Μεγαλώστε «έξυπνα» παιδιά με... την καρδιά σας

Όλοι μπορούμε να μεγαλώσουμε “έξυπνα” παιδιά, καλλιεργώντας τους διάφορους δείκτες ευφυΐας όπως το IQ (που σε μεγάλο βαθμό είναι γενετικά προσδιορισμένο), αλλά και το EQ (συναισθηματική ευφυΐα), το SQ (κοινωνική ευφυΐα) και το CQ (δημιουργική ευφυΐα).

Στη συνέχεια παρατίθενται εισηγήσεις για το πώς ένας γονιός μπορεί να μεγαλώσει  “έξυπνα” παιδιάꓽ

• Δίνουμε στα παιδιά μας πολλά ερεθίσματα κι όχι έτοιμες λύσεις. Τα εκθέτουμε σε περιπέτειες γνώσης, ταξιδιών, μουσικής, ξένων γλωσσών, τέχνης και δημιουργούμε έτσι τις συνθήκες, για να αγγίξουν τα παιδιά μας το μέγιστο των ποιοτικών και ποσοτικών τους δυνατοτήτων.
• Αφήνουμε τα παιδιά μας να πραγματοποιήσουν τα δικά τους όνειρα, όχι τα δικά μας.  Δικό μας έργο είναι να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις, ώστε τα παιδιά μας να είναι σε θέση να ονειρευτούν.
• Όλοι όσοι έρχονται σε επαφή με τα παιδιά (γονείς, σχολείο κ.λπ.) πρέπει να στοχεύουμε στο να τους μαθαίνουμε πώς να σκέφτονται και όχι τι να σκέφτονται. Η παροχή πληροφορίας δεν έχει νόημα πια στις μέρες μας. Αυτό που μετράει είναι να τα μάθουμε να την επεξεργάζονται σωστά και ηθικά.
• Τα ενδυναμώνουμε και τα εμπνέουμε, ώστε εκεί που οι άλλοι βλέπουν μόνο προβλήματα εκείνα να βλέπουν ευκαιρίες.  Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο όταν δεν τα κρατούμε αποστειρωμένα και μακριά από τα προβλήματα και τους αγώνες της οικογένειας και όταν τα διδάσκουμε ότι προσπαθούμε και νικάμε τις αντιξοότητες και ότι συχνά τα πράγματα μπορούν να γίνουν καλύτερα.
• O σύνδεσμος μεταξύ παιδιού και γονιού είναι η εμπιστοσύνη. Δείχνουμε στα παιδιά ότι τα εμπιστευόμαστε και να είμαστε σίγουροι ότι θα κάνουν περισσότερα, για να μας τιμήσουν και να συνεχίσουν να χαίρουν της εμπιστοσύνης μας.
• Να μην έχουμε συνεχώς κριτική στάση απέναντι στα παιδιά. Δεν μπορούμε να διαφωνούμε συνεχώς. Η αποδοχή είναι η καλύτερη αφετηρία, για να ξεκινήσουμε. Έτσι καταφέρνουμε να επικοινωνούμε αληθινά και απρόσκοπτα μαζί τους.
• Να ακούμε τα παιδιά μας. Το μεγαλύτερο ποσοστό των λύσεων στα ζητήματα που ανακύπτουν είναι ακριβώς μέσα σε αυτά που μας λένε.
• Να μοιράζουμε αρμοδιότητες, να βάζουμε κανόνες που να σέβονται όλα τα μέλη της οικογένειας και όλες οι ενδιαφερόμενες πλευρές.
• Τα παιδιά να ακολουθούν το πρόγραμμα των γονιών και ΟΧΙ οι γονείς το πρόγραμμα των παιδιών.
• Οι κανόνες λειτουργίας του σπιτιού πρέπει να ορίζονται ΜΑΖΙ με τα παιδιά και να υπάρχει κοινή δέσμευση για την τήρησή τους.
• Σεβόμαστε με θρησκευτική ευλάβεια το δωμάτιό τους. Ρωτάμε πότε μπορούμε να μπούμε, πότε να ταχτοποιήσουμε, αν θέλουν να μετακινήσουμε κάτι κ.λπ. Είναι ο δικός τους χώρος.
•  Είναι λάθος να πούμε στο παιδί «μην αργήσεις» ή «τι ώρα θα γυρίσεις;». Η σωστή τοποθέτηση είναι «στις 12 θα έρθω να σε πάρω».
• Το «όχι» αιτιολογείται πάντα ως απάντηση.
• Πρέπει να βοηθάμε το παιδί μας να επαναστατήσει. Το έχει ανάγκη κι αν δεν το κάνει στην εφηβεία, που είναι και το φυσιολογικό, είναι πάρα πολύ πιθανόν να το κάνει σε άλλες φάσεις της ζωής του, που θα είναι ίσως πιο επικίνδυνο και θα έχει να ρισκάρει περισσότερα.
• Στην περίπτωση φίλου που δεν εγκρίνουμε συζητάμε μια φορά και λέμε τη γνώμη μας ξεκάθαρα. Συζητάμε, αλλά δεν ελέγχουμε και δεν το αναμασάμε συνεχώς. Τα παιδιά ακούν και υπολογίζουν τη γνώμη μας. Απλά, θέλουν το χρόνο τους, για να επεξεργαστούν.
• Τα παιδιά επιθυμούν τα όρια. Αισθάνονται ασφάλεια και συναισθηματική σταθερότητα. Ορίζουμε όρια μαζί τους και βάζουμε το πλαίσιο της ομαλής λειτουργίας των σχέσεων της οικογένειας.
• Καθημερινά δίνουμε με τα παιδιά μας πολλές μάχες. Φροντίζουμε να κερδίζουμε εκείνες που αφορούν την πνευματική, ψυχική και σωματική τους ασφάλεια (τη δική τους και των άλλων παιδιών που τα περιβάλουν) με οποιοδήποτε κόστος. Στα μικρότερης σημασίας θέματα όμως να τους χαρίζουμε νίκες. Το έχουν ανάγκη.   
• Λειτουργούμε πάντα σύμφωνα με το σύστημα αρχών και αξιών της οικογένειας. Τα παιδιά βλέπουν κυρίως αυτό που κάνουμε και λιγότερο ακούνε αυτό που τους λέμε. Οφείλουμε να γίνουμε ζωντανά παραδείγματα.
• Να σεβόμαστε τα συναισθήματά μας και να μάθουμε στα παιδιά να κάνουν το ίδιο.
• Πολλοί δεν κατανοούμε ότι συχνά η εικόνα μας στον κόσμο είναι τα συναισθήματά μας! Ενώ δίνουμε μεγάλη σημασία στους εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν την ύπαρξη και τη ζωή μας, ξεχνάμε να αξιολογήσουμε την τεράστια δύναμη που έχουν τα συναισθήματά μας.
• Πρώτα κατανοούμε τα αρνητικά συναισθήματα κι ύστερα τα μετατρέπουμε σε θετικά. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζομαι λίγο χρόνο, για να κάνω πίσω και να συνειδητοποιήσω τα συναισθήματά μου, καθώς και το μήνυμα που μου μεταφέρουν. Ένας εύκολος τρόπος είναι να πάρουμε μερικές ανάσες και μετά απλώς να αναρωτηθούμε τι νιώθω και τι μου λέει αυτό που νιώθω.
• Βοηθάμε τα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Με αυτό τον τρόπο θα είναι πιο ευτυχισμένα παιδιά. Υπάρχουν πολλοί τρόποι, για να γίνει αυτό π.χ. κλάμα – γέλιο – ημερολόγιο συναισθημάτων.
• Ωθείστε τα παιδιά να κρατούν ένα είδος συναισθηματικού ημερολογίου. Να καταγράφουν τα διάφορα συναισθήματα που αισθάνονται κάθε μέρα και μετά να κάνουν στον εαυτό τους τις εξής ερωτήσεις: Γιατί νιώθω έτσι; Ποια ήταν η ακριβής αιτία που μου το προκάλεσε; Πόσο συχνά νιώθω έτσι; Πότε ξαναένιωσα έτσι; Ποιος μπορεί να με βοηθήσει; Με αυτό τον τρόπο ακολουθούν τα συναισθήματά τους, τα ορίζουν, τα κατονομάζουν, τα βιώνουν ουσιαστικά και κατόπιν ως αντίδραση παίρνουν καλές αποφάσεις βασισμένες σε αυτά.
• Αναπτύσσω συναισθηματική νοημοσύνη σημαίνει συμφιλιώνομαι με τα συναισθήματά μου και επιτρέπω στον εαυτό μου να εκφράσω όλη την γκάμα των συναισθημάτων μου. Αποκτώ δηλαδή τη ικανότητα να εκφράζω τα συναισθήματά μου προς τα έξω με την ίδια πιστότητα και ευκολία που τα εκφράζω προς τα μέσα μου.
• Η κοινωνική νοημοσύνη και η ορθή κοινωνική συμπεριφορά μαθαίνεται από τα παιδιά μέσω της παρατήρησης και της συμμετοχής. Τα παιδιά μαθαίνουν κοινωνική συμπεριφορά από το πώς οι γονείς τους συμπεριφέρονται στα ίδια, αλλά και στους άλλους. Κατόπιν εφαρμόζουν τα ίδια πράγματα μεταξύ τους.
• Στις μέρες μας που δίνουμε τόση έμφαση στα πνευματικά/γνωστικά ‘κατορθώματα’ είναι πάρα πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι αντιδράσεις στο σπίτι, στο νηπιαγωγείο και στο σχολείο είναι αποφασιστικής σημασίας και επηρεάζουν καταλυτικά την κοινωνική συμπεριφορά των παιδιών μας.
• Μεγαλώνοντας παιδιά που μαθαίνουν να δείχνουν κατανόηση και ενσυναίσθηση για τα συναισθήματα των άλλων διαμορφώνουμε άτομα με υψηλή κοινωνική νοημοσύνη. Μαθαίνουμε το πώς να είμαστε κοινωνικοί.
• Τα παιδιά αντιδρούν σε όλα τα ερεθίσματα που τους δίνονται πρώτα από τους γονείς, κατόπιν από το σχολείο και μετά από τον ευρύτερο κοινωνικό περίγυρο. Αν λοιπόν διδάξουμε στα παιδιά μας πώς να καλλιεργούν και να αναπτύσσουν τον εσωτερικό τους κόσμο, τις ψυχές και τις καρδιές τους, μεγαλώνουμε ευτυχισμένα, αξιοσέβαστα και με αυτοπεποίθηση παιδιά που έχουν εξαιρετική δυνατότητα απορρόφησης της γνώσης. Ταυτόχρονα, τους βοηθούμε να αναπτύξουν αλληλεγγύη, κατανόηση, ενσυναίσθηση, υπομονή, ανεκτικότητα, τιμιότητα, καθώς και πλήθος άλλων πολύτιμων αξιών.
• Πώς θα τονώσουμε την κοινωνική συμπεριφορά των παιδιών μας: Φροντίζουμε, ώστε τα παιδιά να έχουν πολλές κοινωνικές επαφές, κυρίως με παιδιά της ηλικίας τους. Συζητούμε μαζί τους για το πώς πιστεύουν ότι αισθάνονται οι φίλοι τους ή τα αδέρφια τους σε διάφορες περιπτώσεις. Χρησιμοποιούμε παραδείγματα και τους δείχνουμε τι συνέπειες μπορεί να έχουν τα αρνητικά συναισθήματα για τα ίδια, αλλά και τους αγαπημένους τους . Ακόμη, τα κρατάμε μακριά από οποιαδήποτε μορφή επίθεσης και τα διδάσκουμε πόσο κακό είναι αυτό και ότι ποτέ δεν πρέπει να συμμετέχουν σε κάτι τέτοιο. Ακόμη,  τους λέμε να μας ενημερώνουν, αν γίνουν μάρτυρες κάποιας επίθεσης.

Συνοψίζοντας, σύντομα θα καμαρώνουμε ανεξάρτητους άντρες και γυναίκες. Βέβαια, είναι σοκαριστικό, γιατί  θα αλλάξει η ζωή μας και ξαφνικά δε θα μας χρειάζονται τόσο πολύ.  Μα για αυτό δεν τα μεγαλώσαμε; Ας το απολαύσουμε! Άλλωστε, κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσαμε!

paidiatros.com
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Δραστηριότητες που βοηθούν τα παιδιά να γίνουν εξυπνότερα

Οι επιστήμονες αναφέρουν συχνά ότι τα πρώτα δέκα χρόνια της ζωής ενός παιδιού, είναι πολύ κρίσιμα για την ανάπτυξη του εγκεφάλου τους. 

Είναι τα χρόνια που ο εγκέφαλος δημιουργεί τα πιο πολλά νευρωνικά δίκτυα.

Μπορεί να μην αποτελεί έκπληξη ότι το διάβασμα επιδρά θετικά στην νοημοσύνη των παιδιών, αλλά μάλλον μας παραξενεύει ότι θετικά επιδρούν τα βιντεοπαιχνίδια και ο αθλητισμός.

Παρακάτω παραθέτουμε κάποιες προτάσεις των ειδικών.

Να τρώνε καλό πρωινό
Ο εγκέφαλος του παιδιού χρειάζεται σωστή ισορροπία θρεπτικών ουσιών όπως γλυκόζη, σίδηρο, βιταμίνη Α, βιταμίνη Β, ψευδάργυρο και φυλλικό οξύ
Τα παιδιά που τρώνε πρωινό έχουν καλύτερη μνήμη, μεγαλύτερη συγκέντρωση και διάρκεια προσοχής.

Επίσης, έχει αποδειχθεί ότι ο θηλασμός βελτιώνει την υγεία και την ευφυΐα των μωρών.

Βάλτε όριο στον τηλεοπτικό τους χρόνο
Τα παιδιά χρειάζονται χρόνο μακριά από την τηλεόραση για να αναπτύξουν τις κοινωνικές δεξιότητες και να κάνουν τα μαθηματά τους.

Για τα μικρά παιδιά και τα βρέφη, έχει διαπιστωθεί ότι η τηλεόραση δεν έχει καμία εκπαιδευτικά ωφέλεια.

Ο χρόνος για ‘ελεύθερο’ παιχνίδι πρέπει να είναι υποχρεωτικός
Το παιχνίδι χωρίς κανόνες ήταν πάντα ένα σημαντικό μέρος του να “είσαι παιδί,” αλλά είναι επίσης ζωτικής σημασίας και για την ανάπτυξη του παιδιού. Ο υπερπροστατευτισμός μπορεί να δημιουργήσει ακόμα και ψυχολογικά προβλήματα.

Το “ελεύθερο’ παιχνίδι όχι μόνο βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν γνωστικές και κοινωνικές δεξιότητες, αλλά επιπλέον τα βοηθάει να εξελιχθούν σ’ ευτυχέστερους και υγιέστερους ενήλικες.

20 λεπτά άσκησης βοηθάει τα παιδιά πάρα πολύ
Μια Σουηδική μελέτη που έγινε σε πάνω από ένα εκατομμύριο 18αρηδες, έδειξε ότι η γυμναστική σχετίζεται με το IQ.
Το πώς ακριβώς επηρεάζει η άσκηση την ανάπτυξη του εγκεφάλου είναι ακόμα ασαφές. 

Όμως οι μελέτες δείχνουν ότι 20 λεπτά άσκησης πριν από κάποια εξέταση, βελτιώνουν σημαντικά τα αποτελέσματα παιδιών ηλικίας 9 και 10 ετών.

Διαβάστε με τα παιδιά σας
Εδώ και πολύ καιρό ένας γνωστός τρόπος για τη βελτίωση της νοημοσύνης των παιδιών είναι το διάβασμα.

Τα παιδιά που οι γονείς τους διαβάζουν συχνά, μαθαίνουν γρηγορότερα να γράφουν κι αποκτούν μεγαλύτερο αριθμό δεξιοτήτων.

Βάλτε τα παιδιά νωρίς για ύπνο
Μελέτες από ερευνητική ομάδα πανεπιστημίου στην Καλιφόρνια, δείχνουν ότι τα παιδιά με τακτικές ώρες στον ύπνο, τα καταφέρνουν καλύτερα στην γλώσσα, μαθηματικά και ανάγνωση.

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας θα πρέπει να κοιμούνται τουλάχιστον έντεκα ώρες , και τα παιδιά έως την ηλικία των 12 ετών τουλάχιστον δέκα ώρες .

Έπαινέστε την καλή προσπάθεια, όχι την νοημοσύνη
Τα παιδιά σας μπορεί να είναι έξυπνα, αλλά θα πρέπει να επικεντρωθείτε στο να τα επαινείτε για την προσπάθεια που κατέβαλαν για την επιτυχία στις εργασίες τους.

Τα παιδιά που επαινούνται για την ευφυΐα τους, συχνά αισθάνονται ότι αυτό είναι κάτι δεδομένο, οπότε τυχόν λάθη ή αποτυχίες θα βλάψουν σοβαρά την αυτοπεποίθησή τους.

Τα παιδιά που έχουν επαινεθεί για την προσπάθεια συχνά επικεντρώνονται περισσότερο στη μάθηση, και δεν φοβούνται μια πρόκληση, ή μια αποτυχία ή να ξαναδοκιμάσουν.

Να παίζουν βιντεοπαιχνίδια
Οι μελέτες δείχνουν ότι τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να βελτιώσουν πολλές ικανότητες. 

Σύμφωνα με μελέτη του UC Berkeley, τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να βελτιώσουν:
συντονισμό χεριών-ματιών
ικανότητα επίλυσης προβλημάτων
συλλογισμό
αναγνώριση προτύπων
ακρίβεια εκτιμήσεων
έλεγχο υποθέσεων
διαχείριση πόρων
γρήγορη σκέψη και αντίδραση
μνήμη
χωρική αντίληψη
αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων
Ασφαλώς και δεν πρέπει να γίνεται κατάχρηση…

Ν’ ασχοληθούν με τη μουσική
Οι μελέτες δείχνουν ότι η εκμάθηση μουσικής βοηθάει τα παιδιά να γίνουν εξυπνότερα. Κατά μέσο όρο, οι μαθητές μουσικής έχουν καλύτερη απόδοση στα τεστ.

Στα μαθήματα μουσικής εμπλέκονται διαφορετικά αντικείμενα – όπως η απομνημόνευση, έκφραση συναισθημάτων, ο συγχρονισμός – κάτι που φαίνεται να έχει θετική επίπτωση.

Να μάθουν μια ξένη γλώσσα
Οι πρώτες μελέτες σε αυτόν τον τομέα έχουν δείξει ότι τα δίγλωσσα παιδιά τα καταφέρνουν καλύτερα σε στρεσογόνες συνθήκες και εστιάζουν καλύτερα στις πληροφορίες.

Η έρευνα συνεχίζεται ακόμα, αλλά πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η κορύφωση της ικανότητας εκμάθησης ξένων γλωσσών, σταματάει πριν από την εφηβεία. 

Έχει αποδειχθεί ότι τα μικρά παιδιά μπορούν να μαθαίνουν νέες γλώσσες με σχεδόν τέλεια άνεση και με προφορά.

antikleidi
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Μεγαλώστε πανέξυπνα παιδιά

Το «γενετικό» επιχείρημα καταρρίπτεται 

Λανθασμένη η άποψη ότι η ευφυΐα είναι κληρονομική,
αποδεικνύουν νέες έρευνες.

H ευφυΐα μας δεν είναι προαποφασισμένη αλλά μπορεί να βελτιώνεται διαρκώς

Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες έτειναν να πιστέψουν ότι η ευφυΐα εξαρτάται κυρίως από τα γονίδιά μας και ότι το περιβάλλον μάς επηρεάζει ελάχιστα. Η άποψη αυτή τώρα ανατρέπεται δίνοντας σε όλους την ευκαιρία να μεγαλώσουν με πανέξυπνα παιδιά που δεν θα επηρεαστούν από τα δικά μας κληρονομικά ελαττώματα...


Εάν δεν ήσασταν καλοί στα μαθηματικά στο σχολείο, ίσως κατηγορούσατε τους γονείς σας γιατί και αυτοί είχαν την ίδια αδυναμία. Εάν μάλιστα περάσατε στα παιδιά σας την ίδια άποψη, τότε κι αυτά μάλλον δεν θα τα καταφέρουν στον τομέα αυτό. Πολλές έρευνες έγιναν τα τελευταία χρόνια για να αποδείξουν την κληρονομικότητα της ευφυΐας- πιο γνωστή αυτή με τα δίδυμα τα οποία πολύ νωρίς υιοθετήθηκαν από διαφορετικές οικογένειες. Όταν αργότερα υποβλήθηκαν σε τεστ, αποδείχθηκε ότι είχαν τον ίδιο βαθμό ευφυΐας και οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτό συνέβη επειδή διέθεταν τα ίδια γονίδια. Τώρα ήρθε η ώρα να ξανακοιτάξουμε εκείνη τη μελέτη.

Ο Ρίτσαρντ Νίσμπετ είναι καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και συγγραφέας του βιβλίου «Η ευφυΐα και πώς να την αποκτήσετε». Όπως λέει στην εφημερίδα «Sunday Τimes», επί πολλά χρόνια πίστευε ότι η ευφυΐα είναι κληρονομική. «Συνειδητοποίησα όμως ότι οι έρευνες δεν έχουν διεξαχθεί σωστά αλλά και ότι αυτή η άποψη είναι ιδιαίτερα ατυχής, επειδή υπονοεί ότι ακόμα και με σκληρή δουλειά δεν μπορεί να υπάρξει βελτίωση. Ευτυχώς, γίνεται πλέον ξεκάθαρο ότι είναι λανθασμένη».

Το μήνυμα του Νίσμπετ, ότι δηλαδή η ευφυΐα μας δεν είναι προαποφασισμένη αλλά μπορεί να βελτιώνεται διαρκώς, είναι ιδιαίτερα αισιόδοξο. Για τους γονείς σημαίνει ότι τα παιδιά τους δεν είναι καταδικασμένα να επαναλάβουν τα ίδια λάθη, για τα σχολεία σημαίνει ότι δεν υπάρχουν μαθητές ανεπίδεκτοι μαθήσεως και για την κοινωνία σημαίνει ότι τα χαμηλά επιτεύγματα κάποιων κοινωνικών ομάδων δεν έχουν γενετικές αιτίες, όπως ισχυρίζονται κάποιοι, αλλά πολιτιστικές- και άρα μπορούν να αλλάξουν.  

Η μελέτη των διδύμων 
Ο Νίσμπετ κοίταξε κατ΄ αρχήν την έρευνα με τα δίδυμα που χωρίστηκαν και κατέληξε ότι διεξήχθη λανθασμένα κυρίως διότι οι ερευνητές υπέθεσαν ότι οι οικογένειες που τα υιοθέτησαν ήταν πολύ διαφορετικές μεταξύ τους. Όμως στην πράξη οι οικογένειες που επιλέγονται για υιοθεσία είναι έτοιμες να δώσουν τα πάντα στα παιδιά, κίνητρα και εφόδια για τη ζωή. «Οι οικογένειες που υιοθετούν είναι σχεδόν ίδιες», παρατηρεί ο Νίσμπετ. «Εάν κάποιος μεγαλώνει σε μια οικογένεια της ανώτερης-μέσης τάξης έχει 12 με 18 βαθμούς ευφυΐας περισσότερους απ΄ ό,τι εάν μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον κατώτερης τάξης- πολύ σημαντική διαφορά». Οι γονείς της μεσαίας τάξης μιλούν στα παιδιά τους, τους διαβάζουν και τα ενθαρρύνουν διαρκώς- επηρεάζοντας άμεσα τον βαθμό ευφυΐας τους.

Σημαντική στη διερεύνηση της ευφυΐας είναι και η έρευνα του Τζέιμς Φλιν, που συνέκρινε τεστ ευφυΐας από όλο τον κόσμο, τον τελευταίο αιώνα. Βρήκε ότι κάθε δεκαετία, το ΙQ των νέων αυξάνεται, κατά μέσο όρο, 3 βαθμούς απ΄ ό,τι την προηγούμενη δεκαετία. 
Αυτό σημαίνει ότι τα τελευταία 100 χρόνια, το ΙQ στον δυτικό κόσμο έχει αυξηθεί κατά 30 βαθμούς, γεγονός που καταρρίπτει το «γενετικό» επιχείρημα, καθώς δείχνει ότι το περιβάλλον επιδρά άμεσα και πολύ περισσότερο απ΄ ό,τι πιστεύαμε μέχρι τώρα.