Υπάρχουν και τα παιδιά που δεν μετράνε τα καλοκαίρια με παγωτά και βουτιές

Κάθε φορά που μας συμβαίνει μια αναποδιά, σκεφτόμαστε “μα τι έχω κάνει και τα περνάω αυτά;”

Και κάθε φορά που η αναποδιά επαναλαμβάνεται, αναρωτιόμαστε και πάλι “γιατί σε μένα αυτό τώρα;”
Πάντα γκρινιάζουμε για τα άσχημα που μας τυχαίνουν. Για τα όμορφα δεν έχω ακούσει κανέναν να πει κάτι.
Αναρωτηθήκαμε ποτέ τι τόσο καλό έχουμε κάνει, ώστε να αξίζουμε τα ωραία πράγματα στη ζωή μας;
Τους αγαπημένους φίλους, την όμορφη σχέση, το ζεστό σπίτι, την γλυκιά οικογένεια, τα αξέχαστα παιδικά χρόνια….

Παιδικά χρόνια… παιδιά….
Δεν είναι υπέροχο να είσαι παιδί;
Αυτή η ξεγνοιασιά, η ανεμελιά, η αγάπη των γονιών σου, ο παππούς και η γιαγιά να σε κακομαθαίνουν… Τα παιχνίδια στις παιδικές χαρές, οι τσακωμοί με τα αδέρφια και οι αγκαλιές αμέσως μετά…
Πόσο ωραίο είναι να είσαι παιδί αλήθεια!
Κι όμως δεν είναι όλα τα παιδιά τόσο τυχερά.
Υπάρχουν και κάποια παιδιά που δεν γνώρισαν ποτέ παιδική ηλικία.
Οι συνθήκες δεν τους επέτρεψαν να χαρούν την ανεμελιά όπως έπρεπε.

Είναι κάποια παιδιά που δεν έζησαν όπως τους άξιζε.
Δεν γνώρισαν την αγάπη των γονιών. Την ζεστή αγκαλιά της μητέρας, το μεγάλο, ειλικρινές χαμόγελο του πατέρα κάθε φορά που γυρνούσε από την δουλειά, όσο κουρασμένος και αν ήταν. 

Δεν τα πήγε ποτέ ο παππούς βόλτα στην θάλασσα να τους πει ιστορίες από τα δικά του παιδικά χρόνια. 

Ούτε πήγαν ποτέ με τη γιαγιά βόλτα στα μαγαζιά και μετά για παγωτό, σε εκείνο το φανταστικό μαγαζί, που τόσο πολύ λάτρευε από τα νιάτα της.

Είναι και κάποια παιδιά λοιπόν, που δεν γέλασαν όσο έπρεπε. Που δεν έπαιξαν όσο έπρεπε. Που δεν έζησαν όπως έπρεπε.
Είναι αυτά τα παιδιά που βρίσκονται στα ιδρύματα. 

Αυτά τα παιδιά που είναι είτε κακοποιημένα, είτε από φτωχές οικογένειες, είτε απλά εγκαταλελειμμένα. Αυτά τα παιδιά που κάποιοι άλλοι καθόρισαν τη ζωή τους, κάποιοι άλλοι αποφάσισαν για τη ζωή τους.
Αυτά τα παιδιά που αν τους δώσεις λίγη αγάπη, θα σου δώσουν όλο τον κόσμο τους απλόχερα. Χωρίς προϋποθέσεις, χωρίς προαπαιτούμενα, χωρίς τίποτα… Έτσι απλά….

Κάποια παιδιά λοιπόν, δεν έχουν τίποτα δεδομένο και δεν περιμένουν τίποτα από κανέναν, γιατί βίωσαν την εγκατάλειψη στο πετσί τους και έχασαν νωρίς το χαμόγελό τους. Αυτά τα παιδιά αξίζουν πολλή αγάπη και αφοσίωση!

Έτσι λοιπόν, την επόμενη φορά που θα μας τύχει μια αναποδιά –όσο μεγάλη κι αν είναι αυτή- ας σκεφτούμε το πόσο τυχεροί είμαστε που έχουμε ζήσει κάποια πράγματα έτσι όπως τα θέλαμε και έπρεπε!
Ας σκεφτούμε διπλά πριν καταραστούμε την ώρα και την στιγμή που γεννηθήκαμε και ταλαιπωρούμαστε έτσι, κι ας πούμε ένα τεράστιο ευχαριστώ σε όλους εκείνους που μας κάνουν καθημερινά να γελάμε: γονείς, παππούδες, αδέρφια, φίλους..
Και στο τέλος ας πούμε κι ένα μπράβο στον εαυτό μας που –μάλλον- έκανε κάτι πολύ καλό για να τα αξίζει όλα αυτά!
Ένα μπράβο κι ένα χαμόγελο!

Γράφει η Δήμητρα Διακάκη

LoveLetters
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τι γίνεται με τα παιδιά που βγαίνουν από τα ιδρύματα στην Ελλάδα

Η αποϊδρυματοποίηση των νέων στην Ελλάδα, ακόμα και σήμερα στερείται ενιαίου θεσμικού πλαισίου. Η λειτουργία της ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΖΩΗΣ με στόχο την ανεξάρτητη και αυτόνομη διαβίωσή τους.

Βρισκόμαστε εν έτει 2020 και στην Ελλάδα δεν υπάρχει ενιαίο θεσμικό πλαίσιο για την αποϊδρυματοποίηση των νέων. Στην πραγματικότητα, κανείς δεν ξέρει πόσοι ακριβώς έφηβοι και παιδιά διαβιούν στις δομές φιλοξενίας, ενώ το πλαίσιο ένταξής τους μετά το τέλος της φιλοξενίας τους στα ιδρύματα, είναι θολό.

Την Παρασκευή, τα παιδικά χωριά SOS έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου, ζητώντας αφενός να θεσπιστούν κανόνες και προδιαγραφές για τη λειτουργία των χώρων που υποδέχονται τα παιδιά μετά την απομάκρυνση από το σπίτι, και αφετέρου η μεταπαρακολούθηση και η επιμέλεια να γίνεται υπό πλαίσιο που θα καθορίζεται επαρκώς από την Πολιτεία. Με λίγα λόγια, υπεύθυνα για την αναδοχή και την προετοιμασία των παιδιών για τη μετέπειτα ζωή τους είναι τα Ιδρύματα καθεαυτά, χωρίς όμως να υπάρχει κοινή γραμμή.

Παράλληλα, ζητούσαν τη στήριξη των προγραμμάτων ενδυνάμωσης των οικογενειών για την αποφυγή της διάλυσής τους και της απομάκρυνσης των παιδιών από αυτές, σε μια χώρα που παραμένει ουραγός της Ευρώπης στην αποϊδρυματοποίηση.

Διεθνώς αναγνωρίζεται ότι η διαβίωση σε ιδρύματα για τα παιδιά με ή χωρίς αναπηρία, για τους ενήλικες αλλά και τους ηλικιωμένους επηρεάζει αρνητικά τη ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη. Στόχος λοιπόν είναι η ομαλή αποϊδρυματοποίησή τους, με το σχέδιο όμως της Εθνικής Στρατηγικής Αποϊδρυματοποίησης της παρούσας κυβέρνησης, να μετατοπίζεται χρονικά για το διάστημα από 2021 έως και 2023.

ΕΞΕΛΙΞΗ ΖΩΗΣ

Είναι ένας έφηβος 18 ετών έτοιμος να αυτονομηθεί και να ζήσει μόνος του;

Μέσα σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον λοιπόν, ήρθε να εργαστεί η "ΕΞΕΛΙΞΗ ΖΩΗΣ", μια οργάνωση που ιδρύθηκε το Μάρτιο του 2018 και απευθύνεται σε ενήλικους και ανήλικους της εφηβικής ή μετεφηβικής ηλικίας, προερχόμενων από οποιαδήποτε Δομή Κλειστής Παιδικής Προστασίας.

Αποστολή της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Οργάνωσης είναι να παραλάβει τη σκυτάλη της φροντίδας των νέων, ηλικίας 18-25 ετών από τα ιδρύματα και παράλληλα να ενισχύσει τη φροντίδα των εφήβων ηλικίας 12-17.

Με λίγα λόγια, λειτουργεί σαν "γέφυρα".

Μαθήματα πριν την πανδημία ΕΞΕΛΙΞΗ ΖΩΗΣ

Η πρώτη φάση του προγράμματος της ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΖΩΗΣ ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2019.

Βασική λειτουργία της ΜΚΟ είναι η στενή συνεργασία με τα Ιδρύματα κλειστής παιδικής προστασίας, έτσι ώστε να μπορέσουν από κοινού να παρέχουν στους φιλοξενούμενους ποιοτικές εξειδικευμένες υπηρεσίες και γνώσεις-μέσω των συνεργατών και εθελοντών της ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΖΩΗΣ, εστιάζοντας στο χώρο της παιδείας, του πολιτισμού, του αθλητισμού και της ψυχοκοινωνικής ενδυνάμωσης.

Αποσκοπώντας φυσικά στην ομαλή "έξοδο" των παιδιών από τα Ιδρύματα, χωρίς ελλείψεις σε κανέναν ζωτικό για τα ίδια, τομέα. Ή αλλιώς να είναι έτοιμα για το "μετά", χωρίς να τους λείπει τίποτα στο "τώρα".

Μέχρι τώρα, στο πρόγραμμα εντάσσονται τρεις δομές:

- Τα Παιδικά Χωριά SOS Βάρης

- Η Στέγη Νέων Παλαιού Φαλήρου

- Η Στέγη Θηλέων "ο Άγιος Αλέξανδρος"

- Το Χριστοδούλειο Ορφανοτροφείο Θηλέων

"Το μέλλον είναι τα παιδιά μας! Και έγκειται στη δικής μας υπευθυνότητα, αυτή των ενηλίκων, να τα διαπαιδαγωγήσουμε και να τα εξοπλίσουμε με τα απαραίτητα εφόδια ώστε να γίνουν αυτάρκη. Σκοπός μας είναι η στήριξη και η φροντίδα των παιδιών που δεν μεγαλώνουν υπό ιδανικές συνθήκες, με απώτερο ιδανικό την επίτευξη της ευτυχίας", είναι το μήνυμα της Δήμητρας Καλαντώνη, προέδρου της Οργάνωσης.

Η στήριξη συνεχίζεται εν μέσω Covid-19

Η ίδια τονίζει πως μέσα στον πρώτο χρόνο λειτουργίας, έχουν ωφεληθεί αρχικά 70 παιδιά, με τον αριθμό αυτόν να φτάνει στα 100 πριν λίγο καιρό.

Πρόκειται για παιδιά 12-18 ετών και φέτος εντάχθηκαν ακόμη 7 παιδιά από 18-20 ετών για τα οποία καλύπτονται οι δαπάνες για διαμονή και σπουδές (πηγαίνουν ακόμη σχολείο παρότι είναι άνω των 18). Από τον περασμένο Σεπτέμβριο, η ΕΞΕΛΙΞΗ ΖΩΗΣ αναλαμβάνει τις δαπάνες διαμονής για τα παιδιά που έχει αναλάβει και περνούν τα 18 έτη, ως μια πρώτη στήριξη μέχρι να αυτονομηθούν πλήρως.

Η κ. Καλαντώνη μας τονίζει ακόμη πως οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες και οι συνεδρίες, συνεχίζονται κανονικά εν μέσω πανδημίας, μέσω τηλε-εκπαίδευσης (να σημειωθεί εδώ πως οι φωτογραφίες που παρουσιάζονται στο εν λόγω άρθρο είναι από την εποχή πριν το ξέσπασμα της πανδημίας).

Από το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, πρώτη ημέρα του νέου lockdown, τα μαθήματα στις συνεργαζόμενες Δομές Κλειστής Παιδικής Προστασίας πραγματοποιήθηκαν ψηφιακά, με χρήση των συστημάτων που είχαν εφαρμοστεί κατά τη διάρκεια του προηγούμενου εγκλεισμού την άνοιξη.

Αξιοσημείωτο είναι ότι την περασμένη εβδομάδα, συμπληρώθηκαν 1000 εκπαιδευτικές ώρες (δια ζώσης και διαδικτυακά), σε διάστημα μόλις δυόμιση μηνών από την έναρξη της εκπαιδευτικής περιόδου.

Η κ. Καλαντώνη μας ανέφερε ακόμη πως μέσα από τις δράσεις, ήδη τρεις ωφελούμενες έχουν αλλάξει εκπαιδευτικό επίπεδο (μετάβαση από ειδικό σχολείο μαθήτριας σε γενικό και από διαπολιτισμικό γυμνάσιο σε γενικό λύκειο και ΕΠΑΛ). Αριθμός μικρός για την ώρα, που σηματοδοτεί όμως μια δυναμική αρχή.

"Η Εξέλιξη Ζωής με βοήθησε να πάω ένα σκαλοπάτι πιο ψηλά. Με τη βοήθεια των ανθρώπων της κατάφερα να ασχοληθώ με τη φωτογραφία που ήταν κάτι που ήθελα και αγαπάω. Ως ενεργό μέλος της θα μπορώ να φωτογραφίζω τις δράσεις της ομάδας" λέει ο Στάθης, που μετέχει στην Οργάνωση έχοντας πλέον έναν νέο ρόλο.

Από τη δική τους μεριά, η Jenifer και η Elizabeth αναφέρουν πως "αν δεν ήταν η Εξέλιξη Ζωής δεν θα παίρναμε το Lower". "Η ζωή μου έγινε πιο εύκολη και διασκεδαστική. Κάνω πράγματα που μου αρέσουν όχι πράγματα που δε μου αρέσουν. Μπορώ να δείχνω το ταλέντο μου και το που είμαι καλή".

Ήταν η πρώτη φορά που πάω διακοπές στην Ελλάδα

Και οι δύο σημειώνουν πόσο σημαντικός είναι ο επαγγελματικός προσανατολισμός που έχουν λάβει. "Αν δεν ήταν η Εξέλιξη Ζωής δεν θα ήξερα ότι όλα αυτά υπάρχουν και έχω κάτι μέσα μου σημαντικό", λένε ενώ στέκονται στη σημασία της βοήθειας που έλαβαν από τις δασκάλες τους.

Μάλιστα, όπως αναφέρουν τα δυο κορίτσια, κατάφεραν να πάνε διακοπές για πρώτη φορά. "Οι 5 μέρες για κάποιον μπορεί να είναι λίγες αλλά οι 5 μέρες για εμένα ήταν πολλές".

"Περιμένω όταν γίνω 18 να με βοηθήσει η Εξέλιξη Ζωής να βρω δουλειά, να προχωρήσω και να τα καταφέρω. Θέλω να προχωρήσω τις σπουδές μου, να φύγω από το ίδρυμα μετά το Λύκειο και θέλω βοήθεια στο να βρω μια Στέγη", λέει η 17χρονη Elizabeth.

ΕΞΕΛΙΞΗ ΖΩΗΣ

Συγκεκριμένα, από τον πρώτο κιόλας χρόνο λειτουργίας έχουν πραγματοποιηθεί, με αρωγό την ιδρυτική δωρεά του ΙΣΝ:

• 236 Συνεδρίες Συμβουλευτικής Σταδιοδρομίας & Επαγγελματικού Προσανατολισμού
• 14.000 ώρες Τυπικής Εκπαίδευσης, Ειδικής Αγωγής & Παράλληλης Στήριξης
• 595 Συνεδρίες Ψυχολογικής Υποστήριξης & Ενδυνάμωσης
• 70 Εικαστικά Εργαστήρια & 9 Πολιτιστικές & Ψυχαγωγικές Δράσεις εκτός Δομών
• 35 Αθλητικές Δράσεις εντός & εκτός Δομών

Παράλληλα:

• Έχει δημιουργήσει θέσεις εργασίας για περίπου 50 επαγγελματίες, επιστημονικό προσωπικό και εξωτερικούς συνεργάτες.
• Παρέχει στήριξη στο προσωπικό των ιδρυμάτων μέσω ειδικών προγραμμάτων.

Ταυτότητα της οργάνωσης

Αναλυτικότερα, η οργάνωση προτείνει την ολιστική, πολυεπίπεδη παρέμβαση και υποστήριξη των παιδιών που διαβιούν σε ιδρύματα κλειστής παιδικής προστασίας. Η υποστήριξη των παιδιών προς την ανεξάρτητη, αυτόνομη διαβίωσή τους, η στήριξη και κατάλληλη εποπτεία των νεαρών ενηλίκων μέσα από προγράμματα εκπαιδευτικής, ψυχολογικής και οικονομικής υποστήριξης που θα τους επιτρέψει εύκολα την μετάβαση και την ενσωμάτωσή τους στην κοινωνία, δίνοντάς τους αυτοπεποίθηση να προχωρήσουν δυναμικά στη ζωή αφήνοντας τις εμπειρίες της ιδρυματικής περίθαλψης στο παρελθόν, είναι ο κύριος σκοπός και παράλληλα κοινωνικός ρόλος που επιδιώκει να επιτελέσει η οργάνωση.

Συγκεκριμένα, στόχοι της MKO είναι:

• H εκπαίδευση των νέων αλλά και του προσωπικού των Δομών (ιδρύματα κλειστής παιδικής προστασίας)
• Η πνευματική, διανοητική και ψυχολογική υποστήριξη τους
• Η προετοιμασία για την επαγγελματική αποκατάσταση των νέων που διαβιούν στις Δομές
• Η εξασφάλιση στέγης και διαβίωσης
• Η ενδυνάμωση των επωφελούμενων μέσω πολιτιστικών αθλητικών και ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων
• Η ενίσχυση του εθελοντισμού

Μακροπρόθεσμοι στόχοι

Α) Διαμόρφωση Θεσμικού Πλαισίου: Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΖΩΗΣ φιλοδοξεί να συμβάλει στη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου που να αφορά στη συνεχιζόμενη υποστήριξη νεαρών ενηλίκων, στα πλαίσια που αναφέραμε στην αρχή του κειμένου.

Η ΜΚΟ συμμετέχει άλλωστε στο σχέδιο δράσης - ως παρατηρητής - του Συνήγορου του Παιδιού, για τη στρατηγική αποϊδρυματοποίησης στην Ελλάδα και τις εναλλακτικές μορφές φροντίδας.

Β) Ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για ζητήματα που αφορούν στη διαβίωση των παιδιών στα Ιδρύματα και τη συνεχιζόμενη υποστήριξή τους μετά την ενηλικίωση μέσω της παρουσίασης και προβολής κοινωνικών ζητημάτων, τη δημιουργία ενημερωτικών εκστρατειών σχετικά με τις εναλλακτικές μορφές φιλοξενίας, την αποϊδρυματοποίηση, την παιδική κακοποίηση κ.ά.

Μελλοντικές Δράσεις

Η ομάδα της ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΖΩΗΣ έχει ολοκληρώσει τη χαρτογράφηση και καταγραφή αναγκών αντιπροσωπευτικού δείγματος δομών κλειστής παιδικής προστασίας στην Ελλάδα, καθώς και την καταγραφή των διαδικασιών αναφορικά με τους λόγους εισαγωγής των παιδιών σε αυτές. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, περίπου 1.700 παιδιά ζουν σε Ιδρύματα αυτή τη στιγμή στη χώρα μας, σε 87 δομές.

Στόχος της καταγραφής είναι η διαμόρφωση του πλάνου της επόμενης φάσης του προγράμματος.

Παράλληλα, συνεχίζει να εργάζεται πάνω στο Πλάνο Αυτονόμησης, προσθέτοντας και πρωτογενή έρευνα- desk research- και δημιουργία personas, σχετικά με τις στρατηγικές της αποϊδρυματοποίησης διεθνώς.

Σκοπός του έργου είναι ο προσδιορισμός των αναγκαίων συνθηκών για την οικονομική ανεξαρτητοποίηση των νέων, από 18-25 ετών που διαβιούν στις δομές, με απώτερο στόχο την ομαλή τους ένταξη στην κοινωνία και την εύρεση μόνιμης εργασίας.

Η Ίδρυση της ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΖΩΗΣ κατέστη δυνατή με την πολύτιμη συνδρομή του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Το ΙΣΝ, με την ιδρυτική του δωρεά, στήριξε τα πρώτα μας βήματα και συγκεκριμένα τις δράσεις που αφορούν στην εκπαίδευση, την αθλητική, καλλιτεχνική και κοινωνική ανάπτυξη, καθώς και την ψυχολογική υποστήριξη των νέων που διαβιούν στις Δομές Κλειστής Παιδικής Προστασίας.

Για να στηρίξετε την ΕΞΕΛΙΞΗ ΖΩΗΣ, μπορείτε να επικοινωνήσετε στο info@exelixizois.org καθώς και στο 210-7546020. Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται στο site exelixizois.org.

Χρήστος Δεμέτης  22 Νοεμβρίου 2020 07:09

news247.gr

Παιδιά που κακοποιήθηκαν μέσα σε Ιδρύματα λύνουν την σιωπή τους

Ενήλικες που έχουν κακοποιηθεί στην παιδική τους ηλικία και ζούσαν σε ίδρυμα δεν αποκάλυψαν την κακοποίηση παρά μόνο αφότου αποχώρησαν από αυτό. Από την πλευρά τους οι επαγγελματίες φοβούνται μήπως χάσουν τη δουλειά τους αν προβούν σε καταγγελία κάποιας κακοποίησης.

Τα θύματα κακοποίησης σε Ιδρύματα δεν ενδιαφέρονται να αποδοθεί δικαιοσύνη καθώς δηλώνουν ότι «Είναι μάταιο. Τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει αυτό που έγινε». Το ποιο συγκλονιστικό από όλα είναι η διαπίστωση ότι τα θύματα «Παρόλο που τα ιδρύματα ήταν ο χώρος στα οποία υπήρξε η κακοποίηση συνεχίζουν να διατηρούν ένα ισχυρό δεσμό μαζί τους και εξαρτώνται μερικώς από αυτά».

Μια αλήθεια που δεν δημοσιοποιείται για την ελληνική πραγματικότητα, αυτή της κακοποίησης που γίνεται μέσα στα Ιδρύματα από τους ανθρώπους που θα έπρεπε να φροντίζουν τα ευάλωτα παιδιά που ζουν σε αυτά. Τα αποτελέσματα της έρευνας SASCA είναι γροθιά στο στομάχι για το τι βιώνουν παιδιά σε Ιδρυματικές η άλλες δομές παιδικής προστασίας .
Ελλείψεις στην παιδική προστασία και χρόνιες υστερήσεις στην κοινωνική πρόνοια στην Ελλάδα καθιστούν σχεδόν αδύνατη την καταγραφή της κακοποίησης των παιδιών στα Ιδρύματα καθώς ισχύει ο νόμος της σιωπής.

Η ένδεια παιδοκεντρικών υπηρεσιών στην Ελλάδα και η ακαταλληλότητα των πλαισίων φιλοξενίας να ανταποκριθούν εξατομικευμένα στις ψυχοσυναισθηματικές ανάγκες των παιδιών έχουν επιβλαβείς επιπτώσεις στον ήδη τραυματισμένο παιδικό ψυχισμό σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας SASCA.
Επιπρόσθετα στα πλαίσια κλειστής φιλοξενίας παιδιών ευδοκιμεί και στην Ελλάδα η κάθε είδους θυματοποίηση των παιδιών συμπεριλαμβανόμενης της θυματοποίησης τους από ομηλίκους και από προσωπικό, εθελοντές ή παράγοντες των πλαισίων φιλοξενίας τους.

Οι εργασίες για το Διετές ερευνητικό πρόγραμμα με τίτλο «Κακοποίηση και Ιδρύματα κακοποίηση από τα Ιδρύματα», συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υλοποιείται από τη Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού στο πλαίσιο του προγράμματος SASCΑ και τον Γιώργο Νικολαΐδη Ψυχίατρο, MD, MA, MSc, PhD.

Είναι μια ευρωπαϊκή συνεργασία ΜΚΟ, Πανεπιστημίων, Δημοσίων Φορέων και Οργανώσεων θυμάτων παιδικής κακοποίησης από την Ιταλία, την Ιρλανδία, την Ελλάδα και τη Ρουμανία.
Εξετάζει το φαινόμενο της κακοποίησης των παιδιών σε εξω-οικογενειακά περιβάλλοντα από την οπτική των ενήλικων πια θυμάτων και τις μακροχρόνιες επιπτώσεις του φαινομένου.
Στην έρευνα συμμετείχαν 100 επαγγελματίες του χώρου της κοινωνικής πρόνοιας, της ψυχικής υγείας και της παιδικής προστασίας με μέσο όρο ηλικίας 30-49 ετών. Τα στοιχεία είναι αποκαρδιωτικά καθώς μόνο το 55% των συμμετεχόντων γνώριζαν το θέμα των Λεχαινών ενώ το 70% απάντησε ότι η κακοποίηση είναι κάτι που συμβαίνει συχνά μέσα στα Ιδρύματα.

Οι επαγγελματίες αναφέρουν ότι η ευθύνη ανήκει στον υπεύθυνο του ιδρύματος και τους φροντιστές που βρίσκονται σε άμεση επαφή με τα παιδιά. Συγκάλυψη. Διαπλοκή, γραφειοκρατία, φόβος είναι τα πιο σημαντικά εμπόδια που αποτρέπουν το σύστημα να αναγνωρίσει την ευθύνη του σε περιπτώσεις κακομεταχείρισης εναντίον παιδιών που διαμένουν σε ιδρυματικά πλαίσια σύμφωνα με τις απαντήσεις που δόθηκαν.

Οι υπεύθυνοι της έρευνας είχαν εξαιρετική δυσκολία στην ανεύρεση δείγματος ενηλίκων, ατόμων που έχουν κακοποιηθεί στην παιδική τους ηλικία και ζούσαν σε ιδρύματα καθώς οι 20 συμμετέχοντες έδειξαν άρνηση να θυμηθούν το τραυματικό παρελθόν, και αδυνατούσαν να εμπιστευτούν τους ψυχολόγους.
Όπως αποκαλύπτεται από τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από την πλευρά τους τα άτομα που έχουν κακοποιηθεί σε Ιδρύματα αισθάνονται έντονο θυμό προς τους γονείς τους και τον διευθυντή του ιδρύματος που δεν κατάφεραν να τους βοηθήσουν. Κοινωνική φοβία. Παρουσιάζουν συναισθηματικές διαταραχές, Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή. Ψυχοσωματικά συμπτώματα. Δυσκολία στον δεσμό και στη σύναψη σχέσεων όλοι οι συμμετέχοντες είναι ελεύθεροι. Μπορεί να είχαν παλαιότερα κάποια σχέση αλλά κανείς από αυτούς δεν είναι παντρεμένος.

Έτσι τα παιδιά των Ιδρυμάτων φαίνεται πως ανήκουν κατ’ εξοχήν στην κατηγορία των «πολύ-θυματοποιημένων» παιδιών ήδη πριν εισαχθούν στο σύστημα παιδικής προστασίας. Η παραμονή τους στο ίδρυμα ανεξαρτήτως νέας τραυματικής εμπειρίας θυματοποίησης τους φαίνεται να πριμοδοτεί εκείνες τις ψυχολογικές διαταραχές και τέτοια ελλείμματα στις κοινωνικές και λεκτικές τους δεξιότητες που τα καθιστά ευάλωτα σε σεξουαλική εκμετάλλευση και θυματοποίηση στην μετέπειτα ζωή τους. Έτσι τα παιδιά αυτά φαίνονται πολλαπλώς ευάλωτα στη θυματοποίηση πριν, κατά και μετά την παραμονή τους στα Ιδρύματα.

Οι 20 δικαστικοί λειτουργοί από την Αθήνα και Πειραιά που συμμετείχαν στην έρευνα πιστεύουν πως πρέπει να γίνει πιο ειδική η νομοθεσία σχετικά με τα ιδρύματα, να δοθεί έμφαση στην πρόληψη και στους ελέγχους, δίκες κεκλεισμένων των θυρών παρουσία ψυχιάτρου.

Ποιες είναι οι προκλήσεις της εποχής και σε ποια συμπεράσματα οδηγούμαστε; Σήμερα δεν θα έπρεπε σχεδόν κανένα παιδί να απομακρύνεται από την φυσική του οικογένεια για λόγους ένδειας. Επίσης την Ελλάδα η συντριπτική πλειονότητα των παιδιών που απομακρύνονται από τους γονείς τους οδηγούνται σε ιδρύματα (σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στην Βόρεια, Κεντρική και Μεσογειακή Ευρώπη).

Οι προσπάθειες που γίνονται τα τελευταία χρόνια για τη σύνδεση των ιδρυμάτων με την κοινότητα δεν επαρκούν. Τείνουμε να μετατρέπουμε τα ιδρύματα σε «οικογενειακού τύπου» φροντίδα αντί να στραφούμε στην ενίσχυση της ίδιας της οικογένειας και την ανάπτυξη της αναδοχής και της παιδοθεσίας.

Πως πάμε παρακάτω; Τα αποτελέσματα της έρευνας SASCA δείχνουν τον δρόμο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση ανηλίκων σε δομές φιλοξενίας και προτείνουν. Η παραμονή ενός παιδιού σε δομή φιλοξενίας θα πρέπει να αξιολογείται συχνά ώστε να είναι η μικρότερη δυνατή.

Στόχος των επαγγελματιών θα πρέπει να είναι πρώτα η επανένωση με την βιολογική οικογένεια.
Αυτό προϋποθέτει ταχύτατα ατομικό σχέδιο δράσης για κάθε παιδί σε κίνδυνο, για κάθε παιδί στην φροντίδα των υπηρεσιών καθώς και εντατική παρέμβαση στην βιολογική του οικογένεια.
Σε περιπτώσεις που αυτό δεν καθίσταται δυνατό, εξετάζονται εναλλακτικές μορφές φιλοξενίας.

Και τι γίνεται με τα παιδιά που ως ενήλικες έλυσαν την σιωπή τους και μίλησαν ανοιχτά για την κακοποίηση τους. Το 70% των επαγγελματιών της πρόνοιας που συμμετείχαν στην έρευνα SASCA συμφώνησαν πως θα πρέπει να υπάρξει μια δημόσια συγνώμη στα παιδιά που θυματοποιήθηκαν στα Ιδρύματα. Ίσως να μην είναι αρκετό αλλά η παραδοχή του προβλήματος κακοποίησης μέσα στα Ιδρύματα είναι μια αρχή για την Ελληνική Κοινωνία.

psychologynow.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Παιδική Κακοποίηση στα Ιδρύματα: Η καθημερινή ζωή ενός παιδιού στο ίδρυμα

Τα δικαιώματα των παιδιών που ζουν σε ιδρύματα:
Το 2005 η Επιτροπή των Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις επιπτώσεις του ιδρυματισμού στα παιδιά και τις σύγχρονες αποδεκτές αρχές φροντίδας τους, όσο και την Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων και των Θεμελιωδών Ελευθεριών του Ανθρώπου, υιοθέτησε την "Σύσταση προς τα κράτη μέλη σχετικά με τα δικαιώματα των παιδιών που ζουν σε ιδρύματα". 

Η φωτογραφία είναι από το "Παιδιά στο Άσυλο της Λέρου" της ΕΨΥΠΕ
(εκδ. Καστανιώτη, 1995).

Σε αυτήν, αναφέρεται ρητά ότι η τοποθέτηση των παιδιών σε ιδρύματα θα πρέπει να είναι η έσχατη λύση. Ότι θα πρέπει όταν αυτό συμβαίνει τα παιδιά στα ιδρύματα να μεγαλώνουν με αξιοπρέπεια, στις καλύτερες δυνατές συνθήκες, χωρίς να περιθωριοποιούνται και με πρωταρχικό στόχο την επιτυχή κοινωνική τους επανένταξη το συντομότερο δυνατόν. Ειδικότερα, τονίζεται ότι θα πρέπει να δίνεται η απαιτούμενη σημασία στις ειδικές ανάγκες των παιδιών με αναπηρία χωρίς ίχνος διάκρισης. 

Επίσης, αναφέρεται μεταξύ άλλων ρητά το δικαίωμα των παιδιών στην διατήρηση των οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών, το δικαίωμα της υψηλής ποιοτικά ιατρικής φροντίδας προσαρμοσμένης στις ανάγκες και την ευημερία τους και το δικαίωμα του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας για συνθήκες ανθρώπινης και μη υποτιμητικής μεταχείρισης. Ειδικότερα, το τελευταίο αφορά στην προστασία των παιδιών από σωματική και ψυχολογική κακοποίηση, ταπεινωτική συμπεριφορά, κακομεταχείριση ή καθημερινή βία. Επιπλέον στην Σύσταση συμπεριλαμβάνονται κατευθυντήριες οδηγίες και προδιαγραφές ποιότητας. Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι ο χώρος τοποθέτησης πρέπει να βρίσκεται κοντά στο οικογενειακό περιβάλλον του παιδιού, η μονάδα φιλοξενίας πρέπει να είναι μικρής κλίμακας, ώστε να παρέχει μία όσο το δυνατόν πιο οικογενειακή ατμόσφαιρα, καθώς και ότι η ψυχοπαιδαγωγική στρατηγική πρέπει να στοχεύει στην ανάπτυξη του παιδιού, διατηρώντας όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επαφή με το δίκτυο της κοινοτικής ζωής εκτός ιδρύματος.
.
Παιδιά στα ιδρύματα της χώρας μας:
Στη χώρα μας συνεχίζει να παραμένει ένα εκτεταμένο ιδρυματικό σύστημα που συγκροτείται από μεγάλα δημόσια ιδρύματα και πολλά μικρά ιδιωτικά ιδρύματα φιλανθρωπικών φορέων, διεσπαρμένα σε όλη τη χώρα, τα όποια εποπτεύονται από την κοινωνική πρόνοια του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Δυστυχώς, ακόμα και σήμερα στο σύστημα φροντίδας των παιδιών με αναπηρίες συνεχίζει να κυριαρχεί ακραίου βαθμού ιδρυματισμός, σε σημείο που να καταργείται κάθε έννοια ανθρώπινης αξιοπρέπειας και βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων και να παρατηρούνται γενικευμένα φαινόμενα ιδρυματικής παραμέλησης και κακοποίησης.

Η περιγραφή της ιδρυματικής καθημερινής ζωής ενός παιδιού, που ακολουθεί στη συνέχεια και είναι αποτέλεσμα παρατήρησης, αφορά στο 2007 σε ένα από τα ιδρύματα της χώρας μας. Η κατάσταση είναι ενδεικτική της καθημερινής ζωής εκατοντάδων άλλων παιδιών με αναπηρίες που ζουν σε ιδρύματα.
.

Η καθημερινή ζωή ενός παιδιού στο ίδρυμα:
Ο Νίκος είναι 10 ετών. Έχει σύνδρομο Down. Είναι ένα από τα πιο μικρά παιδιά του ιδρύματος. Εισήχθη σε αυτό σε ηλικία δύο ετών.
.
Παραμένει σε ένα από τα τέσσερα δωμάτια θαλάμου του ισόγειου, στον οποίο βρίσκονται είκοσι πέντε παιδιά. Το δωμάτιό του, που μοιράζεται με άλλα τέσσερα παιδιά, είναι βαμμένο με άσπρο και πορτοκαλί χρώμα. Οι τοίχοι είναι δίχως κανένα διακοσμητικό στοιχείο, άδειοι. Υπάρχει μόνο ένα παράθυρο με προστατευτικά σίδερα.
Ο Νίκος ξυπνάει στις 7.30 το πρωί. Είναι δεμένος, με μία λωρίδα άσπρου σεντονιού, από το πόδι στο κρεβάτι. Φοράει ένα λερωμένο φαρδύ κοντό μπλε σκούρο ολόσωμο φορμάκι. Στις 8.00 μπαίνουν στο δωμάτιο δύο νοσοκόμες και μία περιθαλπόμενη του ιδρύματος με νοητική καθυστέρηση που τις βοηθάει στις δουλειές. Η μία νοσοκόμα σπρώχνει ένα σιδερένιο καρότσι στο οποίο επάνω είναι τοποθετημένα μπιμπερό και φάρμακα και κάτω πάμπερς. 

Η μία κατευθύνεται στον Νίκο με ένα μπιμπερο γάλα. Τον ταΐζει στο κρεβάτι του, δεμένο. Ο Νίκος πίνει γρήγορα, δίχως να παίρνει ανάσα. Κυλάει γάλα από το στόμα στο λαιμό του. Το φορμάκι του λερώνεται. Στη συνέχεια η νοσοκόμα παίρνει από το καρότσι μια πλαστική σύριγγα που βρίσκεται μέσα σε ένα από τα μπουκάλια με σιρόπι. Χρησιμοποιεί την ίδια για την φαρμακοδοσία όλων των παιδιών. Την γεμίζει και πηγαίνει στο Νίκο. Οι κινήσεις προς το παιδί, είναι απότομες. Πιάνει απότομα και με δύναμη τα μάγουλά του και τα πιέζει. Το παιδί ανοίγει το στόμα με έκφραση οδύνης δίχως να αντιδρά. Του αδειάζει το φάρμακο και φεύγει προς ένα άλλο παιδί. Ο Νίκος μένει λερωμένος από το γάλα που έπεσε επάνω του. Ανοίγει το φερμουάρ από το φορμάκι του και προσπαθεί να βγάλει το πάμπερ του. Κατορθώνει να τραβήξει ένα μέρος και το σκίζει σε κομματάκια. Τα βάζει στο στόμα του. Αρχίζει και τα μασάει. Το στόμα του είναι μπουκωμένο.
Μετά από μισή ώρα, στις 11.30 μπαίνει ένας νοσοκόμος στο δωμάτιο. Βλέπει το παιδί και φωνάζει: "Πάλι τα ίδια, θα μας κλείσεις μέσα". Το σφίγγει από τα μάγουλα για να ανοίξει το στόμα του και να τον καθαρίσει. Ο Νίκος αρχίζει να κλαίει.
Στις 12.30 ανοίγει η πόρτα. Μπαίνει μία νοσοκόμα με το σιδερένιο καρότσι μεταφοράς του φαγητού. Στο επάνω ράφι είναι τοποθετημένη μια μεγάλη κατσαρόλα. Δίπλα, σιδερένια πιάτα σερβιρισμένα με φαγητό, όπως και στο κάτω ράφι. Η νοσοκόμα αρχίζει να δίνει τα φάρμακα στα παιδιά. Σε μία κουταλιά φαγητού βάζει τα φάρμακα και τους τα δίνει. Με το ίδιο κουτάλι για όλα. Στη συνέχεια παίρνει ένα πιάτο και αρχίζει το τάισμα του Νίκου. Το παιδί στέκεται όρθιο. Πιάνει το πιάτο με τα χέρια του. Καταπίνει γρήγορα δίχως διάλειμμα. Έπειτα, με μία βρεγμένη μπλούζα του σκουπίζει το στόμα. Στη συνέχεια πάει σε άλλο παιδί. Ο Νίκος συνεχίζει να την κοιτάει.
Στις 13.00 μπαίνει η άλλη νοσοκόμα με την περιθαλπόμενη που την βοηθά. Η νεαρή κοπέλα που έχει νοητική καθυστέρηση αρχίζει να αλλάζει πάμπερς στα παιδιά. Αφού πρώτα λύνει το Νίκο, του βγάζει το φορμάκι. Το παιδί μένει γυμνό, τον αλλάζει και του φοράει πάλι ένα μπλε σκούρο φορμάκι. Τον δένει στη μέση με ένα μακρύ κομμάτι από ένα σκισμένο σεντόνι, για να μην του πέφτει το πάμπερ. Έπειτα του δένει πάλι το πόδι στο κρεβάτι. Μετά ο Νίκος ξαπλώνει και κοιτά επίμονα το ταβάνι.

Στις 16.30 μπαίνει η νοσοκόμα στο δωμάτιο. Είναι η ώρα για το απογευματινό άλλαγμα. Ο Νίκος έχει ξανά λερωθεί. Η νοσηλεύτρια δεν δίνει σημασία σε τι κατάσταση βρίσκεται το παιδί.

Στις 20.20 έρχεται η νοσοκόμα για το βραδινό φαγητό και την φαρμακοδοσία. Ακολουθεί την ίδια διαδικασία όπως το μεσημέρι. Δίνει νερό σε όλα τα παιδιά με το ίδιο μπιμπερό. Τα φώτα του διαδρόμου και του δωματίου δεν σβήνουν. Ο Νίκος και τα άλλα παιδιά παραμένουν κλεισμένα στο δωμάτιο για όλο το βράδυ.
.
Αυτή είναι η καθημερινή ζωή του Νίκου και πολλών άλλων παιδιών που έχουν την ατυχία να περιθάλπονται στα Ελληνικά ιδρύματα. Δυστυχώς, τα προγράμματα της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στη χώρα μας, τα οποία έδωσαν την ευκαιρία σε εκατοντάδες πρώην έγκλειστους στα ιδρύματα της χώρα μας να ζήσουν σε κοινοτικές δομές, δεν συμπεριέλαβαν τα ιδρύματα για παιδιά (εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων).

Το κείμενο και η περιγραφή της καθημερινής ζωής του Νίκου, αποτελούν αποσπάσματα από επιστημονικό άρθρο, ομάδας κοινωνικών λειτουργών, με τίτλο “Παιδιά με αναπηρίες σε ιδρύματα στην Ελλάδα: Το φαινόμενο της παραμέλησης και κακοποίησης από το θεσμό” (Χ. Ασημόπουλος, Μ. Μαργαριτίδου, Α. Μαυρομάτη, Μ. Παρασχάκη, Ι. Ψαρά), το οποίο θα δημοσιευθεί σύντομα στο περιοδικό Κοινωνική Εργασία (Επιθεώρηση Κοινωνικών Επιστημών).

Αναρτήθηκε από Post.Scriptum.Inter-Action