Αυτισμός, παζλ και ταξινόμηση σχημάτων

Είναι ευρέως γνωστό ότι σε κάποιες περιπτώσεις αυτισμού, τα παιδιά δείχνουν μια ιδιαίτερη προτίμηση για παιχνίδια, όπως τα παζλ και η ταξινόμηση (σε συγκεκριμένες θέσεις) σχημάτων. Σε κάποιες περιπτώσεις δε, τα παιδιά μπορούν να λύσουν παζλ 500 ή 1000 κομματιών σε ελάχιστο χρόνο. 

Ο παρατηρητής μιας τέτοιας δραστηριότητας μπορεί να διαπιστώσει ότι το παιδί επιλέγει σχεδόν αυτόματα τα κομμάτια από τον σωρό και τα τοποθετεί στην σωστή τους θέση. Αυτό το εντυπωσιακό φαινόμενο έχει οδηγήσει τους υπόλοιπους ανθρώπους σε διάφορα σενάρια ιδιαίτερων «υπερανθρώπινων» ικανοτήτων των αυτιστικών, τα οποία όμως δεν έχουν επιστημονικά αποδειχθεί και τεκμηριωθεί.

Εξήγηση αυτής της ιδιαιτερότητας αποτελεί η υπόθεση της εγκεφαλικής επεξεργασίας από τα αυτιστικά άτομα στοιχείων, τα οποία ο φυσιολογικός εγκέφαλος δεν μπορεί ή δεν μπορεί γρήγορα να επεξεργαστεί, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή μια παρόμοια επίδοση ταχύτητας από μη-αυτιστικά άτομα. 

Το ερώτημα που τίθεται όμως είναι, πως μπορούν να το κάνουν αυτό;

Τα παζλ αποτελούν σύνθετες εικόνες, χωρισμένες σε πολλά μικρά κομμάτια, μοναδικού σχήματος το καθένα, τα οποία όταν ενώνονται επαναδημιουργούν την αρχική εικόνα. Καταλαβαίνουμε λοιπόν αμέσως, ότι στην διάρκεια επίλυσης του παζλ, ο εγκέφαλός μας πρέπει να «ταιριάξει» τρία κύρια στοιχεία της τμηματοποιημένης εικόνας – το ιδιαίτερο σχήμα του κάθε κομματιού, το χρώμα των γειτονικών κομματιών και την γενική εικόνα, την οποία έχουμε ως στόχο. 

Αυτή η σύνθετη διαδικασία λοιπόν, φαίνεται να «τρέχει» απίστευτα γρήγορα σε κάποιες περιπτώσεις αυτιστικών ατόμων. 

Τι είναι όμως αυτό που τα κάνει τόσο ικανά στην σύνθεση των παζλ;

Για να εξετάσουμε την υπόθεση, δώσαμε σε ένα παιδί 9 ετών, αγόρι με αυτισμό, δύο παζλ 48 κομματιών ταυτόχρονα (με τα κομμάτια τους ανακατεμένα). Το συγκεκριμένο παιδί έχει την ικανότητα να συνθέτει παζλ 500 κομματιών σε περίπου 10 λεπτά. Τα δύο ανακατεμένα παζλ δόθηκαν τρεις φορές: 

Την πρώτη τα παζλ ήταν εντελώς διαφορετικά και ως προς το σχήμα των κομματιών, και ως προς το περιεχόμενο της εικόνας. 

Την δεύτερη φορά τα παζλ ήταν ίδια ως προς το περιεχόμενο, αλλά διαφορετικά ως προς το σχήμα των κομματιών, δηλαδή μια συγκεκριμένη σύνθετη εικόνα κομμένη με δύο διαφορετικούς τρόπους. 

Την τρίτη φορά τα παζλ ήταν ίδια ως προς το σχήμα, αλλά διαφορετικά ως προς το περιεχόμενο, δηλαδή δύο διαφορετικές σύνθετες εικόνες κομμένες με πανομοιότυπο τρόπο, με αποτέλεσμα το κάθε κομμάτι να μπορεί να τοποθετηθεί στο ίδιο σημείο της άλλης εικόνας. Σε όλες τις περιπτώσεις τα παζλ είχαν το ίδιο μέγεθος, υφή χαρτιού και βάρος.

Το αποτέλεσμα ήταν την πρώτη φορά το παιδί να συνθέσει το παζλ σε περίπου 3 λεπτά. Δεν φάνηκε να δυσκολεύεται ιδιαίτερα, τελειώνοντας αρχικά την μία εικόνα και στην συνέχεια την δεύτερη. 

Τη δεύτερη φορά δυσκολεύτηκε πιο πολύ, τελειώνοντας την δραστηριότητα σε περίπου 5 λεπτά. Και σε αυτή την περίπτωση τελείωσε τις εικόνες διαδοχικά, με την διαφορά ότι ξεκίνησε την πρώτη εικόνα, αλλά μετά από 10-12 κομμάτια σταμάτησε, συνέχισε στην επόμενη και τελικά έλυσε και το πρώτο παζλ. 

Την τρίτη φορά εμφανώς δυσκολεύτηκε αρκετά (περίπου 15 λεπτά). Ξεκίνησε την προσπάθεια σύνθεσης και των δύο παζλ μαζί, χρειάστηκε δύο μικρά διαλείμματα (παύσεις), τελείωσε πρώτα την μία και μετά αποτελείωσε και την άλλη. Το ιδιαίτερο όμως ήταν ότι τελικά κάποια κομμάτια βρισκόταν σε διαφορετικό παζλ, κάτι που έγινε αντιληπτό από το παιδί μόνο μετά το πέρας της δραστηριότητας, κοιτώντας την διαφορά στα λάθος τοποθετημένα κομμάτια (τα ακουμπούσε με τα δάχτυλά του), αλλά δεν έκανε κάποια κίνηση διόρθωσης των λαθών.

Από τα παραπάνω μπορούμε να συμπεράνουμε, ότι το αυτιστικό άτομο μπορεί να αντιληφθεί με ιδιαίτερη ακρίβεια τις ελάχιστες λεπτομέρειες στην διαφορετικότητα δύο σχημάτων και (σε μικρότερο βαθμό) τις διαφορές των χρωμάτων. Το περιεχόμενο όμως μιας σύνθετης εικόνας φαίνεται να γίνεται αντιληπτό από το αυτιστικό άτομο μόνο ως ένα γενικό σύνολο, ενώ η τμηματοποίησή του σε επιμέρους στοιχεία και η σχέση τους με το σύνολο δεν αποτελεί εγκεφαλική διεργασία, την οποία τα αυτιστικά άτομα έχουν κατακτήσει (μερικώς ή ολικώς).

Αν και η γενίκευση ενός τέτοιου συμπεράσματος μπορεί μόνο να είναι προϊόν μιας αναλυτικής επιστημονικής έρευνας, εντούτοις η επιβεβαίωση μιας τέτοιας υπόθεσης θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί κάποια παιδιά με αυτισμό μπορούν να επαναλαμβάνουν ολόκληρες λέξεις (είτε με την μορφή ηχολαλίας, είτε με την μορφή μονολεκτικών εκφράσεων) αλλά δεν μπορούν να συνδέσουν δύο λέξεις μεταξύ τους σε πρόταση (το παιδί της παρατήρησης είναι μια τέτοια περίπτωση), ενώ κάποια άλλα παιδιά δεν έχουν την θέληση να προσπαθήσουν να επιλύσουν κάποιο παζλ (και ταυτόχρονα δεν έχουν ούτε καν ηχολαλικό λόγο). 

Ας μην ξεχνάμε ότι ο ανθρώπινος προφορικός λόγος αποτελεί μια διαδικασία αντίστοιχη των παζλ – επιμέρους μικρά στοιχεία αποτελούμενα από άλλα μικρότερα, σχηματίζουν μια σύνθετη έννοια που αποτελεί μέρος ενός γενικού συνόλου. Ίσως μια διαταραχή στην σύνθεση και αποσύνθεση των λεκτικών στοιχείων να αποτελεί την βάση της διαταραγμένης εξέλιξης του λόγου (έκφραση και αντίληψη) των αυτιστικών ατόμων.

πηγή: logopathologia.blogspot.gr

www.eidikospaidagogos.gr

Τι είναι η Ηχολαλία στα παιδιά με αυτισμό;

Ηχολαλία στον Αυτισμό: Γιατί το παιδί μου επαναλαμβάνει ό,τι λέω;

Επαναλαμβάνει το παιδί σας τις δικές σας λέξεις ή τις λέξεις των άλλων, αυτά που ακούει στην τηλεόραση ή τους ήχους που προέρχονται από το περιβάλλον; 

Τα παιδιά, τα οποία δεν εμφανίζουν καθυστέρηση στην ομιλία και ανήκουν στο φάσμα των αυτιστικών διαταραχών, τείνουν να επαναλαμβάνουν λέξεις και φράσεις, χωρίς να κατανοούν πλήρως τη σημασία τους, κάτι που συνιστά την ηχολαλία.

Τι είναι η Ηχολαλία;
Η ηχολαλία είναι η αυθόρμητη επανάληψη της ομιλίας των άλλων, δηλαδή η επανάληψη λέξεων, φράσεων και προτάσεων. Η επανάληψη μπορεί να πραγματοποιηθεί αμέσως μετά την ακρόαση των λέξεων ή των ήχων, ή μετά από ορισμένο χρονικό διάστημα, συνιστώντας με αυτόν τον τρόπο ένα είδος καθυστερημένης ηχολαλίας. Ακόμα, τα παιδιά με υπερλεξία συχνά εμφανίζουν ηχολαλία.

Σε τι διαφέρει η Ηχολαλία από την Υπερλεξία;
Η υπερλεξία είναι η αναγνωστική ικανότητα, η οποία είναι μεγαλύτερη από την αναμενόμενη ικανότητα σε μία συγκεκριμένη ηλικία. Παρόλο που το παιδί επαναλαμβάνει συχνά λέξεις, τις οποίες έχει διαβάσει, δεν κατανοεί τη σημασία των λέξεων αυτών. Επαναλαμβάνει, δηλαδή, αυτό που έχει διαβάσει: σε αντίθεση, τα παιδιά με ηχολαλία επαναλαμβάνουν αυτά, τα οποία έχουν ακούσει. Και στις δύο περιπτώσεις, όταν τα παιδιά είναι μικρής ηλικίας, κατανοούν σε μικρό βαθμό τις λέξεις, τις οποίες επαναλαμβάνουν.

Μα, καταλαβαίνει τι λέει;
Ενώ φαίνεται πως το παιδί επαναλαμβάνει λέξεις ή φράσεις στο σωστό πλαίσιο, συχνά δεν κατανοεί πλήρως τη γλώσσα αλλά και τις επιπτώσεις, τις οποίες έχουν τα λεγόμενά του. Παρόλα αυτά, η επανάληψη αποτελεί έναν τρόπο εκμάθησης της γλώσσας μέσω της απομνημόνευσης και συχνά συνιστά μία προσπάθεια για επικοινωνία. 

Για παράδειγμα, όταν ρωτηθεί, «Θέλεις χυμό;», η απάντηση του παιδιού σας ενδέχεται να είναι επίσης «Θέλεις χυμό;» με τον ίδιο επιτονισμό, με τον οποίο ρωτάτε. Ωστόσο, σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιεί τη φράση ως κατάφαση στην ερώτησή σας. Με άλλα λόγια, επαναλαμβάνει την ερώτηση για να επιβεβαιώσει ότι πράγματι θέλει χυμό. Η επανάληψη της ερώτησης ενδέχεται να πραγματοποιηθεί ακόμα και με κάποια χρονική καθυστέρηση, απαντώντας ως εξής: «Ναι. Θέλω χυμό;». 

Παρομοίως, ένα παιδί, το οποίο ακούει στην τηλεόραση τη φράση «Έχεις γάλα;», ενδεχομένως να επαναλάβει τη φράση, ακόμα και αν δε θέλει γάλα, με τον ίδιο επιτονισμό και ρυθμό, με τον οποίο τον άκουσε στην τηλεόραση. Επίσης, σε αντίστοιχη ερώτησή σας -αν δηλαδή θα ήθελε γάλα- ενδέχεται να απαντήσει με την ερώτηση «Έχεις γάλα;».

Θα μιλήσει ποτέ με τον σωστό τρόπο;
Η παρουσία της ηχολαλίας στα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα αυτισμού, αποτελεί ένα καλό σημάδι: σημαίνει πως επεξεργάζονται τα γλωσσικά ερεθίσματα, παρόλο που αυτό συμβαίνει με διαφορετικό τρόπο απ’ ότι τα επεξεργάζονται συνήθως τα παιδιά της ηλικίας του. Τα παιδιά αυτά δεν έχουν καθυστέρηση στην ομιλία και με την πάροδο του χρόνου αποκτούν όλο και πιο σύνθετες δεξιότητες ομιλίας. Αποτελεί, δηλαδή, έναν τρόπο εκμάθησης και ανάπτυξης των δεξιοτήτων ομιλίας, χωρίς, όμως, να συνιστά μία «μη φυσιολογική» ανάπτυξη στην ομιλία του. Παρόλα αυτά, η ανάπτυξη ενδέχεται να πραγματοποιηθεί σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Είναι πιθανό να σταματήσει την ηχολαλία;
Είναι σχεδόν απίθανο για ένα παιδί που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού, να σταματήσει να ηχολαλεί. Ωστόσο, η ηχολαλία ενδέχεται να γίνει λιγότερο έντονη και σε κάποιες περιπτώσεις σχεδόν μη αντιληπτή. 

Οι ενήλικες με αυτισμό εξακολουθούν να εμφανίζουν ηχολαλία, γεγονός το οποίο μπορεί να φαίνεται ως επανάληψη των φράσεων του συνομιλητή του (ή όχι). Σε περιπτώσεις, στις οποίες δίνονται οδηγίες για την εκτέλεση κάποιας δραστηριότητας, ενδέχεται να επαναλάβουν τις οδηγίες με μη συνειδητό τρόπο. 

Ακόμα, ενδέχεται να επαναλαμβάνουν λόγια από ταινίες, ή τηλεοπτικές εκπομπές: αυτό μπορεί να συμβαίνει και μη λεκτικά, δηλαδή επαναλαμβάνοντας τα λόγια από «μέσα» τους. Στην τελευταία περίπτωση, ακούγοντας τον εαυτό τους να επαναλαμβάνει τα λόγια, επαναλαμβάνουν αυτά που εκφέρουν.

Ναι, αλλά τί χρειάζεται να κάνω σε αυτή την περίσταση; Υπάρχει θεραπεία για την ηχολαλία;

Δεν υπάρχει θεραπεία για την ηχολαλία. Ωστόσο, μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να ενισχύσει τις γλωσσικές του δεξιότητες. Αρχικά, κρατείστε την ψυχραιμία σας και προσπαθήστε να έχετε συγκροτημένο λόγο. Προσπαθήστε να είστε συγκεκριμένοι και άμεσοι, κάνοντας ερωτήσεις που απαντούν σε «ναι» ή «όχι». Λόγου χάρη, στο παράδειγμα που δόθηκε με το χυμό, αν το παιδί σας επαναλαμβάνει τις ερωτήσεις σας, μπορείτε να πείτε «Ναι, θέλω χυμό». Το πιο πιθανό είναι να απαντήσει επαναλαμβάνοντας τη φράση σας, συνηθίζοντας και απομνημονεύοντας με αυτόν τον τρόπο τη φράση αυτή. Χρειάζεται να είστε ήρεμοι, επίμονοι και υπομονετικοί.

Η ηχολαλία, παρόλο που δεν αποτελεί διαγνωστικό κριτήριο για τον αυτισμό, συχνά εμφανίζεται σε παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού. Η εμφάνιση αυτή σε ένα νήπιο δεν αποτελεί μία ένδειξη του αυτισμού: η ηχολαλία ενδέχεται να εμφανιστεί χωρίς το παιδί να βρίσκεται στο φάσμα. Εάν έχετε ανησυχίες ότι το παιδί σας ηχολαλεί, μιλήστε με τον παιδίατρο, ή επικοινωνήστε με κάποιον λογοθεραπευτή.

ikidcenters