British Museum: Αν επέστρεφε τα κλεμμένα...

Αν το Βρετανικό Μουσείο επέστρεφε τα κλεμμένα στους λαούς 

που λεηλάτησε, θα έμενε με τα εξής "εκθέματα"!!

Το Χαμομηλάκι

Ελληνίδες, ζωντανές Καρυάτιδες, ζητούν πίσω την κλεμμένη αδελφή

Αυτό που συνέβη στο Λονδίνο ξεπέρασε κάθε προηγούμενη εκδήλωση διαμαρτυρίας. 

Το Σάββατο 7 Ιουνίου η Ελληνίδα σοπράνο Σόνια Θεοδωρίδου συνοδευόμενη από έξι σύγχρονες Ελληνίδες Καρυάτιδες, ντυμένες με αρχαιοελληνικά φορέματα, μπήκαν στο Βρετανικό Μουσείο για να συναντήσουν την αρπαγμένη από τον Λόρδο Έλγιν Καρυάτιδα του Ερεχθείου της Ακρόπολης των Αθηνών.

Η Σόνια Θεοδωρίδου όσο και οι έξι Καρυάτιδες ταξίδεψαν αεροπορικώς φορώντας τους χιτώνες τους και ενδεδυμένες με τα παραδοσιακά μας φορέματα έφτασαν στο Λονδίνο, πήραν το Μετρό κι έφτασαν στο Βρετανικό Μουσείο, όπως μπορείτε να δείτε και στις φωτογραφίες που ακολουθούν:

Πολλοί από τους ανθρώπους που βρίσκονταν στις αίθουσες του Βρετανικού Μουσείου έβαλαν τα κλάματα, ενώ η ασφάλεια του Βρετανικού Μουσείου που αρχικά ήταν εχθρική με τη διαμαρτυρία των Ελληνίδων στη συνέχεια άλλαξε στάση και έγινε φιλική, όπως διαβάσαμε στη σελίδα της Σόνιας Θεοδωρίδου στο facebook.

Η σοπράνο Σόνια Θεοδωρίδου συνοδευόμενη από έξι πανέμορφες Ελληνίδες ντυμένες στα λευκά, ως άλλες Καρυάτιδες, μπήκαν στο Βρετανικό μουσείο αναζητώντας την χαμένη «αδερφή τους», προκαλώντας το ενδιαφέρον τόσο των τουριστών αλλά και όσων επισκέπτονταν εκείνη την ώρα το μουσείο.

Ο κόσμος έκανε στην άκρη για να περάσουν. Όλοι αναρωτιόνταν τι συμβαίνει. Ακόμη και οι υπεύθυνοι του μουσείου. Μόλις αντιλήφθηκαν πως έψαχναν μέσα στην σιωπή, την έκτη Καρυάτιδα, αφού δεν την έβρισκαν, οι ίδιοι τις οδήγησαν σε αυτήν…

defence-point.gr

«Το κάλεσμα των Μαρμάρων»

Ένα ντοκιμαντέρ για τη διασπορά των ελληνικών αρχαιοτήτων στην Ευρώπη

«Τα αρχαία ελληνικά έργα τέχνης υπήρξαν αντικείμενο θαυμασμού από την ώρα της δημιουργίας τους. Υμνήθηκαν, λατρεύτηκαν, καταξιώθηκαν σαν σύμβολα κύρους και δόξας. Στόλισαν τη Ρώμη. Μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη. Άντεξαν στη διαδοχή των θρησκειών. Ό,τι ακολούθησε όμως, την ευρωπαϊκή Αναγέννηση, δεν είχε προηγούμενο. Το Κάλεσμα των Μαρμάρων αφύπνισε την αρχαιότητα. Ένας νέος κόσμος γεννήθηκε. Χιλιάδες άνθρωποι ενεπλάκησαν σε ένα αστείρευτο κυνήγι πολιτιστικών θησαυρών, αναζητώντας άλλοτε τη φήμη και τον πλούτο και άλλοτε την ομορφιά και τη μνήμη. Αυτή είναι η ιστορία τους...»

Αιώνες πριν τη λεηλασία της Ακρόπολης των Αθηνών και τον ακρωτηριασμό του Παρθενώνα από τον λόρδο Έλγιν, ήδη από τον 13ο αιώνα, η Ευρώπη στράφηκε στην ελληνική αρχαιότητα.

Ποιες συγκυρίες πυροδότησαν τα γεγονότα και άνοιξαν τον δρόμο για την «αφύπνιση της αρχαιότητας»;

Ποιόν ρόλο διαδραμάτισαν εκείνη την πρώτη περίοδο, οι Έλληνες λόγιοι που μετανάστευσαν στην Ιταλία, αλλά και φυσιογνωμίες, όπως ο χαρτογράφος Κριστόφορο Μπουοντελμόντι (Cristoforo Buondelmonti, 1386 - περ. 1430) και ο Κυριακός της Αγκώνας (πραγματικό όνομα, Κυριάκος Πιτσικόλι), έμπορος, ουμανιστής και περιηγητής, που κατέγραψε σχολαστικά τις αρχαιότητες, από τους Δελφούς και την Αθήνα μέχρι την Πελοπόννησο (απεικονίζοντας τες επιπλέον σε σχέδια, αρκετά εκ των οποίων έφτασαν στα χέρια των κορυφαίων καλλιτεχνών της Αναγέννησης);

Τι άλλαξε με την Επανάσταση του 1821 και για ποιόν λόγο θεωρείται κομβικό σημείο; Πόσο εκτεταμένο ήταν το «κυνήγι θησαυρού» για τις ελληνικές αρχαιότητες, που έφερε από τον 15ο αιώνα στην Ελλάδα (τους πρώτους αιώνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τα σύνορα ήταν κλειστά) πάσης φύσεως τυχοδιώκτες, τύπου Ιντιάνα Τζόουνς; Πώς έφυγαν οι αρχαιότητες με σημείο εκκίνησης τη Βενετία και στη συνέχεια τη Γαλλία, αλλά και τι ρόλο έπαιξε ο διασκορπισμός τους στη διαμόρφωση της πολιτιστικής ταυτότητας της Δυτικής Ευρώπης; Πώς διαχειριστήκαμε τα μνημεία και τις αρχαιότητες από τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους και ποιος ο ρόλος των ξένων αρχαιολογικών σχολών;

Και κυρίως, σε ποιο σημείο βρισκόμαστε, όχι μόνο σε σχέση με το πάγιο αίτημα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα, αλλά του στοχασμού και αναστοχασμού, όσον αφορά τη σχέση μας την Ευρώπη.
 

Η νέα σειρά ντοκιμαντέρ 10 επεισοδίων, με τίτλο «Το κάλεσμα των Μαρμάρων», παραγωγής Cosmote TV, που έκανε πρεμιέρα την Τρίτη 5 Νοεμβρίου (22:00), στο κανάλι της πλατφόρμας Cosmote History -το οποίο είναι αφιερωμένο στην ελληνική ιστορία και τον πολιτισμό- επιχειρεί να διερευνήσει τη σχέση της Ευρώπης με την ελληνική αρχαιότητα και τη διαμόρφωση της νεότερης ευρωπαϊκής πολιτιστικής ταυτότητας, ανιχνεύοντας μία περίοδο 500 ετών και φωτίζοντας σημεία της ιστορίας άγνωστα στο ευρύ κοινό.

Στο ντοκιμαντέρ, που γυρίστηκε, πέραν της Ελλάδας, σε Βενετία, Παρίσι, Λονδίνο, Μόναχο, καταθέτουν τις απόψεις τους σχετικά με το ενδιαφέρον της Δυτικής Ευρώπης για την απόκτηση ελληνικών αρχαιοτήτων, περί τους τριάντα έγκριτους -υψηλής εξειδίκευσης- Έλληνες και Ευρωπαίους ιστορικούς και αρχαιολόγους, μεταξύ των οποίων και οι διευθυντές κορυφαίων αρχαιολογικών σχολών (Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών Αθήνας, Βρετανική Σχολή Αθηνών, Γαλλική Σχολή Αθηνών, Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών, Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών) που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα τα τελευταία 150 χρόνια.
  
Ως είναι ευνόητο, στο ντοκιμαντέρ γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην αρπαγή και τη μεταφορά των Γλυπτών του Παρθενώνα από τον Τόμας Μπρους, 7ο Κόμη του Έλγιν (1803), ενώ τονίζεται ότι η άφιξή τους στο Λονδίνο αποτέλεσε ορόσημο για την εξέλιξη της πόλης.

«Η Αθήνα έγινε πόλη-παράδειγμα για το Λονδίνο. Και όταν έφτασαν τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο μουσείο, θεωρήθηκαν μέρος της αθηναϊκής ταυτότητας. Τι είχε το Λονδίνο; Μερικούς σταθμούς διοδίων και μεσαιωνική ρυμοτομία και εντέλει το Βρετανικό Μουσείο είχε πολύ λίγα ακόμα πράγματα να δείξει. Έτσι πήραν παράδειγμα από τη μικρή, γενναία Αθήνα με τα σοκάκια και τα μικρά σπίτια, τη μικρή γενναία Αθήνα και τη δόξα της, πέρα από τη χλιδή», δηλώνει ο δρ Ίαν Τζένκινς, επίτιμος Έφορος του Τμήματος Ελληνικών και Ρωμαϊκών Αρχαιοτήτων του Βρετανικού Μουσείου.
Ο Κλεάνθης Δανόπουλος, δημιουργός του ντοκιμαντέρ, σημείωσε ότι «Το κάλεσμα των Μαρμάρων» -για το οποίο προηγήθηκε μεγάλη έρευνα- «ίσως είναι ένας νέος τρόπος να δούμε την ιστορία», ενώ εξομολογήθηκε ότι, ονειρευόταν να κάνει το ντοκιμαντέρ αυτό είκοσι ολόκληρα χρόνια.

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

BYRON, Η ΚΑΤΑΡΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Η κατάρα της Αθηνάς (The Curse of Minerva), μία από τις νεανικές ποιητικές δημιουργίες του φιλέλληνα ποιητή λόρδου Μπάυρον, παραμένει λησμονημένη και σχεδόν άγνωστη. Το ποίημα αυτό γράφηκε τον Μάρτιο του 1811 στην Αθήνα, κατά τη διάρκεια του πρώτου ταξιδιού τού 23χρονου ποιητή στην Ελλάδα. Ένα αττικό δειλινό λοιπόν ο Μπάυρον, όπως θα έκανε και κάθε ξένος περιηγητής στον τόπο μας, ανέβηκε προσκυνητής στον ιερό βράχο για να θαυμάσει το αρχαίο κάλλος, αλλά έφριξε από αγανάκτηση και περιέπεσε σε θλίψη, όταν αντίκρισε καταστρεμμένο και λεηλατημένο το ναό της Αθηνάς και την Καρυάτιδα να λείπει από τη θέση της. Ήταν νωπή ακόμα η ιεροσυλία που είχε διαπράξει ο Σκωτσέζος λόρδος ‘Ελγιν. 

Ο αρχαιοκάπηλος αυτός ευπατρίδης, τον καιρό που ήταν έκτακτος πρεσβευτής της Βρετανίας στην Κωνσταντινούπολη (1799-1803), κατάφερε να αποσπάσει ειδικό φιρμάνι από την Υψηλή Πύλη, που επέτρεπε στους ανθρώπους του να ανεβοκατεβαίνουν ανενόχλητοι στην Ακρόπολη και να αρπάζουν ό,τι έργο τέχνης της αρχαιότητας είχε απομείνει ακόμα από τις κατά καιρούς επιδρομές των βαρβάρων. Έφτασε μάλιστα στο σημείο ο ‘Ελγιν να εγκαταστήσει και σκαλωσιές ακόμα γύρω από τον Παρθενώνα και με συνεργείο εργατών ξεκόλλησε πολλά αγάλματα του αετώματος και ολόκληρες ανάγλυφες παραστάσεις από τις μετόπες του! Αυτά καθώς και άλλα έργα τέχνης, αγγεία και ευρήματα από διάφορες αρχαιολογικές περιοχές της Ελλάδας, άλλα κλεμμένα και άλλα αγορασμένα αντί πινακίου φακής, φορτώνοντάς τα σε καράβι, ο Έλγιν τα έστειλε κατά διαστήματα στο Λονδίνο, όπου και δημιούργησε την πιο πλούσια ιδιωτική αρχαιολογική συλλογή. Υπολογίζεται ότι συνολικά είχε στείλει 253 τεμάχια αρχαιολογικής αξίας. Αργότερα, όταν ο λόρδος πτώχευσε, αναγκάστηκε να βγάλει στο σφυρί τη συλλογή του, που την αγόρασε το κράτος για το Βρετανικό Μουσείο, όπου πολλά τεμάχιά της βρίσκονται και σήμερα.

Με τη δικαιολογία ότι τα αρχαία γλυπτά κινδύνευαν να καταστραφούν, αλλά στην ουσία για να ικανοποιήσει το πάθος της αρχαιοκαπηλίας του, ο Έλγιν απογύμνωσε πραγματικά και άλλους αρχαιολογικούς τόπους, διενεργώντας και ανασκαφές ακόμα, και έφτασε έτσι να γίνει όχι μόνο συλητής αλλά και τυμβωρύχος. Τέτοια μάλιστα ήταν η ματαιοδοξία και η αυθάδεια του Σκωτσέζου λόρδου, ώστε σε ένα σημείο της δυτικής πλευράς του Παρθενώνα, μετά τη λεηλασία, χάραξε τόσο το όνομά του όσο και της γυναίκας του! Αργότερα, ξένος περιηγητής προσέθεσε κάτω από τα ονόματα το εξής χαρακτηριστικό επίγραμμα στα Λατινικά:
‘Ο,τι δεν έκαναν οι Γότθοι, το έκαναν οι Σκώτοι.

Παρακινημένος λοιπόν από ιερή αγανάκτηση ο νεαρός ρομαντικός ποιητής για τη βέβηλη πράξη της αρπαγής των μαρμάρινων έργων τέχνης, έγραψε την Κατάρα της Αθηνάς, σαν μια κραυγή διαμαρτυρίας και μομφής εναντίον του ανοσιουργήματος. Στο ποίημα αυτό δίνεται η ευκαιρία στον Μπάυρον να εκφράσει την αρχαιολατρία του και, παράλληλα, δια του στόματος της θεάς Αθηνάς, να εξαπολύσει το δριμύ κατηγορητήριό του και την καυστική του σάτιρα εναντίον του ιερόσυλου ‘Ελγιν και εναντίον της πατρίδας του Σκωτίας, της «χώρας του σκότους», όπως την αποκαλεί.

Η αλήθεια είναι ότι με τη Σκωτία ο Μπάυρον είχε παλιούς λογαριασμούς. Οι κριτικοί της Επιθεώρησης του Εδιμβούργου τον είχαν πικράνει, όταν στα πρώτα ποιητικά του φτερουγίσματα υπήρξαν επικριτικοί. Τους είχε βέβαια απαντήσει με το σατιρικό του ποίημα Άγγλοι βάρδοι και Σκωτσέζοι κριτικοί, αλλά τώρα του δινόταν η ευκαιρία να τους περιποιηθεί για μια φορά ακόμα.
Αργότερα, στο β’ άσμα του βαθύτατα ρομαντικού ποιήματός του Ταξίδι προσκυνήματος του Τσάιλντ Χάρολντ (1812), θα στιγματίσει και πάλι την ιεροσυλία του ‘Ελγιν με τα λόγια: «Ακόμα και τα κύματα αρνήθηκαν να γίνουν συνένοχοι της ιεροσυλίας του», εννοώντας το ναυάγιο του πλοίου Μέντωρ του ‘Ελγιν, που, ενώ έπλεε για το Λονδίνο φορτωμένο με αγάλματα, καταποντίστηκε κοντά στα Κύθηρα.

Την Κατάρα της Αθηνάς τη χαρακτηρίζουν πολλά στοιχεία της αρχαίας ελληνικής ποίησης, ένδειξη της κλασικής παιδείας που είχε ο Μπάυρον. Η ποιητική αυτή σύνθεση είναι γραμμένη σε διαλογική μορφή μεταξύ της θεάς Παλλάδας και του ποιητή. Ο διάλογος αυτός έγινε πάνω στην Ακρόπολη το βράδυ εκείνο που ο ποιητής ανέβηκε προσκυνητής στον ιερό βράχο. Τότε η ίδια η Αθηνά παρουσιάζεται σαν όραμα μπροστά του και ανάμεσά τους αρχίζει μια στιχομυθία που τη διακρίνει έντονη δραματικότητα και ξέχειλος λυρισμός. Το ποίημα στο σύνολό του αποτελείται από 312 στίχους από τους οποίους μεταφράζονται εδώ μόνο οι πρώτοι 206. Οι υπόλοιποι είναι άσχετοι με την Ελλάδα.

Εκτός από τον Μπάυρον, την αντίθεσή τους για τη βέβηλη πράξη του ‘Ελγιν είχαν εκφράσει τόσo ο φίλος και συνταξιδιώτης του Ηοbhouse, όσο και οι περιηγητές Dodwell, Douglas και Clark. Αργότερα, υποστηρίζοντας την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα, ύψωσε τη φωνή του και ο Καβάφης, που το 1890 δημοσίευσε άρθρο στην αγγλική γλώσσα σε περιοδικό της Αλεξάνδρειας, με αφορμή την αρνητική στάση του Κnoles, διευθυντή έγκυρου βρετανικού περιοδικού.

Ενώ η Ελλάδα δεν έπαψε να διεκδικεί την επιστροφή των ακρωτηριασμένων αυτών μελών της πολιτιστικής κληρονομιάς της, το ζήτημα εκκρεμεί ακόμα.
Π. Κ.

Η ΚΑΤΑΡΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
(The Curse of Minerva)
Μεγαλόπρεπα κι αγάλια τώρα ο ήλιος κατεβαίνει
πάνω στου Μοριά τους λόφους με θωριά χαριτωμένη·
όχι σαν εκεί στις χώρες του Βορρά, σκοτεινιασμένος,
αλλ’ αστραφτερός σαν φλόγα, ζωντανός, φωτολουσμένος.
Στα βαθιά νερά μια ρίχνει απαλή, χρυσή αχτίνα
και το πράσινο χρυσώνει, το ρυτιδωμένο κύμα.
Και στης Αίγινας το βράχο τον αρχαίο και στην Ύδρα
ο θεός του κάλλους βάζει του φιλιού του τη σφραγίδα.
Πάνω απ’ το βασίλειό του ρίχνει τη φωτοχυσία,
αν κι ο κόσμος έχει πάψει να του κάνει πια θυσία.
Των κοφτών βουνών οι ίσκιοι μες στον κόλπο σου ριγμένοι,
τον φιλούν και τον χαϊδεύουν, Σαλαμίνα δοξασμένη!
Οι γαλάζιες τους οι άκρες μες στην απεραντοσύνη
βάφονται σαν την πορφύρα που ο βασιλιάς τη ντύνει.
Απαλά τα χρώματά του πάνω στις κορφές τα ρίχνει
και στολίζει ό,τι αγγίζει με τα χρυσαφένια ίχνη.
Ώσπου ο ήλιος, χαιρετώντας την πανώρια τούτη πλάση,
πίσ’ απ’ των Δελφών τα βράχια κρύβεται για να πλαγιάσει.
Τέτοιο, Αθήνα μου, ένα δείλι ήτανε που ο σοφός σου
εχαιρέτησε για πάντα τ’ απαλό, το χρυσό φως σου.
Με τί θλίψη οι καλοί σου οι πολίτες τη στερνή του
την αχτίδα την κοιτούσαν, πού ’παιρνε και την πνοή του.
Όχι ακόμα, όχι ακόμα, στα βουνά ο ήλιος μένει,
είν’ απρόθυμος να δύσει και ακόμα περιμένει.
Μα θλιμμένο είν’ το φως του στα αγωνιώδη μάτια
και ο λόφος είναι μαύρος που χαρά ήταν γεμάτος,
στην αγαπημένη χώρα σαν να έχυνε σκοτάδι
’κει όπου ποτέ ο Φοίβος δεν φανέρωσε μαυράδι.
Αλλά πριν στου Κιθαιρώνα την κορφή να γύρει, πίνει
το πικρό ποτήρι ο γέρος και το πνεύμα παραδίνει.
Κι έφυγε η ψυχή που τα ’χε όλα περιφρονημένα,
που ’χε ζήσει και πεθάνει έτσι σαν άλλου κανένα.
Αλλά νά, στον κάμπο η νύχτα η βασίλισσα προβαίνει
απ’ του Υμηττού το ύψος, δίχως όμως να υγραίνει
το ωραίο πρόσωπό της και να προμηνάει μπόρα,
παίζουνε με την κορνίζα οι ολόλαμπρες αχτίδες·
στην ολόλευκη κολόνα τα φιλιά της στέλνει τώρα
η σελήνη, με το φως της π’ ολοένα τρεμοπαίζει
στου τζαμιού τον πύργο όλο μα τον κάνει και να λάμπει
το σημάδι του και γύρω να αστράφτουνε οι κάμποι.
Οι πυκνοί μαύροι ελαιώνες κάτω είναι απλωμένοι
και ο Κηφισός κυλώντας απαλά γοργοδιαβαίνει.
Στο τζαμί εκεί τριγύρω στέκονται τα κυπαρίσσια
και ο τρούλος του γυαλίζει με λαμπρότητα περίσσια.
Κι ένας φοίνικας θλιμμένος, στη θρησκευτική γαλήνη,
εκεί δίπλα στο Θησείο, μόνος έχει απομείνει.
Τί μαγευτικό τοπίο που προσφέρει εδώ η φύση,
και αναίσθητος θα είναι όποιον δεν τον συγκινήσει.
Του Αιγαίου πάλι ο φλοίσβος, που ακούγεται πιο πέρα,
νανουρίζει το περγιάλι μεσ’ στον καθαρό αέρα
και το ζαφειρένιο κύμα στη χρυσή ακτή χτυπάει
και τη γλύκα των χρωμάτων αλαργότερα την πάει.
Των νησιών εκεί στο βάθος η σκιά τραχιά μαυρίζει,
όταν απαλού πελάγου το χαμόγελο ανθίζει.
Όπως έτσι στης Παλλάδας το ναό βρισκόμουν μόνος,
και τις ομορφιές κοιτούσα, στο μαγευτικό ακρογιάλι
που η τέχνη κι η ανδρεία είναι σαν μια οπτασία
και που βρίσκονται μονάχα σε ποιητικά βιβλία,
κι όπως έστρεψε η ψυχή μου το ναό για να θαυμάσει
της θεάς, που οι ανθρώποι τώρα έχουν ατιμάσει,
οι παλιοί καιροί γυρίσαν, το παρόν πια είχε σβήσει
και ο Δόξα στην Ελλάδα γύριζε να κατοικήσει!
Επερνούσανε οι ώρες. Της Αρτέμιδας τ’ αστέρι
είχε φτάσει πια στου θόλου τα ψηλότερα τα μέρη
κι εγώ γύριζα μονάχος δίχως να ’μαι κουρασμένος,
σε θεού ναό που ήταν εντελώς λησμονημένος.
Αλλά πιο πολύ σ’ εκείνον τον δικό σου, ω Παλλάδα,
ετριγύριζα, ’κει όπου της Εκάτης η λαμπράδα
στις ψυχρές κολόνες πέφτει απαλά μα και θλιμμένη
κι ήχος την καρδιά παγώνει σαν από νεκρό να βγαίνει.
Ονειροπολώντας είχα για πολύ ’κει απομείνει,
θεωρώντας τι απ’ τη δόξα την παλιά είχε απομείνει,
όταν, ξάφνου, εκεί μπροστά μου, μια γιγάντια θεότης,
η Παλλάδα, με σιμώνει πάνω εκεί, μεσ’ στο ναό της!
Η Αθηνά ήταν η ίδια, αλλά πόσο αλλαγμένη
από τότε που στα τείχη των Δαρδάνων οπλισμένη
έτρεχε μ’ ορμή. Μα τώρα η μορφή της διαφέρει
από κείνη που ’χε πλάσει του Φειδία τ’ άξιο χέρι.
Του προσώπου της εκείνον δεν τον δείχνει πια τον τρόμο
κι η γοργόνα της ασπίδας είχε πάρει άλλο δρόμο.
Νά το κράνος της, κομμάτια. Τσακισμένο το κοντάρι,
κι ούτε τους νεκρούς δεν σκιάζει. Της ελιάς το νιο βλαστάρι
π’ ολοένα το κρατούσε, νά το, είναι μαραμένο
και ξερό, καθώς το σφίγγει με το χέρι παγωμένο.
Αν κι από τους αθανάτους τα λαμπρότερα είχε νιάτα,
δακρυσμένη είναι τώρα η θεά η γαλανομάτα.
Και η γλαύκα της στο κράνος το σπασμένο καθισμένη
την κυρά μοιρολογάει με λαλιά απελπισμένη.
«Ω θνητέ, – έτσι μου είπε – της ντροπής σου αυτό το χρώμα
Βρετανός μου λέει να ’σαι, όνομα ευγενές ακόμα,
μέχρι χτες λαού, ελευθέρου, με ωραία πεπρωμένα,
τώρα περιφρονημένου, και ιδίως από μένα.
Η Παλλάδα πρώτος θα ’ναι της πατρίδας σου εχθρός·
την αιτία θες να μάθεις; – ιδέ τριγύρω σου και ’μπρος.
Νά, εγώ είδα πολέμους κι ερημώσεις να πληθαίνουν
κι άλλες τόσες τυραννίες να ανεβοκατεβαίνουν.
Τούρκου και Γότθων αντάμα γλίτωσα ’γω το κακό,
μα η χώρα σου μου στέλνει έναν κλέφτη πιο τρανό.
Κοίτα, άδειος ο ναός μου, κατοικία ρημαγμένη,
και στοχάσου τι μιζέρια είναι γύρω απλωμένη.
Τούτα ο Κέκροπας, κι εκείνα τα ’χε ο Περικλής στολίσει,
ο Αδριανός τις Μούσες για να τις παρηγορήσει,
και ευγνωμονώ και όσους το ναό μου έχουν χτίσει, –
μα ο Αλάριχος κι ο Έλγιν μ’ έχουν άγρια συλήσει.
Και σαν να ’πρεπε ο κόσμος το κατόρθωμα να μάθει,
τ’ όνομα το μισητό του πάει και στον ναό μου γράφει,
σα να νοιάστηκε η Παλλάδα να δοξάσει τ’ όνομά του,
κάτω η υπογραφή του, πάνω το κατόρθωμά του!
Κι ο απόγονος των Πίκτων είναι φημισμένος όσο
είν’ ο αρχηγός των Γότθων, πιθανόν και άλλο τόσο.
Ο Αλάριχος τα πάντα είχε άγρια καταστρέψει
με το δίκιο του πολέμου, μα ο Έλγιν για να κλέψει
όσα οι βάρβαροι αφήσαν, που ’τανε απ’ ό,τι εκείνος
είναι βάρβαρος πιο λίγο, γιατί το ’κανε ο Ελγίνος ;
Το ’κανε, όπως τη λεία παρατάει το λιοντάρι
και ακολουθεί ο λύκος ή ο τσάκαλος να πάρει
και να γλείψει κάποια σάρκα που απόμεινε ακόμα
απ’ του λέοντα ή του λύκου το αχόρταγο το στόμα.
Κοίτα τι ο Έλγιν πήρε, κοίτα και τι έχει χάσει!
Τ’ όνομά του μ’ ένα άλλο τον ναό μου τον λερώνει,
κάποια αμοιβή η Παλλάδα ν’ απαιτήσει αξιώνει
και το φως της να το ρίξει η Αφροδίτη πια θυμώνει!»
Κι όταν σώπασε για λίγο, έτσι είχα αποτολμήσει,
απαντώντας ν’ απαλύνω της οργής της το μεθύσι:
«Κόρη του Διός, της λέω, γι’ όνομα της Αλβιόνος,
και σαν Βρετανός που είμαι, διαμαρτύρομαι εντόνως.
Μην κακίζεις την Αγγλία, Αθηνά! Απ’ τη Σκωτία
ήτανε ο συλητής σου. – Κοίταξε τη Βοιωτία
από της Φυλής τους λόφους τους ωραίους κοίτα γύρω,
του νησιού μας Βοιωτία, μάθε, είναι η Σκωτία,
Και καλά το ξέρω ότι απ’ αυτή τη νόθα χώρα
της Σοφίας η θεά μας δεν τιμήθηκε ως τώρα.
Χώρα άγονη, που η φύση απλοχέρα δεν εστάθη,
που τα σπέρματά της είναι όλα περιορισμένα
και που έμβλημά της έχει το ψηλό γαϊδουραγκάθι,
χώρα τσιγκουνιάς κι ομίχλης αλλά και της σοφιστείας,
που το μόνο προϊόν της είναι τα πηχτά σκοτάδια
κι οι τσιγκούνηδες κι αχρείοι που γυρίζουν σαν ρημάδια.
Των βουνών και των ελών της το υγρό εκείνο αγέρι
στα κεφάλια τα κουτά τους σκοτισμό και άγνοια φέρει.
Τα μυαλά τα νερουλά τους άγονα ’ναι σαν το χώμα
και ψυχρά, όπως το χιόνι που δεν έλιωσε ακόμα.
Για τον πλούτο χίλιους τρόπους εφευρίσκουν τα παιδιά της
και το κέρδος τα τραβάει και τα πάει μακριά της.
Στην ανατολή, στη δύση, μόνο στον βορρά δεν πάνε,
κέρδη να ’βρουν δίχως κόπο, γη και θάλασσες περνάνε.
Ά, καταραμένη ώρα και καταραμένη μέρα,
που τον Πίκτο για ληστεία είχε στείλει εδώ πέρα!
Κι όμως, άξια βλαστάρια γέννησε και η Σκωτία,
σαν τον Πίνδαρο που έχει η νωθρή η Βοιωτία,
και μακάρι οι σοφοί τους να νικήσουνε το κλίμα
κι οι γενναίοι ν’ αψηφίσουν και του θάνατου το μνήμα,
και τη σκόνη αυτής της χώρας ξετινάζοντας και πάλι,
σαν παιδάκια να αστράψουν σε χαρούμενο ακρογιάλι,
γιατί, όπως σ’ άλλα χρόνια, όταν σε μια ψεύτρα χώρα
δέκα ανδρείοι αν υπήρχαν, αποφεύγονταν η μπόρα».
«Ω θνητέ, μου είπε τότε η κόρη η γαλανομάτα,
στις ακτές της χώρας σου φέρε τούτα τα μαντάτα:
Αν και έχω παρακμάσει, να εκδικηθώ μου μένει
και ν’ αποστραφώ μια χώρα σκοτεινή κι ατιμασμένη.
Άκουσε, λοιπόν, τα λόγια της θεάς Παλλάδας μόνο:
άκουσε και σώπα: τ’ άλλα θα λεχθούν από τον χρόνο.
Πρώτα στο κεφάλι εκείνου που ’κανε αυτή την πράξη
η κατάρα μου θ’ αστράψει, ίδιον και γενιά να κάψει.
Ούτε μία σπίθα πνεύμα να μην έχουν τα παιδιά του
και αναίσθητα να είναι, όπως και η αφεντιά του.
Κι αν βρεθεί απόγονός του με λίγο πνεύμα ή φάτσα,
τότε σίγουρα θα είναι νόθος κι από άλλη ράτσα.
Να γυρίζει μ’ απογόνους διανοητικά βλαμμένους
και αντί για της σοφίας, της βλακείας να ’χει επαίνους.
Κι οι κουτοί να επαινούνε την πολλή καλαισθησία
που θα τον χαρακτηρίζει στην αγοραπωλησία,
να πουλά κι έτσι να κάνει – τί ντροπή και τί απάτη! –
της κλεψιάς και αρπαγής του ένα έθνος συνεργάτη.
Κι ο Ουέστ, που της Ευρώπης είναι ο ρυπαρογράφος,
μα της δύστυχης Αγγλίας κόλαξ και τρανός ζωγράφος,
με τα χέρια σαν αγγίξει έργα τέχνης των αιώνων,
μπρος τους θα βρεθεί πως είναι μαθητής ογδόντα χρόνων.
Και τριγύρω οι αγροίκοι παλαιστές θα μαζευτούνε
με της τέχνης τα μνημεία και αυτοί να συγκριθούνε
και το «μαρμαράδικό» του βλέποντας, θα το θαυμάσουν
κοκορόμυαλοι στην πύλη βιαστικοί σαν καταφθάσουν
πλήθη γύρω απ’ την πύλη, τόσα που δεν είδαν άλλοι,
θα γουρλώνουνε τα μάτια με κατάπληξη μεγάλη
και, τεμπέλικα, τ’ αρχαία σαν χαζοί θα σχολιάζουν,
ενώ οι γεροντοκόρες από πόθο θα στενάζουν
και θα κατατρώγουν όλες ψηλαφώντας με τα μάτια
των υπέροχων γιγάντων τα μαρμάρινα κομμάτια,
και θλιμμένες θα φωνάζουν, όταν δουν τους ανδριάντες:
‘Ω, οι Έλληνες οι αρχαίοι ήτανε τέλειοι άντρες!’
Και συγκρίνοντάς τους τώρα με εκείνους τους γενναίους,
θα ζηλέψουν τη Λαΐδα για τους φίλους Αθηναίους.
Πότε σύγχρονη γυναίκα θα ’χει τέτοιον εραστή;
Άχ, αλίμονο, ο σερ Χάρρυ δεν μοιάζει του Ηρακλή!
Και στο τέλος, μεσ’ στο τόσο το ανώνυμο το πλήθος,
θα βρεθεί κάποιος διαβάτης που θα έχει λίγο ήθος·
λυπημένος, βλέποντάς τα, άφωνος θ’ αγανακτήσει,
θα θαυμάσει τα κλεμμένα, μα τον κλέφτη θα μισήσει.
Ώ, καταραμένη να ’ναι η ζωή του και ο τάφος,
και οργή να συνοδεύει το ιερόσυλό του πάθος!
Τ’ όνομά του η Ιστορία δίπλα σε ’κείνου θα γράψει
του τρελού, που της Εφέσου το ναό ’χε κατακάψει.
Κι η κατάρα μου πιο πέρα κι απ’ τον τάφο του να πάει
Ο Ηρόστρατος κι ο Έλγιν σε σελίδες παραμένουν
που είναι στιγματισμένες και με στίχους όπου καίνε·
έτσι πάντα είναι γραμμένοι και οι δυό καταραμένοι,
μα ο δεύτερος πιο μαύρος απ’ τον πρώτο θ’ απομένει…»

© 2018 Μετάφραση: Πάνος Καραγιώργος

Καθ. Πάνος Καραγιώργος
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Οι πιο γνωστές κλεμμένες Ελληνικές αρχαιότητες στα Μουσεία του κόσμου

Ένα μεγάλο τμήμα του πολιτισμού της Ελλάδας κλάπηκε κατά τη διάρκεια των αιώνων από διάφορους κατακτητές και έτσι σήμερα πολλά ελληνικά έργα τέχνης βρίσκονται διάσπαρτα σε διάφορα μουσεία στον κόσμο και όχι στον τόπο που που τα γέννησε. Από το θησαυρό των ξενιτεμένων αυτών έργων τέχνης επιλέξαμε μερικά από τα πιο γνωστά και σας τα παρουσιάζουμε.


ΛΟΥΒΡΟ – ΠΑΡΙΣΙ
Η Αφροδίτη της Μήλου
Είναι ένα πολύ γνωστό μαρμάρινο άγαλμα,της ελληνιστικής εποχής, το οποίο βρέθηκε την άνοιξη του 1820 σε αγροτική περιοχή της

Μήλου, σε θέση αρχαίου οικισμού, από έναν αγρότη. Ο ίδιος, λόγω των πολλών πιέσεων που δέχτηκε (από Γάλλους αρχαιολόγους και διπλωμάτες, από τους Έλληνες προκρίτους του νησιού και από τον

δραγουμάνο Μουρούζη που εκπροσωπούσε και την Υψηλή Πύλη, δηλαδή την κυβέρνηση των Οθωμανών) μάλλον δεν μπόρεσε να κερδίσει κάτι σημαντικό από το εύρημά του, αν και οι περισσότερες πηγές αναφέρουν ότι πήρε 400 γρόσια. Το άγαλμα, που βρέθηκε σε πάνω από 6 χωριστά κομμάτια, κατέληξε ένα χρόνο αργότερα στο Μουσείο του Λούβρου, όπου και εκτίθεται μέχρι σήμερα. Στο μουσείο της Μήλου υπάρχει ένα πιστό αντίγραφό του,το οποίο έστειλε αργότερα ως δωρεά το Λούβρο. 

Η Αφροδίτη της Μήλου είναι από Παριανό μάρμαρο και έχει ύψος 2,02 μ.Βρέθηκε ακρωτηριασμένο και για τα χέρια της υπάρχει ο μύθος ότι έσπασαν πάνω σε καβγά Γάλλων αρχαιολόγων και Ελλήνων κατά τη μεταφορά του αγάλματος, αλλά αυτό δεν ευσταθεί γιατί το έργο είχε βρεθεί εξαρχής δίχως τα χέρια. Εκείνο που πιθανόν αληθεύει είναι ότι τμήματα των χεριών είχαν βρεθεί σε διάφορα σημεία και ότι το αριστερό κρατούσε μήλο, αλλά χάθηκε κατά τη μεταφορά ή ότι επάνω στη συμπλοκή (η οποία όντως συνέβη για την απόκτησή της), κάποια από αυτά τα κομμάτια που συνόδευαν το γλυπτό (όπως το αριστερό χέρι) έπεσαν στη θάλασσα από τα βράχια και χάθηκαν για πάντα.
Η Αφροδίτη της Μήλου θεωρείται ένα καταπληκτικό έργο της ελληνιστικής τέχνης, συνδυάζοντας αρμονικά τη γυναικεία ομορφιά και θηλυκότητα. Χρονολογείται γύρω στον 1ο αιώνα π.Χ. Άλλοτε θεωρείτο έργο του Πραξιτέλη, σήμερα όμως είναι σαφές ότι ο

δημιουργός της είναι ο Αγήσανδρος ή Αλέξανδρος, γιο του Μηνίδη από την Αντιόχεια του Μαιάνδρου. Το μισό όνομά του αναφερόταν στη βάση του γλυπτού όπου απέμενε χαραγμένη η φράση ...ΝΔΡΟΣ ΜΗΝΙΔΟΥ ΑΝΤΙΟΧΕΥΣ ΑΠΟ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ ΕΠΟΙΗΣΕ.

Αυτή η επιγραφή που φαίνεται σε ένα σχέδιο της εποχής, χάθηκε γύρω στο 1825 ενώ το απόκτημα βρισκόταν στο Λούβρο και πολλοί πιστεύουν ότι την εξαφάνισαν οι τότε διευθυντές του για να μπορούν να υποστηρίξουν ότι ήταν έργο του Πραξιτέλη.

Η Νίκη της Σαμοθράκης
Είναι ένα πολύ γνωστό και πρωτότυπο μαρμάρινο έργο, με ύψος 2,75 μέτρα, άγνωστου καλλιτέχνη της ελληνιστικής εποχής, που

βρέθηκε στη Σαμοθράκη και παριστάνει φτερωτή τη θεά Νίκη, θεότητα της ελληνικής μυθολογίας που προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού.Η Νίκη χρονολογείται γύρω στο 190 π.Χ. και δείχνει να βρίσκεται, με ανοιχτά φτερά, στην πλώρη ενός πλοίου\σαλπίζοντας ορμητικά τη νίκη. Για να δείχνει πιο αληθινό, το σύμπλεγμα ήταν στημένο πάνω σε τεχνητή λιμνούλα.Το 1863, η Νίκη της Σαμοθράκης βρέθηκε κοντά στο ναό των «Μεγάλων Θεών» ή Καβείρων, στο νησί της Σαμοθράκης, από τον Γάλλο πρόξενο

Σαμπουαζώ. Κατόπιν, μεταφέρθηκε στο μουσείο του Λούβρου το 1884, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. "...Άφησε το νησί της και πάει αλλού, μα φεύγοντας έκρυψε το κεφάλι της να μην την αναγνωρίσουν οι άνθρωποι· γιατί το πρόσωπο της ήταν παράξενα λυπημένο που άφηνε το νησί της... Ξέχασε όμως να κρύψει και τα φτερά της, λησμόνησε πως τα φορούσε φεύγοντας... Και από τα φτερά της την εγνώρισαν..." (Ίων Δραγούμης)

Η Άρτεμις των Βερσαλλιών.
Απεικονίζεται η θεά του κυνηγιού με κοντό χιτώνα και σανδάλια, χλαμύδα δεμένη στη μέση και με διάδημα. Η θεά φαίνεται να κινείται με δύναμη προς τα μπροστά δίπλα σε ένα ελάφι. Με το δεξί χέρι κρατούσε το τόξο, ενώ με το αριστερό ετοιμαζόταν να βγάλει ένα βέλος από τη φαρέτρα που είχε κρεμασμένη στην πλάτη. Το άγαλμα είναι ένα ρωμαϊκό αντίγραφο που βασίστηκε στα αθηναϊκά πρότυπα, τα οποία υπηρέτησε πιστά η γλυπτική τέχνη του Λεωχάρους.

Το πρωτότυπο γλυπτό της μεγαλόπρεπης θέας συσχετίζεται με τον Απόλλωνα του Belvedere, που είχε φιλοξενηθεί παλαιότερα στο Λούβρο.

ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ - ΛΟΝΔΙΝΟ

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα, γνωστά και ως Ελγίνεια Μάρμαρα, είναι μεγάλη συλλογή από μαρμάρινα γλυπτά που μεταφέρθηκαν στην Βρετανία το 1806 από τον Τόμας Μπρους, Ζ' Κόμης του Έλγιν, πρέσβη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.Τα γλυπτά αυτά

αποθηκεύτηκαν στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου το 1816. Το οθωμανικό φιρμάνι, που κατέχει το Βρετανικό Μουσείο "δεν φέρει την υπογραφή και τη σφραγίδα του Σουλτάνου ή τη συνήθη επίκληση στο Θεό, και χωρίς αυτά, ο Elgin και συνεπώς το

Βρετανικό Μουσείο δεν έχουν καμία νομική απόδειξη της κυριότητας των Γλυπτών του Παρθενώνα. Η εν λόγω συλλογή γλυπτών περιλαμβάνει μερικά από τα γλυπτά των αετωμάτων, των μετοπών που απεικονίζουν μάχες μεταξύ των Λαπίθων και των Κενταύρων, αλλά και της Ζωφόρου του Παρθενώνα που κοσμούσε το ανώτερο τμήμα των τοίχων του σηκού του ναού σε όλο τους το μήκος.
Τα αποκτήματα του Έλγιν περιλαμβάνουν ακόμη αντικείμενα από άλλα κτίρια της Αθηναϊκής Ακρόπολης: το Ερέχθειο, που μεταβλήθηκε σε ερείπιο κατά τον ελληνικό αγώνα της Ανεξαρτησίας(1821-1833), τα Προπύλαια και τον Ναό της Αθηνάς Νίκης. Ο λόρδος Έλγιν πήρε περίπου τα μισά από τα γλυπτά του Παρθενώνα και από τα υπόλοιπα δημιουργήθηκαν εκμαγεία σε γύψο. Στη συλλογή των μαρμάρων δόθηκε το όνομα του

Λόρδου Έλγιν. Το πιο διάσημο, ίσως , από τα Ελγίνεια, είναι η Καρυάτιδα , που βρισκόταν μαζί με άλλες πέντε, στο Ερέχθειο, στην Ακρόπολη των Αθηνών.

Λέγεται ότι ο Ικτίνος εμπνεύστηκε τις Καρυάτιδες όταν παρακολούθησε ένα λατρευτικό χορό Παρθένων που γινόταν στα Καρυάτια , μια ιδιότυπη γιορτή των Καρυών της Λακωνίας, που ήταν αφιερωμένη στη θεά Άρτεμη. Φορούν ιωνικό χιτώνα και φέρουν στο κεφάλι τους ένα κάνιστρο, που παίζει το ρόλο κιονόκρανου.
ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΕΡΓΑΜΟΥ- ΒΕΡΟΛΙΝΟ
Το κυριότερο έκθεμα είναι και αυτό που συναντάμε πρώτο. Πρόκειται για τον επιβλητικό Βωμό της Περγάμου (180-160 π.Χ.), ο οποίος ανακαλύφθηκε από Γερμανούς αρχαιολόγους σε εκσκαφές στη Μικρά Ασία γύρω στα 1880 και μεταφέρθηκε στο Βερολίνο για να ξαναχτιστεί στην αρχική του μορφή εντός του Μουσείου της Περγάμου. Αποτελούσε τμήμα ενός μεγαλύτερου αρχιτεκτονικού συγκροτήματος, μοντέλο του οποίου εκτίθεται επίσης στο μουσείο.

Ακριβώς απέναντι από τον Βωμό της Περγάμου υπάρχουν κομμάτια από τη ζωοφόρο με θέμα την Τιτανομαχία.
Επίσης την πρώτη αυτή αίθουσα πλαισιώνουν αρκετά καλοδιατηρημένα αγάλματα.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΡΜΙΤΑΖ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ

Ένα από τα πιο γνωστά εκθέματα του μουσείου είναι η Αφροδίτη της Ταυρίδας. Το άγαλμα αυτό κατασκευάστηκε τον 3ο ή 2ο π.Χ. αιώνα και είναι αντίγραφο, αλλά όχι πιστό, ενός από τα πιο περίφημα έργα του 4ου π.Χ αιώνα του Πραξιτέλη, της Κνιδίας Αφροδίτης. 

Με το εκφραστικό πρόσωπο και το καλλίγραμμο κορμί, προκάλεσε θαυμασμό που έφτανε ενίοτε στο πάθος, σε σημείο, που πολλοί ταξίδευαν στην Κνίδο για να τη δουν. Κατά τους Ελληνιστικούς και Ρωμαϊκούς χρόνους, αντιγράφηκεπερισσότερο από κάθε άλλο γλυπτό. 

Η Αφροδίτη του Ερμιτάζ είναι το πρώτο έργο αρχαίας τέχνης που έφτασε στην Αγία Πετρούπολη, ο Μέγας Πέτρος την απέκτησε ύστερα από μακρές διαπραγματεύσεις με τον πάπα.

ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΒΑΤΙΚΑΝΟΥ
Ο Δισκοβόλος του Μύρωνα. 

Το άγαλμα τοποθετείται στυλιστικά στο τέλος του αυστηρού ρυθμού, πριν από την έλευση της όψιμης κλασσικής τέχνης. Απεικονίζει ένα γυμνό αθλητή της δισκοβολίας, ο οποίος λυγίζει τα γόνατά του και γέρνει έντονα προς τα εμπρός, στρέφοντας τον κορμό και το κεφάλι του προς τα δεξιά. Το δεξιό του πόδι πατάει σταθερά στο έδαφος, ενώ το αριστερό μόλις που στηρίζεται στα ακροδάχτυλα, τη στιγμή ακριβώς πριν συστραφεί γύρω από τον άξονά του για να εκσφενδονίσει το δίσκο που κρατάει στο χέρι του. Παρά την ένταση που αποτυπώνεται στο κορμί του, το πρόσωπό του διατηρεί μία γαλήνια εσωστρέφεια.

Αναρτήθηκε από ΠΕΤΡΟΣ ΜΥΛΩΝΑΣ

17 χώρες ζητούν πίσω τα «κλεμμένα» - Stolen Artefacts: The Louvre to Return Ancient Egyptian Frescos

Η Ελλάδα θα προεδρεύσει στη συζήτηση που θα είναι αφιερωμένη στην εξέταση «των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι χώρες στις προσπάθειές τους να τους επιστραφούν αντικείμενα της αρχαιολογικής τους κληρονομιάς».

Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου.

Συνέδριο για την επιστροφή των «κλεμμένων» αρχαιολογικών θησαυρών ξεκινάει σήμερα, 7/4/, στην Αίγυπτο με τη συμμετοχή των χωρών που ζητούν, όπως κι εκείνη, να τους επιστραφούν αρχαιολογικά αντικείμενα της πολιτιστικής τους κληρονομιάς διασκορπισμένα σε όλο τον κόσμο. 

Η προτομή της Νεφερτίτης στο Βερολίνο,
ίσως η σημαντικότερη διεκδίκηση της Αιγύπτου

Στο «Συνέδριο για την προστασία και την αποκατάσταση της πατρικής πολιτιστικής κληρονομιάς» θα συμμετάσχουν συνολικά δεκαεπτά χώρες, σύμφωνα με τον διοργανωτή της εκδήλωσης, το Ανώτατο Συμβούλιο Αιγυπτιακών Αρχαιοτήτων (CSA).

Ο επικεφαλής του Συμβουλίου Αρχαιοτήτων, Ζάχι Χαουάς, ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα θα προεδρεύσει στη συζήτηση που θα είναι αφιερωμένη στην εξέταση «των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι χώρες στις προσπάθειές τους να τους επιστραφούν αντικείμενα της αρχαιολογικής τους κληρονομιάς».

Ανάμεσα στις σημαντικότερες διεκδικήσεις της Αιγύπτου είναι η επιστροφή της προτομής της Νεφερτίτης από το Βερολίνο και της Στήλης της Ροζέτας από το Λονδίνο. «Ο,τι κλάπηκε από εμάς πρέπει να μας επιστραφεί», είχε δηλώσει πέρυσι ο ισχυρός άντρας της Αιγύπτου, Ζάχι Χαουάς, ο οποίος από το 2002, οπότε και ανέλαβε επικεφαλής της CSA, έχει κατορθώσει να επιστραφούν στην Αίγυπτο 31.000 αρχαιολογικά αντικείμενα. Παράλληλα, εξακολουθεί να μάχεται για τον επαναπατρισμό αρχαιολογικών θησαυρών, τους οποίους χαρακτηρίζει «κλεμμένους».

Η Βολιβία, η Κίνα, η Κύπρος, η Νότιος Κορέα, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Γουατεμάλα, η Ονδούρα, η Ινδία, η Ιταλία, το Ιράκ, η Λιβύη, το Μεξικό, η Νιγηρία, η Σρι Λάνκα και η Συρία αναμένονται στο Κάιρο, ενώ αρχικά η Αίγυπτος υπολόγιζε στη συμμετοχή περίπου 30 χωρών.

Εκτός από το να καταγράψει τα αρχαιολογικά αντικείμενα που κάθε χώρα ζητάει να της επιστραφούν, στο συνέδριο θα συζητηθεί «ένας αριθμός προτάσεων και εισηγήσεων που θα προωθηθούν στην Unesco, προκειμένου να βελτιωθεί η Συμφωνία της Unesco για την επιστροφή των αρχαιοτήτων στη χώρα καταγωγής τους», επισημαίνει το CSA σε ανακοίνωσή του. 

έθνος 

Stolen Artefacts: The Louvre to Return Ancient Egyptian Frescos

Worldwide museums preserve artefacts of Egyptian nature and
do not recognize the modern Egyptian Republic's claim to them.

For many years, the Egyptian director of Antiquities, Mr. Zahi Hawass has called upon worldwide museums for the return of his country’s archaeological heritage. In this case, Egypt petitioned Paris’ Louvre museum to return some frescoes that were stolen from the Valley of the Kings in the 1980s. Indeed, Hawass claims that the Louvre knew of the artefacts’ stolen origin and nevertheless purchased the frescoes in 2000 and have displayed them ever since. As a result, Egypt declared an end of relations between itself and the Louvre, ending a 200 year “partnership”. Although similar measures have been taken by Greek and Egyptian authorities in the past, this time it actually worked. France has announced the imminent return of the frescoes to Cairo. As a result, we may see increased political pressure to return mountains of stolen archaeology in the coming years.

From New York’s Metropolitan Museum of Art to London’s British Museum and Berlin’s Egyptian Museum, thousands of pieces have been plundered or otherwise acquired since the Renaissance to adorn the walls of the once-great empires. From Napoleon’s wholesale acquisition of Egyptian antiquities in the late 1700s to Henrich Schliemann’s violent plunder of Troy in the late 1800s, pieces of Ancient history were whisked away to great museums at the expense of national ownership. Some would say that Ancient Athens and Sparta have as much to do with modern-day Australia as with modern-day Greece but regardless, the legendary cultures trace their nationalism back to these Antique city-states and statesmen.

Now that Egypt has established a precedent for archaeological restitution, the door is opened for the return of much more.

Fiercely-guarded Treasures

The Rosetta Stone made in 196 BC was quite a mundane boasting of the Greco-Macedonian Pharaoh Ptolemy V and of his new taxation regulations; it was Jean-François Champollion who made the 760 kilogram stone famous. Highly reminiscent of Ptolemaic Egypt’s culture, the stone melded ancient Egyptian hieroglyphs, the more familiar Egyptian demotic dialect and finally the Greek alphabet known to our scholars. This is how the Frenchman translated the stone and eventually broke the code of hieroglyphics in 1822, finally revealing the true patrimonial treasure of Egypt. On display at the British Museum since 1802, Egyptian authorities have vainly tried to repatriate it but may have new methods of obtaining restitution.

More famous still is the Bust of Nefertiti made c. 1400 BC (or 1912 depending on its authenticity). The royal consort of pharaoh Akhenaten and possibly the mother of Tutankhamun, her only detailed portrait has been preserved on a plastered-covered bust found in the early XX^th century. It has been essential for art historians, elucidating ancient Egyptian style and artistic influences; it has furthermore been hailed as a representative model of ancient beauty. Several specialists now affirm it is a fake or perhaps a copy of a once true bust. Nonetheless, Mr. Hawass, has demanded its return to Egypt from Berlin’s Altes Museum directors, whom have categorically refused. It remains Berlin’s crowning jewel as a world-famous artefact but Cairo may soon use the political leverage they have discovered to repatriate the bust.

Finally, a relatively obscure yet poignant example of the quest for archaeological restitution remains the tale of the Elgin Marbles. In the early 1800s, Thomas Bruce, Earl of Elgin carved and wrapped up approximately half of the Parthenon’s frieze relief and many of the sculptures in Athens’ acropolis. Following a decade-long boat-ride back to England, the priceless treasures vandalized and carefully looted from Greece were proudly displayed in the British Museum where they are still today for all to enjoy. 

Greek officials have lobbied for the return of their heritage without much success or indeed any response of any kind for many decades. In protest, Greece’s new Antiquities museum was built with a very large room with virtually nothing in it safe for one sign that says “Elgin Marbles”. To remind visitors of the perceived theft and to be ready for an eventual return, Greece has not given up and may now follow in Egypt’s footsteps to involve political pressure in the process.

In the end, it will not matter who display the artefacts as long as they are intact. They predate nationalism and national affiliation by millennia and will continue to represent the collective cultural legacy to all of western civilization and indeed to the world.