Το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα

Το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα, η θεωρία της αυτοεκπληρούμενης προφητείας και η στάση των εκπαιδευτικών απέναντι στους μαθητές τους

    Το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα αποτελεί μία παιδαγωγική θεωρία η οποία βασίζεται σε ένα πείραμα: αυτό του καθηγητή R. Rosenthal, που έκανε το 1968 σε συνεργασία με τον L. Jacobson.

    Οι δυο τους, επισκέφτηκαν ένα σχολείο μιας φτωχής περιοχής του Chicago και εφάρμοσαν σε 18 τάξεις ένα μη λεκτικό τεστ νοημοσύνης, το οποίο ονόμασαν οι ίδιοι: The Harvard Test of Inflected Acquisition. 

Υποτίθεται πως αυτό το τεστ θα έδειχνε ποια παιδιά μελλοντικά θα γινόταν ιδιοφυίες, ποια ήταν δηλαδή εξαιρετικά προικισμένα από άποψη νοημοσύνης.

    Με εντελώς τυχαίο τρόπο επέλεξαν το 20% των παιδιών των 18 τάξεων, για να τα «χρίσουν» ως εξαιρετικά ευφυή και είπαν στους δασκάλους τους πως αυτά τα παιδιά θα «άνθιζαν» μέσα στους επόμενους 8 μήνες που θα ολοκληρωνόταν η σχολική χρονιά. Τάχα το προέβλεψε το τεστ. Ωστόσο, η διαφορά αυτών των παιδιών από τα άλλα, στην πραγματικότητα υπήρχε μόνο στο μυαλό των δασκάλων τους. Κι όμως…

    Όταν οι οχτώ μήνες πέρασαν, τα τυχαία επιλεγμένα παιδιά εξετάστηκαν με το ίδιο τεστ που είχε χρησιμοποιηθεί και στην αρχή και βρέθηκε να έχουν κάνει σημαντικότατη πρόοδο! Πράγμα το οποίο εξηγεί τον ρόλο των προσδοκιών του περιβάλλοντος, των δασκάλων εν προκειμένω, στην νοητική ανάπτυξη των παιδιών. Οι ερευνητές ονόμασαν αυτό το φαινόμενο Pygmalion effects in the classroom, δανειζόμενοι τον μύθο του βασιλιά της Κύπρου Πυγμαλίωνα, που ερωτεύτηκε το άγαλμα της κοπέλας που ο ίδιος έφτιαξε (σύμφωνα τουλάχιστον με τον Οβίδιο).

    Το τεστ έγινε ξανά μετά από δύο χρόνια και τα παιδιά αυτά εξακολουθούσαν να έχουν το προβάδισμα, σε σχέση με τα παιδιά της ομάδας ελέγχου, για τα οποία δεν έγινε καμία πρόβλεψη σχετικά με την νοητική τους εξέλιξη. Σκοπός του πειράματος ήταν να αποδείξει πως η πραγματικότητα, μπορεί να επηρεαστεί απ’ τις προσδοκίες των άλλων και περιττό να πούμε, ότι το αποτέλεσμα δικαίωσε πανηγυρικά τους δύο ερευνητές. Από τότε ακολούθησαν πολλές έρευνες και βρέθηκαν κι άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τους δασκάλους και τους οδηγούν να σχηματίσουν θετική γνώμη για ένα παιδί και να το βοηθήσουν περισσότερο από ένα άλλο, όπως για παράδειγμα η εξωτερική εμφάνιση.

    Το παραπάνω πείραμα αν και αποτέλεσε περισσότερο ένα σημαντικό εύρημα στο τομέα της παιδαγωγικής και της διδακτικής θεωρίας για τους εκπαιδευτικούς περισσότερο, οι οποίοι μπορεί και άθελα τους, λόγω των αντιλήψεων τους για τους μαθητές τους να επηρεάζουν όχι μόνο την νοητική τους ανάπτυξη και την μαθησιακή και γνωστική τους επίδοση, αλλά και την ανάπτυξη του χαρακτήρα και της προσωπικότητας τους και γενικώς, μπορούν να καταλήξουν να επηρεάζουν ολόκληρη την μετέπειτα ζωή τους. Γι’ αυτό τον λόγο, ένας εκπαιδευτικός πρέπει να έχει συνείδηση του έργου του και της επίδρασής τους στους μαθητές του.

    Το παραπάνω φαινόμενο του Πυγμαλίωνα έχει άμεση σχέση με την ψυχολογική θεωρία της Αυτοεκπληρούμενης προφητείας, η οποία υποστηρίζει ότι όταν ένας άνθρωπος έχει μία συγκεκριμένη άποψη για ένα άλλον άνθρωπο, ο οποίος βρίσκεται στο ίδιο περιβάλλον μαζί του και υπάρχει μία αλληλεπίδραση μεταξύ τους, τελικά ο δεύτερος άνθρωπος καταλήγει να συμπεριφέρεται σύμφωνα με την αντίληψη του πρώτου. 

    Αυτός ο νόμος της αυτοεκπληρούμενης προφητείας είναι πολύ σημαντικός και αν όλοι μας σκεφτούμε πόσο μπορεί να επηρεάζουν οι αντιλήψεις μας και κυρίως οι στερεοτυπικές απόψεις μας τους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω μας, θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι όλοι μας πρέπει να καταλήγουμε σε συμπεράσματα πολύ προσεκτικά, ειδικά όσον αφορά άλλα άτομα τους περιβάλλοντος μας.

    Για παράδειγμα, αν κάποιοι γονείς ή δάσκαλοι…σύμφωνα και με το παραπάνω φαινόμενο του Πυγμαλίωνα…και λέμε γονείς και δασκάλους γιατί είναι απ’ τα πιο σημαντικά πρόσωπα στην ζωή ενός παιδιού… αν, λοιπόν, οι γονείς ή οι δάσκαλοι ενός παιδιού θεωρούν ότι το παιδί είναι αφελές ή ανώριμο, καταλήγουν να τους συμπεριφέρονται ανάλογα με αυτή τους την αντίληψη… οπότε καταλήγουμε σε έναν φαύλο κύκλο… και το παιδί καταλήγει να συμπεριφέρεται και να ενεργεί με βάση της παραπάνω άποψης των δικών του ανθρώπων.

    Όλοι μας αν σκεφτούμε την δική μας ζωή ή των ανθρώπων που μας περιβάλλουν, ίσως βρούμε μία ανάλογη ιστορία ενός ανθρώπου που οι αντιλήψεις των άλλων επηρέασαν τόσο πολύ τη ζωή του και τη συμπεριφορά του. Βέβαια, επειδή μιλάμε με ψυχολογικούς κυρίως όρους πολλές φορές αυτή η επιρροή να είναι συγκαλυμμένη και να μην μπορούμε να αντιληφθούμε τι επηρεάζει πιο πολύ, το ένα ή το άλλο. Δηλαδή, επηρεάζει η αντίληψη την συμπεριφορά των ανθρώπων ή η συμπεριφορά την αντίληψη των ανθρώπων;

    Σαν συμπέρασμα απ’ την παραπάνω ανάλυση, θα μπορούσαμε να πούμε ότι όλοι μας πρέπει να είμαστε πιο προσεκτικοί στην δημιουργία εντυπώσεων και αντιλήψεων για τους άλλους ανθρώπους γύρω μας, διότι αυτές οι απόψεις μας μπορούν, άθελά μας πολλές φορές, να επηρεάζουν την συμπεριφορά, τον χαρακτήρα και την προσωπικότητα των άλλων ανθρώπων. Ειδικά αν οι συγκεκριμένοι άνθρωποι αποτελούν άμεσο πλαίσιο για εμάς, όπως οικογένεια, φίλοι, συγγενείς, συνεργάτες, κτλ…, οι αντιλήψεις που διαμορφώνουμε γι’ αυτούς μπορούν να τους κάνουν να συμπεριφέρονται πολύ διαφορετικά από τον χαρακτήρα τους και να διαμορφώνουν την προσωπικότητά τους με βάση τις δικές μας αντιλήψεις και στερεοτυπικές ιδέες.

e-didaskalia.blogspot.com
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Το Φαινόμενο της Σειράς Γέννησης των Παιδιών / Birth Order Traits

🌼 Με επιφύλαξη μελετάμε τέτοιου είδους θεωρίες, καθόσον συνεχώς δημοσιεύονται άλλες που αντικρούουν προηγούμενες. Κάποια στοιχεία κρίναμε χρήσιμα, εξ ου και η ανάρτηση 🌼 

Η θέση που έχουν τα παιδιά στην οικογένεια καθορίζει και τους ρόλους που θα αναλάβουν στην πορεία της ζωής τους.

Ο Walter Toman το 1976 ανέφερε το εξής: « …πιστεύω ότι δεν υπάρχει πιο σημαντικό μεμονωμένο δεδομένο από το να γνωρίζεις την οικογενειακή σειρά των ανθρώπων στις παρούσες και παρελθούσες γενεές…».

BIRTH ORDER: A PHENOMENON IN SEARCH OF AN EXPLANATION

Birth Order Traits

Ο Walter Toman (1961), στα πλαίσια της συστημικής προσέγγισης και στο πεδίο της οικογενειακής θεραπείας ήταν αυτός που επηρέασε περισσότερο µε τις ιδέες του για το ‘’φαινόμενο της σειράς γέννησης των αδελφών’’. 

Ήταν ένας από τους πρώτους που ανακάλυψε τη σχέση ανάµεσα στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και στη σειρά γέννησης των αδελφών.

Σύµφωνα µε τις απόψεις που διατύπωσε, τα πρωτότοκα παιδιά είναι αυτά που συνήθως αναλαμβάνουν να βοηθήσουν ή και να αναθρέψουν τα αδέρφια τους. Τα παιδιά αυτά έχουν στο αξιακό τους σύστηµα πιο έντονη την έννοια του χρέους, του «σωστού» και του «λάθους», και του «καλού» και του «κακού» (parentification).
..............
... συχνά αισθάνεται πως είναι ξεχωριστό και πως φέρνει σημαντική ευθύνη για τη διατήρηση της οικογενειακής ευτυχίας. Η συμπεριφορά του πρωτότοκου παιδιού διαµορφώνεται ανάλογα µε το ποια ήταν η στάση των πρωτότοκων στις οικογένειες καταγωγής των δύο συζύγων.

.............
Το πρωτότοκο παιδί επίσης διακατέχεται και από μια αίσθηση µοναδικότητας η οποία παύει να ισχύει κάποια στιγµή µε την έλευση του δεύτερου παιδιού. Έχει παρατηρηθεί σε διάφορες έρευνες ότι τα πρωτότοκα παιδιά υιοθετούν συχνότερα το ρόλο του προστάτη και το ρόλο του αρχηγού.
..............
Το δεύτερο παιδί συχνά χρειάζεται να εξασκηθεί περισσότερο από το πρώτο στο να είναι υπεύθυνο και παίρνει οικογενειακές αποφάσεις µε µικρότερη συχνότητα. 

Αισθάνεται συνήθως περισσότερη ανεμελιά, το βαραίνουν λιγότερο οι οικογενειακές ευθύνες και τρέφει λιγότερο σεβασμό για την εξουσία και τις συμβατικότητες.

................
... συνήθως, αποκτά τα χαρακτηριστικά εκείνα που δεν έχει ο πρώτος αδελφός προκειμένου να αποκτήσει τον έπαινο και αντιµετωπίζεται πάντα από τους γονείς του µε µεγαλύτερη επιείκεια και σύνεση καθώς οι γονείς μεγαλώνοντας το πρώτο παιδί έχουν χαλαρώσει αρκετά.

Το μεσαίο παιδί έχει μια ιδιαίτερη θέση στην σειρά των αδελφών κι αυτό γιατί δεν απολαμβάνει την προτίµηση που χαίρει ο πρώτος, αλλά ούτε και την προστασία και τη φροντίδα που τυγχάνει ο µικρότερος. 

Ένα τέτοιο παιδί μπορεί να γλιτώσει από τις πιέσεις που ασκούνται προς τα μεγαλύτερα ή τα μικρότερα παιδιά, αλλά πρέπει να προσπαθήσει ιδιαίτερα για να το προσέξουν.

Αρκετά συχνά το παιδί αυτό έχει ένα μεγάλο κύκλο γνωριμιών και συνήθως δημιουργεί στενές προσωπικές σχέσεις. Πολλές φορές αισθάνεται κατωτερότητα συγκριτικά µε τον μεγάλο αδελφό και για αυτό έχει µάθει διαρκώς να διεκδικεί τα σκήπτρα του πρωτότοκου. Αυτονόητο είναι ότι τα μεσαία παιδιά έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά µε τα δευτερότοκα.

Όσον αφορά το υστερότοκο παιδί, αυτό τείνει να δέχεται βοήθεια και να είναι περισσότερο εξαρτημένο. Έχει σημειωθεί ότι μπορεί να είναι περισσότερο επαναστάτης, αντιτίθεται στην εξουσία και να αμφισβητεί το κατεστηµένο. 

Είναι πολύ κοινωνικό και ανοιχτό σε νέες εμπειρίες και νέες γνωριµίες. 

Λέγεται, ότι το µικρό παιδί μοιάζει µε το μοναχοπαίδι και το δευτερότοκο παιδί μοιάζει µε το υστερότοκο αν οι γονείς του αποφασίσουν να µην κάνουν άλλα παιδιά.

Προσπαθεί να ξεπεράσει µε διάφορα τεχνάσματα τα προηγούμενα αδέλφια του και, προκειμένου να το πετύχει αυτό, γίνεται εξαιρετικά εφευρετικό και επινοητικό. Συνήθως, έχει την τάση να εντρυφεί σε εκείνα τα ενδιαφέροντα και να καταπιάνεται µε δραστηριότητες που κανένας άλλος δεν έχει ασχοληθεί έως τώρα.

Το μοναχοπαίδι: Μοιάζει πάρα πολύ µε το πρωτότοκο στην προσοχή που αντλεί από τους γονείς τους και από τους άλλους. Συνήθως το παιδί αυτό, έχει υψηλά επίπεδα αυτοεκτίμησης, κινήτρων και ακαδημαϊκών επιδόσεων. 

Είναι ανεξάρτητο και κοινωνικά έχει την τάση να µην εµπλέκεται µε ζέση στις διάφορες σχέσεις. 

Έχει τη τάση να είναι πιο ανεξάρτητο κοινωνικά, να συμπεριφέρεται σαν μεγαλύτερο από την ηλικία του και ίσως λόγω της προστατευτικότητας των γονιών του να είναι πιο αγχώδες.

Εκτός από τα χαρακτηριστικά όμως του κάθε παιδιού με βάση την σειρά της γέννησης του, θεωρείται ότι η σειρά γέννησης των παιδιών παίζει κάποιο ρόλο και στην μετέπειτα επιλογή του συντρόφου.
.............
ολόκληρο το άρθρο εδώ: psychologynow
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι