Μεγαλώνοντας την iΓενιά

Προ ηµερών, στη διάρκεια ολιγοήµερων οικογενειακών διακοπών, ο ήχος ενός κινητού έσκισε την υγρή, ασέληνη καλοκαιρινή νύχτα. Πρέπει να ήταν 1.15 μετά τα μεσάνυχτα, θορυβήθηκα, κάτι σοβαρό θα συμβαίνει, ηλικιωμένοι γονείς, αιφνίδια επαγγελματική επιστράτευση, πυρκαγιά, πυρηνικός όλεθρος. 

Πλησιάζω ακροποδητί και έρχομαι en face με τον μοναδικό εφιάλτη που είχα κατορθώσει επιτυχώς να απωθήσω. 

Χτυπούσε το smartphone της (σχεδόν) 12χρονης, κοιμώμενης κόρης μου. Αυτό που αγοράστηκε πριν από έναν μήνα και έπειτα από κάμποσoυς εφηβικούς μελοδραματισμούς και κρίσεις ταυτότητας 

(«Όλοι οι συμμαθητές μου έχουν από την Ε’ Δημοτικού. Εγώ τι είμαι που δεν έχω;»).

Κοίταξα με λύσσα την οθόνη του κινητού. 

«Aντωνία», το όνομα της φίλης της που παραθερίζει σε γειτονικό σπίτι. Είπα προς στιγμήν να απαντήσω καταλλήλως (αλλά και να το εκτοξεύσω ηδονικά στον τοίχο) αλλά εν συνεχεία σκέφτηκα ότι αυτή θα ήταν η ταφόπλακα στη σχέση με το κατευθυνόμενο ιλιγγιωδώς προς τη βαθιά εφηβεία σπλάχνο μου. 

Toυλάχιστον η συσκευή βρισκόταν έξω από το δωμάτιό της. 

Θυμίζω ότι τον Ιούλιο του 2014 ένα 13χρονο κορίτσι από το βόρειο Τέξας ξύπνησε μέσα στη νύχτα από τη μυρωδιά καμένου. Το κινητό της είχε υπερθερμανθεί και λιώσει μέσα στα σεντόνια της.

Είµαι πλήρως συνειδητοποιηµένη. Με την απόκτηση του smartphone, η κόρη μου είναι και αυτή μια εκπρόσωπος της iGen (iΓενιάς) – ας μου επιτραπεί να υποκλέψω τον νεολογισμό της Τζιν Μ. Τουέντζ, καθηγήτριας της Ψυχολογίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμο του Σαν Ντιέγκο. 

Περιλαμβάνει κάπως αυθαίρετα τους γεννημένους μεταξύ 1995 και 2012. Μπροστά τους οι περίφημοι Μillennials (χονδρικά οι γεννημένοι από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 μέχρι το 2000) είναι κάτι σαν τους Homo Εrectus του Internet (γιατί το iPad έκανε την εμφάνισή του μόλις το 2010). Οσο για εμάς, τους περισσότερους γονείς εφήβων, τη Γενιά Χ δηλαδή (χονδρικά, μεταξύ 40 και 55 ετών), δεν είμαστε παρά θλιβερά απομεινάρια ενός αναλογικού κόσμου που παλεύουν να το «παίξουν» κάτι που δεν θα γίνουν ποτέ: ψηφιακά ιθαγενείς.

Σε άρθρο της στο «Atlantic» (Σεπτέμβριος 2017) με τίτλo «Have Smartphones Destroyed a Generation?» («Τελικά τα smartphones κατέστρεψαν μια ολόκληρη γενιά;»), η Τουέντζ εμφανίζεται κομιστής λίαν δυσοίωνων προβλέψεων. 

«Ακόμη και όταν ένα κοσμογονικό γεγονός – ένας πόλεμος, ένα τεχνολογικό άλμα, μια free συναυλία μέσα στη λάσπη – παίζει έναν θεμελιώδη ρόλο στη διαμόρφωση μιας ομάδας νέων ανθρώπων, δεν υπάρχει ένας και μοναδικός παράγοντας ικανός να καθορίσει μια ολόκληρη γενιά.

Τα στυλ γονεϊκότητας εξακολουθούν να αλλάζουν, όπως άλλωστε και η σχολική ύλη και η κουλτούρα, και αυτά μετρούν. 

Αλλά η ταυτόχρονη ανάδυση του smartphone και των social media έχει προκαλέσει σεισμική δόνηση μιας κλίμακας που έχουμε πολύ καιρό να δούμε, αν δηλαδή την έχουμε δει ποτέ. 

Υπάρχουν αδιάσειστες αποδείξεις ότι οι συσκευές που έχουμε εναποθέσει στα χέρια των νέων ανθρώπων έχουν βαρύτατες συνέπειες και τους καθιστούν σοβαρά δυστυχείς».

Κατάθλιψη, αποστέρηση ύπνου, απομόνωση (σε μια περίοδο που οι κοινωνικές δεξιότητες πρέπει να ακονίζονται), αποξένωση από τους γονείς (ο σημερινός έφηβος απλώς περιμένει πότε η μαμά θα βγει από το δωμάτιο για να μείνει μόνος με το smartphone του), «δεν θα ήταν υπερβολή να πεις ότι οι εκπρόσωποι της iGen βρίσκονται στο χείλος της χειρότερης κρίσης ψυχικής υγείας εδώ και δεκαετίες». 

Θυμίζω βέβαια και το άρθρο «Αre Teenagers Replacing Drugs With Smartphones?» («Mήπως οι έφηβοι αντικαθιστούν τα ναρκωτικά με τα smartphones τους;») πριν από λίγους μήνες στους «Νew York Times». Η Tουέντζ τα αναλύει όλα αυτά διεξοδικά στο βιβλίο της «iGen» (εκδ. Simon & Schuster) που μόλις κυκλοφόρησε.

Γονείς και ειδικοί τα έχουν χαμένα. Το να μεγαλώνεις έναν/μία εκπρόσωπο της iGen είναι σαν το stand up paddling (όταν καλείσαι να κωπηλατήσεις όρθιος επάνω σε μια σανίδα). Στέκεσαι αγέρωχος, πιάνεις το κουπί, σιγά σιγά, YOLO!, θα καταφέρεις να σταθείς όρθιος για κάμποση ώρα. 

Όμως ένα ελαφρύ ταρακούνημα, μια καινούργια app ή ένα εφηβικό swipe left και έχεις πέσει σε παντελώς αχαρτογράφητα νερά.

~ Παπαδημητρίου Λένα
Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino την Κυριακή 29 Αυγούστου 2017.
Αντικλείδι
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ἕξις, δευτέρα φύσις. - "Ηρωίνη από data"

Παιδιά και τεχνολογία: πώς οι οθόνες 

έγιναν η «ψηφιακή ηρωίνη» του σήμερα

"Το κλειδί είναι να αποτρέψεις τα παιδιά από το να κολλήσει σε οθόνες. Αυτό σημαίνει πραγματικά τουβλάκια αντί των ψηφιακών τους avatar, βιβλία αντί για tablets, φύση και άθληση αντί για τηλεόραση... Οι ψυχολόγοι καταλαβαίνουν πως η υγιής ανάπτυξη των παιδιών περιλαμβάνει επικοινωνία, δημιουργικό φανταστικό παιχνίδι και επαφή με τον αληθινό, φυσικό κόσμο. Ο εθιστικός κόσμος της οθόνης θαμπώνει και εμποδίζει αυτές τις διαδικασίες υγιούς ανάπτυξης".

Η Καλή Δασκάλα υποδέχτηκε τα παιδάκια για το ξεκίνημα της καινούριας χρονιάς.
Τα ήξερε τα παιδάκια, τα είχε και στην πρώτη Δημοτικού.
Τα αγαπούσε τα παιδάκια, τα περίμενε και τους έκανε και από ένα δωράκι στο καθένα, ένα σακουλάκι με δωράκια και από ένα γραπτό τρυφερό καλωσόρισμα.
Πέρασε μια βδομάδα και η Καλή Δασκάλα, διαπίστωσε ότι τα παιδάκια είχαν αλλάξει, δεν ήταν όπως τα άφησε πριν το καλοκαίρι. Προβληματίστηκε, έκανε τις δοκιμές της, και αποφάσισε να καλέσει τους γονείς των παιδιών.

Μαζεύτηκαν οι γονείς, είπαν τις ευχές τους και κάθισαν σοβαρά-σοβαρά να ακούσουν τι είχε να τους πει η Καλή Δασκάλα.

Η Δασκάλα, έδειχνε εξαρχής προβληματισμένη, στεναχωρημένη.
— Σας κάλεσα εδώ, επειδή θέλουμε να συζητήσουμε κάποια πράγματα, δηλαδή ένα πράγμα δύσκολο....
— ;;;
— Εφέτος, βλέπω, ότι τα παιδιά δεν μπορούν να συγκεντρωθούν. Τους μιλώ και μόλις διακόψω και ρωτήσω, να μου πουν τι λέγαμε λίγο πριν, με κοιτάζουν με απορία. Με κοιτάζουν, λες και δεν άκουσαν αυτά που έλεγα.
Προσπαθώ επανειλημμένα, αλλά κάθε φορά διαπιστώνω το ίδιο. Όλα τα παιδάκια, εκτός από ένα-δυο, είναι αφηρημένα. Δεν παρακολουθούν, χαζεύουν. 
Είναι έξυπνα παιδιά, αλλά χαζεύουν.
Γνωρίζω τα παιδιά και δεν μπορούσα να καταλάβω τι συνέβαινε.
Μέχρι κάποια στιγμή, έκανα να ανοίξω το PC, για να τους δείξω κάτι.
Τα παιδιά ήρθαν γύρω μου, άκουσαν με εκπληκτικό ενδιαφέρον ό,τι είπαμε και αποτύπωσαν πλήρως ό,τι τους έδειξα. Μετά από αυτό, όλα τα παιδιά μπορούσαν να αναπαράγουν κάθε πληροφορία που έμαθαν με το PC.
.........
— Αγαπητοί γονείς, τρομοκρατήθηκα, τα παιδιά διαπιστώνω ότι ζουν σε ένα άλλο κόσμο, στο κόσμο της ταμπλέτας, του κινητού τηλεφώνου, του υπολογιστή. Το είδα και το καλοκαίρι, νέοι γονείς με τα παιδάκια τους, στην παραλία, ο καθένας από ένα κινητό χωρίς καμία επαφή μεταξύ τους.
.........
— Αγαπητοί γονείς, για να καταλάβετε τον κίνδυνο, θα σας πω ότι, παλιά είχαμε το κάπνισμα, είχαμε τον αλκοολισμό, είχαμε τα ναρκωτικά, τώρα έχουμε αυτές τις συσκευές.
.........
— Είναι τέτοια η εξάρτησή τους, που πεθαίνουν.
Είναι τόσο μεγάλη η συνήθεια που χάνουν το ενδιαφέρον τους για οτιδήποτε άλλο.
Φτιάχνουν έναν άλλο κόσμο, που δεν έχει καμιά σχέση με την πραγματικότητα και ζουν μέσα σε αυτόν.
Χάνουν την κριτική σκέψη, αποβλακώνονται γίνονται ζόμπι.
.........
— Δεν θα πετάξουμε την τεχνολογία από τη ζωή των παιδιών μας, αλλά μην επιτρέπετε να κυριεύει τα παιδιά σας.
Να μιλάτε με τα παιδιά σας, να τα ρωτάτε και να περιμένετε τις απαντήσεις τους, να τα βοηθάτε στο να εκφράζουν τα συναισθήματά τους. Να βγαίνετε έξω, να παρατηρείτε μαζί τον κόσμο, να σχολιάζετε....
------------
Και μη νομίζετε ότι όλα αυτά γίνονται τυχαία. Ο πελάτης των συσκευών αυτών είναι το παιδί. Οι εταιρείες που τα κατασκευάζουν το παιδί μελετάνε. Όλος ο σχεδιασμός έχει ως στόχο το παιδί. Άπαξ και κέρδισε ως πελάτη το παιδί η εταιρεία, τελείωσε, πέτυχε.
Χτες στη Μόσχα νομίζω, εν αναμονή της κυκλοφορίας του νέου IPhone οι ουρές ήταν τεράστιες από μέρες. 
Μία θέση στην ουρά αναμονής, πουλιόταν στην μαύρη αγορά 3.000 ευρώ. Η θέση αναμονής, όχι η συσκευή.
Πρώτη εταιρεία υπολογιστών στον κόσμο, σε πωλήσεις είναι η Apple. Δεύτερη είναι η IBM. 
Η IBM είναι ένας γιγάντιος παγκόσμιος κολοσσός και βγάζει μεταξύ άλλων γιγάντιους παγκόσμιους υπολογιστές. 
Εεε, δεν έχει την πρώτη θέση η IBM, αλλά η Apple και αυτό από τα κινητούλια μόνο.

Σκεφθείτε πόσο χρήμα έχει επενδυθεί πάνω στην κατάκτηση των παιδιών και, αν δεν προλάβουμε, θα τα χάσουμε τα παιδιά μας.
Επειδή: Ἕξις, δευτέρα φύσις

Το Χαμομηλάκι

Η ζωή μας πίσω από μία οθόνη

Πόσες οθόνες υπάρχουν στη ζωή μας; 

Η τηλεόραση, ο υπολογιστής, το κινητό; 

Πόσες ώρες περνάμε πίσω από αυτές τις οθόνες; 

Πόσες από αυτές τις ώρες είναι δημιουργικές, μάς προσφέρουν νέες γνώσεις και ερεθίσματα, μας κάνουν καλύτερους ανθρώπους; 

Πώς αισθανόμαστε όταν - επιτέλους - ξεκολλήσουμε από αυτές τις οθόνες;
Συνήθως έχουμε αδειάσει. Υπάρχει ένα αίσθημα κενότητας μέσα μας. Δεν έχουμε αντλήσει τίποτα το ουσιαστικό ∙ αντιθέτως, έχουμε σπαταλήσει όλη μας την ενέργεια και πλέον δεν υπάρχει διάθεση για τίποτα καινούριο.

Στις οθόνες αυτές, διαδραματίζονται οι - ψεύτικες συνήθως - ζωές των άλλων. Οι διαφημίσεις, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, οι σειρές, οι εκπομπές, τα μέσα μαζικής «επικοινωνίας» παρουσιάζουν τις εξιδανικευμένες ζωές των άλλων. Ονειρικές διακοπές, πεντακάθαρα, υπερπολυτελή σπίτια, ιδανικές σχέσεις, αγαπημένες οικογένειες, χαμόγελα και όλα αυτά εξαφανίζονται μόλις σβήσουν τα φλας και οι κάμερες.
Βγαίνουμε για να συναντήσουμε φίλους και κατά το μεγαλύτερο μέρος της συνάντησης είμαστε κολλημένοι στην οθόνη του κινητού – μήπως χάσουμε τις εξελίξεις!

Περνάμε τη ζωή μας παρακολουθώντας τις ζωές των άλλων. 

Και η δική μας ζωή πού βρίσκεται; 

Υπάρχει, συνεχίζεται ή βιώνεται παθητικά; 

Εξελίσσεται ή θα παραμείνουμε απλοί θεατές ακόμα και της δικής μας ζωής; 

Έχουμε γίνει παθητικοί δέκτες των αλλαγών, των εξελίξεων, των καταστάσεων. Δεχόμαστε ό,τι συμβαίνει χωρίς αντίδραση, χωρίς αμφισβήτηση. Τι μας συμβαίνει; Ποια είναι η πραγματική δύναμη που έχουν αυτά τα μέσα τεχνολογίας;
Δεν είναι λίγοι αυτοί που έχουν αποφασίσει να κλείσουν δια παντός αυτές τις οθόνες και να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους.

Οι ζωές των άλλων δεν θα μας αλλάξουν, δεν θα μας εξελίξουν, δεν θα μας προσφέρουν αγάπη, αλληλεπίδραση, γέλιο, ευτυχία.

Ας αποφασίσουμε να σβήσουμε τις οθόνες, να σηκωθούμε από τον καναπέ, να δημιουργήσουμε ενεργά τη ζωή μας. 
Ας μην αφήσουμε άλλο λεπτό να περάσει με ανούσιες παρακολουθήσεις οθονών
πηγη

ΜΥΓΔΑΛΙΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ