Γιατί πνιγόμαστε στην Αττική

Μπορεί μόνο οι παλαιότεροι να θυμούνται τα ονόματα Ηριδανός, Λυκόρεμα, Βουρλοπόταμος, Βοϊδοπνίχτης, Κυκλοβόρος, Διαβολόρεμα, Αλασσώνας καθώς και άλλα ρέματα που διέτρεχαν την Αθήνα, αλλά η φύση δεν τα ξεχνά και μας τα υπενθυμίζει όποτε ανοίγουν οι ουρανοί.

Αττική

Από τότε πέρασαν αρκετές δεκαετίες κατά την διάρκεια των οποίων άλλαξαν οι προτεραιότητές μας... Στο όνομα της αντιπαροχής (κατά την δεκαετία του ΄50) κι εν συνεχεία για την «εξυπηρέτηση» του αυτοκινήτου, τα ποτάμια αντιμετωπίστηκαν σαν εμπόδια μέσα στο αττικό περιβάλλον. Όχι μόνον δεν τα προστατεύσαμε, αλλά τα καταστρέφουμε (ακόμη και σήμερα). Έτσι, ολόκληρες περιοχές αποκόπηκαν μεταξύ τους, όπως για παράδειγμα οι περιοχές Νέου Φαλήρου και Μοσχάτου.

Ωστόσο, τα ποτάμια εξακολουθούν να ρέουν κάτω από τους δρόμους της Αθήνας. Σε πολλά κτίρια κατά μήκος του δρόμου αντλούνται και σήμερα νερά, με υδραυλικά συστήματα, ενώ γεωτρήσεις του ΙΓΜΕ (Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών) απέδειξαν ότι οι περισσότεροι δρόμοι της Αθήνας κρύβουν ένα μπαζωμένο ρέμα ή ένα υπόγειο ποτάμι. Ο Ιλισός, ο Ηριδανός, ο Κυκλόβορος, το Λυκόρεμα, ο Βουρλοπόταμος, ο Βοϊδοπνίχτης, ο Αλασσώνας είναι μερικά από αυτά. Σύμφωνα με μελέτη του ΕΜΠ, τα ανοιχτά ρέματα το 1945, είχαν μήκος 1.280 χιλιόμετρα και σήμερα, μόλις, 434 χιλιόμετρα, μειώθηκαν, δηλαδή, σε ποσοστό 66,4%. Όπως, δε, προκύπτει από μελέτη του ΙΓΜΕ, πριν από μερικά χρόνια, το 80% των νερών της βροχής το απορροφούσε το έδαφος και μόλις το 20% έπεφτε στην θάλασσα, σήμερα το ποσοστό αυτό έχει αλλάξει δραματικά.

Καθίσταται, λοιπόν, σαφές, ότι τα πλημμυρικά φαινόμενα που συχνά – πυκνά σημειώνονται στο λεκανοπέδιο, δεν αποτελούν «κεραυνό εν αιθρία», αλλά είναι αποτέλεσμα των επιλογών μας και της στρεβλής ανάπτυξης που ακολουθήσαμε.

Και οι αριθμοί είναι ενδεικτικοί: μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι δομημένες επιφάνειες στην Αθήνα κάλυπταν το 25% του λεκανοπεδίου. Μετά το 1975, το 75% καλύφθηκε από δομημένες επιφάνειες και δρόμους δίκτυα, ενώ οι ελεύθεροι χώροι αποτελούν, μόλις, στο 4%.

Και φυσικά, ουδέποτε επιχειρήσαμε να αντιμετωπίσουμε τις επιπτώσεις της στρεβλής ανάπτυξης που ακολουθήσαμε, με την δημιουργία βασικών έργων υποδομής. Οι υφιστάμενες υποδομές είναι ανεπαρκέστατες, αφού εκτιμάται ότι καλύπτουν, μόλις, το 40 – 45%, της Αττικής, με αποτέλεσμα, σε αρκετές περιοχές, να δημιουργούνται έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, ακόμη και με μιας μικρής διάρκειας βροχόπτωση. Κάτι που θα μπορούσε να αποφευχθεί με έναν καλύτερο προγραμματισμό των έργων.

Υπάρχουν περιοχές όπου το πρόβλημα των πλημμυρικών φαινομένων θα είχε μειωθεί σημαντικά (ή και θα είχε λυθεί) με απλές επεμβάσεις, που, όμως, δεν προχωρούν γιατί θα μετατεθεί σε άλλους Δήμους, νοτιότερα, επειδή δεν έχουν γίνει εκεί τα αναγκαία έργα. Γιατί στην συντριπτική τους πλειοψηφία τα προωθούμενα έργα είναι αποσπασματικά, χωρίς να εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό, όπου τα προβλήματα θα αντιμετωπίζονται συνολικά και όχι στο πλαίσιο εξυπηρέτησης τοπικών μικροκομματικών συμφερόντων...

Τα προβλήματα, ωστόσο, δεν σταματούν εδώ, αφού, ακόμη και σήμερα, τα ρέματα και οι χείμαρροι του λεκανοπεδίου, δεν έχουν οριοθετηθεί. Τώρα άρχισε να κινείται κάτι (σε καθαρά ωστόσο, διαδικαστικό επίπεδο), για την οριοθέτησή των ρεμάτων, εξαιτίας κοινοτικής οδηγίας, για την αντιμετώπιση των πλημμυρικών φαινομένων.

Έως, ότου, όμως, ολοκληρωθεί η οριοθέτησή τους –και κρίνοντας από την μέχρι σήμερα εμπειρία, τα ρέματα, μάλλον, θα συνεχίσουν να μπαζώνονται και σε συνδυασμό με την έλλειψη ουσιαστικών υποδομών (αντιπλημμυρικά έργα, δίκτυο απορροής κλπ), ακόμη και με μιας μικρής διάρκειας και έντασης βροχόπτωση, ολόκληρες περιοχές μετατρέπονται σε λίμνες.

Εκτός κι εάν συνειδητοποιήσουμε, ότι το ρέμα δεν αποτελεί «εχθρό», αλλά ουσιαστικό σύμμαχο στην προσπάθεια ανάδειξης των περιοχών.

Ποια ρέματα χρήζουν διευθέτησης

Ας δούμε, όμως, ανά γεωγραφική ενότητα, ποια είναι τα βασικά ρέματα που χρήζουν διευθέτησης.

Ανατολική Αττική: Παλλήνης, Γέρακα, Πηγάδια, Καλίσια, Ραφήνας (και τα συμβαλλόμενα μικρά ρέματα Πικερμίου), Νέας Μάκρης, Αναβύσσου, Παλαιάς Φώκαιας, Σαρωνίδας, Σκόρπιο Ποτάμι (στην περιοχή Μαραθώνα), Πυθαγόρα (στον Διόνυσο).

Δυτική Αττική: Σαρανταπόταμος (στην Χαλυβουργική), Μαύρη Ώρα, Αγίας Αικατερίνης, Αγίου Γεωργίου (στον Ασπρόπυργο), Νέας Περάμου, Μαυραντζάς (στα Μέγαρα), Εσχατιάς (στο Μενίδι), Καναπίτσας, Χαϊδαρόρεμα και το ρέμα Περιστερίου.

Κεντρική Αττική: Κηφισός (αποτελεί τον τελικό αποδέκτη των ομβρίων του λεκανοπεδίου και εκκρεμούν τα έργα διευθέτησης της κοίτης στο «ανοικτό» τμήμα του), Ευρυπίδων, Σφακίων, Ποδονίφτη, Μιχελή, Λιοσίων, Χαλανδρίου, Πρ. Δανιήλ, Θεσσαλονίκης, Κυκλοβόρου, Πύρνας και Αμαρουσίου.

Για όλα τα προαναφερθέντα ρέματα απαιτείται υπολογισμός του νερού που μπορούν να δεχθούν και σε συνάρτηση με τα υδρολογικά δεδομένα των περιοχών από τις οποίες διέρχονται, να προχωρήσουν οι εργασίες διευθέτησης, ώστε να ακολουθήσει η υλοποίηση των αντιπλημμυρικών έργων που απαιτούνται

Τα ρέματα, χθες και σήμερα

Στα τέλη του 19ου αιώνα, διέσχιζαν το λεκανοπέδιο, 700 χείμαρροι, ποτάμια και ρυάκια. Το 1999, ο αριθμός τους ήταν μικρότερος των 70 (κάτω, δηλαδή και από το 10%) και σήμερα, δεν υπερβαίνουν τα 50. Που χάθηκαν;

Μπαζώθηκαν και καταπατήθηκαν. Μόνο στο λεκανοπέδιο της Αττικής έχουν μπαζωθεί και τσιμεντοποιηθεί περίπου 550 χιλιόμετρα ρέματα και χείμαρροι. Κι αυτό, προκειμένου να πραγματοποιηθούν τα οικιστικά όνειρα των κατοίκων της Αθήνας, με τις γνωστές συνέπειες που και σήμερα (για πολλοστή φορά) βιώσαμε. Ο Ιλισός, ήταν το μεγαλύτερο ποτάμι που διέσχιζε την Αθήνα. Ξεκινούσε από τον Υμηττό, για να καταλήξει στην θάλασσα. Παλιά ήταν ανοικτό.

Σήμερα, κυλάει εξ ολοκλήρου υπογείως, κάτω από τη Μιχαλακοπούλου, περνάει από την Βασ. Σοφίας (μπροστά από το Παναθηναϊκό Στάδιο), συνεχίζει στην Καλλιρρόης, για να καταλήξει μετά την Καλλιθέα στην θάλασσα.

Οι Αθηναίοι θεωρούσαν τον Ιλισό, ιερό και στις όχθες του διατηρούσαν βωμούς πολλών θεών, όπου τελούνταν τα Μικρά Μυστήρια, τα οποία σχετίζονταν τόσο με τα Ελευσίνια, όσο και με Διονυσιακές τελετουργίες. Από το ιερό, αυτό, ποτάμι το μόνο που απομένει σήμερα εμφανές είναι η στεγνή και χορταριασμένη κοίτη του, δίπλα στην οποία είναι χτισμένη η Αγία Φωτεινή του Ιλισού.

Στον Ιλισό χυνόταν ο Ηριδανός που ξεκινούσε από τον Λυκαβηττό και κατέβαινε από το Κολωνάκι. Κατά τη διάρκεια των εργασιών του Μετρό στην πλατεία Συντάγματος, ανακαλύφθηκε η αρχαία κοίτη του. Ο ποταμός συνεχίζει στις οδούς Μητροπόλεως και Ερμού, στην Αρχαία Αγορά και καταλήγει στον Κεραμεικό.

Την κοίτη του Ηριδανού συνάντησε το Μετρό και στο Μοναστηράκι, γεγονός που ανησύχησε ιδιαίτερα τους υπεύθυνους, καθώς το ποτάμι φούσκωσε κάποιες φορές επικίνδυνα κατά τη διάρκεια των εργασιών. Ακόμα και σήμερα, ο υπόγειος ποταμός κατεβάζει 20-30 κυβικά νερού την ώρα, ενώ τις βροχερές μέρες το νερό υπερδιπλασιάζεται και από τα νερά του πλημμυρίζει η Ποικίλη Στοά και η Αρχαία Αγορά.

Από το Λυκαβηττό ξεκινούσε και ο Βοϊδοπνίχτης που χωριζόταν, με ένα μέρος του να περνάει από την οδό Δημοκρίτου και την οδό Ακαδημίας προς το Αρσάκειο. Από τα Τουρκοβούνια ξεκινούσε ο Κυκλόβορος, ένας από τους μεγαλύτερους χειμάρρους της Αθήνας, που έφθανε στο Πεδίον του ’ρεως και διαμέσου της οδού Μάρνη κατέληγε στην πλατεία Βάθης.

Το Παγκράτι και τον Βύρωνα διέσχιζαν ο Αλασσώνας και το ρέμα «Πήδημα της Γριάς» αντίστοιχα. Στο Φάληρο χύνονταν ο Βουρλοπόταμος (ή Ξηροτάγαρος) και το ρέμα της Πικροδάφνης. Το ρέμα του Ποδονίφτη κυλάει κάθετα τους δήμους Χαλανδρίου, Ψυχικού, Φιλοθέης και Ν. Ιωνίας, διασχίζει υπόγεια τη Λεωφόρο Κηφισίας καταλήγοντας στον Κηφισό.

Οι πανεπιστημιακές μελέτες συγκρίνουν την σημερινή τσιμεντούπολη με τις παλαιότερες διαμορφώσεις της, όπου γεωργικές εκτάσεις, χωράφια και ποτάμια διέσχιζαν τη γη. Η εικόνα των πανάρχαιων ποταμών που πότιζαν την Αθήνα και απορροφούσαν τα νερά της βροχής έχει περάσει ανεπιστρεπτί.

Έτσι, κάθε φορά που βρέχει λίγο παραπάνω, λόγω των επιχωματώσεων και των αλλοπρόσαλλων οικιστικών σχεδίων, τα υπόγεια ποτάμια «φουσκώνουν» και πλημμυρίζουν ολόκληρες περιοχές υπενθυμίζοντάς μας την μακραίωνη ύπαρξή τους και χλευάζοντας τις όποιες (εκ μέρους μας) προσπάθειες εξαφάνισής τους.

Πηγή: kathimerini.gr

alfavita.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Το λεκανοπέδιο της Αττικής, όπως δεν το έχουμε ξαναδεί!!

Σάββατο πρωί (6 Νοεμβρίου), κατά τις 10.00, ανεβαίναμε την Πεντέλη προς Άγιο Πέτρο.
Το θέαμα απίστευτο!!!
Ολόκληρο το λεκανοπέδιο, πέρα για πέρα, καλυμμένο, εντελώς χωμένο, μέσα στα σύνεφα!! 

Στο βάθος ο Υμηττός, σαν ένα βραχονήσι μέσα σε συννεφένια θάλασσα....  

Είναι που η τροπόσφαιρα, το πιο χαμηλό στρώμα της ατμόσφαιρας, γίνεται ολοένα πιο θερμή και ψηλή - άρα πιο παχιά - εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής;
πηγή

Το ψάχνουμε... αλλά στεκόμαστε στο αλησμόνητο θέαμα που μας άφησε άφωνους!!!

Το Χαμομηλάκι

Οι πυρκαγιές θα σβήσουν, το παιδικό τραύμα θα παραμείνει

«Θα πεθάνουμε! Σβήσε το κερί!». Ο Στέφανος είναι μόλις 9 χρόνων. Η μαμά του μας διηγήθηκε τι έγινε πριν από λίγες μέρες στο σπίτι τους, όταν για λίγα μόλις λεπτά κόπηκε το ρεύμα: «Πριν από μερικές μέρες, είχαμε διακοπή ρεύματος στο σπίτι όπου βρισκόμουν με τα δύο μου παιδιά. Μέχρις ότου να επιστρέψει το φως, ανάψαμε τις πασχαλινές λαμπάδες. Ο μικρός μου γιος άρχισε να φωνάζει: “Θα πάρουμε φωτιά! Θα πεθάνουμε! Σβήσε το κερί!”. Η τρομάρα του παιδιού ήταν τέτοια που πέρασε αρκετή ώρα για να καταφέρουμε να τον ηρεμήσουμε».

Η τραγωδία στην Ανατολική Αττική δεν σταμάτησε τη στιγμή που έσβησε και η τελευταία εστία φωτιάς.

Όπως γράφαμε και σε χθεσινό δημοσίευμα («Το ψυχικό τραύμα μετά από μια φυσική καταστροφή»), επηρεάζει όλα τα άτομα της κοινότητας.

Επηρεάζει αυτούς που βρέθηκαν εκεί και βίωσαν άμεσα τον κίνδυνο, αλλά και όσους τον επαναβιώνουν μέσα από τους τηλεοπτικούς δέκτες, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή ακόμη και τις συζητήσεις.

«Ειδικά τα τελευταία χρόνια με τη διάδοση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουμε ακαριαία και συνεχή ενημέρωση των γεγονότων, ενώ ακόμη εξελίσσονται, και κατά συνέπεια δεν γνωρίζουμε ακόμη την έκβασή τους.

Ο χρόνος της κρίσης σχεδόν ταυτίζεται με αυτόν της αναμετάδοσης, εντείνοντας το αίσθημα τους άγχους στους καταναλωτές των προϊόντων ενημέρωσης, οι οποίοι παρακολουθούν την κρίση την ώρα που συμβαίνει» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η Έλενα - Όλγα Χρηστίδη, ψυχολόγος ψυχοθεραπεύτρια, MSC(c) Διαχείριση κρίσεων υγείας και επιστημονική υπεύθυνη του Προγράμματος Πιστοποίησης Θυμάτων Βασανιστηρίων (ΜΚΟ ΜΕΤΑδραση).

Η κ. Χρηστίδη τονίζει ότι θα πρέπει να περιορίσουμε με κάποιον τρόπο την έκθεσή μας σε τραυματικά γεγονότα, όπως με το να κάνουμε μια διακοπή από τη συνεχή λήψη πληροφοριών για το γεγονός, να σταματήσουμε την αναπαραγωγή ειδήσεων καθώς και τις σχετικές συζητήσεις.

Παράλληλα, είναι σημαντικό να αναζητούμε φροντίδα μέσα από τις διαπροσωπικές σχέσεις και ό,τι άλλο μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά.

Οι ειδικοί τονίζουν επιπλέον ότι οποιαδήποτε δράση συλλογικού χαρακτήρα είναι εξαιρετικά βοηθητική.

Η αλληλεγγύη, για παράδειγμα, είναι ένα ανατροφοδοτούμενο αίσθημα: είναι απαραίτητη για τους άμεσα πληγέντες, αλλά ταυτόχρονα είναι εξαιρετικά ανακουφιστική και για όσους συμμετέχουν ως εθελοντές σε αντίστοιχες δράσεις.

Τα παιδιά -συμπεριλαμβανομένων των εφήβων- είναι εξαιρετικά ευάλωτα σε καταστάσεις κρίσης. Δεν παίζει ρόλο αν έχουν βιώσει τα ίδια το τραυματικό γεγονός, αρκεί να έχουν καταλάβει ότι έχει κινδυνεύσει ένας δικός τους άνθρωπος ή ένα άλλο παιδί με το οποίο μπορούν να ταυτιστούν.

Πρέπει να έχουμε στον νου μας ότι τα παιδιά δεν αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο με τους ενήλικες τις καταστάσεις, ωστόσο βιώνουν μετατραυματικό στρες όπως ακριβώς και οι ενήλικες.

Οι παράμετροι

Οι αντιδράσεις τους εξαρτώνται από την ηλικία, το αναπτυξιακό τους στάδιο, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν μαζί τους οι ενήλικες.

«Το μετατραυματικό στρες μπορεί να εκφραστεί μέσα από το παιχνίδι τους. Τα παιδιά συχνά εντάσσουν αναπαραστάσεις και στοιχεία του γεγονότος στο παιχνίδι (ζωγραφιές με φωτιές, ρόλος του διασώστη ή του πυροσβέστη), μπορεί να εμφανίσουν διαταραχές στον ύπνο τους, μπορεί να έχουν ξεσπάσματα θυμού και γενικότερη ταραχή ή να δείχνουν ότι φοβούνται πράγματα που μέχρι τώρα δεν τα φόβιζαν. Επίσης μπορεί να εκδηλώσουν έντονη ανησυχία όταν εκτίθενται σε στοιχεία που τους θυμίζουν το γεγονός. Για παράδειγμα, ελέγχουν σε βαθμό ψυχαναγκασμού αν είναι αναμμένα τα μάτια της κουζίνας, αντιδρούν όταν βλέπουν κερί ή στην περίπτωση που καπνίζει κάποιος έχουν ανησυχία έως ότου σβήσει το τσιγάρο» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η δρ Νάνσυ Παπαθανασίου, κλινική ψυχολόγος και διδάσκουσα στο ΕΚΠΑ με εξειδίκευση στην Αναπτυξιακή Ψυχοπαθολογία και την Ψυχική Ανθεκτικότητα.

Μετά την πρώτη περίοδο του σοκ, έρχεται το πένθος. Διαφορετικά θα το βιώσουν αυτοί που ήταν εκεί την ώρα του γεγονότος, αλλά η καθημερινότητά τους δεν σχετίζεται με την περιοχή και διαφορετικά θα το βιώσουν όσοι μένουν εκεί και θα έρχονται αντιμέτωποι καθημερινά με τα καμένα.

Τα παιδιά της πρώτης κατηγορίας πιθανότατα θα το ξεπεράσουν πιο γρήγορα, όμως τα παιδιά που εμπίπτουν στη δεύτερη κατηγορία θα χρειαστούν περαιτέρω στήριξη.

«Εχουμε την τάση να θεωρούμε ότι όλα τελειώνουν όταν φεύγουν οι κάμερες. Ομως το πένθος είναι μια διεργασία που παίρνει χρόνο και χρειάζεται φροντίδα και παρέμβαση με ένα κεντρικά οργανωμένο μεσομακροπρόθεσμο σχέδιο στήριξης. Εδώ παίζει πολύ σημαντικό ρόλο και η κοινότητα. Να μη νιώθει κανείς ότι το βίωμά του είναι μοναδικό. Να ξέρει ότι μπορεί να το μοιραστεί με κάποιον που τον καταλαβαίνει» τονίζει η κ. Παπαθανασίου.

«Μαμά, εγώ έχω φτιάξει το σακίδιό μου»

«Την επομένη της πυρκαγιάς, όταν άρχισαν να δημοσιοποιούνται τα πρώτα στοιχεία για την έκταση της καταστροφής, επικοινώνησα με τους παππούδες που κρατούσαν το παιδί και τους είπα να μην ανοίξουν την τηλεόραση σε καμία περίπτωση. Το παιδί βίωσε ό,τι έγινε από τις συζητήσεις που αναπόφευκτα γίνονταν και ενίοτε κατά τη διάρκεια του ζάπινγκ όταν προσπαθούσε να δει τα παιδικά της. Παρ’ όλα αυτά μπήκε στην ενστικτώδη διαδικασία να φτιάξει ένα σακίδιο για ώρα ανάγκης. «Μαμά, εγώ έχω φτιάξει το σακίδιό μου. Αν πιάσει κι εδώ φωτιά, εγώ είμαι έτοιμη», μου είπε. Τη ρώτησα τι είχε βάλει μέσα και μου είπε το παγουρίνο της, χαρτομάντιλα, μια σφυρίχτρα και δύο αλοιφές: μία για τα εγκαύματα και μία για τα χτυπήματα, που της βάζω όποτε χρειάζεται από τότε που ήταν μωρό. Της είπα ότι είναι καλό που είναι πρακτική και της εξήγησα ότι δεν υπάρχει ζήτημα πυρκαγιάς εδώ που μένουμε. Προσπάθησα να την καθησυχάσω λέγοντάς της ότι δεν υπάρχει λόγος να φοβάται και ότι αυτό που συνέβη στην Ανατολική Αττική ήταν κάτι εξαιρετικά σπάνιο» μας λέει η Δώρα.

«Μέριμνα» για τα παιδιά που τη χρειάζονται

Η ΜΚΟ «Μέριμνα» ιδρύθηκε το 1995 από εννέα πανεπιστημιακούς, διευθυντές παιδιατρικών τμημάτων και επιστήμονες ψυχικής υγείας, με στόχο τη στήριξη παιδιών των οποίων η ζωή ανατρέπεται είτε από κάποια ασθένεια είτε λόγω απώλειας αγαπημένου προσώπου.

Η οργάνωση έχει αναλάβει, μετά από αίτημα των υπουργείων Παιδείας και Υγείας, τρεις ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις σε σχολικές κοινότητες που είχαν επηρεαστεί από τραυματικά γεγονότα, τον φονικό σεισμό του 1999 στην Αττική, το δυστύχημα στο πέταλο του Μαλιακού και τις καταστροφικές πυρκαγιές στην Πελοπόννησο, και συμβουλεύει τους ενήλικες να:

1. Διατηρούν την ψυχραιμία τους και να δίνουν στο παιδί το μήνυμα ότι είναι ασφαλές.

2. Ανοίγουν διάλογο με το παιδί γύρω από το γεγονός.

3. Ενημερώνουν το παιδί με απλό, κατανοητό και ειλικρινή τρόπο για το τι έχει συμβεί.

4. Δίνουν πληροφορίες για τα μέτρα ασφαλείας που έχουν πάρει και τις πιθανές αλλαγές που αντιμετωπίζει άμεσα η οικογένεια.

5. Ενθαρρύνουν το παιδί να εκφράσει τα συναισθήματα και τις απορίες του χωρίς να το λογοκρίνουν.

6. Μοιράζονται με το παιδί τα δικά τους συναισθήματα χωρίς να το κατακλύζουν με τις προσωπικές τους ανησυχίες.

7. Αποφεύγουν ή να περιορίζουν την έκθεση του παιδιού σε πληροφορίες σχετικές με το τραυματικό γεγονός.

8. Προωθούν την κανονικότητα στη ζωή του παιδιού.

9. Ενθαρρύνουν τη συμμετοχή του παιδιού στις εκδηλώσεις μνήμης ή σε άλλες συλλογικές δραστηριότητες εφόσον το επιθυμεί.

10. Μην παραγνωρίζουν την ένταση και τη διάρκεια των δυσκολιών που μπορεί να παρουσιάσει το παιδί και να μη διστάζουν να ζητήσουν τη βοήθεια ειδικών.

 

Διαλεκτή Αγγελή

efsyn.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

#PrayForGreece: Παγκόσμιο το κύμα αλληλεγγύης στην Ελλάδα

Εφιαλτικές εικόνες από το Κόκκινο Λιμανάκι

Το hashtag #PrayForGreece, στο οποίο άνθρωποι από όλο τον κόσμο εκφράζουν τη θλίψη και την αλληλεγγύη τους στον ελληνικό λαό και στους πληγέντες της τραγωδίας των φονικών πυρκαγιών που έπληξαν την Ανατολική Αττική, έχει γίνει ένα από τα δημοφιλέστερα στα social media.

Το εν λόγω hashtag δημιουργήθηκε το πρωί της Τρίτης και πολύ γρήγορα διαδόθηκε σε όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς άνθρωποι από όλο τον πλανήτη παρακολουθούν συγκλονισμένοι τις εικόνες από τις πυρκαγιές.

Χιλιάδες είναι τα μηνύματα των χρηστών, οι οποίοι ανεβάζουν φωτογραφίες από την τραγωδία, αναφέροντας πως οι προσευχές και οι σκέψεις τους είναι στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Αθήνα.

Τα δικά τους μηνύματα συμπαράστασης στους πληγέντες έστειλαν και οι αδελφοί Αντετοκούνπμο, αλλά και άλλοι επώνυμοι.

Διαβάστε επίσης

• Η Ελλάδα της Αλληλεγγύης
• Πένθος βαρύ ...
  

Πηγή: EUROKINISSI/ΜΠΟΛΑΡΗ ΤΑΤΙΑΝΑ 
Newsroom, CNN Greece
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Το άγνωστο μαντείο Αμφιαράειον Ωρωπού

ΑΜΦΙΑΡΑΕΙΟΝ ΩΡΩΠΟΥ -
Η υδραυλική κλεψύδρα,ένα ακόμη επιτευγμα υδροστατικής μηχανικής των προγόνων μας

Μεταξύ Αττικής και Βοιωτίας προς το μέρος του σημερινού Ωρωπού βρίσκεται το μαντείο-θεραπευτήριο του Αμφιαράου, κρυμμένο μέσα σε μία βαθιά ρεματιά χωρίς ορίζοντα, με πλούσια βλάστηση. Το θαυμάσιο τοπίο του ιερού περιβάλλεται με πεύκα, πικροδάφνες, πλατάνια και με ιαματική πηγή.
Η γεωμορφολογία του ιερού χώρου μας παραπέμπει στον αρχέγονο μύθο του ήρωα Αμφιαράου. Ο Αισχύλος στην τραγωδία του "Επτά επί Θήβας" μας εξιστορεί τα γεγονότα που έγιναν αίτια για την ίδρυση του ιερού. Ο Αμφιάραος ήταν γιος του Οικλέους και εγγονός του μάντη θεραπευτή Μελάμποδος.
Τα ερείπια του ναού του Αμφιάραου
Ο Αμφιάραος βασίλευσε στο Άργος μαζί με τον Άδραστο, του οποίου την αδελφή του Εριφύλη νυμφεύτηκε. Κάποτε ο Πολυνείκης, υιός του Οιδίποδος εκδιώχτηκε από τον αδελφό του Ετεοκλή, ήλθε στο Άργος και ζήτησε βοήθεια για να καταλάβει την Θήβα. Ο Αμφιάραος ως μάντης που ήταν, αρνήθηκε να πάει επειδή ήξερε πως όσοι θα έπαιρναν μέρος στην εκστρατεία αυτή θα εφονεύοντο, εκτός από τον Άδραστο.

Ο Αμφιάραος συμβούλεψε την γυναίκα του Εριφύλη να μη φανερώσει που βρίσκεται ο ίδιος και να μη δεχθεί δώρο από τον Πολυνείκη. Όμως ο Πολυνείκης εξαπάτησε την Εριφύλη χαρίζοντας την το φημισμένο περιδέραιο της Αρμονίας, της γυναίκας του βασιλιά της Θήβας Κάδμου. Ο Αμφιάραος αναγκάστηκε να εκστρατεύσει με τους άλλους έξι αρχηγούς. Πριν φύγει όμως για τον πόλεμο παρότρυνε στα παιδιά του, τον Αμφίλοχο και τον Αλκμαίωνα, όταν ενηλικιωθούν να σκοτώσουν την μητέρα τους και να εκστρατεύσουν κατά των Θηβών. Όπως προέβλεψε ο Αμφιάραος φονεύθηκαν οι στρατηγοί εκτός του Αδράστου.
Ο Αμφιάραος καθώς υποχωρούσε με το άρμα του προς την Αττική τη στιγμή που ο διώκτης του ο Περικλύμενος ετοιμαζόταν να τον σκοτώσει, ο Ζευς ρίχνει τον κεραυνό του, άνοιξε η γη και τον κατάπιε μαζί με το άρμα του και τον ηνίοχό του. Ο Αμφιάραος κατέβηκε στον Άδη άτρωτος και τέθριππος. Ιερή ΠηγήΔεν είχε παρέλθει όμως πολύς χρόνος και ο ήρωας αυτός αναδύθηκε από το χάσμα του εδάφους, από το οποίο ανέβλυζε νερό.
Από την ιερή πηγή ξεκίνησε η λατρεία του Αμφιαράου. Σ' αυτή τίποτε δεν θυσίαζαν, ούτε χρησιμοποιούσαν το νερό της για καθαρμούς. Όταν όμως ένας θεραπευθεί από την αρρώστια κατόπιν μαντείας που του δόθηκε, υπήρχε η συνήθεια να ρίχνει ασημένια ή χρυσά νομίσματα στην πηγή. Με την προσφορά ο θεραπευμένος εξέφραζε την επιθυμία του να αμείψει τον θεό για την ευεργεσία. Σήμερα όταν κάνουμε μία ευχή ρίχνουμε νομίσματα σε κρήνες. Το νερό της ιερής πηγής του Αμφιαράου αναβλύζει κατά καιρούς σε μία μακρόστενη δεξαμενή κοντά στον βωμό.

Από ήρωας ο Αμφιάραος τώρα έγινε θεός με την ειδικότητα του μάντη και του θεραπευτή. Στο μυθικό παρελθόν υπήρχαν περιπτώσεις ηρώων που τιμήθηκαν ως θεοί, όπως ο Τροφώνιος της Λεβαδιάς. Εκεί λοιπόν όπου εξεβράσθηκε ο Αμφιάραος, ιδρύθηκε μεγαλοπρεπής ναός με ονειρομαντείο και θεραπευτήριο φέροντας το όνομά του. Από τον Ηρόδοτο και τον Στράβωνα μαθαίνουμε ότι ο Αμφιάραος αρχικά λατρεύτηκε στην Θήβα. Το θηβαϊκό Αμφιάρειο έχασε την φήμη του από τον 5 π.Χ. αι. Κάποιος ευλαβής Ορώπιος πήρε χρησμό να ιδρύσει νέο ιερό στην τοποθεσία όπου θύμιζε την εξαφάνιση του ήρωα βαθιά στη γη.
Στα τέλη του 5ου π.Χ. αι. ιδρύθηκε το Αμφιάρειο του Ωρωπού. Δίπλα στην ιερή πηγή κτίστηκε επιβλητικός βωμός μνημειακής όψης (4,60 Χ 8,90 μ.). Του βωμού σώζεται μόνο το κάτω μέρος. Διακρίνονται και δύο βωμοί παλαιοτέρας εποχής. Στον υπερκείμενο χώρο του βωμού υπάρχουν ίχνη λαξευμένων εδωλίων τα οποία προοριζόταν για τους θεατές των θυσιών όπου γινόταν πάνω στον βωμό από τους ιερείς. Ο βωμός ήταν αφιερωμένος σε διάφορες θεότητες, ήρωες και συζύγους ηρώων, όπως στους Ηρακλή, Δία, Απόλλωνα, Ερμή, Αφροδίτη, Αθηνά, Πανάκεια, Ιασώ, Υγεία, Αμφίλοχο και τα παιδιά του, ενώ ο Αλκμαίων δεν τιμάται επειδή διέπραξε το σχετικό έγκλημα με την Εριφύλη. Τέλος υπάρχει αφιέρωση για τις Νύμφες, τον Πάνα καθώς και για τους ποταμούς Αχελώο και Κηφισό.

Η συστηματική ανασκαφή που άρχισε το 1884 από την Αρχαιολογική Εταιρεία με την εποπτεία του αρχαιοδίφη και εφόρου Βασιλείου Λεονάρδου, κράτησε ως το 1929 αποκαλύπτοντας πολλά μνημεία και επιγραφές και μας έδωσε σπουδαίες πληροφορίες σχετικά με την λατρεία του Αμφιαράου και την ακτινοβολία του στον αρχαίο κόσμο. Οι επιγραφές και τα ανάγλυφα που ανακαλύφθηκαν επιβεβαιώνουν την ακριβέστατη περιγραφή του Παυσανία για την λειτουργία του Αμφιαράειου.
Τα ερείπια του ναού του ΑμφιάραουΣε μικρή απόσταση δυτικά από τον μεγάλο βωμό βρίσκονται τα ερείπια του μεγάλου ναού του Αμφιαράου του 4 π.Χ. αι. Η θεμελίωση έχει διαστάσεις29 Χ 14 μ. Στην πλευρά της εισόδου υπήρχε πρόναος με έξι δωρικούς κίονες ανάμεσα σε παραστάδες. Πίσω από την κιονοστοιχία της πρόσοψης υπήρχε ο πρόδομος με μαρμάρινους πάγκους στους τοίχους για να αναπαύονται οι επισκέπτες και κατόπιν ο σηκός ο οποίος ήταν χωρισμένος σε τρία κλίτη, με δύο σειρές από ραβδωτούς ιωνικούς κίονες τοποθετημένους σ' όλο το μήκος του σηκού. Στο κεντρικό κλίτος υπήρχε μαρμάρινο άγαλμα του Αμφιαράου που είχε τον τύπο του όρθιου Ασκληπιού.
Το άγαλμα σήμερα είναι ακρωτηριασμένο. Μπροστά από το άγαλμα βρισκόταν η μαρμάρινη τράπεζα προσφορών με την χρυσή φιάλη, όπου έκανε σπονδές ο ιερέας. Στο βάθος του σηκού υπήρχε το άδυτο για την φύλαξη λατρευτικών σκευών. Ο ναός ήταν κατασκευασμένος από ντόπιο ασβεστόλιθο. Στην αρχαιότητα ο ναός ήταν γεμάτος από αφιερώματα των πιστών, μικρά ομοιώματα μελών του ανθρώπινου σώματος που έχουν θεραπευτεί και νομίσματα κολλημένα με κερί όπως συμβαίνει και σήμερα στις εκκλησίες με τα τάματα. Σώζεται μόνο το βορειοδυτικό τμήμα του ναού γιατί το υπόλοιπο τμήμα του παρασύρθηκε από τον χείμαρρο Μαυροδήλεσι στα ύστερα Ρωμαϊκά χρόνια. Το ποτάμι παρέσυρε το ανάλημμα που συγκρατούσε τα χώματα πάνω στα οποία ήταν θεμελιωμένος ο ναός. Πριν χτιστεί ο μεγάλος ναός υπήρχε ένας μικρός βορειότερα ο οποίος συνυπήρχε με τον μεγάλο επί ένα τουλάχιστον αιώνα.

Από τα σημαντικότερα μνημεία του Αμφιαρείου θεωρείται η Μεγάλη Στοά που χρησίμευε για την εγκοίμηση των προσκυνητών. Όσοι έπασχαν από κάποια αρρώστια και ήθελαν να βρουν ίαση ή ήθελαν την συμβουλή του Θεού για να λύσουν κάποιο πρόβλημα, ελάμβαναν χρησμό κατά την εγκοίμηση πάνω στην προβιά του κριού που την θυσίαζαν αφού προηγουμένως είχαν κάνει αποχή από οινοποσία και μιας ημέρας νηστεία. Μέσα στον ύπνο ο προσκυνητής δεχόταν σε όνειρο την συμβουλή του Θεού ή ακόμα και θεραπευόταν. Τα όνειρα τα ερμήνευαν οι ιερείς.
Μεγάλη ΣτοάΗ Μεγάλη Στοά χτίστηκε γύρω στα 350 π.Χ. Είχε μήκος 110,15 μ. και πλάτος 10,78 μ. Στην πρόσοψη είχε 41 πώρινες δωρικές κίονες και στο εσωτερικό είχε 17 κίονες Ιωνικού ρυθμού, οι οποίοι χώριζαν το κτήριο στο μήκος σε δύο κλίτη. Στα δύο πέρατα της στοάς κατασκευάστηκαν ανά ένα δωμάτιο διαστάσεων περίπου 10 Χ 5,5 μέτρων για την εγκοίμηση των αρρώστων και των χρηστηριαζομένων.
Η στοά είναι το πιο χαρακτηριστικό κτήριο της αρχαίας Ελλάδος. Εκτός από την ονειρομαντεία, η στοά χρησίμευε για την διαμονή των επισκεπτών, για την ανάπαυση και την συζήτηση. Ας μη λησμονούμε ότι η στοά ήταν συνδεδεμένη με τις κοινωνικές και πνευματικές συνήθειες των Ελλήνων. Στοές υπήρχαν και στις αγορές. Ο Πλάτων συζητούσε στην στοά, ο δε φιλόσοφος Ζήνων και οι διάδοχοι του χρησιμοποιούσαν την Ποικίλη Στοά για την διδασκαλία τους (Στωϊκοί Φιλόσοφοι).
Απαραίτητο θεραπευτικό στοιχείο του Αμφιαράειου ήταν τα λουτρά, για σωματικό καθαρμό και ψυχική εξυγίανση. Οι εγκαταστάσεις των λουτρών αποτελούνταν από το ανδρείο και το γυναικείο λουτρό. Το δάπεδο των λουτρών ήταν στρωμένο με λίθινες πλάκες και χαραγμένο για να μη γλιστράνε οι λουόμενοι. Υπήρχε υπόκαυστο δηλαδή κάτω από το δάπεδο κυκλοφορούσε ζεστός ατμός που διοχετευόταν από πολλές τρύπες μέσα στους λουτήρες. Το σύστημα αυτό (θέρμες) πέρασε στους Ρωμαίους, στους Βυζαντινούς και αργότερα στους Οθωμανούς με τα λεγόμενα χαμάμ. Οι πάσχοντες πριν υποστούν θεραπεία, έπρεπε να κάνουν χρήση θερμού ή ψυχρού λουτρού, ανάλογα την περίσταση. Σήμερα από τα λουτρά σώζεται μία δεξαμενή και δύο μεγάλες λεκάνες.
Μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού το Αμφιαράειο καταστράφηκε. Μόνο ο χώρος των λουτρικών εγκαταστάσεων στα παλαιοχριστιανικά χρόνια ξαναχρησιμοποιήθηκε. Πάνω στα ερείπια των αρχαίων λουτρών χτίστηκε μία νέα λουτρική εγκατάσταση με επτά συνολικά δωμάτια σε σχήμα του γράμματος L. Δύο από τα δωμάτια είχαν χτιστούς πάγκους για να κάθονται εκείνοι που περίμεναν να λουστούν, άλλο δωμάτιο είχε δεξαμενή νερού, και δύο είχαν υπόκαυστα (θέρμες).
Λείψανα του θεάτρουΚάθε μαντείο και θεραπευτήριο είχε κατά γενικό κανόνα και το θέατρο του για μουσικές και λογοτεχνικές εκδηλώσεις. Το θέατρο του Αμφιάρειου διαμορφώθηκε γύρω στα 190 π.Χ. και βρίσκεται ψηλότερα από τη Μεγάλη Στοά. Το κοίλον λαξεύτηκε στην πλαγιά του λόφου του οποίου σώζονται τα πώρινα εδώλια. Η στρογγυλή ορχήστρα έχει διάμετρο 12,36 μ. Στην ορχήστρα ο ιερεύς Νίκων τον 1ο αι. π.Χ. αφιέρωσε πέντε πλουσιοχτοισμένους μαρμάρινους θρόνους. Όλοι τους έχουν την επιγραφή "Νίκων Νίκωνος ιερεύς γενόμενος Αμφιαράωι".
Απέναντι από την ορχήστρα υψώνεται η αναστηλωμένη κιονοστοιχία του προσκηνίου του θεάτρου με οκτώ δωρικές κολόνες. Ανάμεσα στους κίονες τοποθετούσαν πίνακες, οι οποίοι παρουσίαζαν ζωγραφισμένες τις παραστάσεις σχετικά με τα έργα που παίζονταν στο θέατρο. Πάνω από το προσκήνιο υπήρχε ένας εξώστης. Στα παλαιότερα χρόνια τα έργα παίζονταν στην ορχήστρα από τον χορό και τους ηθοποιούς. Από τον 2ο π.Χ. αι. ο χορός σχεδόν εξαφανίσθηκε, οι ηθοποιοί έπαιζαν τα έργα πάνω στον εξώστη της σκηνής.
Πολυτελής μαρμάρινος θρόνος του θεάτρουΣυνεχίζοντας την περιπλάνηση στον αρχαιολογικό χώρο του Αμφιαράειου δυτικά της Μεγάλης Στοάς υπάρχει μία σειρά από μνημειώδεις βάσεις αγαλμάτων. Τα αγάλματα όλα καταστράφηκαν, σώζονται μόνο οι βάσεις, τα βάθρα με χαραγμένες επιγραφές και μικρά γράμματα. Πρόκειται για αφιερώματα σημαντικών προσώπων και κατάλογοι νικητών αγώνων (Αμφιάρεια). Υπάρχουν επίσης στήλες με επιγραφές που αφορούσαν ψηφίσματα για την επισκευή του ιερού και τον Ιερό Νόμο που καθόριζε τον τρόπο διοίκησης του ιερού.
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι Αθηναίοι τίμησαν τον Βρούτο, δολοφόνο του Ιουλίου Καίσαρος, με μία αφιερωματική επιγραφή που χάραξαν πάνω σ' ένα βάθρο επί του οποίου είχε στηθεί έφιππος ανδριάντας. Μάλιστα οι Ωρώπιοι έσβησαν την επιγραφή του 3ου π.Χ. αι. και χάραξαν τη νέα επιγραφή του Βρούτου στο 42 π.Χ. Άλλο ένα δείγμα υποτελείας και παρακμής ήταν να σβήσουν την αναθηματική επιγραφή κάποιου σπουδαίου Έλληνα του 3ου π.Χ. αι. και να χαράξουν το όνομα του Γαϊου Σκριβωνίου Κουρίωνος συνεργάτη του καταστροφέα Σύλλα. Ο Σύλλας αν και είχε κατεδαφίσει πολλά ιερά της Ελλάδος έκανε δωρεές στον Ωρωπό και στο Αμφιάρειο για την άνθηση των αγώνων.
Οι Ωρώπιοι τιμούσαν τον Αμφιάραο κάθε πέμπτο χρόνο με μουσικούς, ποιητικούς, αθλητικούς και ιππικούς αγώνες (Μεγάλα Αμφιάρεια). Οι αγώνες ήταν πανελλήνιοι και έπαιρναν μέρος από όλη την Ελλάδα, Μικρά Ασία και την Κάτω Ιταλία. Οι αθλητικοί αγώνες διεξάγονταν στο στάδιο που πιθανότατα βρισκόταν μπροστά από την Μεγάλη Στοά. Ως ιππόδρομο χρησίμευαν την μικρή πεδιάδα βόρεια του Ιερού, το αυλοτόπι όπως ονομάζουν οι ντόπιοι σήμερα, γεμάτη με καλλιέργειες κι αμπέλια.
Στην αρχαιότητα για να περάσει κανείς στη δεξιά όχθη του ποταμού υπήρχε μία γέφυρα, η οποία καταστράφηκε. Στη μία άκρη της ήταν τα ανδρικά λουτρά, στην άλλη υπάρχει μία κλεψύδρα. Η Κλεψύδρα ήταν ένα μεγάλο υδραυλικό ρολόι, υπόγειο κτίσμα με χτιστή τετράγωνη λεκάνη που λειτουργούσε ως εξής : Όταν γέμιζε η λεκάνη με νερό, επέπλεε ένα κομμάτι ξύλου. Στον πυθμένα της λεκάνης υπήρχε στενή τρύπα από την οποία άδειαζε με πολύ αργό ρυθμό το νερό από ένα κρούνο και προκαλούσε την πτώση της στάθμης του νερού παρασύροντας προς τον πυθμένα το κομμάτι του ξύλου με τον προσαρμοσμένο σ' αυτό δείχτη, ο οποίος κατέβαινε κι' αυτός σε αριθμημένη κλίμακα κι έδειχνε την ώρα πάνω στην κλίμακα. Παρόμοια κλεψύδρα υπήρχε και στην αρχαία αγορά της Αθήνας.
Στην δεξιά όχθη που ήταν κατοικήσιμη περιοχή υπήρχαν ξενώνες, αγορά, αγορανόμιο, κατώγια δηλαδή ξενοδοχεία, για όσους ήθελαν να μείνουν περισσότερο καιρό. Από τις επιγραφές πληροφορούμεθα ότι υπήρχαν καπηλεία, μαγαζιά που εξυπηρετούσαν τους ξένους. Υπήρχαν ακόμη και εργαστήρια για να επισκευάσει κανείς τα παπούτσια του. Ιδιαίτερη ζωντάνια αποκτούσε η δεξιά όχθη όταν τελούσαν τα Μεγάλα Αμφιάρεια. Ο τόπος γέμιζε με ετερόκλητο πλήθος, με σκηνές, πάγκους και παραπήγματα. Κάτι σαν τα σημερινά πανηγύρια της Τεγέας και του Μυστρά.
Το παρθένο δάσος που περιβάλλει τον ιερό χώρο, στο παρελθόν δοκιμάστηκε πολλές φορές από τις πυρκαγιές των νεοβαρβάρων εμπρηστών. Όμως το Αμφιάρειο ως εκ θαύματος έμεινε άθικτο. Ο φανατισμός των πρωτοχριστιανικών αιώνων κι οι βαρβαρικές επιδρομές αν και ερήμωσαν το Αμφιάρειο, εν τούτοις δεν μπόρεσαν να σβήσουν την ανάμνηση και τον μαγνητισμό του ιερού. Ως πότε όμως οι θεοί και οι νύμφες θα προστατεύουν τα δάση και τα διασωθέντα μνημεία της πολιτισμικής μας κληρονομιάς.

 mixanitouxronou.gr

by Αρχαία Ελληνικά