Όπως όλοι οι έφηβοι, ο Sabri Madi, χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής
δικτύωσης για να επικοινωνήσει και να συνδεθεί με τον κόσμο. Μέσω
εφαρμογών, όπως το Facebook, ο 13χρονος Παλαιστίνιος μοιράζεται τα νέα
του με φίλους και συγγενείς του στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Και αυτοί, με τη σειρά τους, βρίσκονται ανάμεσα στους 900 ακόλουθους
της σελίδας «Learn Greek» – «Μάθε ελληνικά», που δημιούργησε ο Sabri τον
περασμένο Φεβρουάριο, μεταδίδοντας τις γνώσεις που αποκομίζει
καθημερινά από το LEDU, το κέντρο μη τυπικής εκπαίδευσης στη Λέρο, το
οποίο λειτουργεί από το 2017 με τη στήριξη της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ
για τους Πρόσφυγες και εταίρων της. Η ιστορία του Σάμπρι έγινε γνωστή μέσα από σημερινή δημοσίευση της Ύπατης Αρμοστείας. Σύμφωνα, λοιπόν, με την ανάρτηση: Ο Sabri έφτασε πέρυσι τον Δεκέμβριο με μία βάρκα από την Τουρκία στη
Λέρο, μαζί με τη 41χρονη μητέρα του, Ghada και την 11χρονη μικρότερη
αδερφή του, Sojoud. Ο πατέρας του αγνοείται από το 2011 στη Γάζα. Οι
καθημερινές απειλές σε βάρος της οικογένειάς του την ανάγκασαν να
αναζητήσει καταφύγιο στην Ευρώπη. Κατάφεραν να συγκεντρώσουν χρήματα
μόνο για τρεις, και αποφάσισαν από την οικογένεια, να είναι η μητέρα με
τα δύο μικρότερα παιδιά, τον Sabri και τη Sojoud. Λίγο μετά την άφιξή τους στην Ελλάδα, ο Sabri ξεκίνησε καθημερινά
μαθήματα στο LEDU και γρήγορα εντυπωσιάστηκε με την ελληνική γλώσσα και
τη γραμματική της. «Μου αρέσει ο ήχος των ελληνικών λέξεων», λέει ο
Sabri, «τα μαθαίνω πολύ γρήγορα». Ο νεροχύτης, το πιρούνι, η κατσαρόλα, το τηγάνι, είναι μεταξύ των
τελευταίων προσθηκών στο ελληνικό λεξιλόγιό του, που μοιράζεται με τους
ακόλουθους της σελίδας του. Ο νεαρός Παλαιστίνιος πιστεύει ότι οι
πρόσφυγες που φθάνουν στην Ελλάδα πρέπει να καταβάλουν προσπάθεια να
μάθουν τη γλώσσα και είναι αποφασισμένος να τους βοηθήσει. Στο LEDU ο Sabri απολαμβάνει, επίσης, την εκμάθηση αγγλικών,
μαθηματικών και πληροφορικής, ενώ συμμετέχει στις εικαστικές δράσεις και
τα αθλήματα. Όμως, το αγαπημένο του μάθημα είναι τα ελληνικά. Κάθε νέα
λέξη που του κάνει εντύπωση, δημοφιλείς ελληνικές εκφράσεις και οι
κανόνες της γραμματικής, «ανεβαίνουν» αμέσως στη σελίδα του στο
Facebook. Βοηθάει, ακόμη, τους διαδικτυακούς φίλους του να παρακολουθήσουν τα
μαθήματά του μεταφράζοντας τις νεοαποκτηθείσες γνώσεις του και
μεταγράφοντας τη σωστή προφορά τους στα αραβικά. Τη σελίδα του ακολουθούν κυρίως αραβόφωνοι πρόσφυγες και αιτούντες
άσυλο στην Ελλάδα, οι οποίοι -στην πλειονότητά τους- δεν έχουν πρόσβαση
σε τακτικά μαθήματα ελληνικής γλώσσας. Τα «likes» και τα επιδοκιμαστικά
σχόλια που λαμβάνει κάθε ανάρτησή του δείχνουν ότι οι προσπάθειες και η
πρωτοβουλία του Sabri εκτιμώνται. Το κέντρο μη τυπικής εκπαίδευσης LEDU λειτουργεί η μη κυβερνητική
οργάνωση ΑΡΣΙΣ – Κοινωνική Υποστήριξη Νέων, εταίρος της Ύπατης
Αρμοστείας, με πόρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στόχος είναι η ενίσχυση
των δεξιοτήτων των μαθητών και μαθητριών προσφύγων, ηλικίας από έξι έως
18 ετών, προκειμένου να συνδεθούν ξανά ή για πρώτη φορά με την
εκπαιδευτική διαδικασία. Όταν ο Sabri τελειώνει τα μαθήματά του στο LEDU και αφού ενημερώσει
το κοινό του στο Facebook, του αρέσει να εξερευνά τη Λέρο -ένα μικρό
νησί περίπου 8.000 κατοίκων στο Νότιο Αιγαίο- το οποίο γνωρίζει ήδη σαν
την παλάμη του χεριού του. Η Ύπατη Αρμοστεία βοήθησε πρόσφατα τον Sabri, τη Sojoud και τη μητέρα
τους να μεταφερθούν σε διαμέρισμα στην Αθήνα, στο πλαίσιο του
χρηματοδοτούμενου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προγράμματος ESTIA. Για τη μητέρα του, τη Ghada, δεν είναι τόσο σημαντικό πού θα
εγκατασταθούν. Το σημαντικό για εκείνη είναι να επανενωθεί η οικογένεια
σε ένα ασφαλές μέρος. Προς το παρόν, όμως, βρίσκονται διαμοιρασμένοι
μεταξύ Ελλάδας, Γάζας και Αιγύπτου. «Ακόμη περισσότερο από τη χώρα μου, μου λείπουν τα παιδιά μου», λέει η
Ghada. «Αυτό που θέλω περισσότερο είναι να τους συγκεντρώσω όλους μαζί
γύρω μου, ώστε να μπορέσουμε να γίνουμε και πάλι μία οικογένεια, ζώντας
ειρηνικά», προσθέτει. Εν τω μεταξύ, καθώς προετοιμάζεται να ξεκινήσει το γυμνάσιο από τον
Σεπτέμβριο, ο Sabri συνεχίζει να χρησιμοποιεί τις οξυμένες ψηφιακές
δεξιότητές του για να κρατήσει όλη την οικογένεια συνδεδεμένη, μέσω των
μέσων κοινωνικής δικτύωσης και διδάσκοντάς τους τα ελληνικά που έχει
μάθει στο LEDU.
Η κατάρα της Αθηνάς (The Curse of Minerva), μία από τις
νεανικές ποιητικές δημιουργίες του φιλέλληνα ποιητή λόρδου Μπάυρον,
παραμένει λησμονημένη και σχεδόν άγνωστη. Το ποίημα αυτό γράφηκε τον
Μάρτιο του 1811 στην Αθήνα, κατά τη διάρκεια του πρώτου ταξιδιού τού
23χρονου ποιητή στην Ελλάδα. Ένα αττικό δειλινό λοιπόν ο Μπάυρον, όπως
θα έκανε και κάθε ξένος περιηγητής στον τόπο μας, ανέβηκε προσκυνητής
στον ιερό βράχο για να θαυμάσει το αρχαίο κάλλος, αλλά έφριξε από
αγανάκτηση και περιέπεσε σε θλίψη, όταν αντίκρισε καταστρεμμένο και
λεηλατημένο το ναό της Αθηνάς και την Καρυάτιδα να λείπει από τη θέση
της. Ήταν νωπή ακόμα η ιεροσυλία που είχε διαπράξει ο Σκωτσέζος λόρδος
‘Ελγιν.
Ο αρχαιοκάπηλος αυτός ευπατρίδης, τον καιρό που ήταν έκτακτος
πρεσβευτής της Βρετανίας στην Κωνσταντινούπολη (1799-1803), κατάφερε να
αποσπάσει ειδικό φιρμάνι από την Υψηλή Πύλη, που επέτρεπε στους
ανθρώπους του να ανεβοκατεβαίνουν ανενόχλητοι στην Ακρόπολη και να
αρπάζουν ό,τι έργο τέχνης της αρχαιότητας είχε απομείνει ακόμα από τις
κατά καιρούς επιδρομές των βαρβάρων. Έφτασε μάλιστα στο σημείο ο ‘Ελγιν
να εγκαταστήσει και σκαλωσιές ακόμα γύρω από τον Παρθενώνα και με
συνεργείο εργατών ξεκόλλησε πολλά αγάλματα του αετώματος και ολόκληρες
ανάγλυφες παραστάσεις από τις μετόπες του! Αυτά καθώς και άλλα έργα
τέχνης, αγγεία και ευρήματα από διάφορες αρχαιολογικές περιοχές της
Ελλάδας, άλλα κλεμμένα και άλλα αγορασμένα αντί πινακίου φακής,
φορτώνοντάς τα σε καράβι, ο Έλγιν τα έστειλε κατά διαστήματα στο
Λονδίνο, όπου και δημιούργησε την πιο πλούσια ιδιωτική αρχαιολογική
συλλογή. Υπολογίζεται ότι συνολικά είχε στείλει 253 τεμάχια
αρχαιολογικής αξίας. Αργότερα, όταν ο λόρδος πτώχευσε, αναγκάστηκε να
βγάλει στο σφυρί τη συλλογή του, που την αγόρασε το κράτος για το
Βρετανικό Μουσείο, όπου πολλά τεμάχιά της βρίσκονται και σήμερα.
Με τη δικαιολογία ότι τα αρχαία γλυπτά κινδύνευαν να καταστραφούν,
αλλά στην ουσία για να ικανοποιήσει το πάθος της αρχαιοκαπηλίας του, ο
Έλγιν απογύμνωσε πραγματικά και άλλους αρχαιολογικούς τόπους,
διενεργώντας και ανασκαφές ακόμα, και έφτασε έτσι να γίνει όχι μόνο
συλητής αλλά και τυμβωρύχος. Τέτοια μάλιστα ήταν η ματαιοδοξία και η
αυθάδεια του Σκωτσέζου λόρδου, ώστε σε ένα σημείο της δυτικής πλευράς
του Παρθενώνα, μετά τη λεηλασία, χάραξε τόσο το όνομά του όσο και της
γυναίκας του! Αργότερα, ξένος περιηγητής προσέθεσε κάτω από τα ονόματα
το εξής χαρακτηριστικό επίγραμμα στα Λατινικά: ‘Ο,τι δεν έκαναν οι Γότθοι, το έκαναν οι Σκώτοι.
Παρακινημένος λοιπόν από ιερή αγανάκτηση ο νεαρός ρομαντικός ποιητής
για τη βέβηλη πράξη της αρπαγής των μαρμάρινων έργων τέχνης, έγραψε
την Κατάρα της Αθηνάς, σαν μια κραυγή διαμαρτυρίας και μομφής εναντίον
του ανοσιουργήματος. Στο ποίημα αυτό δίνεται η ευκαιρία στον Μπάυρον να
εκφράσει την αρχαιολατρία του και, παράλληλα, δια του στόματος της θεάς
Αθηνάς, να εξαπολύσει το δριμύ κατηγορητήριό του και την καυστική του
σάτιρα εναντίον του ιερόσυλου ‘Ελγιν και εναντίον της πατρίδας του
Σκωτίας, της «χώρας του σκότους», όπως την αποκαλεί.
Η αλήθεια είναι ότι με τη Σκωτία ο Μπάυρον είχε παλιούς λογαριασμούς.
Οι κριτικοί της Επιθεώρησης του Εδιμβούργου τον είχαν πικράνει, όταν
στα πρώτα ποιητικά του φτερουγίσματα υπήρξαν επικριτικοί. Τους είχε
βέβαια απαντήσει με το σατιρικό του ποίημα Άγγλοι βάρδοι και Σκωτσέζοι
κριτικοί, αλλά τώρα του δινόταν η ευκαιρία να τους περιποιηθεί για μια
φορά ακόμα. Αργότερα, στο β’ άσμα του βαθύτατα ρομαντικού ποιήματός του Ταξίδι
προσκυνήματος του Τσάιλντ Χάρολντ (1812), θα στιγματίσει και πάλι την
ιεροσυλία του ‘Ελγιν με τα λόγια: «Ακόμα και τα κύματα αρνήθηκαν να
γίνουν συνένοχοι της ιεροσυλίας του», εννοώντας το ναυάγιο του
πλοίου Μέντωρ του ‘Ελγιν, που, ενώ έπλεε για το Λονδίνο φορτωμένο με
αγάλματα, καταποντίστηκε κοντά στα Κύθηρα.
Την Κατάρα της Αθηνάς τη χαρακτηρίζουν πολλά στοιχεία της αρχαίας
ελληνικής ποίησης, ένδειξη της κλασικής παιδείας που είχε ο Μπάυρον. Η
ποιητική αυτή σύνθεση είναι γραμμένη σε διαλογική μορφή μεταξύ της θεάς
Παλλάδας και του ποιητή. Ο διάλογος αυτός έγινε πάνω στην Ακρόπολη το
βράδυ εκείνο που ο ποιητής ανέβηκε προσκυνητής στον ιερό βράχο. Τότε η
ίδια η Αθηνά παρουσιάζεται σαν όραμα μπροστά του και ανάμεσά τους
αρχίζει μια στιχομυθία που τη διακρίνει έντονη δραματικότητα και
ξέχειλος λυρισμός. Το ποίημα στο σύνολό του αποτελείται από 312 στίχους
από τους οποίους μεταφράζονται εδώ μόνο οι πρώτοι 206. Οι υπόλοιποι
είναι άσχετοι με την Ελλάδα.
Εκτός από τον Μπάυρον, την αντίθεσή τους για τη βέβηλη πράξη του
‘Ελγιν είχαν εκφράσει τόσo ο φίλος και συνταξιδιώτης του Ηοbhouse, όσο
και οι περιηγητές Dodwell, Douglas και Clark. Αργότερα, υποστηρίζοντας
την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα, ύψωσε τη φωνή του και ο
Καβάφης, που το 1890 δημοσίευσε άρθρο στην αγγλική γλώσσα σε περιοδικό
της Αλεξάνδρειας, με αφορμή την αρνητική στάση του Κnoles, διευθυντή
έγκυρου βρετανικού περιοδικού.
Ενώ η Ελλάδα δεν έπαψε να διεκδικεί την επιστροφή των ακρωτηριασμένων
αυτών μελών της πολιτιστικής κληρονομιάς της, το ζήτημα εκκρεμεί ακόμα. Π. Κ.
Η ΚΑΤΑΡΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (The Curse of Minerva) Μεγαλόπρεπα κι αγάλια τώρα ο ήλιος κατεβαίνει πάνω στου Μοριά τους λόφους με θωριά χαριτωμένη· όχι σαν εκεί στις χώρες του Βορρά, σκοτεινιασμένος, αλλ’ αστραφτερός σαν φλόγα, ζωντανός, φωτολουσμένος. Στα βαθιά νερά μια ρίχνει απαλή, χρυσή αχτίνα και το πράσινο χρυσώνει, το ρυτιδωμένο κύμα. Και στης Αίγινας το βράχο τον αρχαίο και στην Ύδρα ο θεός του κάλλους βάζει του φιλιού του τη σφραγίδα. Πάνω απ’ το βασίλειό του ρίχνει τη φωτοχυσία, αν κι ο κόσμος έχει πάψει να του κάνει πια θυσία. Των κοφτών βουνών οι ίσκιοι μες στον κόλπο σου ριγμένοι, τον φιλούν και τον χαϊδεύουν, Σαλαμίνα δοξασμένη! Οι γαλάζιες τους οι άκρες μες στην απεραντοσύνη βάφονται σαν την πορφύρα που ο βασιλιάς τη ντύνει. Απαλά τα χρώματά του πάνω στις κορφές τα ρίχνει και στολίζει ό,τι αγγίζει με τα χρυσαφένια ίχνη. Ώσπου ο ήλιος, χαιρετώντας την πανώρια τούτη πλάση, πίσ’ απ’ των Δελφών τα βράχια κρύβεται για να πλαγιάσει. Τέτοιο, Αθήνα μου, ένα δείλι ήτανε που ο σοφός σου εχαιρέτησε για πάντα τ’ απαλό, το χρυσό φως σου. Με τί θλίψη οι καλοί σου οι πολίτες τη στερνή του την αχτίδα την κοιτούσαν, πού ’παιρνε και την πνοή του. Όχι ακόμα, όχι ακόμα, στα βουνά ο ήλιος μένει, είν’ απρόθυμος να δύσει και ακόμα περιμένει. Μα θλιμμένο είν’ το φως του στα αγωνιώδη μάτια και ο λόφος είναι μαύρος που χαρά ήταν γεμάτος, στην αγαπημένη χώρα σαν να έχυνε σκοτάδι ’κει όπου ποτέ ο Φοίβος δεν φανέρωσε μαυράδι. Αλλά πριν στου Κιθαιρώνα την κορφή να γύρει, πίνει το πικρό ποτήρι ο γέρος και το πνεύμα παραδίνει. Κι έφυγε η ψυχή που τα ’χε όλα περιφρονημένα, που ’χε ζήσει και πεθάνει έτσι σαν άλλου κανένα. Αλλά νά, στον κάμπο η νύχτα η βασίλισσα προβαίνει απ’ του Υμηττού το ύψος, δίχως όμως να υγραίνει το ωραίο πρόσωπό της και να προμηνάει μπόρα, παίζουνε με την κορνίζα οι ολόλαμπρες αχτίδες· στην ολόλευκη κολόνα τα φιλιά της στέλνει τώρα η σελήνη, με το φως της π’ ολοένα τρεμοπαίζει στου τζαμιού τον πύργο όλο μα τον κάνει και να λάμπει το σημάδι του και γύρω να αστράφτουνε οι κάμποι. Οι πυκνοί μαύροι ελαιώνες κάτω είναι απλωμένοι και ο Κηφισός κυλώντας απαλά γοργοδιαβαίνει. Στο τζαμί εκεί τριγύρω στέκονται τα κυπαρίσσια και ο τρούλος του γυαλίζει με λαμπρότητα περίσσια. Κι ένας φοίνικας θλιμμένος, στη θρησκευτική γαλήνη, εκεί δίπλα στο Θησείο, μόνος έχει απομείνει. Τί μαγευτικό τοπίο που προσφέρει εδώ η φύση, και αναίσθητος θα είναι όποιον δεν τον συγκινήσει. Του Αιγαίου πάλι ο φλοίσβος, που ακούγεται πιο πέρα, νανουρίζει το περγιάλι μεσ’ στον καθαρό αέρα και το ζαφειρένιο κύμα στη χρυσή ακτή χτυπάει και τη γλύκα των χρωμάτων αλαργότερα την πάει. Των νησιών εκεί στο βάθος η σκιά τραχιά μαυρίζει, όταν απαλού πελάγου το χαμόγελο ανθίζει. Όπως έτσι στης Παλλάδας το ναό βρισκόμουν μόνος, και τις ομορφιές κοιτούσα, στο μαγευτικό ακρογιάλι που η τέχνη κι η ανδρεία είναι σαν μια οπτασία και που βρίσκονται μονάχα σε ποιητικά βιβλία, κι όπως έστρεψε η ψυχή μου το ναό για να θαυμάσει της θεάς, που οι ανθρώποι τώρα έχουν ατιμάσει, οι παλιοί καιροί γυρίσαν, το παρόν πια είχε σβήσει και ο Δόξα στην Ελλάδα γύριζε να κατοικήσει! Επερνούσανε οι ώρες. Της Αρτέμιδας τ’ αστέρι είχε φτάσει πια στου θόλου τα ψηλότερα τα μέρη κι εγώ γύριζα μονάχος δίχως να ’μαι κουρασμένος, σε θεού ναό που ήταν εντελώς λησμονημένος. Αλλά πιο πολύ σ’ εκείνον τον δικό σου, ω Παλλάδα, ετριγύριζα, ’κει όπου της Εκάτης η λαμπράδα στις ψυχρές κολόνες πέφτει απαλά μα και θλιμμένη κι ήχος την καρδιά παγώνει σαν από νεκρό να βγαίνει. Ονειροπολώντας είχα για πολύ ’κει απομείνει, θεωρώντας τι απ’ τη δόξα την παλιά είχε απομείνει, όταν, ξάφνου, εκεί μπροστά μου, μια γιγάντια θεότης, η Παλλάδα, με σιμώνει πάνω εκεί, μεσ’ στο ναό της! Η Αθηνά ήταν η ίδια, αλλά πόσο αλλαγμένη από τότε που στα τείχη των Δαρδάνων οπλισμένη έτρεχε μ’ ορμή. Μα τώρα η μορφή της διαφέρει από κείνη που ’χε πλάσει του Φειδία τ’ άξιο χέρι. Του προσώπου της εκείνον δεν τον δείχνει πια τον τρόμο κι η γοργόνα της ασπίδας είχε πάρει άλλο δρόμο. Νά το κράνος της, κομμάτια. Τσακισμένο το κοντάρι, κι ούτε τους νεκρούς δεν σκιάζει. Της ελιάς το νιο βλαστάρι π’ ολοένα το κρατούσε, νά το, είναι μαραμένο και ξερό, καθώς το σφίγγει με το χέρι παγωμένο. Αν κι από τους αθανάτους τα λαμπρότερα είχε νιάτα, δακρυσμένη είναι τώρα η θεά η γαλανομάτα. Και η γλαύκα της στο κράνος το σπασμένο καθισμένη την κυρά μοιρολογάει με λαλιά απελπισμένη. «Ω θνητέ, – έτσι μου είπε – της ντροπής σου αυτό το χρώμα Βρετανός μου λέει να ’σαι, όνομα ευγενές ακόμα, μέχρι χτες λαού, ελευθέρου, με ωραία πεπρωμένα, τώρα περιφρονημένου, και ιδίως από μένα. Η Παλλάδα πρώτος θα ’ναι της πατρίδας σου εχθρός· την αιτία θες να μάθεις; – ιδέ τριγύρω σου και ’μπρος. Νά, εγώ είδα πολέμους κι ερημώσεις να πληθαίνουν κι άλλες τόσες τυραννίες να ανεβοκατεβαίνουν. Τούρκου και Γότθων αντάμα γλίτωσα ’γω το κακό, μα η χώρα σου μου στέλνει έναν κλέφτη πιο τρανό. Κοίτα, άδειος ο ναός μου, κατοικία ρημαγμένη, και στοχάσου τι μιζέρια είναι γύρω απλωμένη. Τούτα ο Κέκροπας, κι εκείνα τα ’χε ο Περικλής στολίσει, ο Αδριανός τις Μούσες για να τις παρηγορήσει, και ευγνωμονώ και όσους το ναό μου έχουν χτίσει, – μα ο Αλάριχος κι ο Έλγιν μ’ έχουν άγρια συλήσει. Και σαν να ’πρεπε ο κόσμος το κατόρθωμα να μάθει, τ’ όνομα το μισητό του πάει και στον ναό μου γράφει, σα να νοιάστηκε η Παλλάδα να δοξάσει τ’ όνομά του, κάτω η υπογραφή του, πάνω το κατόρθωμά του! Κι ο απόγονος των Πίκτων είναι φημισμένος όσο είν’ ο αρχηγός των Γότθων, πιθανόν και άλλο τόσο. Ο Αλάριχος τα πάντα είχε άγρια καταστρέψει με το δίκιο του πολέμου, μα ο Έλγιν για να κλέψει όσα οι βάρβαροι αφήσαν, που ’τανε απ’ ό,τι εκείνος είναι βάρβαρος πιο λίγο, γιατί το ’κανε ο Ελγίνος ; Το ’κανε, όπως τη λεία παρατάει το λιοντάρι και ακολουθεί ο λύκος ή ο τσάκαλος να πάρει και να γλείψει κάποια σάρκα που απόμεινε ακόμα απ’ του λέοντα ή του λύκου το αχόρταγο το στόμα. Κοίτα τι ο Έλγιν πήρε, κοίτα και τι έχει χάσει! Τ’ όνομά του μ’ ένα άλλο τον ναό μου τον λερώνει, κάποια αμοιβή η Παλλάδα ν’ απαιτήσει αξιώνει και το φως της να το ρίξει η Αφροδίτη πια θυμώνει!» Κι όταν σώπασε για λίγο, έτσι είχα αποτολμήσει, απαντώντας ν’ απαλύνω της οργής της το μεθύσι: «Κόρη του Διός, της λέω, γι’ όνομα της Αλβιόνος, και σαν Βρετανός που είμαι, διαμαρτύρομαι εντόνως. Μην κακίζεις την Αγγλία, Αθηνά! Απ’ τη Σκωτία ήτανε ο συλητής σου. – Κοίταξε τη Βοιωτία από της Φυλής τους λόφους τους ωραίους κοίτα γύρω, του νησιού μας Βοιωτία, μάθε, είναι η Σκωτία, Και καλά το ξέρω ότι απ’ αυτή τη νόθα χώρα της Σοφίας η θεά μας δεν τιμήθηκε ως τώρα. Χώρα άγονη, που η φύση απλοχέρα δεν εστάθη, που τα σπέρματά της είναι όλα περιορισμένα και που έμβλημά της έχει το ψηλό γαϊδουραγκάθι, χώρα τσιγκουνιάς κι ομίχλης αλλά και της σοφιστείας, που το μόνο προϊόν της είναι τα πηχτά σκοτάδια κι οι τσιγκούνηδες κι αχρείοι που γυρίζουν σαν ρημάδια. Των βουνών και των ελών της το υγρό εκείνο αγέρι στα κεφάλια τα κουτά τους σκοτισμό και άγνοια φέρει. Τα μυαλά τα νερουλά τους άγονα ’ναι σαν το χώμα και ψυχρά, όπως το χιόνι που δεν έλιωσε ακόμα. Για τον πλούτο χίλιους τρόπους εφευρίσκουν τα παιδιά της και το κέρδος τα τραβάει και τα πάει μακριά της. Στην ανατολή, στη δύση, μόνο στον βορρά δεν πάνε, κέρδη να ’βρουν δίχως κόπο, γη και θάλασσες περνάνε. Ά, καταραμένη ώρα και καταραμένη μέρα, που τον Πίκτο για ληστεία είχε στείλει εδώ πέρα! Κι όμως, άξια βλαστάρια γέννησε και η Σκωτία, σαν τον Πίνδαρο που έχει η νωθρή η Βοιωτία, και μακάρι οι σοφοί τους να νικήσουνε το κλίμα κι οι γενναίοι ν’ αψηφίσουν και του θάνατου το μνήμα, και τη σκόνη αυτής της χώρας ξετινάζοντας και πάλι, σαν παιδάκια να αστράψουν σε χαρούμενο ακρογιάλι, γιατί, όπως σ’ άλλα χρόνια, όταν σε μια ψεύτρα χώρα δέκα ανδρείοι αν υπήρχαν, αποφεύγονταν η μπόρα». «Ω θνητέ, μου είπε τότε η κόρη η γαλανομάτα, στις ακτές της χώρας σου φέρε τούτα τα μαντάτα: Αν και έχω παρακμάσει, να εκδικηθώ μου μένει και ν’ αποστραφώ μια χώρα σκοτεινή κι ατιμασμένη. Άκουσε, λοιπόν, τα λόγια της θεάς Παλλάδας μόνο: άκουσε και σώπα: τ’ άλλα θα λεχθούν από τον χρόνο. Πρώτα στο κεφάλι εκείνου που ’κανε αυτή την πράξη η κατάρα μου θ’ αστράψει, ίδιον και γενιά να κάψει. Ούτε μία σπίθα πνεύμα να μην έχουν τα παιδιά του και αναίσθητα να είναι, όπως και η αφεντιά του. Κι αν βρεθεί απόγονός του με λίγο πνεύμα ή φάτσα, τότε σίγουρα θα είναι νόθος κι από άλλη ράτσα. Να γυρίζει μ’ απογόνους διανοητικά βλαμμένους και αντί για της σοφίας, της βλακείας να ’χει επαίνους. Κι οι κουτοί να επαινούνε την πολλή καλαισθησία που θα τον χαρακτηρίζει στην αγοραπωλησία, να πουλά κι έτσι να κάνει – τί ντροπή και τί απάτη! – της κλεψιάς και αρπαγής του ένα έθνος συνεργάτη. Κι ο Ουέστ, που της Ευρώπης είναι ο ρυπαρογράφος, μα της δύστυχης Αγγλίας κόλαξ και τρανός ζωγράφος, με τα χέρια σαν αγγίξει έργα τέχνης των αιώνων, μπρος τους θα βρεθεί πως είναι μαθητής ογδόντα χρόνων. Και τριγύρω οι αγροίκοι παλαιστές θα μαζευτούνε με της τέχνης τα μνημεία και αυτοί να συγκριθούνε και το «μαρμαράδικό» του βλέποντας, θα το θαυμάσουν κοκορόμυαλοι στην πύλη βιαστικοί σαν καταφθάσουν πλήθη γύρω απ’ την πύλη, τόσα που δεν είδαν άλλοι, θα γουρλώνουνε τα μάτια με κατάπληξη μεγάλη και, τεμπέλικα, τ’ αρχαία σαν χαζοί θα σχολιάζουν, ενώ οι γεροντοκόρες από πόθο θα στενάζουν και θα κατατρώγουν όλες ψηλαφώντας με τα μάτια των υπέροχων γιγάντων τα μαρμάρινα κομμάτια, και θλιμμένες θα φωνάζουν, όταν δουν τους ανδριάντες: ‘Ω, οι Έλληνες οι αρχαίοι ήτανε τέλειοι άντρες!’ Και συγκρίνοντάς τους τώρα με εκείνους τους γενναίους, θα ζηλέψουν τη Λαΐδα για τους φίλους Αθηναίους. Πότε σύγχρονη γυναίκα θα ’χει τέτοιον εραστή; Άχ, αλίμονο, ο σερ Χάρρυ δεν μοιάζει του Ηρακλή! Και στο τέλος, μεσ’ στο τόσο το ανώνυμο το πλήθος, θα βρεθεί κάποιος διαβάτης που θα έχει λίγο ήθος· λυπημένος, βλέποντάς τα, άφωνος θ’ αγανακτήσει, θα θαυμάσει τα κλεμμένα, μα τον κλέφτη θα μισήσει. Ώ, καταραμένη να ’ναι η ζωή του και ο τάφος, και οργή να συνοδεύει το ιερόσυλό του πάθος! Τ’ όνομά του η Ιστορία δίπλα σε ’κείνου θα γράψει του τρελού, που της Εφέσου το ναό ’χε κατακάψει. Κι η κατάρα μου πιο πέρα κι απ’ τον τάφο του να πάει Ο Ηρόστρατος κι ο Έλγιν σε σελίδες παραμένουν που είναι στιγματισμένες και με στίχους όπου καίνε· έτσι πάντα είναι γραμμένοι και οι δυό καταραμένοι, μα ο δεύτερος πιο μαύρος απ’ τον πρώτο θ’ απομένει…»
Ραγδαία είναι η
αύξηση των περιστατικών κατάποσης μικρών αντικειμένων κατά την παιδική
ηλικία. Μέσα σε δύο δεκαετίες τα ποσοστά των παιδιών που έχουν καταπιεί
κάποιο μικρό αντικείμενο (κέρμα, παιχνίδι κ.α.), έχουν σχεδόν
διπλασιαστεί, σύμφωνα με νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα.
Ραγδαία
είναι η αύξηση των περιστατικών κατάποσης μικρών αντικειμένων κατά την
παιδική ηλικία. Μέσα σε δύο δεκαετίες τα ποσοστά των παιδιών που έχουν
καταπιεί κάποιο μικρό αντικείμενο (κέρμα, παιχνίδι κ.α.), έχουν σχεδόν
διπλασιαστεί, σύμφωνα με νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα.
Η
Ντανιέλ Όρσαγκ-Γιέντις, επικεφαλής της μελέτης και παιδιατρική
γαστρεντερολόγος στο Εθνικό Νοσοκομείο Παιδιών στο Κολόμπους του Οχάιο,
και οι συνεργάτες της συνέλεξαν δεδομένα από το Εθνικό Ηλεκτρονικό
Σύστημα Επιτήρησης Τραυματισμών των ΗΠΑ, το οποίο καταγράφει
τραυματισμούς που σχετίζονται με καταναλωτικά προϊόντα από 100
νοσοκομεία σε ολόκληρη τη χώρα.
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο παιδιατρικό περιοδικό «Pediatrics»,
έδειξαν ότι από το 1995 έως το 2015 ο αριθμός των παιδιών έως έξι ετών
που επισκέπτονται τα επείγοντα περιστατικά κάποιου νοσοκομείου, λόγω της
κατάποσης κάποιου μικρού αντικειμένου, αυξήθηκε από 22.000 σε 43.000
(μέση ετήσια αύξηση 4,4%).
Το πρώτο σε συχνότητα αντικείμενο
κατάποσης είναι τα νομίσματα (62%), ακολουθούμενα από τα παιχνίδια, τα
κοσμήματα και τις μπαταρίες. Η κατάποση των μπαταριών -κυρίως σε μέγεθος
κουμπιού- έχει αυξηθεί κατά περίπου 60 φορές (από 0,14% σε 8,4%) και
είναι ίσως η πιο επικίνδυνη περίπτωση, καθώς μπορούν να προκαλέσουν
βλάβες ή ακόμα και να τρυπήσουν τα τοιχώματα του οισοφάγου.
Ο
Ρόμπερτ Κράμερ, παιδιατρικός γαστρεντερολόγος στο Νοσοκομείο Παίδων του
Κολοράντο στην Αουρόρα, υποστηρίζει ότι η αύξηση αυτή των περιστατικών
είναι πλασματική. Οι γονείς, λόγω του ότι είναι πιο ενημερωμένοι για τις
επιπτώσεις της κατάποσης μικρών αντικειμένων σε σχέση με το παρελθόν,
πάνε πλέον ευκολότερα τα παιδιά τους στο νοσοκομείο, όταν αυτά έχουν
καταπιεί κάτι.
Στον αντίποδα, η Ντανιέλ Όρσαγκ-Γιέντις τονίζει ότι
δεν είναι ούτε οι γονείς ούτε τα παιδιά ο λόγος αυτής της αύξησης, αλλά
το γεγονός ότι σήμερα χρησιμοποιούμε πολύ περισσότερα μικρά
αντικείμενα.
Παρά τον διακηρυγμένο από τα Ηνωμένα Έθνη στόχο για την
εξάλειψη της παιδικής εργασίας έως το 2025, ο ρυθμός μείωσής της
παραμένει πολύ πιο αργός από αυτόν που θα οδηγούσε στην επίτευξη του
στόχου. Η παιδική εργασία φαίνεται ότι θα συνεχίσει να αποτελεί
φαινόμενο γερά ριζωμένο κυρίως στις φτωχιές κοινωνίες.
Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις (2017) που παραθέτει ο
Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO), στην παιδική εργασία (ηλικίες 5-14
ετών), βρίσκονται παγκοσμίως, 152 εκατ. παιδιά (64 εκατ. κορίτσια και 88
εκατ. αγόρια) αντιπροσωπεύοντας 10% όλων των παιδιών. Σχεδόν τα μισά
από τα παιδιά που εργάζονται -73 εκατ. σε απόλυτους όρους- βρίσκονται σε
επικίνδυνη εργασία που θέτει σε κίνδυνο την υγεία, την ασφάλεια και την
ηθική ανάπτυξή τους. Ο συνολικός αριθμός των παιδιών στην απασχόληση, που προκύπτει από
τον υπολογισμό τόσο της παιδικής εργασίας όσο και της απασχόλησης
παιδιών άνω της νόμιμης ηλικίας εργασίας(15-17 ετών), φθάνει τα 218
εκατ. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες παγκόσμιες εκτιμήσεις της
καταναγκαστικής εργασίας (2016), τα παιδιά που βρίσκονται σε αυτή την
κατάσταση αριθμούν 4,3 εκατ., από τα οποία 1,0 εκατ. είναι παιδιά σε
εμπορική σεξουαλική εκμετάλλευση, 3,0 εκατ. αντιμετωπίζουν άλλες μορφές
εκμετάλλευσης και 300.000 είναι παιδιά σε καταναγκαστική εργασία που
έχει επιβληθεί από κρατικές Αρχές. Τα στοιχεία αυτά δεν διαφέρουν
σημαντικά από αυτά που δημοσιεύθηκαν τέσσερα χρόνια νωρίτερα. Κατά την περίοδο από το 2000 έως το 2016, παρουσιάστηκε καθαρή μείωση
94 εκατ. παιδιών στην παιδική εργασία και 134 εκατ. παιδιών συνολικά
στην απασχόληση. Ο αριθμός των παιδιών σε επικίνδυνη εργασία μειώθηκε
κατά περισσότερο από το ήμισυ στη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Παιδική εργασία Επικίνδυνη εργασία
2000 245.500.000 (16%) 170.500.000 (11,1%)
2004 222.294.000 (14,2%) 128.381.000 ( 8,2%)
2008 215.209.000 (13,6%) 115.314.000 (7,3%)
2012 167.956.000 (10,6%) 85.344.000 (5,4%) -3% από το 2008
2016 151.622.000 (9,6%) 72.525.000 (4,6%) -1% από το 2012
Η διατήρηση του σημερινού ρυθμού μείωσης θα άφηνε 121 εκατ. παιδιά
στην παιδική εργασία το 2025, εκ των οποίων 52 εκατ. θα ήταν σε
επικίνδυνη εργασία. Ένας παρόμοιος υπολογισμός, δείχνει ότι ακόμη και η
διατήρηση του ρυθμού που επιτεύχθηκε κατά την περίοδο 2008 έως 2012 -ο
ταχύτερος που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα- δεν θα ήταν αρκετή. Η
επίτευξη του στόχου για μηδενική παιδική εργασία μέχρι το τέλος του 2025
απαιτεί επιταχυνόμενες προσπάθειες. Σχεδόν το ήμισυ της παιδικής εργασίας καταγράφεται στην Αφρική (72,1
εκατ.) και ακολουθούν η Ασία και Ειρηνικός με 62 εκατ., η Αμερική με
10,7 εκατ., η Ευρώπη και η κεντρική Ασία με 5,5 εκατ. και τα αραβικά
κράτη με 1,1 εκατ. Παράγοντες που συμβάλλουν στην παιδική εργασία
Περιορισμένη νομική προστασία
Φτώχεια και κοινωνική ευπάθεια
Κακή ποιότητα σχολικής εκπαίδευσης, περιορισμένη πρόσβαση στο σχολείο
Περιορισμένες ευκαιρίες αξιοπρεπούς εργασίας, δύσκολες μεταβάσεις στην εργασία
Απουσία ή αδύναμη υλοποίηση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και
της πραγματικής αναγνώρισης του δικαιώματος των συλλογικών
διαπραγματεύσεων και άλλων μορφών κοινωνικού διαλόγου
Ένας πολύ μεγάλος αριθμός παιδιών στην παιδική εργασία είναι εντελώς
εκτός εκπαίδευσης. Στην ομάδα ηλικίας 5-14 ετών, υπάρχουν 36 εκατ.
παιδιά στην παιδική εργασία που είναι εκτός σχολείου, 32% όλων των
εργαζόμενων παιδιών αυτής της ηλικιακής ομάδας.
Η παιδική εργασία συνδέεται και με την οικονομική κατάσταση. Ποσοστό
43% των παιδιών στην παιδική εργασία ζουν σε χώρες με χαμηλό εθνικό
εισόδημα, ενώ 1,3% ζουν σε χώρες με υψηλό εθνικό εισόδημα. Μάλιστα, 71%
των εργαζόμενων παιδιών απασχολούνται στον αγροτικό τομέα και 69% από
αυτά εργάζονται χωρίς να πληρώνονται, εντός της οικογενειακής τους
μονάδας topontiki.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι
Ζείτε ή απλά επιβιώνετε; Οι δύο λέξεις είναι παρόμοιες μεταξύ τους
αλλά έχουν πολύ διαφορετικές έννοιες. Αν επιβιώνετε, αυτό σημαίνει ότι
έχετε εστιάσει σε όλες τις βασικές ανάγκες της ζωής. φαγητό, νερό,
καταφύγιο, ασφάλεια. Εάν ζείτε, σημαίνει ότι είστε πάνω από την
επιβίωση. Παίρνετε από τη ζωή που σας έχει δοθεί ό,τι πιστεύεται ότι θα
την κάνει πληρέστερη, απολαμβάνοντας κάθε στιγμή που έχετε την τύχη με
το μέρος σας
Σε αυτήν την ιστορία, ο Alex αφηγείται τη ζωή και το θάνατο μετά από
ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα που τον άφησε σε κώμα. Αρχίζει να αισθάνεται
σύγχυση, οργή και να μετανιώνει για τα πράγματα που δεν θα έχει πλέον
τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει. Τα σχέδιά του να ταξιδέψει στον κόσμο
και μια μέρα να παντρευτεί τη φίλη του -δεν μπορεί πλέον.
Αλλά όπως εξηγεί στη συνέχεια: «Τη στιγμή του θανάτου παύεις να φοβάσαι για οτιδήποτε». Για πολύ καιρό ο Alex απλά επιβίωνε, ξεχνώντας να ζει. Πιεζόταν για
το μέλλον και αγνοούσε παρόν. Δίνοντας του μια δεύτερη ευκαιρία, η ζωή
του χαμογέλασε. Έτσι ο Alex ξύπνησε από το κώμα και αυτομάτως έπαψε να
φοβάται πλέον το μέλλον και τον θάνατο.
Αγκαλιάζοντας κάθε φορά τη στιγμή, κατάφερε να ταξιδέψει στον κόσμο
και να παντρευτεί τη φίλη του. Και όταν ήρθε ο καιρός, ο Alexx έφτασε
στο θάνατο έτοιμος χωρίς να λυπάται και χωρίς να φοβάται.