Η «Καλύβα του Μπαρμπα-Θωμά» και η συγγραφέας της

Kατεβάστε ολόκληρο το τεύχος σε μορφή pdf.

Συμπίεση RAR

Η Χάριετ Μπίτσερ-Στόου

   

Μπορεί ένα βιβλίο να δουλέψει αποφασιστικότερα για την κατάργηση της δουλείας απ' ό,τι όλη η καλή θέληση του κόσμου;
Αν μιλάμε για τη μνημειώδη «Καλύβα του Μπαρμπα-Θωμά», μπορεί και παραμπορεί!Γιατί το βιβλίο που αποτύπωσε παραστατικά τα δεινά της ανθρώπινης δουλείας και την οδύσσεια των βασανισμένων σκλάβων θα γινόταν εμβληματικό για τη ρητορεία υπέρ της κατάργησης της σκλαβιάς, με το κοινό του Βορρά να το αγκαλιάζει ολόψυχα και τους Νότιους να το αναθεματίζουν.
Ο «Μπαρμπα-Θωμάς» θα έκανε μάλιστα τόσους και τόσους ανθρώπους που έβλεπαν με αποτροπιασμό την κακομεταχείριση των δούλων να νιώσουν την ανάγκη να δραστηριοποιηθούν για την απελευθέρωσή τους.

 

Κι όταν λίγα χρόνια αργότερα θα ξεσπούσε ο αμερικανικός εμφύλιος Βορρά-Νότου, οι αναγνώστες του πονήματος της Μπίτσερ-Στόου ήξεραν πια από πρώτο χέρι γιατί πολεμούν υπέρ της άρσης της δουλείας.
Όλα ξεκίνησαν βέβαια όταν μια γυναίκα ταγμένη στον δίκαιο αγώνα της ελεύθερης ζωής αποφάσισε να συγκινήσει το αμερικανικό κοινό...

Πρώτα χρόνια
Η Χάριετ Ελίζαμπεθ Μπίτσερ γεννιέται στις 14 Ιουνίου 1811 στο Κονέκτικατ των ΗΠΑ ως ένα από τα 13 παιδιά της οικογένειας του θρησκευτικού λειτουργού Λάιμαν Μπίτσερ και της συζύγου του, η οποία πέθανε ωστόσο όταν η Χάριετ ήταν ακόμα παιδί. Η μικρή προοδευτική κοινότητα όπου μεγάλωσε η Μπίτσερ ήταν μάλιστα από τις πιο «πολιτισμένες» της περιοχής, με την ίδια να αναθρέφεται μέσα σε ένα περιβάλλον ανθρώπων του πνεύματος και διανοουμένων: οι 7 αδερφοί της θα γίνονταν ιερείς, ενώ η αδελφή της Ισαβέλα ήταν μια από τις ηγετικές μορφές του φεμινιστικού κινήματος. Τη μεγαλύτερη επίδραση στη Χάριετ θα ασκούσε ωστόσο η μεγαλύτερη αδελφή της Κάθριν, που ήταν συγγραφέας και δασκάλα και θα διαμόρφωνε με την επιρροή της τις κοινωνικές στάσεις της μικρής.

Η Χάριετ γράφεται στο σχολείο που «έτρεχε» η αδελφή της Κάθριν, λαμβάνοντας τη βασική εκπαίδευση που προοριζόταν συνήθως για τα αγόρια. Σε ηλικία 21 ετών, μετακομίζει με τον πατέρα της στο Σινσινάτι του Οχάιο, με τον ίδιο να λειτουργεί στην τοπική εκκλησία.

Ο Λάιμαν Μπίτσερ ήταν ισχυρός πολέμιος του αποτρόπαιου θεσμού της δουλείας και είχε διατυπώσει δημόσια την αντίθεσή του κατά το κύμα ταραχών υπέρ της κατάργησης της δουλείας που έπληξαν το Σινσινάτι το 1836. Οι απόψεις του και ο τρόπος που μεγάλωσε τα παιδιά του θα είχαν μεγάλη επίδραση στην πολιτική τους σκέψη, με τη Χάριετ να βρίσκει κι άλλους ομοϊδεάτες στην τοπική λογοτεχνική ένωση της πόλης. Εκεί γνωρίζει τον δάσκαλο σεμιναριακών μαθημάτων Κάλβιν Έλις Στόου, με τον οποίο ερωτεύεται κεραυνοβόλα.

Το ζευγάρι παντρεύεται στις 6 Ιανουαρίου 1836 και μετακομίζει λίγο αργότερα σε μια εξοχική κατοικία στο Μέιν, όπου θα αποκτήσει τελικά 7 παιδιά...

Η «Καλύβα του Μπαρμπα-Θωμά»

Η Χάριετ δεν μοιραζόταν με τον σύζυγό της μόνο κοινά λογοτεχνικά ενδιαφέροντα, αλλά και την ίδια απέχθεια για τη δουλεία. Από την αρχή σχεδόν του κοινού συζυγικού τους βίου, κρύβουν πρόθυμα στο σπίτι τους φυγάδες σκλάβους και τους βοηθούν στο δράμα τους με όποιον τρόπο μπορούν.

Το 1850 ωστόσο το Κογκρέσο περνά τροπολογία που απαγόρευε κάθε βοήθεια στους φυγάδες δούλους, με άλλες διατάξεις του νόμου να προκαλούν ανατριχίλα τόσο στους λευκούς πολέμιους της δουλείας όσο και στις κοινότητες των Αφρο-Αμερικανών του Βορρά. Η Στόου αποφασίζει ότι είναι ώρα να δράσει και ο καλύτερος τρόπος να το κάνει είναι μέσω της λογοτεχνίας: η αναπαράσταση της δουλείας σε λογοτεχνικό πλαίσιο γίνεται το όχημα του αγώνα της, βασίζοντας τη δουλειά της στη ζωή του Josiah Henson αλλά και στις δικές της μνήμες και παρατηρήσεις.

Τον Ιούνιο του 1851 λοιπόν δημοσιεύει το πρώτο κεφάλαιο του μυθιστορήματος που θα γινόταν κατόπιν γνωστό ως «Καλύβα του Μπαρμπα-Θωμά» στην εφημερίδα της Ουάσιγκτον «National Era» (τα κεφάλαια εκδίδονταν εβδομαδιαία από τις 5 Ιουνίου 1851 μέχρι την 1η Απριλίου 1852), που είχε ήδη εγκαινιάσει μια μεγάλη καμπάνια υπέρ της κατάργησης της δουλείας.

Στην επιστολή που έστειλε στον εκδότη της εφημερίδας ενημερώνοντάς τον για την πρόθεσή της, δηλώνει: «Νιώθω πλέον ότι ο καιρός έχει...

Tα παιδιά μπορούν να είναι ευτυχισμένα και με λίγα

Κάποια στιγμή, αφού το έχεις βομβαρδίσει με μία σειρά από «όχι» για επιθυμίες που εξαργυρώνονται σε χρήμα και για τις οποίες μέχρι πρότινος του έλεγες εύκολα «ναι», θα βρεθείς αντιμέτωπη με την εύλογη απορία του παιδιού σου:
«δηλαδή τώρα είμαστε φτωχοί;».
Και τότε τι θα απαντήσεις;

Η ψυχολόγος – παιδοψυχολόγος Αλεξάνδρα Καππάτου, εξηγεί πως και γιατί είναι απαραίτητο να μιλήσουμε στα παιδιά μας για την οικονομική κρίση χωρίς δισταγμούς και φόβους αλλά με περίσσεια σοφία!

Θεωρείτε σωστό να μεγαλώνουμε ένα παιδί αποσιωπώντας το θέμα της κρίσης;
Πιστεύω ότι είναι πέρα για πέρα λάθος και παράλληλα εξωπραγματικό. Δεν υπάρχει ελληνική οικογένεια που δεν την έχει αγγίξει η κρίση. Τα παιδιά, εξάλλου, έχουν ήδη σχηματίσει μια εικόνα αφού πλέον διανύουμε τον τέταρτο χρόνο της.

Και πως ακριβώς μιλάμε στα παιδιά για την κρίση;
Είναι σημαντικό να μιλήσουμε με τρόπο που να μπορεί να καταλάβει το παιδί ανάλογα με την ηλικία του, αποφεύγοντας τα αρνητικά μηνύματα. Σ’ ένα παιδί προσχολικής ηλικίας μπορούμε να εξηγήσουμε ότι έχουμε πλέον λιγότερα χρήματα κι ότι μπορούμε να παίρνουμε παιχνίδια μόνο κάποιες φορές το χρόνο π.χ. στις γιορτές, αντί να του πούμε ότι δεν έχουμε πια χρήματα για παιχνίδια.
Στα μεγαλύτερα παιδιά μπορούμε να δώσουμε περισσότερες λεπτομέρειες και παράλληλα να τα ενθαρρύνουμε να γίνουν συμμέτοχοι και βοηθοί μας στην προσπάθεια για εξοικονόμηση χρημάτων. Παράλληλα το παιδί πρέπει να αισθάνεται ότι οι γονείς του συνεχίζουν να το στηρίζουν. Ο καθησυχασμός είναι το πιο σημαντικό κομμάτι σ’ αυτή τη συζήτηση γιατί το παιδί δεν πρέπει να νιώσει ότι διασαλεύεται η ασφάλειά του.

Και τι δε λέμε;
Παρ' όλο που το παιδί πρέπει να γνωρίζει για την κρίση, θα πρέπει να το προστατεύουμε από μηνύματα και συζητήσεις που μπορεί να του προκαλέσουν ανησυχία , άγχος ή απογοήτευση. Γι’ αυτό καλό είναι να το κρατάμε μακριά από τις ειδήσεις της τηλεόρασης κι από συζητήσεις ενηλίκων. Εκφράσεις όπως «δεν έχουμε λεφτά» «θα πεινάσουμε» , «θα μείνουμε στο δρόμο», «θα καταστραφούμε» που χαρακτηριστικά αναφέρονται μπορεί να αναστατώσουν το παιδί και να του δημιουργήσουν μεγάλη ανασφάλεια η οποία μπορεί να μην εκφραστεί με λόγια αλλά να μεταφερθεί σε σύμπτωμα όπως φοβίες, άγχος, ευερεθιστότητα, ανυπακοή, επιθετικότητα, δυσκολία στον ύπνο….

Πρέπει τα παιδιά να είναι ενήμερα για την ανεργία του γονιού;
Είναι αδύνατον να κρύψουμε προβλήματα όπως η ανεργία. Εξηγούμε όμως ότι η απόλυση είναι κάτι που συμβαίνει πλέον σε πολλούς ανθρώπους που είναι άξιοι και ικανοί επειδή οι εταιρείες δεν έχουν χρήματα να τους πληρώνουν....
Αν όμως ο γονιός βιώνει απογοήτευση ή θλίψη ή αναξιότητα επειδή δε δουλεύει, το παιδί θα το αντιληφθεί και ενδεχομένως να το μεταφράσει με το δικό του τρόπο. Είναι σημαντικό επομένως να του δείξουμε ότι συνεχίζουμε να προσπαθούμε για τα καλύτερο και να το διαβεβαιώσουμε ότι τα πράγματα θα αλλάξουν. Να καταλάβει ότι η οικογένεια είναι ενωμένη κι ότι όλοι προσφέρουν με τον τρόπο τους.

Τι γίνεται όταν αντιστρέφονται οι ρόλοι λόγω κρίσης και η μαμά δουλεύει κι ο μπαμπάς μένει σπίτι;
Η αλήθεια είναι πως όταν ο μπαμπάς δεν εργάζεται τα πράγματα είναι πιο δύσκολα γιατί αυτό συγκρούεται με το παραδοσιακό πρότυπο σύμφωνα με το οποίο ο άντρας αξίζει μόνο όταν είναι κουβαλητής. Η υποστήριξη του ενός προς τον άλλον και η καλή συνεργασία είναι πολύ σημαντικές. Ο άντρας θα πρέπει να καταλάβει ότι μπορεί να προσφέρει στην οικογένειά του και με άλλους τρόπους εκτός των οικονομικών. Η σύντροφός του απ’ την άλλη, δε θα πρέπει να τον υποβιβάζει και να του στερεί ρόλους ή πρωτοβουλίες. Είναι μια ευκαιρία άλλωστε τα παιδιά να δουν και τον μπαμπά στο σπίτι, έχοντας ενεργό ρόλο στη καθημερινότητά τους.

Τα παιδιά άνω των 10 είναι μια γενιά που μεγάλωσε σε μια κοινωνία αφθονίας. Τώρα όμως έρχονται αντιμέτωπα με μια ανατροπή που τα προβληματίζει…
Πράγματι… Ερωτήσεις όπως «Γιατί μαμά δεν κάνουμε πάρτι στο παιδότοπο;» ή «γιατί τώρα δεν αγοράζουμε ακριβά ρούχα» ή «βαρέθηκα να μου λέτε ότι δεν έχουμε αρκετά λεφτά» είναι αναμενόμενες .
Θα πρέπει να εξηγήσουμε ότι αυτοί οι νέοι περιορισμοί έχουν να κάνουν με τις περικοπές στους μισθούς , αφορούν τους περισσότερους και οι αλλαγές αποτελούν μέρος της ζωής. Αν εμείς οι γονείς προσαρμοστούμε και αποκτήσουμε την ευελιξία που απαιτείται , τότε δεν υπάρχει πρόβλημα με τα παιδιά μας.

Ένα παιδί μπορεί να είναι ευτυχισμένο σε μια οικογένεια χωρίς πολλά;
Υπάρχουν δραστηριότητες, όπως το παιχνίδι, η επαφή με τους συνομηλίκους καθώς και η ανάπτυξη της επικοινωνίας μαζί τους που δεν κοστίζουν, επενεργούν θετικά στο ψυχισμό τους και τους δίνουν μεγάλη χαρά.

Κι αν δεν έχουμε λεφτά να πάμε διακοπές;
Και πάλι μπορούμε να περάσουμε καλά! Ένα παιδί μπορεί να έχει ένα ευτυχισμένο και χαρούμενο καλοκαίρι αν πηγαίνει στη παιδική χαρά για να παίξει, μ’ ένα περίπατο ή μ’ ένα μπάνιο σε μια κοντινή παραλία αρκεί να είναι με τους γονείς του. Τα παιδιά δεν χρειάζονται ακριβά ξενοδοχεία με πισίνες, ταξίδια στο εξωτερικό ή παραλίες σε κοσμοπολίτικα νησιά για να περάσουν καλά.
Θα έχετε παρατηρήσει πως τα μικρά παιδιά μπορεί να είναι περιτριγυρισμένα από παιχνίδια όμως προτιμούν να παίξουν με κατσαρολικά , με το χώμα ή την άμμο. Για πολλά χρόνια εξάλλου οι γονείς, εστιάζοντας στις υλικές ανάγκες δεν κάλυπταν τα παιδιά τους συναισθηματικά. Τα παιδιά μεγάλωναν σε άδεια σπίτια με ελλιπή γονική παρουσία.

Πιστεύετε ότι η κρίση θα μας βοηθήσει να ξαναβρούμε τη χαμένη επαφή μέσα στην οικογένεια;
Αυτή η αναγκαστική απομάκρυνση από τον καταναλωτισμό θα μπορούσε να αποτελέσει χρυσή ευκαιρία να έλθουμε πιο κοντά στον εαυτό μας και να ανακαλύψουμε άλλους τρόπους ευτυχίας που τους έχουμε θάψει βαθιά.
...............................

Συνέντευξη στη Φλώρα Κασσαβέτη
akappatou.gr
περισσότερα εδώ

π. Σάββας Κυράζογλου: «Χρώματα η αγάπη δε γνωρίζει»

Οταν φέρνει κανείς στον νου τις λέξεις μουσική, στίχοι και τραγούδι, ίσως το τελευταίο πράγμα που σκέφτεται είναι ότι «κρύβουν» έναν ιερέα τραγουδοποιό.
Κι όμως, ένας νεαρός παπάς από την Καβάλα, αυτοδίδακτος μουσικός, έχει μετατρέψει τις νότες σε γλώσσα επικοινωνίας του, μιλάει στις ψυχές των ανθρώπων μέσα από στίχους και μελωδίες, «διαμαρτύρεται» με ό,τι βασανίζει τα παιδιά και «κατακλύζει» το YouTube με τις μουσικές δημιουργίες του.

Ο 35χρονος πάτερ Σάββας Κυράζογλου, που διακονεί στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Παληού, έχει τραγουδήσει για τον καρκίνο, τον πόλεμο, την ασθένεια και την αγάπη.

Πριν από ενάμιση μήνα «επέστρεψε» με νέο οπτικοποιημένο τραγούδι του, με τίτλο «Χρώματα η αγάπη δεν γνωρίζει».

Είναι ένα ντουέτο με τον μόλις τεσσάρων ετών Αγγελο Σαββίδη, που ερμηνεύει σε δύο γλώσσες, στα ελληνικά και τα ρωσικά το ρεφρέν: «Μη στεναχωριέσαι, εγώ σ' αγαπώ, τι κι αν σ' άλλη γλώσσα θα σου το πω, θα είμαι στο πλευρό σου όσο θα ζω. Την πιο γλυκιά αγκαλιά για σένα κρατώ. Χρώματα η αγάπη δεν γνωρίζει, το χρώμα σου απόψε έχω κι εγώ».Τα τραγούδια του νεαρού ιερέα μετρούν δεκάδες χιλιάδες θεάσεις στο YouTube.

«Η μουσική είναι η δική μου αυτοσχέδια προσευχή μετά τις καθιερωμένες προσευχές της Αγίας Εκκλησίας μας. Σεβόμενος την παράδοσή της προσπαθώ να περάσω μηνύματα με το ταλέντο που απλόχερα μου χάρισε ο Κύριος, ώστε να εξωτερικεύω τα συναισθήματά μου» τόνισε ο ίδιος μιλώντας στην «Espresso» και πρόσθεσε: «Το ένα τραγούδι διαδεχόταν το άλλο, ώσπου πήρα την απόφαση να τα ενορχηστρώσω και να τα ερμηνεύσω συγκεντρώνοντάς τα σε ένα CD. Σήμερα αυτό το CD είναι πραγματικότητα σε στίχους, μουσική και ερμηνεία δική μου. Ενα CD εκκλησιαστικού - κατηχητικού χαρακτήρα για μικρούς και μεγάλους, αφιερωμένο όμως με εξαιρετική αγάπη στα παιδιά, στα παιδιά όλου του κόσμου! Κι αυτός είναι ο τίτλος που φέρει, "Ολου του κόσμου τα παιδιά είναι παιδιά μας"».Ο ιερέας έχει φτιάξει ιστοσελίδα για την προώθηση της προσπάθειάς του, μέσα από την οποία μπορεί κάποιος να ακούσει τα τραγούδια ή να προμηθευθεί το CD, να δει φωτογραφίες και βίντεο από τις δραστηριότητες και εκδηλώσεις που έχουν γίνει. «Με αγάπη δημιουργήσαμε και την ιστοσελίδα worldschildren-ourchildren.gr, τη σελίδα μας στο facebook, worldschildren.ourchildren και το κανάλι μας στο YouTube (worldschildrenfr)» αναφέρει. Μάλιστα γνωστοί καλλιτέχνες έχουν ερμηνεύσει τραγούδια του, όπως ο Σώτης Βολάνης, η Χριστίνα Φαρμάκη και οι Βασίλης και Σαράντης Σαλέας. «Εχω γράψει και δώσει τραγούδια σε αυτούς τους καλλιτέχνες, καθώς και σε άλλους ακόμη που τα έχουν συμπεριλάβει στις δισκογραφίες τους» αποκαλύπτει ο π. Σάββας Κυράζογλου και καταλήγει: «Ξεκίνησα πριν από χρόνια να δίνω τραγούδια και συνεχίζω. Δεν σταματώ ποτέ να γράφω. Και αυτήν τη στιγμή που μιλάμε κάτι ετοιμάζω, αλλά δεν είναι ανακοινώσιμο»!

Εορταστικό μήνυμα

Ο π. Σάββας Κυράζογλου θέλησε να στείλει το δικό του εορταστικό μήνυμα: «Αξίζει να δώσεις και τη ζωή σου ακόμη για ένα αθώο χαμόγελο ενός μικρού παιδιού. Δεν πρέπει να υπάρχουν σε καμιά γειτονιά αυτού του πλανήτη παιδιά χωρίς χαμόγελο. Αυτό είναι έγκλημα! Θα ήθελα να συμβάλω ουσιαστικά, ώστε να φτιάξουμε όλοι μαζί έναν κόσμο αληθινό, γεμάτο με το γέλιο μικρών παιδιών, έναν κόσμο που θα πιστεύουν όλοι το ίδιο δυνατά με μένα πως "όλου του κόσμου τα παιδιά είναι παιδιά μας"».

dete

Ο δημιουργός της «Ιλιάδας», της «Οδύσσειας» και η άγνωστη ζωή του

Ο επικός ποιητής Όμηρος

Ο άνθρωπος που θα άφηνε το στίγμα του βαθιά στον ελληνικό πολιτισμό και κατόπιν στον δυτικό κόσμο δεν έχει ανάγκη από εισαγωγές.
Γεννημένος κάπου μεταξύ 12ου-8ου αιώνα π.Χ. στα παράλια πιθανότατα της Μικράς Ασίας, ο Όμηρος θα δημιουργούσε μια μακρά λογοτεχνική παράδοση, με το αφηγηματικό του ύφος να μένει φάρος στους κατοπινούς συγγραφείς της οικουμένης.
Κι όμως, για κάποιον με τέτοια παγκόσμια επίδραση συναίνεση φαίνεται να μην υπάρχει πουθενά!
Οι ακαδημαϊκοί δεν έχουν σταματήσει να ερίζουν για τη ζωή και το έργο του, με μερίδα μελετητών να αμφισβητεί ακόμα και την ίδια την ύπαρξή του.
Ας δούμε λοιπόν τι ξέρουμε και κυρίως τι δεν ξέρουμε για τον άνθρωπο που έγραψε τις αρχετυπικές επικές ιστορίες...

Το μυστήριο του Ομήρου

Δεν είναι μυστικό ότι ο Όμηρος αποτελεί ένα από τα διαπρεπέστερα μυστήρια της φιλολογίας. Ο ποιητής που μας χάρισε τα λαμπρά έπη συνεχίζει να είναι δυσεπίλυτο αίνιγμα αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα της ζωής του. Κάποιοι ακαδημαϊκοί έχουν φτάσει μάλιστα σε σημείο να ισχυριστούν ότι δεν πρόκειται για έναν άνθρωπο, αλλά για μακρά λογοτεχνική παράδοση, την ίδια ώρα που διαπρεπείς φιλόλογοι ορκίζονται ότι οι ομηρικές ιστορίες αποτελούν συλλογική δουλειά ομάδας προσώπων.
Η πεποίθηση για τη συλλογικότητα της ομηρικής αφήγησης έλκει την καταγωγή της από το γεγονός ότι η προφορική διήγηση μύθων αποτελούσε μακρά αρχαιοελληνική παράδοση, με μια σειρά από περίφημους ραψωδούς να μένουν στην Ιστορία.
Κάτω από τη συλλογιστική αυτή, στον Όμηρο αποδίδεται απλώς η γραπτή καταγραφή προϋπαρχόντων θρύλων και μύθων.
Το αφηγηματικό στιλ του Ομήρου, όποιος κι αν ήταν, εμπίπτει εξάλλου περισσότερο στην κατηγορία του παραδοσιακού ραψωδού παρά του επικού ποιητή που είναι γέννημα μιας ιδιαίτερης λογοτεχνικής στιγμής, όπως για παράδειγμα ο Βιργίλιος. Στις ομηρικές ιστορίες συναντάμε επαναλαμβανόμενα αφηγηματικά μοτίβα, όμοια με χορικά άσματα ή επωδούς, γεγονός που συνηγορεί στη μουσικότητα των συνθέσεών του. Ο αντίλογος βλέπει στην ομηρική δουλειά την ξεκάθαρη πρόθεση του ποιητή να φιλοτεχνήσει έπη παρά λυρική ποίηση, η οποία συνοδευόταν αρχικά με λύρα, απομακρυνόμενος έτσι από την παράδοση της «τραγουδιστής» ποίησης.

Όλες βέβαια οι θεμιτές αυτές υποθέσεις θα οδηγούσαν προοδευτικά στο ερώτημα ποιος ήταν τελικά ο Όμηρος και αν πράγματι υπήρξε, η απάντηση του οποίου θα αποδειχτεί ένα από τα μεγαλύτερα λογοτεχνικά παράδοξα της Ιστορίας...

Πότε γεννήθηκε

Να το ξεκαθαρίσουμε εξαρχής: ιστορική και φιλολογική συναίνεση δεν υπάρχει σε τίποτα που να αφορά στον Όμηρο, περιβάλλοντας το Ομηρικό Ζήτημα με εικασίες και ακαδημαϊκές έριδες. Οι υποθέσεις δίνουν και παίρνουν λοιπόν για το πότε γεννήθηκε ο ποιητής, καθώς η έλλειψη πρωτότυπων πηγών είναι εξοργιστικά ενοχλητική για τους φιλολόγους.

Οι εικασίες για τη γέννησή του κυμαίνονται από το 750 π.Χ. μέχρι και πολύ πιο πίσω, φτάνοντας ακόμα και στο 1200 π.Χ. Κι αυτό γιατί η Ιλιάδα συμπυκνώνει τον Τρωικό Πόλεμο, με μερίδα ακαδημαϊκών να τοποθετεί τον ποιητή (άρα και χρονογράφο) κοντύτερα στα χρόνια των εχθροπραξιών. Άλλοι πάλι θεωρούν ότι το ποιητικό του ύφος υπαινίσσεται μεταγενέστερη περίοδο, ώστε να είναι συμβατός με την ποιητική παράδοση της εποχής. Όσο για τον «πατέρα της Ιστορίας» Ηρόδοτο (484-425 π.Χ.), τοποθετεί τον Όμηρο γύρω στο 850 π.Χ.

Η πανάρχαιη εποχή που έζησε ο ποιητής και το διαφορετικό σύστημα χρονολόγησης της κλασικής Ελλάδας κάνουν την απόδοση ακριβούς χρονολογίας γέννησης άσκηση για γερούς λύτες...

Πού γεννήθηκε

Για άλλη μια φορά, η ακριβής τοποθεσία γέννησης του ποιητή δεν μπορεί να εντοπιστεί, γεγονός που δεν αποτρέπει βέβαια τους ερευνητές από το να προσπαθήσουν: άλλοι τον τοποθετούν στην Ιωνία, άλλοι στη Σμύρνη, άλλοι στα παράλια της Μικράς Ασίας, άλλοι στη Χίο και δεν συμμαζεύεται. Είναι άλλωστε περίφημο το γεγονός ότι εφτά ελληνικές πόλεις διεκδικούν τον Όμηρο ως δικό τους παιδί.

Οι υποθέσεις αυτές δεν είναι βέβαια αστήρικτες: η ιδιαίτερη διάλεκτος των ομηρικών επών «μυρίζει» ενδεχομένως Μικρά Ασία και ειδικότερα Ιωνία. Η συχνή ομηρική αναφορά μάλιστα σε τοπικά καιρικά φαινόμενα, όπως οι βοριάδες που πνέουν από τα βορειοδυτικά, υποδεικνύει εντοπιότητα στην περιοχή, με μερίδα ιστορικών να τον τοποθετούν λοιπόν στην Ιωνία.

Κι ενώ το ομηρικό ιδιόλεκτο βοηθά τους μελετητές να περιορίσουν τη διάρκεια της ζωής του «ταυτοποιώντας» το με την ανάπτυξη και χρήση της γλώσσας γενικότερα, η δημοφιλία ωστόσο της Ιλιάδας και της Οδύσσειας στην εποχή τους έκαναν την ομηρική γλώσσα να διαχέεται σε όλη τη λογοτεχνική παράδοση των καιρών, συσκοτίζοντας εντέλει το τοπίο...

Πώς ήταν ο Όμηρος

Όλα ανεξαιρέτως τα βιογραφικά στοιχεία που αποδίδονται στον Όμηρο προκύπτουν από τα δικά του έπη, τα οποία και δεχόμαστε ως αληθή. Θεωρείται λοιπόν ότι ο Όμηρος ήταν τυφλός, με την πεποίθηση να βασίζεται αποκλειστικά σε έναν χαρακτήρα από την Οδύσσεια, τον τυφλό ραψωδό Δημόδοκο. Ο τρόπος λοιπόν που γινόταν δεκτός με τιμές ο ομηρικός αοιδός, διασκεδάζοντας τα ακροατήριά του με μουσική και επικές ιστορίες μαχών και ηρώων, έχει μεταφραστεί από τους ερευνητές ως υπαινιγμός του Ομήρου στην προσωπική του βιογραφία. Ως αποτέλεσμα, πιστεύουμε ότι ο Όμηρος ήταν τυφλός, την ίδια στιγμή που είχε πλούσια κατσαρά μαλλιά και γενειάδα, όπως τον αναπαριστούν άλλωστε όλες οι προτομές και τα αγάλματά του.

«Ο Όμηρος και ο Σοφοκλής διέκριναν καθαρά, ένιωθαν έντονα και αποτραβιόνταν από τους πολλούς», έγραφε ο διαπρεπής Lane Cooper στο περίφημο σύγγραμμά του «The Greek Genius and Its Influence» το 1917, στην προσπάθειά του να αποτυπώσει τον συναισθηματικό κόσμο του ποιητή. Και βέβαια δεν ήταν ο πρώτος ούτε βέβαια ο τελευταίος που θα προσπαθούσε να ανασυγκροτήσει τη ζωή και την προσωπικότητα του συγγραφέα από το περιεχόμενο των ομηρικών επών και τους υπαινιγμούς του ποιητή στην προσωπική του ζωή. Αν οι υπαινιγμοί είναι όντως εκεί ή επιμένουν να τους βλέπουν οι μελετητές, ποιος να πει...

Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια

Τα δύο ομηρικά έπη έχουν γίνει αρχετυπικά πρότυπα στην παγκόσμια μυθιστορία. Την ώρα που παρέχουν μια πρώτη και καθαρή ματιά στην ανθρώπινη προϊστορία και τις πρώτες οργανωμένες κοινωνίες, αποκαλύπτουν σε όλη τους τη μεγαλοπρέπεια πόσο λίγα έχουν αλλάξει από τότε. Ακόμα κι αν η Ιλιάδα είναι σε κάποιον άγνωστη, το χρονικό της πολιορκίας της Τροίας και της αρπαγής της Ωραίας Ελένης -της ωραιότερης γυναίκας του κόσμου!- έχει αποτελέσει τη βάση για τόσες και τόσες ερωτικές ιστορίες, κάνοντάς τη κατάφωρα οικεία. Κάποιοι μάλιστα ομηρικοί μελετητές ισχυρίζονται ότι εξαιτίας της γεωγραφικής ακρίβειας της Ιλιάδας, ο Όμηρος πρέπει να γνώριζε από πρώτο χέρι την περιοχή.

Και βέβαια μετά έρχεται η Οδύσσεια, που πιάνει τον μίτο της ιστορίας από την πτώση της Τροίας και έπειτα, όχι βέβαια χωρίς ακαδημαϊκές έριδες. Η πατρότητα της Οδύσσειας αμφισβητείται στη βάση των σαφώς διαφορετικών αφηγηματικών δομών που συναντάμε στα δύο έπη, κάτι που για μερίδα φιλολόγων υποδεικνύει ότι τα δύο ποιήματα απέχουν μεταξύ τους τουλάχιστον έναν αιώνα και δεν μπορούν έτσι να έχουν γραφτεί από τον ίδιο άνθρωπο. Άλλοι πάλι ερευνητές θέλουν τη διαφορά των ποιημάτων να ανέρχεται σε μερικές μόλις δεκαετίες, με τη διαφορά στο στιλ γραφής να αποκαλύπτει τη λογοτεχνική ωρίμαση του ποιητή: η στιβαρή δομή της Ιλιάδας αποκαλύπτει έναν Όμηρο που έχει φτάσει στην ακμή του, ενώ η πιο μυθιστορηματική και σαφώς «λαϊκότερη» Οδύσσεια αποδίδεται στον ηλικιωμένο πλέον ποιητή.

Ο τρόπος μάλιστα που ο Όμηρος φιλοτεχνούσε τις περιγραφές του με ευρύτατη χρήση παρομοιώσεων και περιγραφών θα γινόταν λογοτεχνική πεπατημένη στους αιώνες που θα ακολουθούσαν, εμπνέοντας μια μακρά σειρά συγγραφέων του κόσμου άμεσα ή έμμεσα.
Κι άλλα έργα έχουν μάλιστα αποδοθεί κατά καιρούς στον κορυφαίο έλληνα ποιητή μέσα στους αιώνες, με πλέον αξιομνημόνευτους τους Ομηρικούς Ύμνους, συναίνεση υπάρχει ωστόσο για την ώρα μόνο για τα δύο έπη, τα οποία του αποδίδονται καθολικά και χωρίς απόπειρες «ιστορικής ανασυγκρότησης»...

Κληρονομιά

«Ο Πλάτωνας μας λέει ότι στον καιρό του πολλοί πίστευαν ότι ο Όμηρος ήταν ο παιδαγωγός όλης της Ελλάδας. Από τότε, η επίδραση του Ομήρου έχει εξαπλωθεί πολύ μακρύτερα από τα σύνορα της Ελλάδας», γράφει ο Werner Jaeger στην «Paideia: The Ideals of Greek Culture» και έχει απόλυτο δίκιο.

Κι αν η πραγματική του ζωή παραμένει μυστήριο, η πραγματικότατη επίδραση του έργου του συνεχίζει να διαπνέει τον κόσμο μας ακόμα και σήμερα...

 newsbeast.gr

Louis Braille: Ο τυφλός που έκανε τους τυφλούς να «βλέπουν» γράμματα!

Ο γάλλος εκπαιδευτικός Λουί Μπράιγ

του ομώνυμου συστήματος γραφής

 

 

Αν είναι αλήθεια ότι τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει τον αποφασισμένο άνθρωπο, ορόσημο εδώ στέκει ένας τυφλός γάλλος πολίτης που έβαλε σκοπό να ανοίξει τα μάτια στους άλλους τυφλούς του κόσμου.

Ο λόγος για τον Λουί Μπράιγ που εφηύρε την αποκαλούμενη «γλώσσα των τυφλών», τον Κώδικα Μπράιγ δηλαδή που ερχόταν ολοταχώς να διευκολύνει τις ζωές των ανθρώπων που είχαν χάσει την όρασή τους.

Τυφλός και ο ίδιος από ατύχημα σε ηλικία 3 ετών, όχι μόνο δεν έχασε ποτέ το θάρρος και την αποφασιστικότητά του αλλά έφτασε να γίνει κορυφαίος παιδαγωγός τυφλών παιδιών, εφευρίσκοντας ένα απλούστατο σύστημα ανάγνωσης και κάνοντας έτσι τις ζωές τους σαφώς καλύτερες.

Όχι βέβαια χωρίς περιπέτειες: ακόμα και η παρισινή ακαδημία τυφλών που μαθήτευσε και δίδασκε κατόπιν και ο ίδιος δεν υιοθέτησε το απλοποιημένο και εξελιγμένο σύστημά του παρά 8 χρόνια μετά τον θάνατό του. Όσο για τη γενέτειρά του, τη Γαλλία, δεν ενστερνίστηκε επισήμως τον Κώδικα Μπράιγ παρά μετά τον θάνατο του πρωτεργάτη, κάτι που έκαναν και οι λοιπές ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες άρχισαν να χρησιμοποιούν την τυφλή γλώσσα μετά το 1880 (Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Αγγλία, Γερμανία, Ισπανία και Σκοτία). Όσο για τις ΗΠΑ, εκεί θα έφτανε πολύ αργότερα.

Ο τυφλός Μπράιγ που κράτησε πάντα τα μάτια του ανοιχτά έφτιαξε ένα σύμπαν με τελείες και εξογκώματα σε περίεργους και διαφορετικούς σχηματισμούς, κάτι που στους μυημένους μετατρέπονται σε γράμματα, αριθμούς και λέξεις. Η δουλειά του σε ηλικία 12 ετών μόνο σε παιδί-θαύμα θα τον μετέτρεπε, αφού άλλαξε δραστικά τον κόσμο της γραφής και της ανάγνωσης.

Οι πινακίδες με κώδικα Μπράιγ βοηθούν σήμερα τους τυφλούς συνανθρώπους μας να προσανατολίζονται σε δημόσιους χώρους. Κι όλα αυτά από ένα τυφλό παιδί που απέδειξε περίτρανα ότι αν έχεις κίνητρο και θέληση, μπορείς να κάνεις απίστευτα πράγματα…

Πρώτα χρόνια

Ο Λουί Μπράιγ γεννιέται στις 4 Ιανουαρίου 1809 σε ένα μικρό χωριό κάπου 40 χιλιόμετρα ανατολικά του Παρισιού. Ήταν το τέταρτο παιδί ενός εξαίρετου δερματοποιού, γνωστού σε όλη την περιοχή για τις σέλες και τα άλλα δερμάτινα εξαρτήματα των αλόγων. Ήταν τέτοια η δεξιοτεχνία και η επιτυχία του στο επάγγελμα που ο πατέρας αγόρασε σύντομα γη και αμπελώνες αργότερα, παρέχοντας στα τέσσερα παιδιά του όλες τις ανέσεις της εποχής.

Μια μέρα όμως, όταν ο βενιαμίν της οικογενείας ήταν μόλις 3 ετών, θα συνέβαινε το τραγικό ατύχημα που θα τα άλλαζε όλα: ο Λουί έπαιζε στο εργαστήριο του πατέρα του και θέλοντας να τον μιμηθεί, πήρε στα χέρια του ένα σουβλί για να ανοίξει τρύπες σε ένα κομμάτι δέρμα. Ο μικρός έχασε όμως τον έλεγχο του εργαλείου, το οποίο κατέληξε να καρφωθεί στο δεξί του μάτι.

Παρά τη θεραπεία της εποχής, η μόλυνση σύντομα εξαπλώθηκε και στο αριστερό του μάτι και πλέον η όρασή του είχε αρχίσει να φθίνει. Μέχρι την ηλικία των 5 ετών, το νεαρό αγόρι ήταν πια ολότελα τυφλό…

Ο ανεξάρτητος Λουί

Παρά το τραγικό ατύχημα, οι γονείς του ήταν αποφασισμένοι να μορφώσουν το παιδί για να γίνει ανεξάρτητο και να μην έχει τη μοίρα των άλλων τυφλών της γαλλικής επαρχίας, που ζητιάνευαν για να ζήσουν. Ο πατέρας του κάρφωνε καρφιά σε ξυλοπίνακες σε σχήμα γραμμάτων για να βοηθήσει τον μικρό να μάθει γράμματα, αν και έγινε γρήγορα σαφές ότι η ομολογουμένως έξυπνη ιδέα δεν είχε πρακτικό αντίκρισμα.

Το 1815 η φαμίλια επιστράτευσε τον τοπικό αβά για κατ’ οίκον μαθήματα στον Λουί και ο ιερωμένος συνειδητοποίησε ότι το τετραπέρατο παιδί θα μπορούσε να φοιτήσει σε κανονικό σχολείο παρά την τυφλότητά του. Κι έτσι την επόμενη χρονιά ο Λουί ξεκίνησε το νέο σχολικό έτος στο Δημοτικό του χωριού, δεχόμενος μάλιστα τη βοήθεια των συμμαθητών του για να ανταπεξέλθει στις ασύλληπτες δυσκολίες.

Ήταν όμως υποχρεωμένος να αποστηθίζει ότι άκουγε από τους δασκάλους του και παρά το γεγονός ότι τα έπαιρνε τα γράμματα, δεν σημείωνε την αρμόζουσα πρόοδο. Τότε, το 1818, ο αβάς έμαθε για ένα ειδικό σχολείο στο Παρίσι αφιερωμένο στην εκπαίδευση των τυφλών παιδιών και κανόνισε έτσι να σταλεί εκεί ο εννιάχρονος Μπράιγ…

Το παρισινό Ινστιτούτο για τα Τυφλά Νιάτα

Το σχολείο που έμελλε να περάσει ο Μπράιγ όλο το υπόλοιπο της ζωής του, τόσο ως μαθητής όσο και ως δάσκαλος, ήταν η πρώτη εκπαιδευτική ακαδημία για τυφλά παιδιά του κόσμου, ιδρυμένη το 1786 από τον Valentin Hauy, έναν πραγματικό πρωτεργάτη στη μόρφωση των τυφλών παιδιών.

Η δική του εκπαιδευτική μέθοδος ήταν μια επαναστατική διαδικασία ανάγλυφης εκτύπωσης βιβλίων, γράμματα με εξογκώματα δηλαδή για να μπορούν να τα ψηλαφίζουν τα τυφλά παιδιά. Η τεχνική του δούλευε και οι μαθητές διδάσκονταν πια ανάγνωση, γραφή, αλλά και μουσική και κάποια πρακτική τέχνη. Το 1801 ωστόσο η σχολή του Hauy συγχωνεύτηκε με άλλο εκπαιδευτικό φορέα και ο δάσκαλος παραιτήθηκε ...