Saturday, 22 July 2023

Η θάλασσα ΔΕΝ είναι παιδική χαρά!/Συμβουλές από μια ναυαγοσώστρια

Με τις θερμοκρασίες στο κόκκινο σε όλη την Ελλάδα, οι περισσότεροι, αυτό το Σαββατοκύριακο, θα αναζητήσουν ανάσες δροσιάς σε κάποια παραλία.

Για να αποφευχθούν ωστόσο, δυσάρεστες εκπλήξεις, υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες που πρέπει να ακολουθούν οι λουόμενοι μικροί και μεγάλοι.

«Τα παιδιά να κολυμπάνε πάντα κάτω από την εποπτεία των γονιών τους, γιατί η θάλασσα δεν είναι παιδική χαρά. Δεν πρέπει να τη φοβόμαστε γιατί στην Ελλάδα δεν έχουμε επικίνδυνη θάλασσα, αλλά πρέπει να τη σεβόμαστε. Αν ξεφύγει ένα παιδί από την προσοχή του γονέα είναι πολύ εύκολο να γίνει κάποιο ατύχημα.

Ο ενήλικας λοιπόν δεν πρέπει να παίρνει ποτέ τα μάτια του από το παιδί του. 
Δεν μπορούν να μιλούν στο κινητό, να ξαπλώνουν, ή να πηγαίνουν για καφέ και να αφήνουν τα παιδιά στη θάλασσα χωρίς έλεγχο», τονίζει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η ναυαγοσώστρια και διευθύντρια της Πανελλήνιας Σχολής Ναυαγοσωστικής, Βάνια Βήχου.

Αλλά και οι ηλικιωμένοι, λέει «πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί γιατί οι περισσότεροι έχουν κάποια πάθηση και ακολουθούν κάποια φαρμακευτική αγωγή. Καλό θα είναι να αποφεύγουν τις ώρες που έχει πολλή ζέστη και να προτιμούν τις πολύ πρωινές ή απογευματινές ώρες».


Πολλά από τα προβλήματα που προκύπτουν έχουν σχέση με την κατανάλωση φαγητού πριν από το κολύμπι.

«Δεν πρέπει να πηγαίνουμε στη θάλασσα για να κολυμπήσουμε, ούτε τελείως νηστικοί, ούτε φαγωμένοι πολύ. Είναι καλό να φάμε ένα τοστ, ένα φρουτάκι ή ένα χυμό αν πεινάσουμε, μισή ώρα πριν κολυμπήσουμε. Αλλά δεν μπορούμε να φάμε μεγάλη ποσότητα φαγητού γιατί για να το χωνέψουμε χρειάζονται τρεις ώρες.

Και οι γονείς επίσης δεν μπορούν να ταΐζουν τα παιδιά και μετά να τα ρίχνουν στο νερό. Κανονικά δεν πρέπει τα παιδιά ούτε να προσεγγίζουν το νερό μετά από φαγητό », προειδοποιεί η κ. Βήχου και προσθέτει ότι η κατανάλωση αλκοόλ είναι απαγορευτική στην παραλία, καθώς ο λουόμενος που έχει πιει δεν μπορεί να αντιδράσει φυσιολογικά σε ο,τιδήποτε μπορεί να του συμβεί.
Το ίδιο ισχύει και για αυτούς που οδηγούν σκάφη, οι οποίοι πρέπει να κινούνται αυστηρά μέσα στο πλαίσιο που προβλέπει ο νόμος για να μην θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή των λουόμενων.

«Είναι καλό να κολυμπάμε πάντα μέσα από τις σημαδούρες. Τα σκάφη κινούνται έξω από αυτές. Σύμφωνα με το νόμο βέβαια τα σκάφη πρέπει ναι είναι 500 μέτρα μακριά από τον τελευταίο λουόμενο, ακόμα και αν ο λουόμενος κολυμπάει έξω από τη σημαδούρα. Στη θάλασσα έχει απόλυτη προτεραιότητα ο κολυμβητής», εξηγεί η κ. Βήχου.

Σε διαφορετική περίπτωση μπορεί και πρέπει κανείς να ειδοποιεί την αρμόδια λιμενική αρχή.

Πολύ συγκεκριμένος είναι ο νόμος και για τα συμπαθή τετράποδα που συνοδεύουν κάποιους από τους λουόμενους.

«Σε σχέση με τα κατοικίδια πρέπει να πούμε ότι αν και είναι πιο καθαρά από τους ανθρώπους γιατί κάνουν εμβόλια, υπάρχει συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο βάσει του οποίου δεν επιτρέπει να μπαίνουν στη θάλασσα. Τα ζώα πρέπει να είναι δεμένα και κοντά στον ιδιοκτήτη τους. Αυτό βέβαια δεν ισχύει για τις απομονωμένες παραλίες, όπου δεν υπάρχει κόσμος. Εκεί μπορεί να κολυμπήσει κανείς με το σκυλάκι του» τονίζει η διευθύντρια της Πανελλήνιας Σχολής Ναυαγοσωστικής.

Στις παραλίες όπου υπάρχουν ναυαγοσώστες , η ασφάλεια είναι ασφαλώς μεγαλύτερη με την προϋπόθεση όμως ότι οι λουόμενοι υπακούουν τις οδηγίες τους.
«Στις παραλίες που υπάρχει ναυαγοσώστης, πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στις σημαίες του ναυαγοσώστη. Όταν υπάρχει πράσινη σημαία μπορεί κάποιος να κολυμπήσει ελεύθερα, όταν υπάρχει κίτρινη σημαίνει ότι μπορεί να υπάρχει κάποιο προβληματάκι, μπορεί δηλαδή να έχει σηκώσει λίγο καιρό, όταν ο ναυαγοσώστης σηκώσει κόκκινη σημαία κανονικά δεν πρέπει να μπούμε στο νερό», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Τέλος, προσεκτικοί πρέπει να είναι και οι λουόμενοι που παίζουν ρακέτες, γιατί όπως λέει η κ. Βήχου, προκαλούν συχνά ατυχήματα.
«Όσοι παίζουν ρακέτες και ιδιαίτερα αυτοί που παίζουν δυνατά, πρέπει να γνωρίζουν ότι στις περισσότερες διαμορφωμένες παραλίες υπάρχουν ειδικοί χώροι για ρακέτες. Τους παρακαλούμε να διευκολύνουν το έργο των ναυαγοσωστών και να μην παίζουν ρακέτες ιδιαίτερα κοντά σε παιδάκια γιατί συμβαίνουν συχνά ατυχήματα

iefhmerida.gr

H Στοργή της Μητέρας είναι εξίσου σημαντική με τα Γονίδια για τη Μακροζωία

Η αξία της μητρικής φροντίδας
Ένα  από τα πλέον πολυσυζητημένα ευρήματα της επιγενετικής (και αυτό που άνοιξε τον ασκό του Αιόλου στην επιστημονική κοινότητα) έχει να κάνει με την επίδραση της μητρικής φροντίδας στα νεογέννητα. 
Γιατί το χάδι αξίζει όσο και το γονίδιο
    Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 καναδοί ερευνητές του Πανεπιστημίου McGill προσπαθούσαν να αντιληφθούν γιατί τα πειραματόζωα τα οποία απολάμβαναν τη μητρική φροντίδα ως μωρά ήταν σε θέση να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά στρεσογόνες καταστάσεις ως ενήλικοι, σε αντίθεση με εκείνα των οποίων οι μητέρες ήταν αδιάφορες. 
Οι καναδοί επιστήμονες αρχικά ανακάλυψαν ότι τα επίπεδα του υποδοχέα των γλυκοκορτικοειδών, ο οποίος ρυθμίζει την αντίδραση ενός οργανισμού στις ορμόνες του στρες, ήταν διαφορετικά στους εγκεφάλους των δύο ομάδων πειραματοζώων. 
Πώς θα μπορούσε όμως να εξηγηθεί μια τέτοια διαφορά σε πειραματόζωα που ήταν ταυτόσημα από γενετικής απόψεως;

    Συνεργαζόμενοι με συναδέλφους τους που είχαν μόλις καταδείξει ότι επιγενετικά φαινόμενα μπορούσαν να σχετίζονται με την εμφάνιση του καρκίνου, οι καναδοί ερευνητές μπόρεσαν να αποδώσουν τις διαφορές στα επίπεδα του υποδοχέα των γλυκοκορτικοειδών σε διαφορική μεθυλίωση στη χρωματίνη των δύο ομάδων ποντικών.
    Η επιστημονική κοινότητα δεν φάνηκε όμως έτοιμη να αποδεχθεί το εύρημα το οποίο, ούτε λίγο ούτε πολύ, σήμαινε ότι η μητρική φροντίδα στη βρεφική ηλικία απομάκρυνε ομάδες... μεθυλίου από τη χρωματίνη καθιστώντας το γονίδιο του υποδοχέα των γλυκοκορτικοειδών περισσότερο προσβάσιμο για την πρωτεϊνοσυνθετική μηχανή του κυττάρου. Για δυόμισι χρόνια το άρθρο των καναδών επιστημόνων δεν γινόταν αποδεκτό για δημοσίευση από τις επιστημονικές επιθεωρήσεις καθώς οι κριτές (κυρίως βιοχημικοί και μοριακοί βιολόγοι) δυσκολεύονταν να πιστέψουν ότι υπήρχαν επιγενετικές αλλαγές μετά τη γέννηση.

Κακοποίηση και αδιαφορία μάς σημαδεύουν
    Όταν όμως τελικά το άρθρο έγινε αποδεκτό από την επιθεώρηση «Nature Neuroscience» το 2004, μια άλλη ομάδα επιστημόνων όχι μόνο ήταν έτοιμη να αποδεχθεί το εύρημα, αλλά το υιοθέτησε αμέσως καθώς θα μπορούσε να δώσει μια πειστική εξήγηση για πολλές παρατηρήσεις τους. 
    Οι νευροεπιστήμονες που μελετούν τη συμπεριφορά γνώριζαν ότι οι πρώιμες εμπειρίες έχουν συνέπειες που διαρκούν για το υπόλοιπο του βίου. Παραδείγματος χάριν, ένα παιδί που έχει υποστεί κακοποίηση είναι πολύ πιθανόν να γίνει ένας ενήλικος με βίαιη συμπεριφορά. Τώρα μπορούσαν να στηρίξουν αυτό που γνώριζαν εμπειρικά και με έναν μηχανισμό.

    Το άρθρο των καναδών επιστημόνων αποτελεί το πλέον αναφερόμενο άρθρο στη βιβλιογραφία της επιγενετικής και έχει από τότε πυροδοτήσει μια σειρά ερευνητικά προγράμματα που όχι μόνο επιβεβαίωσαν το πρώτο εύρημα αλλά το επέκτειναν και σε ανθρώπους. Από τις πλέον σημαντικές εργασίες είναι εκείνη γερμανών ψυχιάτρων του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ στο Μόναχο, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι η απομάκρυνση νεογέννητων ποντικών από τις μητέρες τους για μικρά χρονικά διαστήματα είχε επίδραση στη μεθυλίωση μιας περιοχής η οποία σχετίζεται με την εμφάνιση συμπτωμάτων κατάθλιψης στα πειραματόζωα αυτά. 

    Εξίσου σημαντική θεωρείται και η εργασία ερευνητών του Πανεπιστημίου της Αλαμπάμα στο Μπέρμιγχαμ, οι οποίοι κατέδειξαν ότι το στρες στα πρώτα στάδια της ζωής των αρουραίων μετέβαλλε τη μεθυλίωση στο γονίδιο Bdnf το οποίο κωδικοποιεί για έναν αυξητικό παράγοντα που σχετίζεται με την ανάπτυξη και την πλαστικότητα του εγκεφάλου. 
    Στο μεταξύ, οι καναδοί ερευνητές αξιοποίησαν μια συλλογή με δείγματα εγκεφάλων από ανθρώπους που αυτοκτόνησαν προκειμένου να εξετάσουν αν τα ευρήματά τους μπορούν να ισχύουν σε ανθρώπους. Διαπίστωσαν ότι οι αυτόχειρες που είχαν κακοποιηθεί ως παιδιά έφεραν μεθυλίωση σε γονίδια που σχετίζονται με το στρες αντίστοιχη με εκείνη των πειραματοζώων που ανατράφηκαν από αδιάφορες μητέρες!

    Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη ανακαλύψει μέσω ποιου μηχανισμού η μητρική στοργή (το γλείψιμο των νεογέννητων ποντικών ή οι αγκαλιές και τα χάδια των μωρών μας) επιδρούν στη μεθυλίωση των γονιδίων. Ωστόσο ευρήματα όπως η κληροδότηση της μακροημέρευσης των πειραματοζώων μέσω επιγενετικών αλλαγών και άλλα που δείχνουν ότι κληροδοτούμενες επιγενετικές αλλαγές μπορούν να ευθύνονται για την παχυσαρκία και τον διαβήτη καθιστούν την επιγενετική ένα εξαιρετικά ισχυρό πεδίο. 
Οσο για τον μηχανισμό, δεν μπορεί, κάποια μέρα θα διαλευκανθεί... Είναι ζήτημα χρόνου.
    Οι επιστήμονες που μελετούν τη μακροζωία λένε ότι, αν θέλει κανείς να ζήσει πολλά χρόνια, καλό είναι να διαθέτει παππούδες και γονείς που επίσης μακροημέρευσαν. Τι είναι όμως αυτό που μας κληροδοτούν οι πρόγονοί μας και μας βοηθά να αντιστεκόμαστε στο γήρας (το οποίο, ως γνωστόν, δεν έρχεται μόνο); Πρόκειται για ένα ερώτημα χωρίς εύκολη απάντηση. Ή μάλλον για ένα ερώτημα με πολύ σύνθετη απάντηση, καθώς όλα δείχνουν ότι η συνταγή της μακροημέρευσης περιλαμβάνει πλήθος συστατικά.

Τι μας έδειξε το σκουλήκι
    Ένα ιδιαίτερο συστατικό μακροζωίας ανακάλυψαν πρόσφατα σε πειραματόζωα ερευνητές του Πανεπιστημίου Στάνφορντ των ΗΠΑ. Όχι, δεν πρόκειται για ένα γονίδιο. Σύμφωνα με το άρθρο τους στη διαδικτυακή έκδοση της έγκριτης επιστημονικής επιθεώρησης «Νature», αυτό που κληροδοτείται δεν είναι παρά μια χωροταξική πληροφορία! Για την ακρίβεια, πρόκειται για μια επιγενετική αλλαγή μεγάλης διάρκειας. 
Προς το παρόν, δεν είναι εύκολο να αποφανθεί κανείς σχετικά με τις πιθανότητες το εύρημα να αξιοποιηθεί για τη μακροημέρευση των ανθρώπων. Το βέβαιο είναι ότι ήδη έχει αυξήσει σημαντικά τις «μετοχές» του πεδίου της επιγενετικής στην επιστημονική κοινότητα.
    Η επιγενετική είναι το πεδίο της βιολογίας που ασχολείται με κληρονομήσιμες αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων που προκαλούνται από μηχανισμούς που δεν σχετίζονται με την αλληλουχία του DNA. [Εξ ου και το όνομά της επι+γενετική (επάνω και πέρα από τη γενετική)]. Με άλλα λόγια, η επιγενετική δεν ασχολείται με τα γονίδια αυτά καθαυτά, αλλά με τους τρόπους που το κύτταρο και κατ’ επέκταση ο οργανισμός διαχειρίζονται το δυναμικό τους. Οι αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων πραγματοποιούνται μέσω της «διακόσμησης» της χρωματίνης (του συμπλέγματος DNA και πρωτεϊνών που υπάρχουν στον πυρήνα των κυττάρων) με χαρακτηριστικά χημικά μόρια που λειτουργούν ως σήματα, ως οδηγίες για την αξιοποίηση ή μη σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο της πληροφορίας που εμπεριέχεται στα γονίδια.

Επιγενετικές «οδηγίες χρήσης» των γονιδίων

    Μιλώντας στο «ΒΗΜΑScience» ο κ.
Ευάγγελος Μουδριανάκης, καθηγητής Βιολογίας στο Τμήμα Βιοφυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins στη Βαλτιμόρη των ΗΠΑ και ειδικός σε θέματα δομής του DNA, εξήγησε: «Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η αλληλουχία των βάσεων του DNA περιέχει το αρχειοθετημένο (στατικό) γενετικό δυναμικό ενός οργανισμού, αλλά οι πρωτεΐνες στη χρωματίνη (και κυρίως οι ιστόνες) είναι οι ρυθμιστές της έκφρασης αυτού του γενετικού δυναμικού σε συγκεκριμένο χρόνο και τόπο. Οι πρωτεΐνες ελέγχουν τα “πού”, “πότε” και “πόσο” της έκφρασης κάθε γονιδίου. Αυτή η διαφορική γονιδιακή έκφραση ευθύνεται για τη φαινοτυπική ιστοειδική ποικιλότητα (την ύπαρξη δηλαδή τόσο διαφορετικών μεταξύ τους ιστών και οργάνων), παρά το γεγονός ότι όλοι οι ιστοί ενός οργανισμού περιέχουν τα ίδια γονίδια. 
Και, ενώ η αρχειοθετημένη στο DNA πληροφορία είναι σταθερή και αλλάζει πολύ σπάνια (μεταλλάξεις), τα πρωτεϊνικά συστατικά του λειτουργικού γονιδίου (χρωματίνη) είναι περισσότερο δυναμικά και εμφανίζουν σημαντική πλαστικότητα».
    Τα αποτελέσματα αυτής της πλαστικότητας διαπίστωσε και η ερευνητική ομάδα της κυρίας Anne Brunet στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ μελετώντας τη μακροβιότητα. Οι αμερικανοί επιστήμονες πραγματοποίησαν τον πειραματισμό τους στον νηματώδη σκώληκα Caenorhabditis elegans. Πρόκειται για το αγαπημένο πειραματόζωο πολλών από τους ερευνητές που ασχολούνται με τη γήρανση κυρίως επειδή έχει πολύ μικρό κύκλο ζωής (δύο-τρεις εβδομάδες). Ετσι, δεν χρειάζεται να περιμένουν πολύ για να διαπιστώσουν τα αποτελέσματα των παρεμβάσεών τους στην επιβίωση των ίδιων των πειραματοζώων, αλλά και των απογόνων τους.
    Η διεξοδική μελέτη του C. elegans έχει ως σήμερα καταδείξει πλήθος γονιδίων τα οποία σχετίζονται με τη μακροβιότητά του και κάποια από τα γονίδια «μακροζωίας» που πρωτοεντοπίστηκαν σε αυτόν βρέθηκαν μετά να διαθέτουν ανάλογα σε θηλαστικά, του ανθρώπου συμπεριλαμβανομένου. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο το γεγονός ότι ο νηματώδης σκώληκας αποτελεί συνήθως τον πρώτο οργανισμό στον οποίο αναζητούνται ενδιαφέροντα γονίδια προτού οι ερευνητές περάσουν σε πολυπλοκότερους.

Μοριακά «σημαιάκια» μακροβιότητας

    Γονίδια που σχετίζονται με τη μακροζωία αναζητούσε στον νηματώδη σκώληκα και η ερευνητική ομάδα της κυρίας Brunet. Στο πλαίσιο των ερευνών τους είχαν εντοπίσει και μια σειρά μεταλλάξεων οι οποίες μπορούσαν να αυξήσουν το προσδόκιμο ζωής των σκωλήκων κατά 30%. Δεν ήταν το μέγεθος της παρατηρούμενης αύξησης της ζωής που έκανε τους αμερικανούς ερευνητές να θεωρήσουν ότι εντόπισαν κάτι σπουδαίο (υπάρχουν αναφορές για θεαματικότερη επιμήκυνση του βίου των σκωλήκων).     Ήταν το ότι οι μεταλλάξεις αφορούσαν γονίδια τα οποία κωδικοποιούν για τη σύνθεση πολύ ιδιαίτερων πρωτεϊνών. Οι εν λόγω πρωτεΐνες δημιουργούν ένα σύμπλεγμα το οποίο παίζει καθοριστικό ρόλο στην έκφραση άλλων γονιδίων. Aν φανταστεί κανείς το DNA σαν μια πολύ μακριά κλωστή τυλιγμένη σε καρουλάκια (πρωτεΐνες που ονομάζονται ιστόνες), το σύμπλεγμα αυτό τοποθετεί μοριακά σημαιάκια (ομάδες μεθυλίου) επάνω σε πολύ συγκεκριμένες θέσεις μιας από τις ιστόνες (της Η3).
    Είναι γνωστό από παλαιά ότι η προσθαφαίρεση τέτοιων μοριακών σημάτων αποτελεί έναν μηχανισμό ρύθμισης της ενεργότητας των γονιδίων. Με άλλα λόγια, μέσω αυτών των μοριακών σημάτων δίνεται το έναυσμα για να αρχίσει ή όχι να παράγεται το προϊόν του οποίου η ταυτότητα υπαγορεύεται από την κωδική γλώσσα με την οποία  είναι γραμμένα τα γονίδια.

Κληρονομούμενες αλλαγές
    Οι αμερικανοί ερευνητές θέλησαν να διερευνήσουν διεξοδικότερα τις επιδράσεις των μεταλλάξεων στο πρωτεϊνικό σύμπλεγμα. Ενας τρόπος να γίνει αυτό είναι η αποκατάστασή τους. Θεωρητικά, με βάση τα όσα γνωρίζουμε από την κλασική γενετική, η επιδιόρθωση μιας μετάλλαξης επαναφέρει ένα βιολογικό σύστημα στην προηγούμενη μορφή του, αίροντας τις όποιες συνέπειές της.

    Έτσι, στην περίπτωση του πειράματος των αμερικανών επιστημόνων θα περίμενε κανείς η επιδιόρθωση των μεταλλάξεων να επαναφέρει τη λειτουργικότητα του συμπλέγματος σε κανονικά επίπεδα και ομοίως να επαναφέρει στο κανονικό και την επιβίωση των πειραματοζώων. Προς μεγάλη έκπληξη των ερευνητών, όμως, η επιβίωση των σκωλήκων άργησε να επανέλθει στα κανονικά επίπεδα. Για την ακρίβεια, καθυστέρησε για τρεις ολόκληρες γενιές. Με άλλα λόγια, η δουλειά που είχε κάνει το μεταλλαγμένο σύμπλεγμα στους γονείς αρκούσε να επιφέρει μακροημέρευση τόσο στα παιδιά όσο και στα εγγόνια τους που διέθεταν πια κανονικό σύμπλεγμα.
    Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για την πρώτη φορά που καταδεικνύεται ότι η μακροβιότητα κληροδοτείται και επιγενετικά. Οι πρόγονοι, δηλαδή, κληροδοτούν στους απογόνους έναν φαινότυπο (στη συγκεκριμένη περίπτωση μεγάλη διάρκεια ζωής) που δεν οφείλεται στην κληροδότηση των γονιδίων τους (στη συγκεκριμένη περίπτωση η μετάλλαξη των γονέων δεν υπήρχε στους απογόνους).
    Το εύρημα της κυρίας Brunet και των συνεργατών της εισήγαγε την επιγενετική στη μελέτη της μακροζωίας με πολύ δυναμικό τρόπο και είναι βέβαιο ότι άνοιξε νέες ερευνητικές οδούς για τους επιστήμονες που αναζητούν την πηγή της νεότητας. Ταυτόχρονα όμως έδωσε φτερά και στο ίδιο το πεδίο της επιγενετικής, η οποία διχάζει την επιστημονική κοινότητα. Από τη μια είναι εκείνοι που ερευνούν τα επιγενετικά φαινόμενα και έχουν ανακαλύψει πράγματα αδιανόητα πριν από μερικά χρόνια, και από την άλλη οι συνάδελφοί τους που έχουν μείνει με την αρχική εντύπωση ότι η μεθυλίωση του DNA (το πιο χαρακτηριστικό, αλλά σαφώς όχι το μόνο παράδειγμα επιγενετικής τροποποίησης) γίνεται κατά τη διάρκεια της εμβρυονικής ανάπτυξης ενός ατόμου και διαρκεί όλη του τη ζωή. (Παραδείγματος χάριν, είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες ότι με αυτόν τον τρόπο αποσιωπάται το δεύτερο Χ χρωμόσωμα των γυναικών.)


ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ «ΣΗΜΑΙΑΚΙΑ» ΤΗΣ ΕΠΙΓΕΝΕΤΙΚΗΣ
    Η Επιγενετική σχετίζεται με κληρονομήσιμους φαινότυπους οι οποίοι προκύπτουν από γεγονότα που δεν σχετίζονται με την αλληλουχία του DNA ενός γονιδίου. Αντιθέτως, αυτοί μπορούν να αποδοθούν σε ειδικά σημάδια στη χρωματίνη ενός κυττάρου. Τα σημάδια αυτά, κάτι σαν σημαίες, δεν περιλαμβάνουν αλλαγές στην πρωτογενή αλληλουχία του DNA (δεν είναι μεταλλάξεις), αλλά αντιπροσωπεύουν αντιστρέψιμες προσθήκες μικρών μορίων στα συστατικά της χρωματίνης, στο σύμπλεγμα DNA και πρωτεϊνών, κυρίως οκταμερών των ιστονών. Αυτές οι προσθήκες καθορίζουν (τροποποιούν και ρυθμίζουν) την έκφραση του γενετικού δυναμικού με έναν κληρονομήσιμο τρόπο.
    Τα επιγενετικά σήματα μπορούν να μπουν στη διπλή έλικα (κυρίως πρόκειται για προσθήκες μεθυλομάδων σε κυτοσίνες), αλλά πιο συχνά μπαίνουν στα οκταμερή των ιστονών (υπάρχουν διάφορες σημαίες τέτοιου τύπου, μεθυλομάδες, ακετυλομάδες, φωσφoρικές ομάδες).
    Τα επιγενετικά σήματα τα οποία ευθύνονται για φαινοτυπικές αλλαγές, οι οποίες περνούν στις επόμενες γενιές, είναι εκείνα που εισάγονται κατά τη διάρκεια πολύ συγκεκριμένων και στενών παραθύρων (σταδίων) της πρώιμης ανάπτυξης ενός οργανισμού. Ο χρόνος και ο τόπος αυτών των παραθύρων ποικίλλουν από είδος σε είδος.
    Ο ελεγχόμενος επιγενετικά φαινότυπος μεταφέρεται από γενιά σε γενιά υπό την προϋπόθεση ότι το ερέθισμα που τον πυροδότησε αρχικά συνεχίζει να υφίσταται, και μάλιστα στα αναπτυξιακά στάδια που αντιστοιχούν σε εκείνα που υπήρχαν όταν πρωτοτοποθετήθηκαν τα σημάδια.
    Η επιγενετική κατάσταση μπορεί να απαλειφθεί μέσα σε μία-δύο γενιές εφόσον το ερέθισμα που την πυροδότησε εκλείψει. Μπορεί ωστόσο να εγκαθιδρυθεί εκ νέου σε μελλοντικές γενιές.
Σήμερα γνωρίζουμε επιγενετικά χαρακτηριστικά τα οποία πυροδοτούνται τόσο από φυσικά όσο και από συναισθηματικά ερεθίσματα (παραδείγματος χάριν, διατροφή ή μητρική φροντίδα) και αφορούν ασθένειες όπως καρκίνος, διαβήτης και συμπεριφορικές ανωμαλίες. Οι επιστήμονες αναπτύσσουν τρόπους αναστροφής των χαρακτηριστικών μέσω της απαλοιφής από το γονιδίωμα των ειδικών επιγενετικών σημαδιών που τα πυροδότησαν αρχικά.

Τα “τι” και “πως” της Επιγενετικής συνόψισε για τους αναγνώστες του BHMAScience ο καθηγητής Ευάγγελος Μουδριανάκης.

Friday, 21 July 2023

Θερμική εξάντληση και Θερμοπληξία στα παιδιά

Τι είναι η θερμική εξάντληση;
Η έκθεση του παιδιού σε ψηλή θερμοκρασία χωρίς να παίρνει τα απαιτούμενα υγρά μπορεί να οδηγήσει στην θερμική εξάντληση. 
Τα συμπτώματα που μπορεί να εκδηλώσει το παιδί είναι κεφαλαλγία, ναυτία, ζάλη, εμετός, γρήγορη αναπνοή και ταχυκαρδία. 

Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα αυτή η κατάσταση τότε το παιδί μπορεί να οδηγηθεί σε θερμοπληξία.

Τι είναι η θερμοπληξία;

Η θερμοπληξία απειλεί την ζωή του παιδιού γιατί ο οργανισμός χάνει την ικανότητα του να ρυθμίζει την θερμοκρασία του σώματος. Η θερμοκρασία σώματος μπορεί να φτάσει τους 40 βαθμούς Κελσίου ή και ψηλότερα με αποτέλεσμα την βλάβη του εγκεφάλου και ίσως το θάνατο. 
Είναι λοιπόν μια επείγουσα κατάσταση που το χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση. 

Μέχρι το παιδί να μεταφερθεί στο νοσοκομείο ακολουθείστε τις ακόλουθες οδηγίες.

1. Βάλτε το παιδί σε δροσερό δωμάτιο.
2. Αφαιρέστε τα ρούχα του παιδιού.
3. Κάντε το ένα δροσερό μπάνιο ή τυλίξτε το με δροσερές βρεγμένες πετσέτες.

πηγή
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Απασχολημένα νήπια – Ήρεμοι γονείς

Οι νέοι γονείς ακούνε διαρκώς προειδοποιήσεις για τους άυπνους πρώτους μήνες με το μωρό τους. 
Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι η ζωή με τα νήπια ταυτίζεται με την ξεκούραση.
Σε αυτό το στάδιο της ζωής τους, τα παιδιά χρειάζονται τουλάχιστον τρεις ώρες σωματικής δραστηριότητας την ημέρα προκειμένου να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά και κοινωνικά. 
Φροντίζοντας τα παιδιά μας να κινούνται όσο πρέπει, ενισχύουμε το καρδιαγγειακό τους σύστημα, τον συντονισμό και τον έλεγχο των κινήσεών τους, αλλά και ενθαρρύνουμε την ανάπτυξη της αυτοεκτίμησής και της συγκέντρωσής τους. 
Ωστόσο, αν αφήσουμε το δίχρονο παιδί μας να ακολουθήσει τις έμφυτες τάσεις του, το αποτέλεσμα μπορεί να γίνει εξαντλητικό για εμάς και – το σημαντικότερο – επικίνδυνο για εκείνο. 

Ευτυχώς, υπάρχουν αρκετοί εύκολοι τρόποι να κρατήσουμε ένα υπερκινητικό νήπιο απασχολημένο και να το βοηθήσουμε να εκτονώσει σωστά την ενέργειά του.

Μεγαλώστε μικρούς εξερευνητές
Ίσως δεν υπάρχει μεγαλύτερος άθλος για έναν γονιό από το να κρατήσει το παιδί του ήρεμο και απασχολημένο σε ένα νέο μέρος με νέα πρόσωπα. 
Η λύση μπορεί να βρίσκεται στο να του επιτρέψετε να ανακαλύψει το καινούριο περιβάλλον, πάντα υπό την επίβλεψή σας. 
Αυτό θα το βοηθήσει να αναπτύξει την ανεξαρτησία αλλά και την υγιή περιέργειά του, δεξιότητες που θα χρειαστεί σε όλη τη διάρκεια της ανάπτυξής του. Επιπλέον, τα παιδιά που έχουν την ευκαιρία να εξερευνήσουν τον κόσμο με τις ίδιες τους τις αισθήσεις, τείνουν να είναι πιο ήρεμα και συνεργάσιμα.

Βρείτε καλές επιρροές
Η επαφή του μικρού σας με το μεγαλύτερο αδερφάκι του ή με άλλα νήπια είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να κινηθεί ενώ παράλληλα δέχεται αρκετά ερεθίσματα για να παραμείνει απασχολημένο. 
Στην ιδανική περίπτωση που το άλλο παιδάκι είναι από έξι μήνες έως ένα χρόνο μεγαλύτερο, το παιδί σας θα έχει την ευκαιρία να μιμηθεί τη γλώσσα και τις κινήσεις του, τον τρόπο που μαθαίνει αλλά και τις κοινωνικές και συναισθηματικές του δεξιότητες. 
Ταυτόχρονα, το μεγαλύτερο παιδί διδάσκεται συμπεριφορές που είναι πολύτιμες για την συναισθηματική του ευφυΐα, όπως η υπομονή και η φροντίδα προς τους άλλους.

Μετατρέψτε τα πάντα σε περιπέτεια
Ακόμη και αν η περιέργεια του παιδιού σας είναι ανεξάντλητη, είναι πιθανό οι δημόσιοι χώροι με το πλήθος των άγνωστων μεταβλητών τους να του δημιουργούν άγχος, το οποίο με τη σειρά του δεν του επιτρέπει να ελέγξει αποτελεσματικά τις συναισθηματικές του αντιδράσεις. 
Μια στρατηγική που ενδεχομένως σας βοηθήσει να το κρατήσετε ήρεμο, είναι να προσπαθείτε να μετατρέπετε κάθε νέο περιβάλλον σε περιπέτεια, μιλώντας του με ενθουσιασμό για τα όσα πρόκειται να κάνετε εκεί. 
Αν αυτό αποτύχει, μπορείτε να δοκιμάσετε να του δώσετε κάτι να φάει ή να το ενθαρρύνετε να τραγουδήσει. Αυτές οι δραστηριότητες διεγείρουν το πνευμονογαστρικό νεύρο, το οποίο βρίσκεται εκατέρωθεν του λάρυγγα και κατ’ αυτόν τον τρόπο μειώνουν το άγχος και την συνακόλουθη συμπεριφορά του νηπίου σας.

Αγκαλιάστε την ακαταστασία
Μπορεί η προσπάθεια να κρατήσουμε το σπίτι μας καθαρό ενώ μεγαλώνουμε ένα τρίχρονο παιδί να μοιάζει με το μαρτύριο του Σισύφου, όμως φαίνεται πως η ακαταστασία κάνει καλό στην ανάπτυξή του. 
Συγκεκριμένα, ενισχύει τις δεξιότητές του που συνδέονται με τη μάθηση, το συντονισμό, τις αδρές και λεπτές κινήσεις και την συγκέντρωση. 
Η χρυσή τομή ανάμεσα στις ανάγκες σας μπορεί να βρεθεί αν επιλέξετε εσείς τα όρια εντός των οποίων το παιδί θα μπορεί να ασχοληθεί με τις πλαστελίνες, τη ζωγραφική ή τα παιχνίδια με το νερό, αλλά και αν φροντίσετε να συμμετέχει και εκείνο στην τακτοποίηση που θα ακολουθήσει.

Εκμεταλλευτείτε καθημερινά αντικείμενα
Το παιδί σας βαριέται γρήγορα τα παιχνίδια του, είναι όμως εξοπλισμένο με ένα εργαλείο που είναι από μόνο του αρκετό για να το διασκεδάσει: Πρόκειται, φυσικά, για την φαντασία του. 
Ένα απλό κουτί, ένα σκουπόξυλο, μια πλαστική τσιμπίδα μπορούν να μεταμορφωθούν σε οτιδήποτε αν ενθαρρύνετε το μικρό σας να τα κοιτάξει «με άλλο μάτι». 
Μάλιστα, το παιχνίδι με οικιακά αντικείμενα μπορεί να το βοηθήσει να ενισχύσει μία σειρά από χρήσιμες δεξιότητες – αρκεί, φυσικά, να είναι ασφαλή για παιδική χρήση!

Πιάστε τον ρυθμό
Τα νήπια έχουν μια έμφυτη τάση προς τον ρυθμό και τη μουσική, πράγμα που μπορείτε να αξιοποιήσετε για να διασφαλίσετε ότι θα κινούνται όσο – αλλά και όπως – πρέπει. 
Εκτός της πληθώρα παιδικών τραγουδιών που καλούν τα παιδιά σε συγκεκριμένες κινήσεις (ένα καλό παράδειγμα είναι το «κεφάλι – ώμοι – γόνατα και πόδια»), το μικρό σας θα ενθουσιαστεί αν του χαρίσετε το δικό του «μουσικό όργανο». 
Μια πολύ εύκολη κατασκευή είναι ένα ζευγάρι μαράκες φτιαγμένες από πλαστικά μπουκάλια γεμισμένα με ρύζι.

Το τερπνόν μετά του ωφελίμου
Αν η πιο συνηθισμένη αιτία υπερκινητικότητας στο σπίτι σας είναι η ανάγκη του παιδιού σας για προσοχή, ίσως καταφέρετε να το κρατήσετε απασχολημένο συμπεριλαμβάνοντάς το στη δραστηριότητα που δεν σας επιτρέπει να του αφιερωθείτε εκείνη τη στιγμή. 
Φυσικά, όλοι ξέρουμε ότι η συμβολή του δεν θα σας ξεκουράσει, όμως θα του αποσπάσει την προσοχή για αρκετή ώρα ώστε να παραμείνει ήρεμο. 
Παράλληλα, το γεγονός ότι θα το έχετε αντιμετωπίσει ως «μεγάλο παιδί» θα το μάθει να πιστεύει στον εαυτό του και να παίρνει πρωτοβουλίες για να τακτοποιήσει τις εκκρεμότητες που προκύπτουν στο σπίτι.

Κάντε φούσκες
Όταν θέλουμε να απασχολήσουμε ένα νήπιο, οι σαπουνόφουσκες είναι πάντα καλή ιδέα. 
Εκτός από την απόλαυση που αντλούν τα μικρά μας κυνηγώντας αυτές τις εύθραυστες ιριδίζουσες σφαίρες, μαθαίνουν και να συντονίζουν τα μάτια με τα χέρια τους, να ακολουθούν πράγματα με το βλέμμα τους, να αντιλαμβάνονται τον χώρο και να έχουν αίσθηση της κατεύθυνσης. 
Και, όπως όλοι ξέρουμε, είναι ικανά να ασχολούνται μαζί τους για πάρα πολλή ώρα!

in.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πώς να κάνετε τα Παιδάκια Ξεφτέρια στην Ορθογραφία

Ακόμα και για τα πιο «διαβαστερά» και φιλομαθή παιδάκια, οι πρώτες τάξεις του Δημοτικού δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση. 

Η ορθογραφία συνήθως πρωταγωνιστεί –αφού τσεκάρεται καθημερινά θέτει τις βάσεις ενός… ορθογραφημένου ενήλικα και κάνει παιδιά και μαμάδες να αραδιάζουν λέξεις και κανόνες πριν τον βραδινό ύπνο ή στο δρόμο για το σχολείο.
#Ορθογραφία #Δυσορθογραφία

Ψάξαμε και βρήκαμε μερικο
ύς έξυπνους τρόπους για να μάθετε στο παιδί ορθογραφία, χωρίς να επιστρατεύσετε τη μέθοδο της στυγνής αποστήθισης και κάνοντας την διαδικασία όσο το δυνατόν πιο ευχάριστη για το μικρό σας.

6 κόλπα… γενικού περιεχομένου

Φτιάξτε πρόγραμμα κι ακολουθήστε το

Eίναι πολύ σημαντικό για ένα μικρό παιδί να ξέρει ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα που πρέπει να ακολουθηθεί. 
Αφήστε, λοιπόν, λίγο χρόνο να χαλαρώσει, μεταξύ της επιστροφής στο σπίτι απ’ το σχολείο και της έναρξης της μελέτης και έπειτα στρωθείτε στη δουλειά, έχοντας ήδη συμφωνήσει μια συγκεκριμένη ώρα που ξεκινά το διάβασμα καθημερινά. 
Είναι πάρα πολύ σημαντικό το να επιτρέπετε και να ορίσετε τακτά διαλείμματα, ώστε να ξεκουράζεται το μυαλό του παιδιού και να συγκεντρώνεται εκ νέου, μετά το πέρας του διαλείμματος.

Ποτέ μην αφήνετε τελευταίο, το μάθημα που δυσκολεύει το παιδί
Αν το παιδί δυσκολεύεται με την ορθογραφία θα έχει την (πολύ φυσική) τάση να κωλυσιεργήσει και να αφήσει τη μελέτη της για το τέλος. Ωστόσο, πρέπει τα δύσκολα για το παιδί μαθήματα, να διαβάζονται πρώτα, ούτως ώστε να φεύγει το άγχος, αλλά και να αυξάνει η αποτελεσματικότητα όταν το μυαλό είναι ακόμη ξεκούραστο.

Μην το αγχώνετε με τη βαθμοθηρία (σας)

Καμιά φορά, οι γονείς φορτώνουν με άγχος και πίεση τα παιδιά, προσπαθώντας να τα πείσουν να ακολουθήσουν τους δικούς τους στόχους. Το «Άριστα» ανήκει στο παιδί κι όχι σε εσάς και το ίδιο συμβαίνει και με έναν όχι και τόσο καλό βαθμό. 
Ο σιγουρότερος τρόπος να αποθαρρύνετε το παιδί να διαβάσει και να βελτιωθεί, είναι να το αγχώσετε πιέζοντάς το να έχει την τέλεια απόδοση. Και το «Β» είναι μέσα στο πρόγραμμα! 
Κάντε ευχάριστο (και συγκεκριμένο) τον χώρο του διαβάσματος
Είναι πολύ σημαντικό για τη συγκέντρωση του παιδιού να διαβάζει σε ένα συγκεκριμένο χώρο μελέτης κι όχι πότε στην κουζίνα και πότε στο τραπεζάκι του σαλονιού. Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να ξεχνά κανείς ότι ένα 7χρονο, όσο διάβασμα κι αν έχει, παραμένει παιδί, οπότε το γραφείο του πρέπει να είναι παιχνιδιάρικο κι ευχάριστο. 
Αγοράστε του σούπερ σχολικά
Χρωματιστά μολύβια, όμορφες κασετίνες, αυτοκολλητάκια και χαριτωμένες γόμες και ξύστρες μπορούν να πείσουν το παιδί να ασχοληθεί με περισσότερη όρεξη! Η γραφική του ύλη είναι τα εργαλεία του, και όταν τα εργαλεία του αρέσουν, θα θέλει να τα χρησιμοποιήσει! 
Υπογραμμίστε με χρώματα
Χρησιμοποιήστε χρώματα και υπογραμμιστικά για να τονίσετε το σωστό γράμμα ή να υπογραμμίσετε τις λέξεις που δυσκολεύουν το παιδί.
6 απλά παιχνίδια για να μάθει το παιδί ορθογραφία
Χρησιμοποιήστε πολύχρωμο σύρμα για πίπες 
Εντοπίστε τις λέξεις που δυσκολεύουν το παιδί και βοηθήστε το να τις σχηματίσει, χρησιμοποιώντας πολύχρωμο σύρμα για πίπες, που θα βρείτε σε καταστήματα με γραφική ύλη.
Ενώστε τις τελείες, με σφραγίδες
Χρησιμοποιήστε σφραγίδες για να φτιάξετε τον «σκελετό» της λέξης που δεν θυμάται το παιδί κι έπειτα, ζητήστε του να ενώσει τα σημεία με το αγαπημένο του χρώμα.
Παίξτε scrabble
Μπορείτε είτε να χρησιμοποιήσετε τα πλακίδια-γράμματα του δημοφιλούς παιχνιδιού για να κάνει το μικρό σας εξάσκηση στις λέξεις που το δυσκολεύουν, είτε να βάλετε απλώς το παιχνίδι στη ζωή σας!
Μπορείτε εδώ να βρείτε την έκδοση που κυκλοφορεί ειδικά για παιδιά!
Αγοράστε μαγνητάκια-γράμματα για το ψυγείο 
(μπορείτε, για παράδειγμα, να τα βρείτε εδώ) και χρησιμοποιήστε τα για να κάνουν τα παιδιά εξάσκηση. 
Γράφοντας τις δύσκολες λέξεις πάνω στο ψυγείο, τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να τις δουν και να τις ξαναδούν πολλές φορές μέσα στη μέρα, κι έτσι θα τα βοηθήσετε να τους εντυπωθούν.

Τραγουδήστε το!

Μπορείτε να βρείτε στο YouTube τραγουδάκια που βοηθούν τα παιδιά να μάθουν βασικούς κανόνες ορθογραφίας. Για παράδειγμα:
Αυτό εδώ το τραγούδι, με τη φωνή του Γιάννη Ζουγανέλη, θα τους μάθει τα ρήματα σε –εύω και τις εξαιρέσεις στον κανόνα, κι αυτό, τα ρήματα που τελειώνουν σε –ίζω.
Αυτό, μαθαίνει στα παιδιά ότι τα ουσιαστικά ουδέτερου γένους γράφονται με «ι» κι αυτό ότι τα ρήματα τελειώνουν σε –ω.

Online παιχνίδι για να μάθει ορθογραφία
Τα παιδιά λατρεύουν τους υπολογιστές και τις οθόνες. Μπορούμε, λοιπόν, να εκμεταλλευτούμε αυτήν τους την αγάπη προς όφελος της γλώσσας και της σωστής της χρήσης. 
Εδώ, θα βρείτε ένα διαδραστικό παιχνίδι που θα μάθει στα παιδιά τη σωστή ορθογραφία των ρημάτων σε –αίνω και τις εξαιρέσεις τους. 
Σ’ αυτό το παιχνίδι, τα παιδιά βάζουν τις λέξεις σε αλφαβητική σειρά, για να εξοικειωθούν με το αλφάβητο.
Εδώ, θα μάθουν να ξεχωρίζουν το «της» από το «τις». 

© Το χαμομηλάκι | To hamomilaki