Doménikos Theotokópoulos - El Greco: «Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ο Κρής εποίει…»

(1541–7 Απριλίου 1614)

Σαν σήμερα πεθαίνει ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος  
Ο Κρης! Ο Κρητικός!

«Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ο Κρής εποίει…»

Έτσι υπέγραφε τα έργα του ο ανυπόταχτος Κρητικός! Το παλικάρι που ξεκίνησε με πίστη στον εαυτό του από το Φόδελε Ηρακλείου για να κατακτήσει τον κόσμο και που όντως τελικά τον κατάκτησε.

Δεν έπεσε έξω στους στόχους μηδέ και στους στοχασμούς του
 
Πολλές από αυτές τις κατακτητικές δημιουργίες του, αφού φυσικά προϋπήρχε η φλόγα της ιδιαιτερότητας μέσα του, τις ανακάλυψε προσφέροντας τους διέξοδο για να βγουν προς τα έξω, σε συνοδοιπορίες που ο ίδιος ισχυρίζεται ότι έκαμε με τον Άγιο Φραγκίσκο.

Βέβαια, ο καθένας εκτός τέχνης μπορεί να τις ονομάσει και ξυπνοφαντασιές, όμως γι’ αυτόν θα ήταν προφανώς η λύτρωση που τον βοήθησε για την δική του ανακάλυψη.

Την αποκάλυψη των ζωγραφικών του οραμάτων που του έδωσε το δικαίωμα να υπερηφανευτεί λέγοντας:

«Θα μιλήσει για μένα κάποτε η ιστορία!»

Τα ζωγραφικά τούτα οράματα χάρισαν όμως σε κάποιους συγκαιρινούς, ή μετέπειτα μελετητές του, το έναυσμα να τον χαρακτηρίσουν τρελό.
Μα εκείνος μέσα από τέτοια μεγαλουργήματα κατάφερε να βροντοφωνάζει ότι ο άνθρωπος αιωρείται και πέραν της ύλης του.
Κι έτσι αιωρούμενος ο ίδιος έφτασε ως εμάς σήμερα νικώντας το χθες…

Νικώντας το αύριο…
Νικώντας το πάντα…

Έχοντας την ασφαλή βεβαιότητα πως ο χρόνος , ο πλέον αμείλικτος εχθρός που δεν χαρίζεται σε κανέναν, θα τον δικαιώσει, το έργο του διέσχισε τα πυκνά σκοτάδια της ιεράς εξέτασης.

Μπλέχτηκε στο φως και στο ημίφως της Αναγέννησης.
Είδε, αποδέχτηκε, μα και απέρριψε επιρροές μεγάλων δασκάλων της Δύσης αλλά στην πεμπτουσία του ποτέ δεν ξεκόπηκε από τον τόπο που τον ανάστησε.

Από το νησί του, την Κρήτη, την περηφάνια και την λεβεντιά της.
Το πείσμα και την κουζουλάδα της.
Την παράδοση και την ζωγραφική της.

Με μοναδικά κριτήρια την στεγνή λογική, προσπάθησαν πολλοί να εξηγήσουν το παράδοξο τούτο φαινόμενο.
Πως δηλαδή αν και ζούσε, διέπρεπε και μεγαλουργούσε αλλού, κι έπρεπε πια κι ο εαυτός του να αποδεχτεί το «ΝτομινίκοΤεοτοκόπουλο» εν τούτοις σε εκείνον η κραυγή του τόπου του και της καταγωγής του, σαν απέθαντη ρίζα είχε διακλαδωθεί και κυριαρχήσει μέσα του σβήνοντας όλους τους υπόλοιπους ψευδεπίγραφους τίτλους που προσπάθησαν να την επικαλύψουν.

Ο ΕΛΛΗΝΑΣ!
Παντού και πάντα Ο ΕΛΛΗΝΑΣ!!!
Έτσι όπως επιθυμούσε θα τον τραγουδούσαν οι μελλούμενοι καιροί και οι μελλούμενοι άνθρωποι.
Ήταν και παρέμεινε δια παντός ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος που όπως όλοι οι συμπατριώτες του δεν εξηγούνται με καμιά λογική, έτσι κι αυτός.
Σε ολόκληρη την ζωή του διαφύλαξε μέσα του σαν τα πολυτιμότερα από τα τιμαλφή του, την αστραπή και τον κεραυνό.
Με δυο λόγια την Κρητική γενιά του.
Της Ρίκης Ματαλλιωτάκη

Βιβλιογραφία: Το συναξάρι του Δομήνικου Γκρέκο του Νέστορα Μάτσα
cretablog.gr
 

 
Σαν σήμερα 7 Απριλίου 1614 πεθαίνει ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος EL GRECO

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (1541–7 Απριλίου 1614), γνωστός επίσης με το ιταλικό προσωνύμιο El Greco δηλαδή ο Έλληνας, ήταν Κρητικός ζωγράφος, γλύπτης και αρχιτέκτονας της Ισπανικής αναγέννησης. Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μακριά από την πατρίδα του, δημιουργώντας το κύριο σώμα του έργου του στην Ιταλία και στην Ισπανία. Εκπαιδεύτηκε αρχικά ως αγιογράφος στην Κρήτη, που αποτελούσε τότε τμήμα της ενετικής επικράτειας, και αργότερα ταξίδεψε στη Βενετία. Στην Ιταλία επηρεάστηκε από τους μεγαλύτερους δασκάλους της ιταλικής τέχνης, όπως τον Τιντορέτο και τον Τιτσιάνο, του οποίου υπήρξε μαθητής, υιοθετώντας στοιχεία από τον μανιερισμό. Το 1577 εγκαταστάθηκε στο Τολέδο, όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του και ολοκλήρωσε ορισμένα από τα πιο γνωστά έργα του.

ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ 

Η ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ 

Ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΥΡΙΚΙΟΣ 

Η ΑΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ 

ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΚΕΡΙ 

Υφολογικά, η τεχνοτροπία του Ελ Γκρέκο θεωρείται έκφραση της Βενετικής σχολής και του μανιερισμού όπως αυτός διαμορφώθηκε στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα Παράλληλα χαρακτηρίζεται από προσωπικά στοιχεία, προϊόντα της τάσης του για πρωτοτυπία, τα οποία όμως δεν βρήκαν μιμητές στην εποχή του, γεγονός που δεν ευνόησε και τη συνέχειά τους. 

Η μπαρόκ τεχνοτροπία που εκτόπισε τον μανιερισμό, αλλά και τα αμέσως μεταγενέστερα καλλιτεχνικά ρεύματα που δεν αντιμετώπισαν ευμενώς το ύφος του, είχαν ως αποτέλεσμα να αγνοηθεί το έργο του Γκρέκο τους επόμενους αιώνες. 

Στη διάρκεια του 20ού αιώνα, αναγνωρίστηκε ως πρόδρομος της μοντέρνας τέχνης που αξιοποίησε στοιχεία της Ανατολικής και Δυτικής παράδοσης, και το έργο του επανεκτιμήθηκε, διατηρώντας μέχρι σήμερα δεσπόζουσα θέση ανάμεσα ...

Άγιος Δημήτριος δια χειρός Θεοτοκόπουλου

Άγνωστο έργο που αποδίδεται στον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο ανακαλύφθηκε στην Ιταλία

Ένας ένθρονος Άγιος Δημήτριος, έργο της κριτικής σχολής, ενδέχεται να αποτελεί έργο της κρητικής περιόδου του Ελ Γκρέκο. 

Του Δημήτρη Δεληολάνη.
Μια άγνωστη εικόνα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου ανακαλύφθηκε στην Ιταλία και θα εκτεθεί για πρώτη φορά τον Οκτώβριο. 

Πρόκειται για έναν ένθρονο Άγιο Δημήτριο, εξαιρετικής ομορφιάς, που χωρίς αμφιβολία ανήκει στην κρητική περίοδο του Ελ Γκρέκο. Πρόκειται για τη λιγότερο γνωστή περίοδο δραστηριότητας του μεγάλου καλλιτέχνη, καθώς μας έχουν μείνει μόνον άλλες δυο εικόνες. 

Όπως μας εξήγησε η Ιταλίδα συντηρητής Μαριέλλα Λομπέφαρο, που έκανε την ανακάλυψη: «Σίγουρα είναι έργο που ανέρχεται στην περίοδο πριν από το 1567 και γι΄ αυτό σπανιότατη: είναι η μόνη που έφτασε μέχρι εμάς σε τόσο καλή κατάσταση».

Παρόλο που η εικόνα, σε ξύλο κυπαρισσιού, φέρει στο πίσω μέρος την υπογραφή «Χειρ Δομήνικου», χρειάστηκαν πολλοί αιώνες για να αναγνωριστεί η «χειρ» του μεγάλου καλλιτέχνη. Την εικόνα αγόρασε το 2014 Γερμανός συλλέκτης σε πλειστηριασμό που έκανε μέσω Διαδικτύου μικρός οίκος έργων τέχνης.

Ο πωλητής την είχε χαρακτηρίσει «μεταβυζαντινή κρητικής σχολής», χωρίς άλλες λεπτομέρειες. Ο Γερμανός συλλέκτης όμως, αμέσως μετά την αγορά, πληροφορήθηκε από τον συντηρητή του ότι η εικόνα φέρει υπογραφή και μάλιστα με τρανταχτό όνομα.

Ο Γερμανός απευθύνθηκε σε δυο ειδικούς σε άγιες εικόνες: στην Ιταλίδα Λομπέφαρο και σε Έλληνα συντηρητή του Μουσείου Μπενάκη, όπου βρίσκεται κι ένας πολύτιμος Ευαγγελιστής Λουκάς με την υπογραφή του Ελ Γκρέκο. 

Ο Έλληνας εμπειρογνώμων δεν επικύρωσε τη γνησιότητα της εικόνας: θεώρησε πως ή ήταν κάποιος άλλος Κρητικός αγιογράφος με το όνομα Δομήνικος ή ότι η εικόνα είναι μία από τα πάμπολλες πλαστές που είχαν κατακλείσει την ευρωπαϊκή αγορά στη δεκαετία του ΄50 και του ΄60∙ τότε οι πλαστογράφοι έπαιρναν αυθεντικές εικόνες του 16ου αιώνα και προσέθεταν το όνομα του Θεοτοκόπουλου.
Η Ιταλίδα ακολούθησε άλλο δρόμο∙ έψαξε το ιστορικό της και βρήκε πως ο Άγιος Δημήτριος είχε ήδη εκτεθεί σε μεγάλη έκθεση στη Λυών το 1935. 

«Τόσο το καλλιτεχνικό ύφος όσο και οι εργαστηριακές έρευνες που ξεκινήσαμε τον Μάιο μάς επιβεβαίωσαν ότι η υπογραφή είναι δική του και ότι πρόκειται για αυθεντικό Ελ Γκρέκο», 

δηλώνει τώρα η Ιταλίδα συντηρητής. Την ανακάλυψη επικύρωσε και ο καθηγητής Λιονέλλο Πούπι που διδάσκει Ιστορία της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Βενετίας.

Ο Άγιος Δημήτριος επρόκειτο να παρουσιαστεί σε μεγάλη έκθεση «Η κληρονομιά του Βυζαντίου» με εκατό και πλέον εικόνες που εγκαινιάζεται στις 8 Αυγούστου στην κωμόπολη Μπελάτζο της βόρειας Ιταλίας. Μόλις όμως εξακριβώθηκε σε ποιον ξακουστό αγιογράφο ανήκε, αμέσως άλλαξε προορισμό. 

Το κοινό θα μπορέσει να συναντηθεί με τον Ελ Γκρέκο στην έκθεση ειδικά αφιερωμένη

newpost.gr

«Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ο Κρης εποίη» Ο El Greco «ψηφιακός» στην Εθνική Γλυπτοθήκη

Ένα πρωτότυπο αφιέρωμα στον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο οργανώνει η Εθνική Πινακοθήκη μεταφέροντας στην Αθήνα τα πιο σημαντικά μνημειακά έργα του από το Τολέδο και το Εσκοριάλ σε ψηφιακή μορφή. Στο περσινό έτος Ελ Γκρέκο δεν είχαμε την ευκαιρία να θαυμάσουμε από κοντά τα αριστουργήματα του μεγάλου Κρητικού ζωγράφου, αφού το κόστος της μεταφοράς τους ήταν απαγορευτικό.
Ωστόσο, η υπερσύγχρονη τεχνολογία φέρνει κοντά μας κορυφαία έργα του, που δεν μπορούν να ταξιδέψουν είτε και λόγω μεγέθους είτε γιατί βρίσκονται σε ναούς και θρησκευτικά ιδρύματα της Ισπανίας.

Συντάκτης: Παρή Σπίνου      

Μια τεράστια οθόνη, διαστάσεων 4 χ 6 μ., που επιτρέπει να τα θαυμάσουμε στις φυσικές τους διαστάσεις, έχει στηθεί στην Εθνική Γλυπτοθήκη στο Γουδί. Τα φώτα χαμηλώνουν και στην οθόνη προβάλλει το αγαπημένο Τολέδο του Θεοτοκόπουλου όπως είναι σήμερα, όμως με τον ουρανό που ο ίδιος είχε ζωγραφίσει.
Το αφιέρωμα αρχίζει με τον περίφημο «Διαμερισμό των ιματίων του Χριστού» (Σκευοφυλάκιο Καθεδρικού Ναού, Τολέδο), συνεχίζεται με την «Ανάληψη της Θεοτόκου» (Άγιος Δομήνικος ο Παλαιός, Τολέδο/Ινστιτούτο Τέχνης Σικάγο) και «Το Μαρτύριο του Άγιου Μαυρικίου» (Εσκοριάλ).

   

Καθηλώνει η φημισμένη «Ταφή του κόμη Οργκάθ» (Άγιος Θωμάς, Τολέδο) όπου ο ίδιος ο Ελ Γκρέκο εμφανίζεται στη σύνθεση κοιτώντας κατάματα τον θεατή, μαζί με τον μικρό γιο του Χόρχε Μανουέλ. Βλέπουμε και έργα που δεν είναι εύκολα προσιτά στο κοινό, όπως «Ο Άγιος Ιωσήφ με τον Χριστό» από ένα ιδιωτικό μνημείο, το Παρεκκλήσιο Αγίου Ιωσήφ στο Τολέδο.
Η προβολή κρατάει μιάμιση ώρα και προσφέρει μια μοναδική οπτικοακουστική εμπειρία με αφήγηση της Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα (αναλύει τα έργα και τα τοποθετεί στο καλλιτεχνικό, ιστορικό, κοινωνικό και ιδεολογικό τους πλαίσιο) και μουσική επένδυση του Βαγγέλη Παπαθανασίου μαζί με λειτουργική ισπανική μουσική της εποχής. Ο φακός εστιάζει στα υπέροχα μακριά δάχτυλα που ζωγραφίζει ο Θεοτοκόπουλος, στις πτυχώσεις των ρούχων, στα βλέμματα που εκφράζουν πλήθος συναισθημάτων, αλλά και στην υπογραφή του, με ελληνικά γράμματα: «Δομήνικος Θεοτοκόπουλος εποίη».

«Η εξελιγμένη τεχνολογία μάς ταξιδεύει στο modus operandi των έργων και μας επιτρέπει να απολαύσουμε το αόρατο πινέλο που τα δημιούργησε», τόνισε η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης σε χθεσινή παρουσίαση του δύσκολου εγχειρήματος -δύο χρόνια χρειάστηκαν για να γίνει η ιδέα πραγματικότητα. «Η υψηλή ανάλυση κάνει σχεδόν αόρατα τα πίξελ ακόμη κι από κοντά, σε σημείο η εικόνα να πλησιάζει τον πραγματικό πίνακα» είπε ο Μάκης Φάρος, υπεύθυνος του ψηφιακού σχεδιασμού.

«Μια έκθεση μέσα στην έκθεση», σύμφωνα με τον Γιώργο Παρμενίδη που συνεργάστηκε στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, καθώς οι επισκέπτες μπορούν να δουν και τους αυθεντικούς πίνακες του Θεοτοκόπουλου, όπως «Η συναυλία των Αγγέλων» που η Εθνική Πινακοθήκη έχει στην κατοχή της.
Αν περάσετε και από το κεντρικό κτίριό της, απέναντι από το «Χίλτον», όπου συνεχίζονται τα έργα επέκτασης, θα δείτε έναν «τοίχο» μήκους 70 μ. και ύψους 2,60 με εκτυπώσεις των πιο σημαντικών έργων του Θεοτοκόπουλου. Σε αυτόν είναι αφιερωμένο το ημερολόγιο του μουσείου για το 2015 και ένα επετειακό λεύκωμα σε 500 αριθμημένα αντίτυπα με 12 μνημειακά έργα του.
Info: Πληροφορίες για το ωράριο λειτουργίας και τις προβολές στο τηλ. 210 7235857
efsyn

Ο Εl Greco στο Μουσείο Μπενάκη μέχρι την 1η Μαρτίου Ευκαιρία να πάτε με τα παιδάκια σας...

... αφού δείτε μαζί τους το video:

Αφιέρωμα στον El Greco
Μόνο συγκίνηση – ναι, και δέος- αισθάνθηκαν οι τουλάχιστον 1.200 επισκέπτες του Μουσείου Μπενάκη που είδαν από απόσταση αναπνοής έργα του El Greco, αντικείμενα και έγγραφα από τη ζωή του, στο πλαίσιο των δυο μεγάλων εκθέσεων από το μουσείο για το Έτος Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.
Και απομένουν σχεδόν δέκα μέρες, ως την 1η Μαρτίου για να δούμε για πρώτη φορά, ή να ξαναδούμε αυτά τα έργα.

iefimerida