Αισθητηριακή αναζήτηση: Όταν το νευρικό σύστημα πεινάει…

Η Αισθητηριακή Ολοκλήρωση (ΑΟ) είναι η νευρολογική λειτουργία, η οποία οργανώνει αισθήσεις από το σώμα μας και το περιβάλλον ώστε να μπορούμε να το χρησιμοποιούμε αποτελεσματικά. Η ΑΟ είναι επεξεργασία πληροφοριών. Ο εγκέφαλος πρέπει να διαλέγει , ενισχύει, εμποδίζει , συγκρίνει και συνδέει αισθητηριακές πληροφορίες με έναν ευέλικτο και συνέχεια μεταβλητό τρόπο.

«Η οργάνωση των αισθήσεων είναι αυτό
που ονομάζουμε Sensory Integration»

Η ΑΟ προσπαθεί να εξηγήσει προβλήματα στην μάθηση και συμπεριφορά παιδιών, ιδιαίτερα στην κινητική συμπεριφορά και την ανεπαρκή διαδικασία αισθητηριακών ερεθισμάτων. 

περισσότερα...

Οι αισθήσεις μας δίνουν πληροφορίες για τη φυσική κατάσταση του σώματός μας και για το περιβάλλον γύρω μας. Τα αισθητηριακά ερεθίσματα κυλούν προς τον εγκέφαλο όπως τα ρυάκια κυλούν προς μία λίμνη. Αμέτρητα μικρά κομμάτια αισθητηριακών πληροφοριών βομβαρδίζουν κάθε στιγμή τον εγκέφαλο, όχι μόνο από τα μάτια και τα αυτιά μας, αλλά και από κάθε μέρος του σώματός μας.

Ας δούμε για παράδειγμα, αυτήν τη στιγμή που διαβάζετε αυτό το κείμενο, πόσα ερεθίσματα πιθανόν να λαμβάνετε μέσω των αισθήσεών σας, ταυτόχρονα:

• βλέπετε τα γράμματα που απαρτίζουν τις λέξεις, και ταυτόχρονα εικόνες ή χρώματα που συνυπάρχουν σε αυτή τη σελίδα
• βλέπετε το δωμάτιο στο οποίο βρίσκεστε (το χρώμα του τοίχου, το φως του δωματίου, μερικά έπιπλα που βρίσκονται στο οπτικό σας πεδίο – κοντά στον υπολογιστή) και γνωρίζετε αν κάποιος κινείται μέσα σε αυτό ανά πάσα στιγμή
• ακούτε τον ήχο της αναπνοής σας, τον ήχο από ηλεκτρικές συσκευές (τηλεόραση, ψυγείο κλπ), τον ήχο του αέρα από έξω, τον γείτονα που μιλάει δυνατά με κάποιον άλλο…
• αισθάνεστε ακριβώς τη θέση του σώματός σας, την επαφή του με το σημείο που κάθεστε, και με τα ρούχα σας, και ίσως νιώθετε και κάποιον πόνο κάπου
• μυρίζετε το άρωμα των ρούχων σας, ενός αποσμητικού χώρου, ενός κεριού…
• κουνάτε ρυθμικά το πόδι σας, ή παίζετε με κάτι στα δάχτυλά σας, μασάτε μια τσίχλα…

και…όλα αυτά συμβαίνουν ταυτόχρονα! Πώς είναι δυνατόν;

Ο εγκέφαλος οργανώνει όλες αυτές τις πληροφορίες που λαμβάνουμε μέσω των αισθήσεών μας για να μπορέσουμε να κινηθούμε, να μάθουμε και να συμπεριφερθούμε κατάλληλα. Ο εγκέφαλος εντοπίζει, ταξινομεί και κατευθύνει τις αισθήσεις, ακριβώς όπως ένας τροχονόμος κατευθύνει τα αυτοκίνητα. Όταν οι αισθήσεις κυλούν με έναν καλά οργανωμένο τρόπο, ο εγκέφαλος μπορεί να τις χρησιμοποιήσει για να πετύχει αντίληψη και μάθηση. Όταν όμως η ροή των αισθήσεων δεν είναι κατάλληλα οργανωμένη, τότε η ζωή μας μπορεί να μοιάζει με… μποτιλιάρισμα. Ένα από τα αποτελέσματα μιας μη αποτελεσματικής οργάνωσης των αισθήσεων από τον εγκέφαλο είναι η έντονη αισθητηριακή αναζήτηση, δηλαδή η συνεχής αναζήτηση ερεθισμάτων μέσω των αισθήσεων. Είναι όμως πάντα ανησυχητική;

Εκτός από τα ερεθίσματα που λαμβάνουμε χωρίς να τα επιδιώκουμε απαραίτητα (πχ φασαρία στον δρόμο) υπάρχουν ερεθίσματα τα οποία αναζητούμε μέσα στη μέρα, συνειδητά ή υποσυνείδητα, τα οποία έχουμε ανάγκη για να είμαστε ήρεμοι, αποδοτικοί, λειτουργικοί, χαρούμενοι. Όλοι έχουμε αισθητηριακές ανάγκες τις οποίες καλύπτουμε με διάφορους τρόπους:

• ακούμε μουσική
• τρώμε φαγητά ή γλυκά/πίνουμε ποτά (πχ καφέ) με συγκεκριμένες γεύσεις, τρώμε τσίχλες
• τεντωνόμαστε ή κινούμαστε στον χώρο, κουνάμε ρυθμικά κάποιο άκρο μας
• παίζουμε με κάτι στο χέρι μας (πχ τα μαλλιά μας, αξεσουάρ, υφάσματα, στυλό)
• βάζουμε μη βρώσιμα πράγματα στο στόμα μας ή γύρω από αυτό (πχ τα νύχια/δάχτυλά μας, ένα καλαμάκι)
• κάνουμε στον εαυτό μας ή δεχόμαστε ένα μασάζ
• ανάβουμε αρωματικά κεριά, χρησιμοποιούμε αποσμητικά χώρου

και άλλα πολλά!

Στα παιδιά, όπου τυπικά ο εγκέφαλος αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς, συμβαίνει συχνά, αναλόγως με τις τρέχουσες συνθήκες να υπάρχει ανάγκη από περισσότερα...