Οι Πρώτες Λεξούλες του Μωρού - Baby's First Words

Κάποια παιδιά λένε «μαμά» πριν κλείσουν καν τους εννέα μήνες, ενώ άλλα μέχρι να σβήσουν και το δεύτερο κεράκι τους προτιμούν απλώς να ακούν. Δέκα απαντήσεις ρίχνουν φως σε αντίστοιχες ερωτήσεις και αιτιολογούν γιατί η ομιλία εξελίσσεται διαφορετικά από παιδί σε παιδί.

Το μωράκι «μπαμπαλίζει» - Οι πρώτες λεξούλες Baby's First Words

1. Πρέπει να μάθω εγώ στο παιδί μου να μιλάει, ή θα μάθει μόνο του;
Ακούγεται απολύτως λογικό: Η μαμά, ο μπαμπάς και το μεγάλο αδερφάκι μιλάνε και το μικρό επαναλαμβάνει. Κι όμως, με την εξέλιξη της ομιλίας τα πράγματα είναι αρκετά πιο περίπλοκα. Η ανάγκη να εκφραστούμε είναι εξίσου σημαντική με εκείνη του να σταθούμε όρθιοι. Διότι τα μικρά παιδιά είναι ικανά μάθησης ακόμη και στις πιο αντίξοες συνθήκες, όπως, για παράδειγμα, όταν οι γονείς τους είναι κωφάλαλοι ή όταν μεγαλώνουν σε συνθήκες όπου δεν τους μιλούν ιδιαίτερα. Τα πρώτα τρία χρόνια της ζωής ενός παιδιού είναι καθοριστικά για τη λεκτική του εξέλιξη. Σε περίπτωση που αυτά τα χρόνια δεν του απευθύνει κανείς το λόγο, είναι βέβαιο ότι θα αντιμετωπίσει σημαντικά προβλήματα ομιλίας για το υπόλοιπο της ζωής του. Συμπέρασμα: Οι γονείς «οφείλουμε» όχι μόνο να μιλάμε στο μωρό μας, αλλά και να αιτιολογούμε κάποιες πράξεις μας («Τώρα η μαμά θα σε κάνει μπάνιο», «Νύσταξες; Είναι ώρα να πάμε για ύπνο» κ.ο.κ.). Εξίσου σημαντικά είναι τα νανουρίσματα και τα τραγούδια. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να του μιλάμε και να του εξηγούμε ακατάπαυστα τα πάντα πιστεύοντας πως έτσι θα μιλήσει νωρίτερα.

2. Πότε αρχίζει ένα μωρό να μιλάει;
Πριν την ομιλία έρχεται η αντίληψη. Και αυτή ξεκινάει μόλις αναπτυχθεί επαρκώς η ακοή του μωρού, δηλαδή την 25η εβδομάδα κύησης. Ήδη τις τελευταίες εβδομάδες της εγκυμοσύνης τα μωρά μπορούν να διακρίνουν διάφορους ήχους, ενώ από τη στιγμή που γεννιούνται είναι σε θέση να ξεχωρίσουν τη μητρική τους γλώσσα. Πρόσφατη έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Βίρτσμπουργκ, στην οποία συγκρίθηκαν τα πρώτα κλάματα νεογέννητων μωρών γερμανικής και γαλλικής καταγωγής, έδειξε ότι ήδη από τις πρώτες κιόλας φωνούλες τα μωρά επικοινωνούν στη μητρική τους γλώσσα: Τα «γερμανάκια» έκλαιγαν κατεβαίνοντας την κλίμακα στον τόνο, ενώ τα «γαλλάκια» την ανέβαιναν, στοιχείο που χαρακτηρίζει αντίστοιχα την κάθε γλώσσα.

3. Γιατί είναι το όνομά μας τόσο σημαντικό όταν μαθαίνουμε να μιλάμε;
Το όνομα, σύμφωνα με έρευνα αμερικανών επιστημόνων, έχει στο μωρό την επιρροή ενός βράχου ή μιας άγκυρας: Αποτελεί μια σταθερή αξία μέσα στην καταιγίδα της γλώσσας και των λέξεων που το βοηθάει να βρει και πάλι τον προσανατολισμό του. Την ίδια επιρροή έχουν και κάποιες άλλες λέξεις όπως «και», «με» αλλά και τα άρθρα (ο, η, το).

4. Πώς ξέρουμε αν τα μωρά καταλαβαίνουν τι λέμε;
Οι έρευνες σε μικρά παιδιά δεν είναι εύκολη υπόθεση, μιας και τα μωρά δεν είναι σε θέση να μας πουν τι σκέφτονται. Γι αυτό ακριβώς οι επιστήμονες επεξεργάζονται άλλα σημάδια για να τεκμηριώσουν τις μελέτες τους. Για παράδειγμα, παρατηρούν αν τα μωρά στο άκουσμα μιας λέξης ρουφάνε εντονότερα την πιπίλα τους!

5. Γιατί τα τραγούδια αρέσουν τόσο πολύ στα παιδιά;
Τα μωρά ήδη από την εμβρυϊκή τους ζωή έχουν μια εκ φύσεως έλξη για τη μουσική. Τα νεογέννητα μάλιστα είναι σε θέση να αναγνωρίσουν μελωδίες που άκουγαν μέσα από τον κοιλιά της μαμάς τους. Τόσο τα τραγούδια όσο και τα ποιηματάκια αποτελούν για τα μωρά ιδανικά «βοηθήματα», αφού και στις δύο περιπτώσεις ο ρυθμός αλλά και ο τονισμός των λέξεων είναι εντονότερος απ’ ό,τι στην κανονική ομιλία.

6. Ποιες είναι οι συνηθέστερες πρώτες λέξεις;
Η λέξη «μαμά» είναι για πάνω από το 70% των παιδιών η πρώτη που ξεστομίζουν. Ακολουθούν οι λέξεις «μπαμπά», «άτα», «μπάλα», «γιαγιά».

7. Τα παιδιά που μιλάνε νωρίς είναι πιο έξυπνα από αυτά που αργούν να μιλήσουν;
Υπάρχει γενικότερα η αντίληψη ότι τα παιδιά που μιλάνε γρήγορα είναι πιο εύστροφα από αυτά που «τεμπελιάζουν», μιας και μπορούν νωρίτερα να μας πουν τι θέλουν και τι σκέφτονται, και αυτό είναι πράγματι εντυπωσιακό. 

Οι επιστήμονες πάντως έχουν άλλη άποψη. Πιστεύουν πως η ευφυΐα δεν σχετίζεται με την ανάπτυξη της λεκτικής ικανότητας. Απόδειξη: Παιδιά με νοητική στέρηση είναι σε θέση να μιλάνε και να επικοινωνούν. 

Οι αναπτυξιολόγοι σύσσωμοι συμφωνούν πως ναι, η πρώιμη λεκτική ικανότητα μπορεί να είναι ένδειξη για υψηλή ευφυΐα, αυτό όμως δεν σημαίνει πως ένα παιδί που θα αποφασίσει να μιλήσει στα δύο του δεν μπορεί να εξελιχθεί σε έναν μικρό Αϊνστάιν.

8. Γιατί τα κορίτσια μιλάνε πιο γρήγορα απ’ ό,τι τα αγόρια;
Κι όμως, η παραπάνω άποψη δεν είναι μύθος, αλλά αποτέλεσμα στατιστικής. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου έτους της ζωής τους τα κορίτσια μαθαίνουν κατά μέσο όρο 120 λέξεις, ενώ τα αγόρια φτάνουν μόλις τις 90. 

Μέχρι και το νηπιαγωγείο τα κορίτσια είναι πρωταθλήτριες στη «φλυαρία» και επίσης επισκέπτονται τρεις φορές πιο σπάνια το λογοθεραπευτή απ’ ό,τι τα αγόρια. Δεν υπάρχει καμιά σαφής απάντηση γιατί συμβαίνει αυτό, οι ειδικοί όμως τείνουν στο συμπέρασμα πως ορμονικοί παράγοντες είναι η αιτία, που κάνουν τον θηλυκό εγκέφαλο να ωριμάζει γρηγορότερα. 

Συμπέρασμα: Τα κορίτσια επεξεργάζονται νωρίτερα και ευκολότερα τη γλώσσα, ενώ τα αγόρια χρειάζονται ένα συνδυασμό οπτικών και ακουστικών επιρροών για να φτάσουν στο ίδιο επίπεδο.

9. Μπορεί να χάσει ένα παιδί τη διάθεση να μιλάει;
Ναι, όταν παρουσιάζονται διαταραχές στη λεκτική ανάπτυξη. Πρόκειται για ένα συνδυασμό που αποτελείται από περιορισμένο λεξιλόγιο, «κακή» σύνταξη και εκφραστικό πρόβλημα. Τα παιδιά που γεννιούνται με αυτή τη διαταραχή (η οποία εμφανίζεται ανεξαρτήτως βιοτικού και μορφωτικού οικογενειακού επιπέδου) κάνουν θαυμάσια πρόοδο με τη βοήθεια λογοθεραπείας. Υπάρχει και η άλλη πλευρά: Υγιή παιδιά που όμως έχουν φτωχό λεξιλόγιο και δεν μπορούν να εκφραστούν σωστά, γιατί στο σπίτι δεν τους μιλάνε και δεν τους διαβάζουν αρκετά, αφήνοντας αυτό τον σημαντικό ρόλο πολλές φορές στην τηλεόραση. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν βοηθάει η λογοθεραπεία, αλλά μια εκπαιδευτικός που θα ενδιαφερθεί για το παιδί.

10. Τι να κάνω αν το παιδί μου δεν μιλάει «όπως πρέπει»;
Υπάρχουν «σιωπηλά» παιδιά που δεν τους αρέσουν τα πολλά λόγια και ξαφνικά στα δεύτερα τους γενέθλια αρχίζουν να μιλάνε και δεν βάζουν γλώσσα μέσα. Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να έχουμε το νου μας ώστε να μην παραβλέψουμε κάποιες σημαντικές ενδείξεις. Το πρώτο έτος: Μήπως το μωρό σας έχει κλείσει τον πέμπτο του μήνα και κλαίει ακόμη μονότονα όπως όταν μόλις είχε γεννηθεί; Είναι ήδη έξι μηνών και δεν βγάζει ακόμη φωνούλες; Και τα δύο μπορεί να οφείλονται σε πρόβλημα ακοής. Λίγο πριν τα δεύτερα γενέθλιά του ο παιδίατρος οφείλει ούτως ή άλλως να ελέγξει: Πόσες λέξεις ξέρει το παιδί; Μπορεί να δημιουργήσει μια πρόταση με τουλάχιστον δύο λέξεις; Όσο νωρίτερα λάβει βοήθεια από ειδικό τόσο καλύτερη θα είναι η εξέλιξή του.

Με τη συνεργασία της Ελισάβετ Κυριακοπούλου - Παθολόγου λόγου και ομιλίας
imommy

«Μαμακοίτα!»: η πιο αγαπημένη λέξη των παιδιών προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας

«Μαμακοίτα» είναι ίσως η πιο αγαπημένη λέξη των παιδιών προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας. Έτσι, όλο μαζί, σαν μια λέξη, βουίζει στα αυτιά των περισσότερων μαμάδων, ειδικά όταν βρίσκονται με τα παιδιά τους σε πάρκα, κούνιες, θάλασσα και άλλους εξωτερικούς χώρους, όπου τα βλαστάρια μας θέλουν να μας επιδείξουν τις ικανότητές τους.

Όμως αυτό είναι που θέλουν πραγματικά; Όχι, θα σας απαντήσω. Αυτό που πραγματικά επιθυμούν είναι την επιβράβευση για το κατόρθωμά τους. Τον θαυμασμό, την αποδοχή μας. Αυτή είναι η τροφή της παιδικής ψυχής.

Θυμάμαι όταν είχα την κόρη μου γύρω στα πέντε, πηγαίναμε σε κάτι κούνιες στη γειτονιά, μαζί με μια άλλη κοπέλα και τον γιο της κι εμείς πίναμε τον καφέ μας που κουβαλούσαμε μαζί στο σέικερ, προκειμένου να παίξουν τα παιδιά. Η κόρη μου ξεχνούσε και την ύπαρξή μου. Σχεδόν ποτέ δε με φώναζε για κάτι, έπαιζε με τα άλλα παιδιά και μόνο όταν ήθελε κάτι (νερό, τσίσα, να την κουνήσω), τότε με θυμόταν! Αντίθετα το αγοράκι της φίλης μου όλη την ώρα φώναζε: μαμακοίτα, μαμακοίτα! Με αυτό τον τονισμό, όπως το διαβάζετε! Από τις πολλές φορές που το έλεγε, το είχε κάνει μια λέξη, για ευκολία. Εκείνη δυσανασχετούσε, μου έλεγε "αχ, άρχισε πάλι το "μαμακοίτα", στιγμή δε μ'αφήνει να ησυχάσω!". Τον κοιτούσε βέβαια όταν πια την είχε φωνάξει δυο-τρεις φορές, βιαστικά και με υποκριτικό χαμόγελο, λέγοντας "μπράβο, μπράβο", αλλά εννοώντας "άντε, ξεφορτώσου με τώρα!".

Με ρώτησε λοιπόν γιατί το δικό μου παιδί συμπεριφερόταν έτσι κι έδειχνε τόσο ανεξάρτητη και χαρούμενη (ο δικός της γιος ήταν σα να είχε ένα διαρκές άγχος). Της είπα τότε ότι εγώ είχα κοιτάξει την κόρη μου όλη αυτή την ώρα πολύ περισσότερες φορές απ' ότι εκείνη το γιο της. Κι η κόρη μου βέβαια το ήξερε αυτό, το ένιωθε, την είχε αυτή τη βεβαιότητα. Υπήρχαν φορές που ενώ μιλούσα με τη φίλη μου κι έπινα τον καφέ μου, έβλεπα τη Χριστίνα και της χαμογελούσα, ή με το ύφος μου της έλεγα «μπράβο», για κάτι σπουδαίο που είχε κάνει, κάποιο σκαρφάλωμα ή κάτι άλλο. Υπήρχαν φορές που εκεί που μιλούσα με τη φίλη μου και χωρίς να αποσπάμε από την κουβέντα μου, γυρνούσα κι έλεγα στο παιδί "όχι εκεί Χριστίνα ή μην πηγαίνεις τόσο ψηλά". Ή απλά την κοιτούσα και της έκλεινα το μάτι ή της έκανα με το χέρι μου το σήμα του "καλό", ξέρετε αυτό με τον προτεταμένο αντίχειρα. Δε χρειάστηκε ούτε μια φορά το παιδί να μου φωνάξει «κοίτα με», απλά γιατί ήξερε, ένιωθε πως την κοιτάζω.

Είναι φυσικό τα παιδιά σε αυτή την ηλικία να είναι εγωκεντρικά και ν' απαιτούν την αμέριστη προσοχή μας. Κι εμείς οφείλουμε να τους τη δίνουμε, αλλά όχι όταν πια θα έχουν φτάσει στο σημείο να τη ζητάνε με αγωνία. Πρέπει να τους τη δίνουμε έτσι κι αλλιώς, σε κάθε μικρό ή μεγάλο τους κατόρθωμα, όσο ασήμαντο κι αν φαίνεται σε μας.

Φυσικά για όλα υπάρχει ένα μέτρο. Βάζουμε όρια στα παιδιά και τα κάνουμε ευτυχισμένα - δε θα πάψω να το λέω. Παιδί χωρίς όρια είναι ένα δυστυχισμένο παιδί. Εκείνο μας δοκιμάζει, πειραματίζεται, για να βρει τα όριά του. Πρέπει να είμαστε σαφείς σε αυτό το θέμα των ορίων. Και πάντα, μα πάντα, να τηρούμε τις υποσχέσεις μας.

Για παράδειγμα, ενώ εμείς μιλάμε στο τηλέφωνο, το μικρό μας απαιτεί να το προσέξουμε, να δούμε τη ζωγραφιά που μόλις έκανε ή κάτι άλλο. Μας φωνάζει, μας τραβάει ή και μας χτυπά - οτιδήποτε μπορεί να τραβήξει ενδεχομένως την προσοχή μας. Εμείς τότε διακόπτουμε για μια στιγμή το τηλεφώνημά μας και του λέμε ήρεμα "μόλις τελειώσω θα δω τη ζωγραφιά σου και θα κάτσουμε μαζί να φτιάξουμε μια άλλη. Σε πέντε λεπτά". Φροντίζουμε όμως να είναι όντως 5 τα λεπτά και να κάνουμε τη ζωγραφιά μαζί του. Μια φορά αν το ξεγελάσουμε είναι αρκετή για ν' ανατραπούν όλες οι ισορροπίες.

Τα παιδιά που συνήθως είναι τόσο απαιτητικά και δείχνουν ενοχλητικά για τους γύρω επειδή δεν αφήνουν τους γονείς τους σε ησυχία, είναι τα ανασφαλή παιδιά. Αντιθέτως, τα χορτασμένα από προσοχή κι ενδιαφέρον παιδιά, ποτέ δε συμπεριφέρονται δημόσια με αυτόν τον τρόπο. Έχουν εισπράξει προσοχή κι ενδιαφέρον από τότε που γεννήθηκαν, είναι σίγουρα για τα συναισθήματα των γονιών τους απέναντί τους και νιώθουν ευτυχία και ασφάλεια. Έτσι, όταν βγαίνουν έξω για τη βόλτα τους, κοιτάνε να διασκεδάσουν , να παίξουν με άλλα παιδιά και δε ζητούν συνεχώς την επιβεβαίωση. Εάν τη ζητούν, σημαίνει πως τους λείπει κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να διορθώσετε άμεσα.

Αν λοιπόν έχετε παιδιά σε αυτή την ηλικία και το "μαμακοίτα" έχει γίνει η καραμέλα τους, μην τα μαλώνετε, μην αδιαφορείτε, αλλά σκεφτείτε πού έχετε κάνει λάθος εσείς.

Είναι σημαντικό για το παιδί σας να αποκτήσει αυτοπεποίθηση ώστε να μην έχει διαρκώς ανάγκη την αποδοχή των άλλων. Αν του πετάτε ένα "μπράβο" αδιάφορα και γυρνάτε από την άλλη, δεν κάνετε τίποτα. Σε κάθε του βήμα, σε κάθε του κατόρθωμα, όσο μικρό κι αν είναι, πρέπει να στέκεστε με ενδιαφέρον στο πλάι του και να το επιβραβεύετε. Για κάτι μικρό δείχνετε μικρό ενθουσιασμό και για κάτι πιο σημαντικό, μεγαλύτερο ενθουσιασμό. Έτσι θα το βοηθήσετε να ξεχωρίσει τα μικρά από τα μεγάλα και θα το πείσετε βέβαια ότι το ενδιαφέρον σας είναι ειλικρινές και γνήσιο κι όχι υποκριτικό.

Ακόμα κι αν έχετε κάνει στραβή αρχή, μην απογοητεύεστε, είναι στο χέρι σας να διορθώσετε την κατάσταση. Μπορεί αρχικά να κουραστείτε και να "ξεβολευτείτε", αλλά τελικά η ποιότητα της ζωής σας θα βελτιωθεί, τα παιδιά σας θα είναι πιο ευτυχισμένα κι εσείς θα μπορείτε ν' απολαύσετε πιο ξένοιαστα τη βόλτα και τον καφέ σας!

πηγή: istories.gr