ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο
Ορισμοί, μορφές, αίτια και χρήση της σωματικής τιμωρίας. Ιστορική αναδρομή και ένταξη στο ευρύτερο κοινωνικό και αξιακό πλαίσιο των σύγχρονων κοινωνιών. Διάκριση της σωματικής τιμωρίας από άλλες μορφές κακοποίησης των παιδιών.

1.1. Εισαγωγή
Η σωματική τιμωρία ως μέθοδος διαπαιδαγώγησης αποτελεί μείζον ζήτημα που απασχολεί τόσο τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς όσο και εν γένει τα μέλη μιας κοινωνίας που ενδιαφέρονται και παίρνουν θέση για τον τρόπο με τον οποίο ανατρέφονται και εκπαιδεύονται οι πολίτες της.
Επίσης, εκτός από την αξιολόγηση της πειθαρχικής αυτής μεθόδου θα επιχειρήσουμε να δείξουμε ποια είναι η πραγματικότητα σε άλλες χώρες εκτός από την Ελλάδα τόσο όσον αφορά το πολιτισμικό πλαίσιο όσο και την καθημερινή πρακτική.
Συνεπώς, θα προσπαθήσουμε να ορίσουμε την έννοια και τις πρακτικές της σωματικής τιμωρίας, και στη συνέχεια θα εντοπίσουμε τα βασικά επιχειρήματα και τις στάσεις των υποστηρικτών της. Θα προχωρήσουμε με την περιγραφή του φαινομένου από το παρελθόν έως σήμερα στην Ευρώπη, την Αμερική, την Αυστραλία και σε χώρες της Ασίας, μένοντας λίγο περισσότερο στη Σουηδία η οποία ήταν η πρώτη χώρα που κατάργησε διά νόμου τη σωματική τιμωρία, και τέλος θα δούμε πώς εξελίχθηκε το φαινόμενο στην Ελλάδα. Τέλος, θα αναφερθούμε στις συνέπειες της σωματικής τιμωρίας και στην αμφίδρομη σχέση της με τη σωματική κακοποίηση, και θα συνοψίσουμε τα βασικά σημεία που μας έρχονται στο νου όταν αναφερόμαστε στη σωματική τιμωρία ως τρόπο διαπαιδαγώγησης.
1.2. Λέξεις-κλειδιά
Σωματική τιμωρία - ορισμός, μορφές, σκοπός, συνέπειες σωματικής τιμωρίας - ελληνική πραγματικότητα - σύγχρονες κοινωνίες και σωματική τιμωρία - φαινόμενο Σουηδίας
1.3. Σκοπός
Σκοπός αυτής της διδακτικής ενότητας είναι να εξοικειωθείτε με τους εννοιολογικούς ορισμούς, τις μορφές, τα αίτια και τις συνέπειες της σωματικής τιμωρίας. Επιπλέον, μέσα από την ιστορική αναδρομή και τη διαχρονική της εξέλιξη θα διακρίνετε το ευρύτερο κοινωνικό και αξιακό πλαίσιο των σύγχρονων κοινωνιών που διαμόρφωσαν τα μέτρα κοινωνικής πολιτικής για την πρόληψη της χρήσης της σωματικής τιμωρίας από τους γονείς, καθώς και τη διάκρισή της αλλά και τους κοινούς προσδιορισμούς της με άλλες μορφές κακοποίησης των παιδιών.
1.4. Τι είναι η σωματική τιμωρία;
Ως σωματική τιμωρία ορίζεται η πράξη επιβολής πόνου ή σωματικής δυσφορίας σε ανήλικο με σκοπό τον σωφρονισμό ή τον έλεγχο της συμπεριφοράς του. Μορφές σωματικής τιμωρίας μπορεί να είναι, μεταξύ άλλων, το «ξύλο», το χαστούκι, το άγριο σπρώξιμο, το χτύπημα με αντικείμενο, το ταρακούνημα, το τράβηγμα (αυτιού, μαλλιών κλπ.), το δάγκωμα κ.ά. Η σωματική τιμωρία αποτελούσε μέχρι πρότινος μια επιτρεπτή πράξη βίας στο πλαίσιο άσκησης του γονεϊκού ρόλου.
1.5. Σύντομη ιστορική αναδρομή
Η συζήτηση σχετικά με τη χρήση της βίας στην ανατροφή των παιδιών δεν είναι τόσο νέα όσο πιθανόν πιστεύουμε. Αντίθετα, οι χαρακτηριστικές αντιλήψεις για το ζήτημα φαίνεται να έχουν διαμορφωθεί ήδη από τους κλασικούς χρόνους. Έτσι, τον 4ο αιώνα π.Χ. ο ποιητής Μένανδρος έγραφε:...