

Θα πρέπει συνεπώς να οικοδομηθεί εκ νέου μια παιδαγωγική σχέση καθώς ο δάσκαλος είναι εκείνος που μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να δημιουργήσουν νέα σημαίνονται και να καταλάβουν τον εαυτό τους. 

Είναι εκείνος που μπορεί να διορθώσει την πολιτισμική αποστέρηση που έχει τις ρίζες της στο οικογενειακό περιβάλλον –όταν οι γονείς έχουν καθηλώσεις ή διαταραχές– και μαζί με τον θεραπευτή να μετριάσει την ψυχική του οδύνη. 

Για να μην είναι τα παιδιά σφουγγάρια φόβων και θλίψεων... αλλά και νέων σημαινόντων, που θα τα βοηθήσουν να επανανοηματοδοτήσουν τον κόσμο τους...

efsyn