«Ερμηνεύοντας την παιδική ζωγραφιά»

Η παιδική ζωγραφιά έχει όλα τα στοιχεία του εικαστικού έργου: σχέδιο, χρώμα, σύνθεση, μορφή και περιεχόμενο. Βλέποντας ένα παιδί να ζωγραφίζει και ακούγοντας τις ερμηνείες που δίνει για τις ζωγραφιές του, είναι σαν να διαβάζουμε την ψυχή του, επειδή μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα για τη ζωή του, τους προβληματισμούς του και τις ανησυχίες τους. 

Η γλώσσα των εικόνων στο παιδί, φανερώνει την νοητική και ψυχολογική του εξέλιξη, αποτυπώνει αυτό που βλέπει ή νιώθει , με τον τρόπο που εκείνο το αντιλαμβάνεται.

Μέσα από τα παιδικά σχέδια, μαθαίνουμε ποιες είναι οι θέσεις του παιδιού, οι στάσεις, οι διαθέσεις, οι αντιδράσεις του, οι φόβοι και οι ενοχές του. Γι το λόγο αυτό και τα παιδικά σχέδια είναι αντικείμενο μελέτης από εκπαιδευτικούς, ψυχολόγους και ψυχιάτρους, σε μια προσπάθεια να κατανοήσουν καλύτερα την παιδική ψυχή.
Όταν καλούμε να ερμηνεύσουμε την παιδική ζωγραφιά, στρέφουμε την προσοχή μας:
* Στον τρόπο που γράφει και καλύπτει το χαρτί
* Στην επιλογή των χρωμάτων και της φόρμας
* Στον τρόπο που επιλέγει να προβάλλει τον εαυτό του
* Ποια είναι τα ενδιαφέροντα, οι ανησυχίες και οι αφηγηματικές του προτιμήσεις.
Η προτίμηση των χρωμάτων στην παιδική ζωγραφιά έχει σχέση με την ηλικία, το χαρακτήρα και την ψυχολογική κατάσταση του παιδιού. Μέσα από τα χρώματα το παιδί εκφράζεται. Γενικά οι ανοιχτοί τόνοι χρωμάτων δείχνουν εξωστρέφεια, ενώ οι σκοτεινοί την εσωστρέφεια του χαρακτήρα. Η ερμηνεία που δίνεται στην επιλογή των χρωμάτων από το παιδί, είναι οι εξής:
* Πολυχρωμία: αίσθηση χαράς και γιορτής
* Έντονα χρώματα: τα παιδιά την ώρα της ζωγραφικής τους δημιουργίας βρίσκονται σε κατάσταση έντασης.
* Επικράτηση κόκκινου χρώματος: το κόκκινο χρώμα δηλώνει δυναμισμό. Δηλώνει ζωηρές συγκινήσεις και ενστικτώδεις παρορμήσεις. Η συνεχής χρήση του από τα παιδιά, ίσως υποδηλώνει και κάποια νευρωτική συμπεριφορά.
* Επικράτηση του πορτοκαλί χρώματος: το πορτοκαλί χρώμα δηλώνει ζεστή συμπεριφορά, ηρεμία και συναισθηματισμό
* Επικράτηση του κίτρινου χρώματος: δηλώνει δυναμισμό, φιλοδοξία και έντονη δράση.
* Επικράτηση του καφέ χρώματος: το καφέ χρώμα δείχνει ενοχή.
* Επικράτηση του μπλε χρώματος: τα παιδιά που χρησιμοποιούν το μπλε, δείχνουν ανεπτυγμένη λογική και ρυθμιζόμενη συναισθηματική συμπεριφορά.
* Επικράτηση του πράσινου χρώματος: δηλώνει επιμονή, πείσμα, επιθυμία για διάκριση καθώς και στροφή στον εαυτό του.
* Επικράτηση ροζ χρώματος: είναι χρώμα που χρησιμοποιείτε κυρίως από τα κορίτσια και δηλώνει την γυναικεία φύση και την αίσθηση ηρεμίας.
* Η επικράτηση του μαύρου: το προτιμούν κυρίως τα εσωστρεφή παιδιά. Συμβολίζει τον φόβο, την ανησυχία και την επιθυμία περιθωριοποίησης.
*Επικράτηση του γκρίζου: χρησιμοποιείται κυρίως από παιδιά εσωστρεφή, δύσκολα και με πνεύμα αντιλογίας.
* Επικράτηση του άσπρου: τα δειλά παιδιά φτιάχνουν μικρά σχέδια αφήνοντας το υπόλοιπο χαρτί κενό.

Το παιδί, μέσα από την παιδική ζωγραφιά, εκφράζεται μέσω τον συμβόλων. Εκφράζει την εσωτερική του ζωή και την εσωτερική του αναγκαιότητα. Συχνά αυτό που δεν μπορεί να πει, αυτό που το στεναχωρεί, το φοβίζει ή το προβληματίζει. Η ερμηνεία, λοιπόν της παιδικής ζωγραφιάς είναι διάσπαρτη από συμβολισμούς, οι κυριότεροι από αυτούς είναι οι εξής:
* Το δεξί μισό του χαρτιού: εκφράζει την λογική και αντιπροσωπεύει τον πατρικό πόλο ή αντικείμενα τοποθετημένα στο δεξί μέρος του χαρτιού δείχνουν εξωστρέφεια και δυναμισμό.
* Το αριστερό μισό του χαρτιού: αντιπροσωπεύει τον μητρικό πόλο και συμβολίζει την στροφή προς το παρελθόν.
* Το μουτζούρωμα: με το μουτζούρωμα το παιδί μπορεί να θέλει να κρύψει κάτι που αυθόρμητα ήρθε στο φως. Κατά τους ψυχολόγους το μουτζούρωμα, αποτελεί σύμπτωμα μεγάλης ψυχοκινητικότητας και απουσίας αναστολών.
* Η καρδιά: συμβολίζει τα πρώτα αισθηματικά σκιρτήματα των παιδιών
* Το σπίτι: συμβολίζει τις σχέσεις του παιδιού με την οικογένειά του. Αν η γραμμή του σπιτιού είναι πατημένη και παχιά υποδηλώνει ένα παιδί επιθετικό, απαιτητικό. 

Ένα σπίτι χωρίς παράθυρα, σημαίνει ότι το παιδί, δεν νιώθει άνετα σ' αυτό. 

Ένα καλοζωγραφισμένο σπίτι είναι η έκφραση ενός πλήρους ισορροπημένου παιδιού.
* Το τζάκι: είναι σύμβολο συντροφικότητας, θαλπωρής και αγάπης. Αν ο καπνός της καμινάδας κατευθύνεται δεξιά, το παιδί κοιτάζει αισιόδοξα το μέλλον • αν κατευθύνεται προς τα αριστερά δηλώνει εσωστρέφεια. Και τέλος αν ο καπνός κρύβει τον ήλιο είναι ένδειξη κατάθλιψης
* Ο ήλιος: συμβολίζει συχνά τον πατέρα του παιδιού και από το μέγεθος που επιλέγει το παιδί να του δώσει, εκφράζει τη σημασία που αποδίδει το τελευταίο στο ρόλο του πατέρα.
 

Το παιδί μέσα από την παιδική ζωγραφιά ανακαλύπτει έναν τρόπο έκφρασης που το ικανοποιεί, απολαμβάνει την ώρα τις ζωγραφικής και ζωγραφίζει με λεπτομέρεια τα όσα σχεδιάζει. 

Γι το λόγο αυτό καλό θα ήταν να μην επεμβαίνουμε στην παιδική ζωγραφιά. Ο δικός μας ρόλος καλό θα ήταν να είναι βοηθητικός και υποστηρικτικός, έτσι ώστε να βοηθήσουμε να παιδιά να ανακαλύψουν τις αλήθειες, τις έννοιες, την πραγματικότητα. Το παιδί που ζωγραφίζει είναι ένα παιδί που μαθαίνει να βλέπει.

πηγή

Η Παιδική Ζωγραφιά και η αξιολόγησή της

Ο Πικάσο έλεγε ότι χρειάστηκε να φτάσει 70 χρονών για να μπορέσει να ζωγραφίζει όπως ένα παιδί. Kαι αυτό γιατί οι ζωγραφιές των παιδιών εκπέμπουν ανεπανάληπτη αθωότητα και πλούσια φαντασία και μας κάνουν να βλέπουμε τον κόσμο με μια χρωματιστή και χαρούμενη ματιά. Άλλωστε, η ζωγραφική είναι ο βασικός τρόπος έκφρασης των παιδιών, από τη στιγμή που είναι σε θέση να πιάσουν στο χέρι τους το μολύβι και να καταγράψουν ένα ίχνος.

Ο Πικάσο έλεγε ότι χρειάστηκε να φτάσει 70 χρονών
για να μπορέσει να ζωγραφίζει όπως ένα παιδί

Γι’ αυτό άλλωστε και είναι τόσο σημαντική η παιδική εικόνα στο να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε τη νοητική αλλά και τη συναισθηματική ανάπτυξη ενός παιδιού, καθώς και για να καταλάβουμε τα στοιχεία της προσωπικότητάς του, αλλά και όλα όσα το προβληματίζουν, το απασχολούν ή απλώς το ενδιαφέρουν και νιώθει την εσωτερική ανάγκη να αποτυπώσει.

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ «ΖΩΓΡΑΦΙΕΣ» ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

Tο μολύβι για τα παιδιά ηλικίας 1-1,5 έτους είναι καταρχάς ένα αντικείμενο όπως όλα τα υπόλοιπα, το οποίο επεξεργάζονται. Όταν αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι αυτό μπορεί να αφήσει ίχνος πάνω σε ένα χαρτί ή σε μία άλλη επιφάνεια, ξεκινάνε αμέσως να το χρησιμοποιούν φτιάχνοντας στίγματα ή γραμμούλες, που φυσικά δεν έχουν ως στόχο να αναπαραστήσουν κάτι συγκεκριμένο. Eίναι όμως ένας από τους κυριότερους τρόπους με τους οποίους τα παιδιά προσπαθούν να ελέγξουν το περιβάλλον τους. Tα «σχέδια» αυτά μπορεί να είναι και ανάγλυφα ακόμα, αφού τα μικρά παιδιά πιάνοντας το μολύβι το πιέζουν πάνω στο χαρτί, χρησιμοποιώντας το ως ένα οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο. Oι πρώτες αυτές ζωγραφιές μοιάζουν με μπερδεμένα κουβάρια, που ουσιαστικά συμβαδίζουν με την κινητική ανάπτυξη των παιδιών και θυμίζουν τις κινήσεις τους όταν, σε αυτήν την ηλικία, πηδάνε πάνω-κάτω ή στροβιλίζονται γύρω από τον εαυτό τους. 

Όταν οι «μουντζούρες» των παιδιών μπαίνουν σε περίγραμμα

Όταν τα παιδιά φτάσουν στα 3 τους χρόνια περίπου, αρχίζουν οι ζωγραφιές τους και γίνονται κάπως αναγνωρίσιμες. Ξεκινάνε πια σε αυτήν την ηλικία και βάζουν γύρω από τις «μουντζούρες» τους ένα περίγραμμα, σαν να προσπαθούν να τις οριοθετήσουν, και σιγά-σιγά φτιάχνουν μέσα εκεί συγκεκριμένες γραμμές. Tα παιδιά με αυτόν τον τρόπο προσδιορίζουν τον εαυτό τους στο χώρο και στον κόσμο, ενώ, όσο μεγαλώνουν, οι γραμμές βγαίνουν από το περίγραμμα και γίνονται στοιχεία μίας μορφής, που μπορεί να θυμίζουν στην αρχή τις ακτίνες του ήλιου, έναν άνθρωπο ή ένα ζώο. Tα πλάσματα αυτά έχουν πόδια και χέρια, που όμως δεν είναι απαραίτητο να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα· μπορεί δηλαδή να δούμε μορφές με περισσότερα μέλη από το φυσιολογικό κλπ. Eπίσης, τα παιδιά σε αυτήν την ηλικία έχουν την τάση να ονομάζουν τις ζωγραφιές τους, λένε δηλαδή ότι έχουν ζωγραφίσει τη μαμά ή τον μπαμπά τους, αλλά μετά το ξεχνάνε και, αν τα ξαναρωτήσουμε ύστερα από λίγες μέρες για τις ίδιες εικόνες, μπορεί να μας πουν ότι οι ζωγραφιές τους αναπαριστούν κάτι άλλο.

H ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ

Γύρω στην ηλικία των 4,5 με 5 ετών αρχίζουν οι γραμμικές αποτυπώσεις των παιδιών να παίρνουν σχήματα που θυμίζουν κηλίδες (αυτές μπορεί να αναφέρονται σε αναγνωρίσιμα πράγματα, π.χ. ένα δέντρο, ένας άνθρωπος, ένα σπίτι, ο ουρανός κλπ.). Xαρακτηριστικά μπορούμε να πούμε: 

• Τα παιδιά έχουν την τάση να τοποθετούν αυτές τις κηλίδες τη μία δίπλα στην άλλη, γιατί στις παιδικές ζωγραφιές τα πράγματα έχουν το καθένα το δικό τους χώρο και δεν αλληλοκαλύπτονται. Για παράδειγμα, αν θέλουν να ζωγραφίσουν ένα αυτοκίνητο με 4 ρόδες, το «ανοίγουν» και δείχνουν τις 4 ρόδες σαν να τις βλέπει κανείς από ψηλά. Aπό την άλλη πλευρά, μπορεί να μας εντυπωσιάσει το γεγονός ότι τα παιδιά ζωγραφίζοντας ακολουθούν την πορεία της γραμμής που έχουν φτιάξει, και έτσι τοποθετούν τα πράγματα, χωρίς να «σέβονται» τους κανόνες της βαρύτητας, αν αυτοί δεν συμβαδίζουν με το σχέδιό τους. Aν δηλαδή φτιάξουν ένα βουνό και θέλουν να βάλουν επάνω σπίτια, δεν θα τα κάνουν κάθετα στο βουνό, όπως θα έπρεπε, αλλά πλαγιαστά, ακολουθώντας τη γραμμή του βουνού.
• Ένα άλλο χαρακτηριστικό που θα παρατηρήσουμε στις ζωγραφιές των παιδιών σε αυτήν την ηλικία είναι τα κενά που αφήνουν στο χαρτί, τα οποία είναι ο αέρας, που -σύμφωνα με αυτά- δεν έχει χρώμα. Γενικά, σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά ζωγραφίζουν τα πράγματα όπως τα βλέπουν και τα αντιλαμβάνονται. Σηκώνουν το κεφάλι τους και βλέπουν τον ουρανό, οπότε και στις ζωγραφιές τον αναπαριστούν ως μία μπλε λωρίδα στο πάνω μέρος του χαρτιού· αντίστοιχα συμβαίνει και με τη γη κλπ. 
• Στις παιδικές ζωγραφιές υπάρχει επίσης η έννοια της διαφάνειας. Tα παιδιά δηλαδή ζωγραφίζουν σπίτια στα οποία ο τοίχος είναι «διαφανής» και μπορούμε να δούμε μέσα σε αυτά ανθρώπους που κάθονται, κοιμούνται, τρώνε κλπ. Ή, αντίστοιχα, αν ένα παιδί ζωγραφίσει μία έγκυο, η κοιλιά της είναι διαφανής και μέσα βλέπουμε το μωρό που θα γεννηθεί.
• Γενικά σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά οργανώνουν συναισθηματικά τις ζωγραφιές τους, και έτσι φτιάχνουν σε μεγαλύτερο μέγεθος τους ανθρώπους, τα ζώα και τα πράγματα που αγαπούν περισσότερο ή έχουν μεγαλύτερη σημασία γι’ αυτά. 

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΜΕ ΑΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΑΣ ΕΧΕΙ ΤΑΛΕΝΤΟ

Το ταλέντο, η ζωγραφική δεξιότητα δηλαδή, δεν είναι από μόνο του αρκετό για να καταλάβουμε αν ένα παιδί που το διαθέτει θα γίνει και καλλιτέχνης. Ένα παιδί όμως που έχει αυτήν τη δεξιότητα και που θέλει να την εξελίξει, ώστε να εκφράζεται μέσα από αυτήν, μπορούμε να πούμε ότι έχει μία έφεση προς αυτήν την κατεύθυνση. Bέβαια, ήδη από την ηλικία των 4 ή των 5 ετών βλέπουμε παιδιά που έχουν μεγαλύτερη δεξιότητα από άλλα. Aυτή δεν αποκαλύπτει τη νοητική ανάπτυξή τους, αλλά μόνο τη δεξιότητα των χεριών, αφού υπάρχουν παραδείγματα αυτιστικών παιδιών που αναπαριστούν τις εικόνες που βλέπουν πιο επιδέξια από άλλα «φυσιολογικά» παιδιά της ηλικίας τους. Τα παιδιά που δεν τα καταφέρνουν πολύ καλά στη ζωγραφική μπορεί να «μπλοκάρουν», να αρνούνται να ζωγραφίσουν, χάνοντας έτσι την ευκαιρία να εκφραστούν μέσα από την εικόνα. Aυτά τα παιδιά χρειάζονται ενθάρρυνση.

ΟΙ ΖΩΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Όταν πια τα παιδιά φτάνουν στην ηλικία των 6 ετών και πηγαίνουν στο δημοτικό, μπαίνει και η έννοια της δεξιότητας στις ζωγραφιές τους. Kαι σε αυτήν την ηλικία όμως παρατηρούμε ενδιαφέροντα πράγματα:

• Επειδή τα παιδιά δεν μπορούν ακόμα να χρησιμοποιήσουν την προοπτική, αποδίδουν καθ’ ύψος το χώρο. Άλλωστε, τα παιδιά αρχίζουν να αντιλαμβάνονται το χώρο από τα 11 και μετά, την ίδια περίοδο όπου μπαίνει και η γεωμετρία στο σχολείο. 
• Μέχρι την ηλικία αυτή, τα παιδιά συνήθως δεν τα απασχολεί το χρώμα που θα βάλουν στα σχέδιά τους, μπορεί δηλαδή να ζωγραφίσουν ένα κόκκινο δέντρο ή έναν κίτρινο ουρανό. Όταν όμως πηγαίνουν πια στο δημοτικό σχολείο, ξεκινάνε να σέβονται τις συμβάσεις και να αποτυπώνουν τα χρώματα νατουραλιστικά.

Mη φοβάστε τις μπογιές

Tα παιδιά χρησιμοποιούν όλα τα μέσα που θα τους δώσουμε ή που θα βρουν για να ζωγραφίσουν σε κάθε πιθανό σημείο. Άλλωστε, η ζωγραφική, με κάθε μέσο, είναι ένας τρόπος με τον οποίον τα παιδιά ανακαλύπτουν τον κόσμο και έρχονται σε επαφή με αυτόν. Oι γονείς πολλές φορές φοβούνται να δώσουν στα παιδιά υλικά, για να μη λερώσουν τα πάντα γύρω τους. Kάτι τέτοιο μπορεί να αποδειχθεί ακόμα και επικίνδυνο για την ανάπτυξη των παιδιών αυτών, που στερούνται έτσι ένα σημαντικό μέσο έκφρασης (τη ζωγραφική). O μόνος περιορισμός που μπορεί να μπει είναι να επιλέγουμε χρώματα μη τοξικά, για τα μικρά παιδιά κυρίως. Eίναι απαραίτητο λοιπόν να δίνουμε στα παιδιά διάφορα υλικά, για να έχουν πολλά ερεθίσματα και να πλουτίζει η εμπειρία τους. Eπιπλέον, τα παιδιά αναπτύσσουν έτσι την κρίση τους και την ικανότητά τους να παίρνουν αποφάσεις, διαλέγοντας τα υλικά που τους αρέσει να χρησιμοποιούν. Για παράδειγμα, στα πολύ μικρά παιδιά αρέσουν οι δαχτυλομπογιές, επειδή έχουν την τάση να χρησιμοποιούν όλες τις αισθήσεις τους. Γενικά στα παιδιά αρέσουν τα χρώματα, γιατί αφήνουν πολύ πιο ενδιαφέροντα ίχνη από ό,τι το γκρίζο μολύβι.

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ

Oι ειδικοί χρησιμοποιούν το παιδικό σχέδιο για να αξιολογήσουν τη νοημοσύνη και την προσωπικότητα των παιδιών, αυτό όμως μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο μόνο για παιδιά άνω των 4 ετών. Υπάρχουν πολλά ψυχολογικά τεστ για παιδιά που βασίζονται στο σχέδιό τους. Συνήθως, οι ειδικοί ζητάνε από τα παιδιά να σχεδιάσουν έναν άνθρωπο, ένα σπίτι, ένα δέντρο ή και ολόκληρη την οικογένειά τους. Στο σχέδιο με τον άνθρωπο περιμένουν να δουν πόσο ολοκληρωμένα θα είναι ζωγραφισμένος, ώστε να εκτιμήσουν την ωριμότητα και τη νοημοσύνη του παιδιού. Όταν ζητάνε από το παιδί να φτιάξει έναν άνθρωπο στο σχέδιό του, συνήθως προβάλλεται ο εαυτός του, στη συνέχεια του κάνουν ερωτήσεις για το ανθρωπάκι της εικόνας, προσπαθώντας να εκμαιεύσουν τα δικά του συναισθήματα και πιθανά προβλήματα. Aντίστοιχα, στο δέντρο και στο σπίτι θα εκτιμήσουν αν αυτά είναι ζωγραφισμένα μόνα τους, αν είναι πλούσια, μικρά ή μεγάλα κλπ. Στη συνέχεια θα κάνουν και γι’ αυτά ερωτήσεις, ώστε να συλλέξουν στοιχεία για την προσωπικότητα και τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού. Oι γονείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι ένα παιδικό σχέδιο δεν αποτελεί από μόνο του ένα σίγουρο δείκτη ούτε για τη νοημοσύνη ούτε για την προσωπικότητα ούτε για τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού. Θα πρέπει πάντως να θορυβηθούν και να το ψάξουν λίγο παραπάνω, εάν βλέπουν το παιδί τους να ζωγραφίζει: 

• Συνέχεια με τα ίδια χρώματα ή τα ίδια ακριβώς σχέδια. Eδώ δεν πρόκειται για την περίπτωση όπου ένα παιδί περνάει μία φάση στην οποία ζωγραφίζει, π.χ., δεινόσαυρους, αλλά γι’ αυτήν που επιμένει να αναπαριστά πάντα τον ίδιο. (Aυτά θα μπορούσαν να σημαίνουν ότι το παιδί δεν έχει επαρκή νοητική ανάπτυξη, έχει ψυχαναγκαστικές τάσεις κλπ.). 
• Nα μουντζουρώνει αμέσως μετά το σχέδιό του (θα μπορούσε να είναι στοιχείο έντονης παρορμητικότητας ή επιθετικότητας).
• Nα σβήνει πάρα πολύ στο σχέδιό του, επιμένοντας στις λεπτομέρειες και αναζητώντας την τελειότητα (θα μπορούσε να είναι ένδειξη ψυχαναγκαστικής προσωπικότητας).
• Mόνο με μαύρα ή σκούρα χρώματα. 
• Zωγραφιές με περίεργο θέμα (π.χ. νεκροταφεία). 
• Mικρά και περιορισμένα σχέδια, γιατί κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δείχνει ανασφάλεια, όπως αντίθετα ένα πολύ μεγάλο σχέδιο θα μπορούσε να μας παραπέμπει σε ένα παιδί με μεγάλη αυτοπεποίθηση.
• Φτωχά σχέδια, γιατί μπορεί αυτό να μας βάλει σε υποψίες για προβλήματα νοημοσύνης και ωριμότητας.

ΠΗΓΗ: www.vita.gr  σε συνεργασία με την κ. Tιτίκα Σάλλα - Δοκουμετζίδη, επίκουρη καθηγήτρια Διδακτικής της Tέχνης της Aνωτάτης Σχολής Kαλών Tεχνών, και την κ. Kατερίνα Aγγελή, κλινική ψυχολόγο, ψυχοθεραπεύτρια Γνωσιακής-Συμπεριφοριστικής Προσέγγισης.

ΣΟΦΙΑ Μ. ΚΟΥΛΟΥΡΗ

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ S.I.

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ

Ζωγραφιές με Χριστουγεννιάτικα αγγελάκια

Δημιουργήστε με το παιδάκι σας.
Μάθετε του να ζωγραφίζει.
Φτιάξτε Χριστουγεννιάτικα αγγελάκια.
Στολίστε τις δημιουργίες του σε εμφανές σημείο.
Η χαρά του θα είναι τεράστια. Και η δική σας!

Επιλέξτε την εικόνα που θέλετε και τυπώστε την για να την ζωγραφίσετε ή αποθηκεύστε την και ζωγραφίστε την με κάποιο πρόγραμμα ζωγραφικής.

Από Larissa Kid

Παιδική ζωγραφιά που συγκινεί...

Ο πατέρας του εργάζεται στο ΕΚΑΒ του νομού, φεύγει για δουλειά και ο μικρός Βαγγέλης από την Καρδίτσα αντιλαμβάνεται πως δεν είναι «μια συνηθισμένη μέρα». 

Μέσα από τις ξυλομπογιές του, ζωγραφίζοντας τη δουλειά του πατέρα του, μας προτρέπει να μείνουμε σπίτι «για να γυρίσει και ο μπαμπάς στο σπίτι».

exintaplus

Ο εξάχρονος Dom ζωγραφίζει και ο μπαμπάς του «ζωντανεύει» ψηφιακά τις ζωγραφιές του!!

... και δείχνει πόση φαντασία έχουν τα παιδιά

Ο Dom είναι έξι ετών και, όπως τα περισσότερα παιδιά, λατρεύει να ζωγραφίζει. Έχει ακόμα και λογαριασμό στο Instagram, όπου μπορεί κάποιος να βρει όλα τα του αγαπημένα δημιουργήματα. 

Αυτή όμως δεν όλη η ιστορία, επειδή αφού εκείνος τελειώσει ένα έργο, ο μπαμπάς του το αναδημιουργεί χρησιμοποιώντας φωτογραφίες από την πραγματική ζωή με μία δόση ψηφιακής μαγείας και πολύ χιούμορ.

περισσότερα στην Εναλλακτική Δράση
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τα παιδιά δείχνουν τον δρόμο και για την αιμοδοσία!

Ζωγραφιές μικρών παιδιών για να κινητοποιηθούν οι μεγαλύτεροι!

«Έργα τέχνης» με βασικό θέμα την εθελοντική αιμοδοσία έφτιαξαν και παρουσίασαν τα παιδιά του 10ου Δημοτικού Σχολείου Ηρακλείου!

Ο σκοπός ποιος άλλος; Να ευαισθητοποιήσουν και να κινητοποιήσουν τους μεγάλους όσον αφορά την ανιδιοτελή προσφορά! Περνούν το δικό τους - ηχηρό - μήνυμα μέσα από τις ζωγραφιές τους και υπενθυμίζουν σε όλους μας ότι η Αιμοδοτική Συνείδηση, ο εθελοντισμός και η προσφορά προς το συνάνθρωπο είναι αξίες οι οποίες πρέπει να καλλιεργούνται ήδη από τα πρώτα έτη ζωής του σύγχρονου πολίτη!

Η Αιμοδοσία Παγνη

Αιμοδοσία 10ου Δημοτικού Σχολείου Ηρακλείου

Η Αιμοδοτική Συνείδηση, ο εθελοντισμός και η προσφορά προς το συνάνθρωπο είναι αξίες οι οποίες πρέπει να καλλιεργούνται ήδη από τα πρώτα έτη ζωής του σύγχρονου πολίτη.

Οι μαθητές του 10ου Δημοτικού Σχολείου αποδεικνύουν σήμερα την ευαισθησία τους παρουσιάζοντας τα έργα τέχνης τους με βασικό θέμα την Εθελοντική Αιμοδοσία. Τα παιδιά μέσα από τη ζωγραφική περνούν το δικό τους μήνυμα, έχοντας ως βασικό στόχο την κινητοποίηση των μεγαλύτερων στον τομέα της ανιδιοτελούς προσφοράς.

Δώσε Αίμα!
Δώσε Ζωή!

cretalive.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

«Είναι παιδί, δεν καταλαβαίνει!» - Ναι, καλά!

Συχνά ακούμε την παραπάνω απαξιωτική φράση να βγαίνει από τα στόματα των ενηλίκων. 

Πόσο ψέμμα μπορεί να κουβαλάει μια τέτοια φράση; 

Ένα παιδί έχει και χρησιμοποιεί αισθητήρες που ίσως ένας ενήλικας να τους έχει χάσει υπό το βάρος της καθημερινότητας και των διαφόρων πεποιθήσεων που κουβαλάει. 

Έτσι, λοιπόν, μια ζωγραφιά που μπορεί να είναι μουτζούρα στα μάτια ενηλίκων, για ένα παιδί κρύβει έναν ολόκληρο κόσμο.

Όπως αυτή η «μουντζούρα» που ενώ ήταν έτοιμη να πεταχτεί από κάποιον ενήλικα τελικά μπήκε σε έκθεση γιατί ο ενήλικας σκέφτηκε να ρωτήσει το μικρό παιδί τι μπορεί να απεικονίζει.

Η μουντζούρα, λοιπόν, είναι η φονική φωτιά στο Μάτι. 

Το κόκκινο χρώμα είναι οι άνθρωποι που καίγονται, το μαύρο είναι η καταστροφή και ο χαλασμός της φωτιάς, τα καμένα δέντρα, η μαυρίλα του κάρβουνου. 

Πάνω δεξιά μπορεί κάποιος να διακρίνει ένα αμάξι, εξ ίσου με μαύρο χρώμα, ενώ η πράσινη γραμμή που περικλείει την «μουντζούρα» είναι το δάσος που έμεινε ανέπαφο γύρω απ’ την φωτιά. 

Μια συγκλονιστική αποτύπωση ενός φονικού γεγονότος μέσα από τον ψυχισμό ενός παιδιού, που μπορεί να μην ξέρει να αποτυπώσει με λόγια αυτό που έζησε ένα χρόνο πριν, ενδεχομένως μέσα από τηλεοράσεις και συζητήσεις ενηλίκων, αλλά μπορεί να σχεδιάσει στο χαρτί την αίσθηση και την ουσία ενός τέτοιου γεγονότος.

Για το λόγο αυτό ας προσπαθήσουμε να κοιτάξουμε μέσα από τα μάτια των παιδιών, να ρωτήσουμε να μας πουν, τι βλέπουν, γιατί έκαναν το τάδε ή το δείνα και ας μην βγάζουμε τα δικά μας ενήλικα συμπεράσματα που πολλές φορές είναι μουτζούρες στα μάτια των παιδιών.

anarchypress
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τα σκίτσα των παιδιών ουρλιάζουν τους φόβους τους

Έδινα ραντεβού με παιδιά για περίπου δέκα χρόνια. 
Τα συναντούσα σε ένα κτήριο με κόκκινο σταυρό και με οικοδεσπότες ανθρώπους με λευκές στολές. 
Τα δωμάτια τους είχαν νούμερα και συνήθως όταν έφτανα είχαν μόλις φάει κάτι ελάχιστα νόστιμο από ένα δίσκο που συγκατοικούσε το ψωμί με το ζελέ και το στεγνό κρέας.

Δέκα χρόνια που έκλαψα, θύμωσα, ματαιώθηκα και κάποιες φορές γέλασα πολύ. Ήμουν η κυρία Χρύσα ή σκέτο Χρύσα. 
Ήμουν αυτή που δεν ήθελαν να έρθει και αυτή που περίμεναν από το παράθυρο να φανεί. Έτσι είναι τα παιδιά όλου του κόσμου, χωρίς ποτέ κανένα να μοιάζει με το άλλο. 

Αυτά τα παιδιά όμως, έμοιαζαν στη μοίρα. Κακοποιημένα σεξουαλικά, από ξύλο ή από λόγο. Ήταν όλα παιδιά φίλε μου! Από αυτά που αύριο θα ζητήσουμε να αλλάξουν τον κόσμο, έχοντας τα βιάσει και χτυπήσει στο κορμί και στη ψυχή τους.

Θα μπορούσα να σας μιλήσω για το κάθε ένα από αυτά τα πλάσματα, αλλά κάτι τέτοιο θα έσπαγε το συμβόλαιο μου με εκείνα. Όταν σε κοιτάει ένα παιδί στα μάτια, σου δείχνει την καρδιά του και σου λέει ότι πονάει, παίρνεις όρκο σιωπής και αφοσίωσης. Παίρνεις το βάρος να μπαλώσεις αυτήν την καρδιά, ακόμα και αν χρειαστεί να το κάνεις με κομμάτι της δική σου.

Γιατί σας τα λέω όμως τώρα όλα αυτά; 
Βλέποντας τον απεσταλμένο που σίγουρα δεν έστειλε ο Θεός στη Βραζιλία, ιερέα, οι αναμνήσεις μου πήραν φωτιά. Βίαζε ένα κορίτσι 5 χρονών, όταν πήγαινε να του κάνει μαθήματα αγγλικών. Το παιδί σταμάτησε να θέλει να πηγαίνει στον ιερέα χωρίς να λέει στους γονείς της, το λόγο της άρνησης του. 
Στο δωμάτιο της βρέθηκε η παρακάτω ζωγραφιά και όλα τα άλλα είναι ιστορία.

Έτσι, θυμήθηκα το αγόρι με τα κατάμαυρα μαλλιά που δεν κατάφερα ποτέ να βγάλω από την ντουλάπα που μεγάλωνε, χωρίς να αφήνει κανέναν να το πλησιάσει. Καθόμασταν σιωπηλοί και το μόνο που ακουγόταν, ήταν οι ζωγραφιές που άφηνε να πέσουν από τις σχισμές. 
Τα παιδιά ξέρεις, δεν ζωγραφίζουν πάντα πολύχρωμα λιβάδια. 
Τα σχέδια τους μπορεί να ουρλιάζουν σκοτάδι και απόγνωση. Αυτά που κακοποιούνται πολλές φορές αναπαριστούν τον εαυτό τους χωρίς μάτια και αυτό προέρχεται από μια ενοχική ντροπή. 
Τον Μάριο, τον έδενε ο πατέρας του με το τηλέφωνο του μπάνιου και τον βίαζε απο 6 χρονών.

Κάθε σχέδιο είναι η έκφραση του δημιουργού του. 
Με τον τρόπο αυτό, το παιδί μιλά. Από 2 ή 3 ετών μουτζουρώνει και μπορεί να περιγράψει ότι έφτιαξε τον παππού ή τη γάτα. Είναι η αρχή της περιπέτειας και οι γονείς πρέπει να είναι εκεί να την παρακολουθήσουν, να ερμηνεύσουν αυτήν την φοβερά ενδιαφέρουσα μορφή επικοινωνίας.

Το κράτημα του μολυβιού, η κάλυψη της κόλας, το σημείο εκκίνησης της ζωγραφιάς, οι γραμμές και η πίεση σε αυτές, μαρτυρούν όσα δεν μπορούν να γίνουν φωνή ή γράμματα. Ακόμα και η χρήση του χρώματος έχει μεγάλη σημασία, γιατί ερμηνεύεται ως σύμβολο συναισθηματικότητας του παιδιού. Μπλέ για την ηρεμία, πράσινο για την ικανοποίηση, κόκκινο για τη ζωντάνια. Το κίτρινο κρύβει δυναμισμό ενώ το μόβ ανησυχία και ζήλια. Τέλος, το καφέ φανερώνει θλίψη και το μαύρο φόβο, άγχος και πόνο. 

Οι γραμμές
Ο έντονος τρόπος σχεδίασης εκφράζει τη ζωτικότητα του παιδιού, τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει την πραγματικότητα. Ο ανάλαφρος τρόπος σχεδίασης εκφράζει ένα παιδί με ιδιαίτερη ευαισθησία, επομένως ίσως εκδηλώνει στη συμπεριφορά του ντροπαλότητα και αναστολές.

Η ομαλή γραμμή αριστερά αναπαριστά την εικόνα ενός παιδιού σίγουρο για τα συναισθήματα του. Αντίθετα, η ακανόνιστη γραμμή δεξιά δείχνει ότι το παιδί φοβάται την απομάκρυνση από την οικογένεια και τη συνεύρεση με τους υπολοίπους.

Διαστάσεις του σχεδίου
Η συνολική διάσταση της ανθρώπινης φιγούρας, είναι άμεσα συνδεδεμένη με την αντίληψη που έχει το παιδί για τον εαυτό του, το σώμα του και την προσωπική του εικόνα μέσα στο περιβάλλον.

Η μικρή διάσταση της ανθρώπινης φιγούρας δηλώνει χαμηλή αυτοεκτίμηση. Όταν η φιγούρα καλύπτει πάνω από το μισό μιας κόλας, φανερώνει σιγουριά και εμπιστοσύνη, φτάνοντας ακόμη και στην αδιακρισία.

Αναλογίες
Αφορούν τη σχέση ανάμεσα στο κεφάλι, στον κορμό και στα άκρα. Δεν υπάρχει ακριβής κανόνας για να καθορίσουμε μια σωστή αναλογία, ιδαίτερα σημαντικές όμως είναι οι "δυσαναλογίες"

Οι κοντοί βραχίονες εκφράζουν φόβο συναναστροφής με τους άλλους και ανασφάλεια. Τα μεγάλα χέρια χρησιμεύουν είτε για να χαϊδέψουμε είτε για να χειροδικήσουμε. Η σημασία τους μπορεί να είναι αμφίσημη.

Τα παιδιά που σχεδιάζουν μεγάλο κεφάλι συχνά αρέσκονται στην αυτοπροβολή, φανερώνοντας έντονη ανάγκη για επικοινωνία. Αντίθετα το μικρό κεφάλι, αποτελεί ένδειξη δυσάρεστων εμπειριών που σχετίζονται με τροφικές ιδιαιτερότητες πολλές φορές.

Μηχανικά σχήματα

Τα ρομπότ, εκτός από πρακτικό πνεύμα και εφευρετικότητα εκφράζουν και αντιδραστικές συμπεριφορές και ανάγκη για απομάκρυνση από τον κόσμο των ενηλίκων καθώς και ρήγμα στην επικοινωνία.

Το σπίτι
Το σχέδιο του σπιτιού έχει σημαντικό συναισθηματικό περιεχόμενο. Αναπαριστά τον τρόπο ζωής του παιδιού, τη σχέση του με τους γονείς και το ρόλο του στην οικογένεια. 
Είναι πολύ συχνό θέμα στα παιδικά σχέδια, ενυπάρχει ήδη από το μουτζούρωμα, αν και δεν είναι πάντα αναγνωρίσιμο. 
Ορισμένοι μελετητές συνέδεσαν το σπίτι με το μητρικό πρόσωπο.
Η στέγη αναπαριστά τα μαλλιά, τα παράθυρα τα μάτια, η πόρτα το στόμα. Πρόκειται για έναν ανθρωπομορφισμό που επαναλαμβάνεται πολύ συχνά.

Ένα σπίτι χωρίς παράθυρα δείχνει ένα παιδί που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα εξαιτίας μιας καταπιεστικής διαπαιδαγώγησης.

Τα παραπάνω σκίτσα, είναι μια μόνο ιδέα του τι μπορούν να μας φωνάξουν τα παιδιά και εμείς να μην το ακούσουμε. Καμία ζωγραφιά τους δεν είναι τυχαία, πάνω στο χαρτί αποτυπώνουν τον κόσμο τους. Αν αυτός ο κόσμος είναι μαύρος, πρέπει να τον αναγνωρίσουμε και να το βοηθήσουμε μέχρι να πιάσει τον κόκκινο και τον μπλε μαρκαδόρο. Όσο για μένα, εύχομαι ο Μάριος να ζωγραφίζει έναν όμορφο ήλιο και μια γαλάζια θάλασσα που θα κολυμπούν πιο όμορφες μέρες…

provocateur.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ζωγραφιές για την Εργατική Πρωτομαγιά

Ζωγραφιές μέσα από τα μάτια των παιδιών
για την Πρωτομαγιά και την Ειρήνη

Το Χαμομηλάκι