Νόμος του κράτους έγινε την 10/12/2020, ο δανεισμός αρχαιοτήτων στο εξωτερικό με
το «φαραωνικό» χρονοδιάγραμμα των 25 ετών και με δυνατότητα πενταετών
παρατάσεων μέχρι 25 χρόνια επιπλέον.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων,
ακριβώς για το ρόλο των δημόσιων μουσείων, διασαφήνισε τη μεγάλη
διαφορά που διέπει τα μουσεία χωρών όπως η Ελλάδα, από τα ξένα μουσεία –
«συλλέκτες» που δεν έχουν τοπικές αναφορές και, συνήθως, αν όχι
αποκλειστικά, συγκροτούν τις συλλογές τους από παλιές και νέες λεηλασίες
και αρχαιοκαπηλικά κυκλώματα. Αναφέρει λοιπόν, ότι τα μνημεία, «είναι η υλική
μαρτυρία του κοινού παρελθόντος, τα υλικά πυκνώματα της συλλογικής μας
μνήμης. Η διαρκής ανάγκη του ανθρώπου να αναζητά τις ρίζες του και να
ψάχνει το παρελθόν του στο πλαίσιο της αυτογνωσίας του συνιστά επαρκή
αιτία για τη διατήρηση των μνημείων και επομένως για τη λειτουργία ενός
φορέα για την προστασία τους», σημείωναν οι αρχαιολόγοι, αναφερόμενοι
απευθείας στην Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Απαιτούμε την άμεση απόσυρση τής πρόσφατα (10/12/20) ψηφισμένης διάταξης
του νομοσχεδίου του ΥΠΠΟΑ για την αναδιοργάνωση του Ταμείου
Αρχαιολογικών Πόρων, η οποία προβλέπει τη δυνατότητα μακροχρόνιου
δανεισμού (συνολικά 50 έτη) ελληνικών αρχαιοτήτων, σε μουσεία εκτός
χώρας.
Ζητάμε την επαναφορά του μέχρι πρότινος ισχύοντος νομικού πλαισίου (5+5 έτη μέγιστο χρονικό διάστημα δανεισμού).
Να δοθούν κονδύλια στον Πολιτισμό, να προστατευθούν και να αναδειχθούν
τα σταθερά και κινητά μνημεία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς! Όχι στον εκπατρισμό των αρχαίων μνημείων, με διάρκεια δανεισμού τους της τάξεως του μισού αιώνα!
Οι Σύλλογοι και Φορείς: Α΄ ΕΛΜΕ Δυτικής Αττικής (Περιστέρι), Α΄ ΕΛΜΕ
Δυτικής Αττικής (Θριάσιο-Μεγαρίδα-Ειδυλλία), Γ΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, Ε΄
ΕΛΜΕ Αθήνας, ΕΛΜΕ Άνω Λιοσίων-Ζεφυρίου-Φυλής, ΕΛΜΕ Ημαθίας, ΕΛΜΕ Νομού
Ηρακλείου, ΕΛΜΕ Νέας Σμύρνης-Καλλιθέας-Μοσχάτου, ΕΛΜΕ Νότιας Αθήνας,
Ενιαίος Σύλλογος Υπαλλήλων ΥΠΠΟ Αττικής, Στερεάς και Νήσων, Ένωση
Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων, Ένωση Καλλιτεχνών Ηπείρου,
Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Σαλαμίνος και Περιχώρων, Ομοσπονδία Λειτουργών
Μέσης Εκπαίδευσης,Πανελλήνιο Σωματείο Έκτακτου Προσωπικού ΥΠΠΟ,
Περιβαλλοντική-Πολιτιστική Ένωση Μεσσηνίας, Σύλλογος Εκπαιδευτικών ΠΕ
Αιγάλεω, Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων, Σύλλογος Μεταπτυχιακών και
Διδακτορικών φοιτητών/τριών Ιστορικού-Αρχαιολογικού ΕΚΠΑ, Σύλλογος
Μονίμων Διοικητικών Υπαλλήλων Σιβιτανιδείου Ιδρύματος, Σύλλογος
Συντηρητών Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης,
Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου - Χάρτου - Ψηφιακών Μέσων Αττικής, Σωματείο
Πτυχιούχων Ανωτάτων Σχολών Εικαστικών Τεχνών Ηπείρου.
ΑΜΦΙΑΡΑΕΙΟΝ ΩΡΩΠΟΥ - Η υδραυλική κλεψύδρα,ένα ακόμη επιτευγμα υδροστατικής μηχανικής των προγόνων μας
Μεταξύ Αττικής και Βοιωτίας προς το μέρος του σημερινού Ωρωπού βρίσκεται το μαντείο-θεραπευτήριο του Αμφιαράου,
κρυμμένο μέσα σε μία βαθιά ρεματιά χωρίς ορίζοντα, με πλούσια βλάστηση.
Το θαυμάσιο τοπίο του ιερού περιβάλλεται με πεύκα, πικροδάφνες,
πλατάνια και με ιαματική πηγή.
Η γεωμορφολογία του ιερού χώρου μας παραπέμπει στον αρχέγονο μύθο του
ήρωα Αμφιαράου. Ο Αισχύλος στην τραγωδία του "Επτά επί Θήβας" μας
εξιστορεί τα γεγονότα που έγιναν αίτια για την ίδρυση του ιερού. Ο
Αμφιάραος ήταν γιος του Οικλέους και εγγονός του μάντη θεραπευτή
Μελάμποδος. Τα ερείπια του ναού του Αμφιάραου
Ο Αμφιάραος βασίλευσε στο Άργος μαζί με τον Άδραστο, του οποίου την
αδελφή του Εριφύλη νυμφεύτηκε. Κάποτε ο Πολυνείκης, υιός του Οιδίποδος
εκδιώχτηκε από τον αδελφό του Ετεοκλή, ήλθε στο Άργος και ζήτησε βοήθεια
για να καταλάβει την Θήβα. Ο Αμφιάραος ως μάντης που ήταν, αρνήθηκε να
πάει επειδή ήξερε πως όσοι θα έπαιρναν μέρος στην εκστρατεία αυτή θα
εφονεύοντο, εκτός από τον Άδραστο.
Ο Αμφιάραος συμβούλεψε την γυναίκα του Εριφύλη να μη φανερώσει που
βρίσκεται ο ίδιος και να μη δεχθεί δώρο από τον Πολυνείκη. Όμως ο
Πολυνείκης εξαπάτησε την Εριφύλη χαρίζοντας την το φημισμένο περιδέραιο
της Αρμονίας, της γυναίκας του βασιλιά της Θήβας Κάδμου. Ο Αμφιάραος
αναγκάστηκε να εκστρατεύσει με τους άλλους έξι αρχηγούς. Πριν φύγει όμως
για τον πόλεμο παρότρυνε στα παιδιά του, τον Αμφίλοχο και τον
Αλκμαίωνα, όταν ενηλικιωθούν να σκοτώσουν την μητέρα τους και να
εκστρατεύσουν κατά των Θηβών. Όπως προέβλεψε ο Αμφιάραος φονεύθηκαν οι
στρατηγοί εκτός του Αδράστου.
Ο Αμφιάραος καθώς υποχωρούσε με το άρμα του προς την Αττική τη στιγμή
που ο διώκτης του ο Περικλύμενος ετοιμαζόταν να τον σκοτώσει, ο Ζευς
ρίχνει τον κεραυνό του, άνοιξε η γη και τον κατάπιε μαζί με το άρμα του
και τον ηνίοχό του. Ο Αμφιάραος κατέβηκε στον Άδη άτρωτος και τέθριππος.
Ιερή ΠηγήΔεν είχε παρέλθει όμως πολύς χρόνος και ο ήρωας αυτός
αναδύθηκε από το χάσμα του εδάφους, από το οποίο ανέβλυζε νερό.
Από την ιερή πηγή ξεκίνησε η λατρεία του Αμφιαράου. Σ' αυτή τίποτε
δεν θυσίαζαν, ούτε χρησιμοποιούσαν το νερό της για καθαρμούς. Όταν όμως
ένας θεραπευθεί από την αρρώστια κατόπιν μαντείας που του δόθηκε, υπήρχε
η συνήθεια να ρίχνει ασημένια ή χρυσά νομίσματα στην πηγή. Με την
προσφορά ο θεραπευμένος εξέφραζε την επιθυμία του να αμείψει τον θεό για
την ευεργεσία. Σήμερα όταν κάνουμε μία ευχή ρίχνουμε νομίσματα σε
κρήνες. Το νερό της ιερής πηγής του Αμφιαράου αναβλύζει κατά καιρούς σε
μία μακρόστενη δεξαμενή κοντά στον βωμό.
Από ήρωας ο Αμφιάραος τώρα έγινε θεός με την ειδικότητα του μάντη και
του θεραπευτή. Στο μυθικό παρελθόν υπήρχαν περιπτώσεις ηρώων που
τιμήθηκαν ως θεοί, όπως ο Τροφώνιος της Λεβαδιάς. Εκεί λοιπόν όπου
εξεβράσθηκε ο Αμφιάραος, ιδρύθηκε μεγαλοπρεπής ναός με ονειρομαντείο και
θεραπευτήριο φέροντας το όνομά του. Από τον Ηρόδοτο και τον Στράβωνα
μαθαίνουμε ότι ο Αμφιάραος αρχικά λατρεύτηκε στην Θήβα. Το θηβαϊκό
Αμφιάρειο έχασε την φήμη του από τον 5 π.Χ. αι. Κάποιος ευλαβής Ορώπιος
πήρε χρησμό να ιδρύσει νέο ιερό στην τοποθεσία όπου θύμιζε την εξαφάνιση
του ήρωα βαθιά στη γη.
Στα τέλη του 5ου π.Χ. αι. ιδρύθηκε το Αμφιάρειο του Ωρωπού. Δίπλα
στην ιερή πηγή κτίστηκε επιβλητικός βωμός μνημειακής όψης (4,60 Χ 8,90
μ.). Του βωμού σώζεται μόνο το κάτω μέρος. Διακρίνονται και δύο βωμοί
παλαιοτέρας εποχής. Στον υπερκείμενο χώρο του βωμού υπάρχουν ίχνη
λαξευμένων εδωλίων τα οποία προοριζόταν για τους θεατές των θυσιών όπου
γινόταν πάνω στον βωμό από τους ιερείς. Ο βωμός ήταν αφιερωμένος σε
διάφορες θεότητες, ήρωες και συζύγους ηρώων, όπως στους Ηρακλή, Δία,
Απόλλωνα, Ερμή, Αφροδίτη, Αθηνά, Πανάκεια, Ιασώ, Υγεία, Αμφίλοχο και τα
παιδιά του, ενώ ο Αλκμαίων δεν τιμάται επειδή διέπραξε το σχετικό
έγκλημα με την Εριφύλη. Τέλος υπάρχει αφιέρωση για τις Νύμφες, τον Πάνα
καθώς και για τους ποταμούς Αχελώο και Κηφισό.
Η συστηματική ανασκαφή που άρχισε το 1884 από την Αρχαιολογική
Εταιρεία με την εποπτεία του αρχαιοδίφη και εφόρου Βασιλείου Λεονάρδου,
κράτησε ως το 1929 αποκαλύπτοντας πολλά μνημεία και επιγραφές και μας
έδωσε σπουδαίες πληροφορίες σχετικά με την λατρεία του Αμφιαράου και την
ακτινοβολία του στον αρχαίο κόσμο. Οι επιγραφές και τα ανάγλυφα που
ανακαλύφθηκαν επιβεβαιώνουν την ακριβέστατη περιγραφή του Παυσανία για
την λειτουργία του Αμφιαράειου.
Τα ερείπια του ναού του ΑμφιάραουΣε μικρή απόσταση δυτικά από τον
μεγάλο βωμό βρίσκονται τα ερείπια του μεγάλου ναού του Αμφιαράου του 4
π.Χ. αι. Η θεμελίωση έχει διαστάσεις29 Χ 14 μ. Στην πλευρά της εισόδου
υπήρχε πρόναος με έξι δωρικούς κίονες ανάμεσα σε παραστάδες. Πίσω από
την κιονοστοιχία της πρόσοψης υπήρχε ο πρόδομος με μαρμάρινους πάγκους
στους τοίχους για να αναπαύονται οι επισκέπτες και κατόπιν ο σηκός ο
οποίος ήταν χωρισμένος σε τρία κλίτη, με δύο σειρές από ραβδωτούς
ιωνικούς κίονες τοποθετημένους σ' όλο το μήκος του σηκού. Στο κεντρικό
κλίτος υπήρχε μαρμάρινο άγαλμα του Αμφιαράου που είχε τον τύπο του
όρθιου Ασκληπιού.
Το άγαλμα σήμερα είναι ακρωτηριασμένο. Μπροστά από το άγαλμα
βρισκόταν η μαρμάρινη τράπεζα προσφορών με την χρυσή φιάλη, όπου έκανε
σπονδές ο ιερέας. Στο βάθος του σηκού υπήρχε το άδυτο για την φύλαξη
λατρευτικών σκευών. Ο ναός ήταν κατασκευασμένος από ντόπιο ασβεστόλιθο.
Στην αρχαιότητα ο ναός ήταν γεμάτος από αφιερώματα των πιστών, μικρά
ομοιώματα μελών του ανθρώπινου σώματος που έχουν θεραπευτεί και
νομίσματα κολλημένα με κερί όπως συμβαίνει και σήμερα στις εκκλησίες με
τα τάματα. Σώζεται μόνο το βορειοδυτικό τμήμα του ναού γιατί το υπόλοιπο
τμήμα του παρασύρθηκε από τον χείμαρρο Μαυροδήλεσι στα ύστερα Ρωμαϊκά
χρόνια. Το ποτάμι παρέσυρε το ανάλημμα που συγκρατούσε τα χώματα πάνω
στα οποία ήταν θεμελιωμένος ο ναός. Πριν χτιστεί ο μεγάλος ναός υπήρχε
ένας μικρός βορειότερα ο οποίος συνυπήρχε με τον μεγάλο επί ένα
τουλάχιστον αιώνα.
Από τα σημαντικότερα μνημεία του Αμφιαρείου θεωρείται η Μεγάλη Στοά
που χρησίμευε για την εγκοίμηση των προσκυνητών. Όσοι έπασχαν από κάποια
αρρώστια και ήθελαν να βρουν ίαση ή ήθελαν την συμβουλή του Θεού για να
λύσουν κάποιο πρόβλημα, ελάμβαναν χρησμό κατά την εγκοίμηση πάνω στην
προβιά του κριού που την θυσίαζαν αφού προηγουμένως είχαν κάνει αποχή
από οινοποσία και μιας ημέρας νηστεία. Μέσα στον ύπνο ο προσκυνητής
δεχόταν σε όνειρο την συμβουλή του Θεού ή ακόμα και θεραπευόταν. Τα
όνειρα τα ερμήνευαν οι ιερείς.
Μεγάλη ΣτοάΗ Μεγάλη Στοά χτίστηκε γύρω στα 350 π.Χ. Είχε μήκος 110,15
μ. και πλάτος 10,78 μ. Στην πρόσοψη είχε 41 πώρινες δωρικές κίονες και
στο εσωτερικό είχε 17 κίονες Ιωνικού ρυθμού, οι οποίοι χώριζαν το κτήριο
στο μήκος σε δύο κλίτη. Στα δύο πέρατα της στοάς κατασκευάστηκαν ανά
ένα δωμάτιο διαστάσεων περίπου 10 Χ 5,5 μέτρων για την εγκοίμηση των
αρρώστων και των χρηστηριαζομένων.
Η στοά είναι το πιο χαρακτηριστικό κτήριο της αρχαίας Ελλάδος. Εκτός
από την ονειρομαντεία, η στοά χρησίμευε για την διαμονή των επισκεπτών,
για την ανάπαυση και την συζήτηση. Ας μη λησμονούμε ότι η στοά ήταν
συνδεδεμένη με τις κοινωνικές και πνευματικές συνήθειες των Ελλήνων.
Στοές υπήρχαν και στις αγορές. Ο Πλάτων συζητούσε στην στοά, ο δε
φιλόσοφος Ζήνων και οι διάδοχοι του χρησιμοποιούσαν την Ποικίλη Στοά για
την διδασκαλία τους (Στωϊκοί Φιλόσοφοι).
Απαραίτητο θεραπευτικό στοιχείο του Αμφιαράειου ήταν τα λουτρά, για
σωματικό καθαρμό και ψυχική εξυγίανση. Οι εγκαταστάσεις των λουτρών
αποτελούνταν από το ανδρείο και το γυναικείο λουτρό. Το δάπεδο των
λουτρών ήταν στρωμένο με λίθινες πλάκες και χαραγμένο για να μη
γλιστράνε οι λουόμενοι. Υπήρχε υπόκαυστο δηλαδή κάτω από το δάπεδο
κυκλοφορούσε ζεστός ατμός που διοχετευόταν από πολλές τρύπες μέσα στους
λουτήρες. Το σύστημα αυτό (θέρμες) πέρασε στους Ρωμαίους, στους
Βυζαντινούς και αργότερα στους Οθωμανούς με τα λεγόμενα χαμάμ. Οι
πάσχοντες πριν υποστούν θεραπεία, έπρεπε να κάνουν χρήση θερμού ή ψυχρού
λουτρού, ανάλογα την περίσταση. Σήμερα από τα λουτρά σώζεται μία
δεξαμενή και δύο μεγάλες λεκάνες.
Μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού το Αμφιαράειο καταστράφηκε.
Μόνο ο χώρος των λουτρικών εγκαταστάσεων στα παλαιοχριστιανικά χρόνια
ξαναχρησιμοποιήθηκε. Πάνω στα ερείπια των αρχαίων λουτρών χτίστηκε μία
νέα λουτρική εγκατάσταση με επτά συνολικά δωμάτια σε σχήμα του γράμματος
L. Δύο από τα δωμάτια είχαν χτιστούς πάγκους για να κάθονται εκείνοι
που περίμεναν να λουστούν, άλλο δωμάτιο είχε δεξαμενή νερού, και δύο
είχαν υπόκαυστα (θέρμες).
Λείψανα του θεάτρουΚάθε μαντείο και θεραπευτήριο είχε κατά γενικό
κανόνα και το θέατρο του για μουσικές και λογοτεχνικές εκδηλώσεις. Το
θέατρο του Αμφιάρειου διαμορφώθηκε γύρω στα 190 π.Χ. και βρίσκεται
ψηλότερα από τη Μεγάλη Στοά. Το κοίλον λαξεύτηκε στην πλαγιά του λόφου
του οποίου σώζονται τα πώρινα εδώλια. Η στρογγυλή ορχήστρα έχει διάμετρο
12,36 μ. Στην ορχήστρα ο ιερεύς Νίκων τον 1ο αι. π.Χ. αφιέρωσε πέντε
πλουσιοχτοισμένους μαρμάρινους θρόνους. Όλοι τους έχουν την επιγραφή
"Νίκων Νίκωνος ιερεύς γενόμενος Αμφιαράωι".
Απέναντι από την ορχήστρα υψώνεται η αναστηλωμένη κιονοστοιχία του
προσκηνίου του θεάτρου με οκτώ δωρικές κολόνες. Ανάμεσα στους κίονες
τοποθετούσαν πίνακες, οι οποίοι παρουσίαζαν ζωγραφισμένες τις
παραστάσεις σχετικά με τα έργα που παίζονταν στο θέατρο. Πάνω από το
προσκήνιο υπήρχε ένας εξώστης. Στα παλαιότερα χρόνια τα έργα παίζονταν
στην ορχήστρα από τον χορό και τους ηθοποιούς. Από τον 2ο π.Χ. αι. ο
χορός σχεδόν εξαφανίσθηκε, οι ηθοποιοί έπαιζαν τα έργα πάνω στον εξώστη
της σκηνής.
Πολυτελής μαρμάρινος θρόνος του θεάτρουΣυνεχίζοντας την περιπλάνηση
στον αρχαιολογικό χώρο του Αμφιαράειου δυτικά της Μεγάλης Στοάς υπάρχει
μία σειρά από μνημειώδεις βάσεις αγαλμάτων. Τα αγάλματα όλα
καταστράφηκαν, σώζονται μόνο οι βάσεις, τα βάθρα με χαραγμένες επιγραφές
και μικρά γράμματα. Πρόκειται για αφιερώματα σημαντικών προσώπων και
κατάλογοι νικητών αγώνων (Αμφιάρεια). Υπάρχουν επίσης στήλες με
επιγραφές που αφορούσαν ψηφίσματα για την επισκευή του ιερού και τον
Ιερό Νόμο που καθόριζε τον τρόπο διοίκησης του ιερού.
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι Αθηναίοι τίμησαν τον Βρούτο,
δολοφόνο του Ιουλίου Καίσαρος, με μία αφιερωματική επιγραφή που χάραξαν
πάνω σ' ένα βάθρο επί του οποίου είχε στηθεί έφιππος ανδριάντας. Μάλιστα
οι Ωρώπιοι έσβησαν την επιγραφή του 3ου π.Χ. αι. και χάραξαν τη νέα
επιγραφή του Βρούτου στο 42 π.Χ. Άλλο ένα δείγμα υποτελείας και παρακμής
ήταν να σβήσουν την αναθηματική επιγραφή κάποιου σπουδαίου Έλληνα του
3ου π.Χ. αι. και να χαράξουν το όνομα του Γαϊου Σκριβωνίου Κουρίωνος
συνεργάτη του καταστροφέα Σύλλα. Ο Σύλλας αν και είχε κατεδαφίσει πολλά
ιερά της Ελλάδος έκανε δωρεές στον Ωρωπό και στο Αμφιάρειο για την
άνθηση των αγώνων.
Οι Ωρώπιοι τιμούσαν τον Αμφιάραο κάθε πέμπτο χρόνο με μουσικούς,
ποιητικούς, αθλητικούς και ιππικούς αγώνες (Μεγάλα Αμφιάρεια). Οι αγώνες
ήταν πανελλήνιοι και έπαιρναν μέρος από όλη την Ελλάδα, Μικρά Ασία και
την Κάτω Ιταλία. Οι αθλητικοί αγώνες διεξάγονταν στο στάδιο που
πιθανότατα βρισκόταν μπροστά από την Μεγάλη Στοά. Ως ιππόδρομο
χρησίμευαν την μικρή πεδιάδα βόρεια του Ιερού, το αυλοτόπι όπως
ονομάζουν οι ντόπιοι σήμερα, γεμάτη με καλλιέργειες κι αμπέλια.
Στην αρχαιότητα για να περάσει κανείς στη δεξιά όχθη του ποταμού
υπήρχε μία γέφυρα, η οποία καταστράφηκε. Στη μία άκρη της ήταν τα
ανδρικά λουτρά, στην άλλη υπάρχει μία κλεψύδρα. Η Κλεψύδρα ήταν ένα μεγάλο υδραυλικό ρολόι,
υπόγειο κτίσμα με χτιστή τετράγωνη λεκάνη που λειτουργούσε ως εξής :
Όταν γέμιζε η λεκάνη με νερό, επέπλεε ένα κομμάτι ξύλου. Στον πυθμένα
της λεκάνης υπήρχε στενή τρύπα από την οποία άδειαζε με πολύ αργό ρυθμό
το νερό από ένα κρούνο και προκαλούσε την πτώση της στάθμης του νερού
παρασύροντας προς τον πυθμένα το κομμάτι του ξύλου με τον προσαρμοσμένο
σ' αυτό δείχτη, ο οποίος κατέβαινε κι' αυτός σε αριθμημένη κλίμακα κι
έδειχνε την ώρα πάνω στην κλίμακα. Παρόμοια κλεψύδρα υπήρχε και στην
αρχαία αγορά της Αθήνας.
Στην δεξιά όχθη που ήταν κατοικήσιμη περιοχή υπήρχαν ξενώνες, αγορά,
αγορανόμιο, κατώγια δηλαδή ξενοδοχεία, για όσους ήθελαν να μείνουν
περισσότερο καιρό. Από τις επιγραφές πληροφορούμεθα ότι υπήρχαν
καπηλεία, μαγαζιά που εξυπηρετούσαν τους ξένους. Υπήρχαν ακόμη και
εργαστήρια για να επισκευάσει κανείς τα παπούτσια του. Ιδιαίτερη
ζωντάνια αποκτούσε η δεξιά όχθη όταν τελούσαν τα Μεγάλα Αμφιάρεια. Ο
τόπος γέμιζε με ετερόκλητο πλήθος, με σκηνές, πάγκους και παραπήγματα.
Κάτι σαν τα σημερινά πανηγύρια της Τεγέας και του Μυστρά.
Το παρθένο δάσος που περιβάλλει τον ιερό χώρο, στο παρελθόν
δοκιμάστηκε πολλές φορές από τις πυρκαγιές των νεοβαρβάρων εμπρηστών.
Όμως το Αμφιάρειο ως εκ θαύματος έμεινε άθικτο. Ο φανατισμός των
πρωτοχριστιανικών αιώνων κι οι βαρβαρικές επιδρομές αν και ερήμωσαν το
Αμφιάρειο, εν τούτοις δεν μπόρεσαν να σβήσουν την ανάμνηση και τον
μαγνητισμό του ιερού. Ως πότε όμως οι θεοί και οι νύμφες θα προστατεύουν
τα δάση και τα διασωθέντα μνημεία της πολιτισμικής μας κληρονομιάς.
Ένα μεγάλο τμήμα του πολιτισμού της Ελλάδας κλάπηκε κατά τη διάρκεια των αιώνων από διάφορους κατακτητές και έτσι σήμερα πολλά ελληνικά έργα τέχνης βρίσκονται διάσπαρτα σε διάφορα μουσεία στον κόσμο και όχι στον τόπο που που τα γέννησε. Από το θησαυρό των ξενιτεμένων αυτών έργων τέχνης επιλέξαμε μερικά από τα πιο γνωστά και σας τα παρουσιάζουμε. ΛΟΥΒΡΟ – ΠΑΡΙΣΙ Η Αφροδίτη της Μήλου Είναι ένα πολύ γνωστό μαρμάρινο άγαλμα,της ελληνιστικής εποχής, το οποίο βρέθηκε την άνοιξη του 1820 σε αγροτική περιοχή της Μήλου, σε θέση αρχαίου οικισμού, από έναν αγρότη. Ο ίδιος, λόγω των πολλών πιέσεων που δέχτηκε (από Γάλλους αρχαιολόγους και διπλωμάτες, από τους Έλληνες προκρίτους του νησιού και από τον δραγουμάνο Μουρούζη που εκπροσωπούσε και την Υψηλή Πύλη, δηλαδή την κυβέρνηση των Οθωμανών) μάλλον δεν μπόρεσε να κερδίσει κάτι σημαντικό από το εύρημά του, αν και οι περισσότερες πηγές αναφέρουν ότι πήρε 400 γρόσια. Το άγαλμα, που βρέθηκε σε πάνω από 6 χωριστά κομμάτια, κατέληξε ένα χρόνο αργότερα στο Μουσείο του Λούβρου, όπου και εκτίθεται μέχρι σήμερα. Στο μουσείο της Μήλου υπάρχει ένα πιστό αντίγραφό του,το οποίο έστειλε αργότερα ως δωρεά το Λούβρο.
Η Αφροδίτη της Μήλου είναι από Παριανό μάρμαρο και έχει ύψος 2,02 μ.Βρέθηκε ακρωτηριασμένο και για τα χέρια της υπάρχει ο μύθος ότι έσπασαν πάνω σε καβγά Γάλλων αρχαιολόγων και Ελλήνων κατά τη μεταφορά του αγάλματος, αλλά αυτό δεν ευσταθεί γιατί το έργο είχε βρεθεί εξαρχής δίχως τα χέρια. Εκείνο που πιθανόν αληθεύει είναι ότι τμήματα των χεριών είχαν βρεθεί σε διάφορα σημεία και ότι το αριστερό κρατούσε μήλο, αλλά χάθηκε κατά τη μεταφορά ή ότι επάνω στη συμπλοκή (η οποία όντως συνέβη για την απόκτησή της), κάποια από αυτά τα κομμάτια που συνόδευαν το γλυπτό (όπως το αριστερό χέρι) έπεσαν στη θάλασσα από τα βράχια και χάθηκαν για πάντα. Η Αφροδίτη της Μήλου θεωρείται ένα καταπληκτικό έργο της ελληνιστικής τέχνης, συνδυάζοντας αρμονικά τη γυναικεία ομορφιά και θηλυκότητα. Χρονολογείται γύρω στον 1ο αιώνα π.Χ. Άλλοτε θεωρείτο έργο του Πραξιτέλη, σήμερα όμως είναι σαφές ότι ο δημιουργός της είναι ο Αγήσανδρος ή Αλέξανδρος, γιο του Μηνίδη από την Αντιόχεια του Μαιάνδρου. Το μισό όνομά του αναφερόταν στη βάση του γλυπτού όπου απέμενε χαραγμένη η φράση ...ΝΔΡΟΣ ΜΗΝΙΔΟΥ ΑΝΤΙΟΧΕΥΣ ΑΠΟ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ ΕΠΟΙΗΣΕ. Αυτή η επιγραφή που φαίνεται σε ένα σχέδιο της εποχής, χάθηκε γύρω στο 1825 ενώ το απόκτημα βρισκόταν στο Λούβρο και πολλοί πιστεύουν ότι την εξαφάνισαν οι τότε διευθυντές του για να μπορούν να υποστηρίξουν ότι ήταν έργο του Πραξιτέλη. Η Νίκη της Σαμοθράκης Είναι ένα πολύ γνωστό και πρωτότυπο μαρμάρινο έργο, με ύψος 2,75 μέτρα, άγνωστου καλλιτέχνη της ελληνιστικής εποχής, που βρέθηκε στη Σαμοθράκη και παριστάνει φτερωτή τη θεά Νίκη, θεότητα της ελληνικής μυθολογίας που προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού.Η Νίκη χρονολογείται γύρω στο 190 π.Χ. και δείχνει να βρίσκεται, με ανοιχτά φτερά, στην πλώρη ενός πλοίου\σαλπίζοντας ορμητικά τη νίκη. Για να δείχνει πιο αληθινό, το σύμπλεγμα ήταν στημένο πάνω σε τεχνητή λιμνούλα.Το 1863, η Νίκη της Σαμοθράκης βρέθηκε κοντά στο ναό των «Μεγάλων Θεών» ή Καβείρων, στο νησί της Σαμοθράκης, από τον Γάλλο πρόξενο Σαμπουαζώ. Κατόπιν, μεταφέρθηκε στο μουσείο του Λούβρου το 1884, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. "...Άφησε το νησί της και πάει αλλού, μα φεύγοντας έκρυψε το κεφάλι της να μην την αναγνωρίσουν οι άνθρωποι· γιατί το πρόσωπο της ήταν παράξενα λυπημένο που άφηνε το νησί της... Ξέχασε όμως να κρύψει και τα φτερά της, λησμόνησε πως τα φορούσε φεύγοντας... Και από τα φτερά της την εγνώρισαν..." (Ίων Δραγούμης) Η Άρτεμις των Βερσαλλιών. Απεικονίζεται η θεά του κυνηγιού με κοντό χιτώνα και σανδάλια, χλαμύδα δεμένη στη μέση και με διάδημα. Η θεά φαίνεται να κινείται με δύναμη προς τα μπροστά δίπλα σε ένα ελάφι. Με το δεξί χέρι κρατούσε το τόξο, ενώ με το αριστερό ετοιμαζόταν να βγάλει ένα βέλος από τη φαρέτρα που είχε κρεμασμένη στην πλάτη. Το άγαλμα είναι ένα ρωμαϊκό αντίγραφο που βασίστηκε στα αθηναϊκά πρότυπα, τα οποία υπηρέτησε πιστά η γλυπτική τέχνη του Λεωχάρους. Το πρωτότυπο γλυπτό της μεγαλόπρεπης θέας συσχετίζεται με τον Απόλλωνα του Belvedere, που είχε φιλοξενηθεί παλαιότερα στο Λούβρο. ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ - ΛΟΝΔΙΝΟ Τα Γλυπτά του Παρθενώνα, γνωστά και ως Ελγίνεια Μάρμαρα, είναι μεγάλη συλλογή από μαρμάρινα γλυπτά που μεταφέρθηκαν στην Βρετανία το 1806 από τον Τόμας Μπρους, Ζ' Κόμης του Έλγιν, πρέσβη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.Τα γλυπτά αυτά αποθηκεύτηκαν στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου το 1816. Το οθωμανικό φιρμάνι, που κατέχει το Βρετανικό Μουσείο "δεν φέρει την υπογραφή και τη σφραγίδα του Σουλτάνου ή τη συνήθη επίκληση στο Θεό, και χωρίς αυτά, ο Elgin και συνεπώς το Βρετανικό Μουσείο δεν έχουν καμία νομική απόδειξη της κυριότητας των Γλυπτών του Παρθενώνα. Η εν λόγω συλλογή γλυπτών περιλαμβάνει μερικά από τα γλυπτά των αετωμάτων, των μετοπών που απεικονίζουν μάχες μεταξύ των Λαπίθων και των Κενταύρων, αλλά και της Ζωφόρου του Παρθενώνα που κοσμούσε το ανώτερο τμήμα των τοίχων του σηκού του ναού σε όλο τους το μήκος. Τα αποκτήματα του Έλγιν περιλαμβάνουν ακόμη αντικείμενα από άλλα κτίρια της Αθηναϊκής Ακρόπολης: το Ερέχθειο, που μεταβλήθηκε σε ερείπιο κατά τον ελληνικό αγώνα της Ανεξαρτησίας(1821-1833), τα Προπύλαια και τον Ναό της Αθηνάς Νίκης. Ο λόρδος Έλγιν πήρε περίπου τα μισά από τα γλυπτά του Παρθενώνα και από τα υπόλοιπα δημιουργήθηκαν εκμαγεία σε γύψο. Στη συλλογή των μαρμάρων δόθηκε το όνομα του Λόρδου Έλγιν. Το πιο διάσημο, ίσως , από τα Ελγίνεια, είναι η Καρυάτιδα , που βρισκόταν μαζί με άλλες πέντε, στο Ερέχθειο, στην Ακρόπολη των Αθηνών. Λέγεται ότι ο Ικτίνος εμπνεύστηκε τις Καρυάτιδες όταν παρακολούθησε ένα λατρευτικό χορό Παρθένων που γινόταν στα Καρυάτια , μια ιδιότυπη γιορτή των Καρυών της Λακωνίας, που ήταν αφιερωμένη στη θεά Άρτεμη. Φορούν ιωνικό χιτώνα και φέρουν στο κεφάλι τους ένα κάνιστρο, που παίζει το ρόλο κιονόκρανου. ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΕΡΓΑΜΟΥ- ΒΕΡΟΛΙΝΟ Το κυριότερο έκθεμα είναι και αυτό που συναντάμε πρώτο. Πρόκειται για τον επιβλητικό Βωμό της Περγάμου (180-160 π.Χ.), ο οποίος ανακαλύφθηκε από Γερμανούς αρχαιολόγους σε εκσκαφές στη Μικρά Ασία γύρω στα 1880 και μεταφέρθηκε στο Βερολίνο για να ξαναχτιστεί στην αρχική του μορφή εντός του Μουσείου της Περγάμου. Αποτελούσε τμήμα ενός μεγαλύτερου αρχιτεκτονικού συγκροτήματος, μοντέλο του οποίου εκτίθεται επίσης στο μουσείο. Ακριβώς απέναντι από τον Βωμό της Περγάμου υπάρχουν κομμάτια από τη ζωοφόρο με θέμα την Τιτανομαχία. Επίσης την πρώτη αυτή αίθουσα πλαισιώνουν αρκετά καλοδιατηρημένα αγάλματα. ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΡΜΙΤΑΖ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ Ένα από τα πιο γνωστά εκθέματα του μουσείου είναι η Αφροδίτη της Ταυρίδας. Το άγαλμα αυτό κατασκευάστηκε τον 3ο ή 2ο π.Χ. αιώνα και είναι αντίγραφο, αλλά όχι πιστό, ενός από τα πιο περίφημα έργα του 4ου π.Χ αιώνα του Πραξιτέλη, της Κνιδίας Αφροδίτης.
Με το εκφραστικό πρόσωπο και το καλλίγραμμο κορμί, προκάλεσε θαυμασμό που έφτανε ενίοτε στο πάθος, σε σημείο, που πολλοί ταξίδευαν στην Κνίδο για να τη δουν. Κατά τους Ελληνιστικούς και Ρωμαϊκούς χρόνους, αντιγράφηκεπερισσότερο από κάθε άλλο γλυπτό.
Η Αφροδίτη του Ερμιτάζ είναι το πρώτο έργο αρχαίας τέχνης που έφτασε στην Αγία Πετρούπολη, ο Μέγας Πέτρος την απέκτησε ύστερα από μακρές διαπραγματεύσεις με τον πάπα. ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΒΑΤΙΚΑΝΟΥ Ο Δισκοβόλος του Μύρωνα.
Το άγαλμα τοποθετείται στυλιστικά στο τέλος του αυστηρού ρυθμού, πριν από την έλευση της όψιμης κλασσικής τέχνης. Απεικονίζει ένα γυμνό αθλητή της δισκοβολίας, ο οποίος λυγίζει τα γόνατά του και γέρνει έντονα προς τα εμπρός, στρέφοντας τον κορμό και το κεφάλι του προς τα δεξιά. Το δεξιό του πόδι πατάει σταθερά στο έδαφος, ενώ το αριστερό μόλις που στηρίζεται στα ακροδάχτυλα, τη στιγμή ακριβώς πριν συστραφεί γύρω από τον άξονά του για να εκσφενδονίσει το δίσκο που κρατάει στο χέρι του. Παρά την ένταση που αποτυπώνεται στο κορμί του, το πρόσωπό του διατηρεί μία γαλήνια εσωστρέφεια.
... Ο Δαβίδ είναι υπέροχος, είναι κάτι παραπάνω από μεγαλειώδης, είναι θεϊκός. Αλλά ο Ερμής του Πραξιτέλη είναι… Πως μπορείς να περιγράψεις με λέξεις κάτι τόσο τέλειο; Μάλλον ο Ερμής είναι ανθρώπινος. Ο Μικελάντζελο έφτιαξε έναν άνθρωπο να μοιάζει με θεό. Ο Πραξιτέλης έφτιαξε έναν θεό να μοιάζει με άνθρωπο. Όχι απλώς να μοιάζει, να είναι άνθρωπος. Να έχει στο πρόσωπο του μια αμφίθυμη διάθεση, λες και γνωρίζει το εφήμερο των θείων, σαν να ξέρει ότι οι άνθρωποι σύντομα θα πάψουν να τον λατρεύουν, σαν να διαισθάνεται την πίκρα της θνητότητας. Ο Δαβίδ είναι αυτάρεσκος, γνωρίζει πόσο όμορφος είναι, γνωρίζει ότι θα νικήσει το Γολιάθ. Ο Δαβίδ είναι η έπαρση της Αναγέννησης. Ο Ερμής είναι κουρασμένος, χωρίς τη λάμψη του Χρυσού Αιώνα, λίγο πριν το τέλος, λίγο πριν τους Ρωμαίους, αλλά αποδέχεται τη μοίρα του, στωικά, στοχαστικά. Ο Ερμής είναι το γνώθι σαυτόν της ελληνιστικής περιόδου. .....................
Εικοσιένα σημεία - μνημεία αναφοράς του πλανήτη βρίσκονται στην τελική φάση της ψηφοφορίας για την ανάδειξη των 7 σύγχρονων θαυμάτων του κόσμου. Ανάμεσά τους και η Ακρόπολη.
Η παγκόσμια ψηφοφορία θα λήξει την 1η Ιανουαρίου του 2007, οπότε θα ανακοινωθούν και τα αποτελέσματα. Ψηφίστε. Υπάρχει αναγκαιότητα επιλογής νέων θαυμάτων του κόσμου; Η πρωτοβουλία για τα νέα επτά θαύματα του κόσμου ξεκίνησε από τον Ελβετό παραγωγό, συγγραφέα και αεροπόρο Μπέρναρντ Βέμπερ, αλλά στη συνέχεια, κι όσο μεγάλωνε η συμμετοχή των ψηφοφόρων, το εγχείρημα γινόταν πιο επίσημο και αντικειμενικό. Στην αρχή ο καθένας μπορούσε να προτείνει το δικό του μνημείο, αρκεί να ήταν κατασκευασμένο από ανθρώπινα χέρια, να βρισκόταν σε σχετικά καλή κατάσταση και να είχε ολοκληρωθεί η κατασκευή του μέχρι το 2000. Αμέσως μετά, μία επιτροπή επτά "σοφών", με πρόεδρο τον πρώην γενικό γραμματέα της UNESCO Φεντερίκο Μαγιόρ και μέλη κορυφαίους αρχιτέκτονες, όπως η Ζάχα Ζάντιντ, ο Ταντάο Άντο και ο Σέζαρ Πέλι, διάλεξε ανάμεσα από 77 πιο δημοφιλή μνημεια των ψηφοφόρων τα 21 που έκρινε η ίδια ότι έπρεπε οπωσδήποτε να λάβουν θέση στην τελική λίστα. Τώρα το λόγο ή μάλλον το... ποντίκι, το έχουν και πάλι στα χέρια τους οι άνθρωποι όλου του κόσμου. Η ψηφοφορία στη διεύθυνση www.n7w.com θα συνεχιστεί μέχρις ότου, την 1η Ιανουαρίου 2007, η ανθρωπότητα αποκτήσει και πάλι τα 7, νέα αυτή τη φορά, θαύματά της.
Ήδη 19 εκατομμύρια άτομα έχουν λάβει μέρος στην παγκόσμια ψηφοφορία.
ΟΙ 21 ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ: ΠΟΛΗ - ΧΩΡΑ
Ακρόπολη -Αθήνα, Ελλάδα
Παλάτι της Αλάμπρα - Γρανάδα, Ισπανία
Ναός του Ανγκόρ - Καμπότζη
Τσίτσεν Ίτζα Γιουκατάν, Μεξικό
Άγαλμα του Χριστού του Λυτρωτή, Ρίο ντε Τζανέιρο, Βραζιλία
Κολοσσαίο Ρώμη, Ιταλία
Τα αγάλματα στα Νησιά του Πάσχα Χιλή
Πύργος του Άιφελ Παρίσι, Γαλλία
Σινικό Τείχος, Κίνα
Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολη, Τουρκία
Ναός Κιομίζου Κιότο, Ιαπωνία
Κρεμλίνο Μόσχα, Ρωσία
Μάτσου Πίτσου, Περού
Κάστρο Νοϊσβανστάιν Φούσεν, Γερμανία
Πέτρα, Ιορδανία
Η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας ,Αίγυπτος
Άγαλμα της Ελευθερίας, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ
Στόουνχεντζ Αμεσμπέρι, Μεγάλη Βρετανία
Όπερα του Σίδνει Αυστραλία
Ταζ ΜαχάλΆγκρα, Ινδία
Τιμπουκτού Μάλι, Αφρική
Με την ευκαιρία, να θυμίσουμε τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου:
ο Φάρος της Αλεξάνδρειας,
ο Ναός της Αρτέμιδος στην Έφεσο,
το άγαλμα του Δία στην Ολυμπία,
ο Κολοσσός της Ρόδου,
οι Κρεμαστοί Κήποι της Βαβυλώνας,
το Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού και
η Πυραμίδα του Χέοπα στην Γκίζα.
Ήταν μια επιλογή του Αντίπατρου από τη Σιδώνα δύο αιώνες πριν από τη γέννηση του Χριστού και, με μερικές αλλαγές, έφτασε μέχρι τις μέρες μας. Από τα επτά θαύματα της αρχαιότητας, μόνο η Πυραμίδα της Γκίζας στέκεται ακόμα όρθια και έχει κάθε δικαίωμα να μπει θριαμβευτικά και στα νέα επτά θαύματα του κόσμου.