Ο «μαγεμένος» μήνας: Μάιος ή Μάης ή Θαργηλίων

Ο Μάιος ή Μάης είναι ο τελευταίος μήνας της Άνοιξης και αυτός που κατά τον Πλούταρχο πήρε το όνομά του από την ομορφότερη από τις Πλειάδες τις επτά κόρες του Άτλαντα, την Μαία.

Flora, Goddess of Flowers and Spring

Ο Μάιος ή Μάης-Καλομηνάς στα ποντιακά- είναι ο πέμπτος μήνας του έτους, ανήκει στην εποχή της Άνοιξής και κατά το Ιουλιανό και Γρηγοριανό ημερολόγιο και έχει 31 ημέρες. 

Στο αττικό ημερολόγιο ήταν ο ενδέκατος μήνας Θαργηλιών που αντιστοιχεί με το χρονικό διάστημα 23 Απριλίου-23 Μαΐου. 

Οι λατίνοι συγγραφείς τον εκφέρουν πάντα με τη λέξη «mensis» (μήνας) ή Kalendae (καλένδες).

Κατά τον Πλούταρχο (Βίος Νουμά 19) η ονομασία του Μήνα (Maja) προήλθε από το όνομα της νύμφης Μαίας που ήταν η ομορφότερη από τις Πλειάδες τις επτά κόρες του Άτλαντα (Ατλαντίδες) και της Πλειόνης και μητέρα του θεού Ερμή στον οποίο ο μήνας αυτός ήταν αφιερωμένος. Από άλλους υποστηρίζεται ότι αυτό το όνομα είναι προσδιοριστικό πρεσβύτερης ηλικίας εκ του major (μεγαλύτερος): «Μαϊώρεις γαρ οι πρεσβύτεροι» (Πλούταρχος), ο δε Οβίδιος παράγει το όνομα του μήνα από το Majestas (Μεγαλειότης)

Στην αρχαία Ρώμη κατά τον μήνα Μάιο τελούνταν γιορτές προς τιμή της πηγαίας Νύμφης Ηγερίας, στο άλσος της, προς ανάμνηση των συμβουλών της, που παρέσχε στον Νουμά για τις θρησκευτικές αρχές που εισήγαγε στη Ρώμη. 

Κατά δε την 1η (Μπόνα Ντέα) και 2η Μαΐου συνεχιζόντουσαν τα από 28 Απριλίου αρχόμενα Φλοράλια, εορτές προς τιμή της θεάς της βλάστησης της Χλωρίδας (Flora). Επίσης κατά τον ίδιο μήνα οι Ρωμαίοι τελούσαν τα "Lemuria" Μειλίχια που ήταν εορτές προς ιλασμό των ψυχών των νεκρών. 

Στη τέχνη τον μήνα Μάιο οι Ρωμαίοι τον παρίσταναν με μορφή μεσήλικου άνδρα που έφερε πλατύ χιτώνα με μεγάλες περιχειρίδες (σαν το σημερινό ράσο) και έχοντας στη κεφαλή το κάνιστρο γεμάτο άνθη ενώ στα πόδια του υπήρχε ένα παγώνι (ταώς) με ανοιγμένα τα φτερά.

Ο Μάιος συνδέεται επίσης και με την όλη πορεία της Βασιλεύουσας πόλης του Μεγάλου Κωνσταντίνου του οποίου τη μνήμη γιορτάζουμε στις 21 του μήνα. 

Δέκα ημέρες νωρίτερα γιορτάζονται τα γενέθλια ή εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης κατά το έτος 330 μ.Χ., ενώ στις 29 η μνήμη μας γυρνάει πίσω στην Άλωσή της (1453). 

Η απόφαση του Κωνσταντίνου να μεταφέρει την πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας στη θέση του αρχαίου Βυζαντίου πάρθηκε το έτος 324. Σύμφωνα με την παράδοση ο ίδιος ο Κωνσταντίνος, κρατώντας ένα ακόντιο, χάραξε τα σύνορα της πόλης που φάνηκαν πολύ μεγάλα στους συμβούλους του. Έτσι τον ρώτησαν πόσο θα προχωρήσει ακόμη, κι εκείνος τους απάντησε: «Θα προχωρήσω μέχρις ότου σταματήσει αυτός που προχωρεί εμπρός μου».

Ο Μάιος στην ελληνική λαογραφία
Παρ’ όλο που γενικά ο Μάιος θεωρείται ως ο τελευταίος μήνας της Άνοιξης, είναι στην ουσία το μέσο της ανθοφόρας αυτής εποχής αφού το Καλοκαίρι δεν αρχίζει παρά δύο δεκαήμερα μετά το τέλος του, στις 21 Ιουνίου. 

Ο Μάιος, είναι πράγματι «μήνας χαράς και λατρείας της βλάστησης, με δοξασίες και έθιμα διαχρονικού χαρακτήρα», όπως το παραδοσιακό έθιμο με το πρωτομαγιάτικο στεφάνι το οποίο στολίζει την πόρτα του σπιτιού μέχρι τις 24 Ιουνίου οπότε καίγεται στις φωτιές του Αϊ-Γιάννη. 

Οι λαϊκές προλήψεις θεωρούν τον Μάιο «μαγεμένο» γι’ αυτό αποφεύγονται οι γάμοι και οι σοβαρές εργασίες στη διάρκειά του, εξ ου και η παροιμία «Στον καταραμένο τόπο, τον Μάη μήνα βρέχει». 

Όλοι οι λαοί, πάντως, την Πρωτομαγιά γιόρταζαν την ανθοφορία της Φύσης και την απαρχή των «καλών καιρών». 

Κι ενώ οι λαϊκές παροιμίες, όπως, «Μάη μου, Μάη δροσερέ κι Απρίλη λουλουδάτε» και «ο Μάης έχει τ’ όνομα κι ο Απρίλης τα λουλούδια», προσπαθούν να μας επαναφέρουν στην τάξη, οι παιδικές αναμνήσεις δεν μας το επιτρέπουν. 

Κι έτσι συνεχίζουμε να τραγουδάμε: «Ο Μάιος μας έφτασε/εμπρός βήμα ταχύ/να τον προϋπαντήσουμε/παιδιά στην εξοχή».

Εργατική Πρωτομαγιά

Στο παλιό Ιαπωνικό ημερολόγιο, ο μήνας καλείται Σατσούκι (ιαπωνικά: 皐月‎). Είναι επίσης ένα κοινό όνομα για τις γυναίκες. Στην Ιαπωνία, υπάρχει η αποκαλούμενη ασθένεια του Μάη, ένα είδος ασθένειας όπου οι νέοι σπουδαστές ή οι εργαζόμενοι αρχίζουν να βαριούνται το σχολείο ή την εργασία τους. Οφείλεται σε μια ιαπωνική συνήθεια που όλα τα σχολικά έτη και τα οικονομικά έτη αρχίζουν την 1η Απριλίου.

Στα Φινλανδικά, ο μήνας καλείται toukokuu, που σημαίνει "ο μήνας της σποράς". 

Στα Σλοβένικα, καλείται veliki traven, που σημαίνει "ο μήνας της υψηλής χλόης".

πηγή

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τα χαμομηλάκια έγραφαν για το Μάη και την Πρωτομαγιά

Η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ

Την πρώτη Μαΐου του 1886, στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, οι εργάτες όλης της χώρας αποφάσισαν να κάνουν απεργία.

Εκείνη τη μέρα, συγκεντρωμένοι σε ομάδες, διαμαρτυρήθηκαν στους εργοδότες για τις πολλές ώρες που δούλευαν κάθε μέρα, ακόμα και για τις Κυριακές, καθώς επίσης για τα μικρά μεροκάματα.
Χιλιάδες εργάτες πήραν μέρος σ' εκείνη την απεργία ζητώντας να δουλεύουν οκτώ ώρες την ημέρα κι όχι από το πρωί ως το βράδυ.
Στο Σικάγο έγιναν αιματηρές συγκρούσεις, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν πολλά άτομα. Τα γεγονότα έγιναν γνωστά και συγκλόνισαν όλο τον υπόλοιπο κόσμο.
Η οχτάωρη εργασία καθιερώθηκε εκείνη την ιστορική Πρωτομαγιά.
Σε ανάμνηση της αιματοβαμμένης Πρωτομαγιάς του 1886, η 1η Μαΐου είναι αργία - απεργία για τους εργαζόμενους.

Ηλιάδου Χριστίνα, 

Ιωαννίδου Ελένη, 

Μουχτάρης Στέλιος (Γ΄ Τάξη)

Η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
1η Μάη 1924: η πρώτη ματωμένη Πρωτομαγιά στην Ελλάδα.
Τα αιτήματα: 

Οκτάωρη εργασία, 

Καθιέρωση της Κυριακής ως αργίας, 

Απαγόρευση της παιδικής εργασίας

1η Μάη 1936:

Τάσος Τούσης, ετών 25...
το χαμομηλάκι που με το αίμα του "έγραψε" 

και "μελοποίησε" τον Επιτάφιο...

Γιέ μου, σπλάχνο των σπλάχνων μου,
καρδούλα της καρδιάς μου,
πουλάκι της φτωχιάς αυλής,
ανθέ της ερημιάς μου,
πώς κλείσαν τα ματάκια σου
και δε θωρείς που κλαίω…

Η φωτογραφία αυτή από την εξέγερση της Θεσσαλονίκης ενέπνευσε το Γιάννη Ρίτσο να γράψει το θρήνο της μάνας στον Επιτάφιο. 

Οι μελοποιημένοι αυτοί στίχοι από τον Μ. Θεοδωράκη μετέφεραν μέχρι τις μέρες μας τον πόνο της εργατικής εξέγερσης στη Θεσσαλονίκη του ‘36
ΜΑΗΣ
🌸 Ο Μάης, πέμπτος μήνας του χρόνου, είναι ο μήνας ο Καλομηνάς, ο Λούλουδος, ο Τριανταφυλλάς.
🌸 Τα λουλούδια ανθίζουν, στα δέντρα κρέμονται νόστιμοι καρποί κι όλη η φύση οργιάζει στα καταπράσινα λιβάδια.
🌸 Το έθιμο της Πρωτομαγιάς να στολίζουμε τις πόρτες των σπιτιών με στεφάνια λουλουδιών έρχεται από τα πολύ παλιά χρόνια και τότε συμβόλιζε την υποδοχή της δύναμης της φύσης στο σπιτικό.
🌸 Στα μέρη της Μικράς Ασίας σε κάθε στεφάνι έβαζαν, εκτός από λουλούδια, ένα σκόρδο για τη βασκανία, ένα αγκάθι για τον εχθρό κι ένα στάχυ για την καλή σοδειά.
🌸 Το μαγιάτικο στεφάνι στόλιζε τις πόρτες των σπιτιών ως του Αϊ - Γιαννιού του Θεριστή και τότε το καίγανε στις φωτιές του αγίου.
Στις 21 Μαΐου, την ημέρα της γιορτής των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στη Μακεδονία γιορτάζουν τα' Αναστενάρια.

--------

Ένα έθιμο, που έφεραν οι πρόσφυγες της Ανατολικής Θράκης και συνεχίζεται μέχρι σήμερα στο Λαγκαδά και στο χωριό των Σερρών Αγία Ελένη.
Οι αναστενάρηδες πατούν πάνω στα κάρβουνα και ψιθυρίζουν "στάχτη να γίνει, στάχτη να γίνει…", για να διώξουν κάθε κακό.
Μέσα στις χαρές του Μαΐου έρχεται και η αποφράδα μέρα, στις 29 του μηνός, η πικρή μέρα της άλωσης της Κωνσταντινούπολης.
Όπως λέει ο θρύλος, ο παπάς που λειτουργούσε στην εκκλησία της Αγίας Σοφίας, ακούγοντας τον καλπασμό των βαρβάρων και τις κραυγές των τρομαγμένων πιστών, πήρε το δισκοπότηρο με τα ιερά σκεύη της μεταλήψεως και βγήκε από το ιερό.
Εκείνη τη στιγμή, στρατιώτες μπήκαν στην εκκλησία και όρμησαν στον ιερέα, αλλά εκείνος, με σταθερό βήμα, χάθηκε μέσα από μια σχισμή του τοίχου που έκλεισε αμέσως πίσω του.

Μάλι Ντομένικο, 

Σιδηρόπουλος Στράτος

Φωτιάδης Σωτήρης, 

Σαββίδης Νίκος, 

Φωτιάς Κώστας (Γ΄ Τάξη)

Μάη μου, Μάη μου, γι αυτή την πόλη που κλαίει μόνο η αγάπη μας, μόνο η αγάπη μας, μόνο η αγάπη δε φταίει

Μάη μου

και αν πεθάνει η πόλη, που δεν έχει ουρανό
παίρνω φως και ζωή από σένα.

Μες το κλάμα της πόλης, σκονισμένο πρωί
κι οι άνθρωποι πουλιά τρομαγμένα,
κυνηγούν σαν αγρίμια, μια μερίδα ζωής
και κανείς δε ρωτάει για σένα.

Μάη μου, Μάη μου, γι αυτή την πόλη που κλαίει
μόνο η αγάπη μας, μόνο η αγάπη μας,
μόνο η αγάπη δε φταίει.

Τα καυτά σου τα νιάτα, μες στα χέρια κρατώ
σαν κοχύλια στον ήλιο ανοιγμένα
και αν πεθάνει η πόλη, που δεν έχει ουρανό
παίρνω φως και ζωή από σένα.

Μάη μου, Μάη μου, γι αυτή την πόλη που κλαίει
μόνο η αγάπη μας, μόνο η αγάπη μας, 

μόνο η αγάπη δε φταίει.

Μουσική Music by: Νίκος Ιγνατιάδης (Nikos Ignatiadis)
Στίχοι Lyrics by: Δημήτρης Ιατρόπουλος (Dimitris Iatropoulos)
Ερμηνεία Performed by: Φίλιππος Νικολάου (Filippos Nikolaou)

Ας πλέξουμε μαζί με τα χαμομηλάκια μας το Μαγιάτικο στεφάνι

Η φύση την άνοιξη μας χαρίζει απλόχερα όλα τα υλικά που χρειάζονται για να φτιάξουμε ένα πανέμορφο στεφάνι με κάθε λογής λουλούδια και άλλα διακοσμητικά υλικά.
 

Ας συγκεντρώσουμε λοιπόν τα βασικά είδη που θα χρειαστούμε για το σκελετό ενός στεφανιού, κι από κει και πέρα η φαντασία θα μας βοηθήσει να προσθέσουμε ένα σωρό χαρούμενες πινελιές, έτσι ώστε να φτιάξουμε μια ξεχωριστή σύνθεση που όμοιά της δεν θα υπάρχει καμία στον κόσμο.

Κατασκευή

Τα απαραίτητα υλικά για το σκελετό*  

  * Κλαδιά από κλήμα για το σκελετό (κληματόβεργες)

  * Σύρμα λεπτό ή πετονιά, για να στερεώσουμε τα εξής: 

α) το κλήμα 

β) τα διακοσμητικά άνθη

* Άνθη φρέσκα ή αποξηραμένα,

* Καρφίτσες,

* Κόλλα σε σωληνάριο

Εκτέλεση

Ξεκινάμε το πλέξιμο της κληματόβεργας ως εξής:

Παίρνουμε μια μακριά κληματόβεργα και κρατώντας τη μια άκρη της αρχίζουμε να διπλώνουμε σε σχήμα κυκλικό, όσες φορές χρειαστεί μέχρι να πετύχουμε το επιθυμητό μέγεθος του στεφανιού. Αφού το στερεώσουμε με λίγο σύρμα, συνεχίζουμε την ίδια διαδικασία προσθέτοντας καινούριες κληματόβεργες μέχρι να βεβαιωθούμε ότι έχουμε κατασκευάσει ένα στέρεο σκελετό που επάνω του θα μπορέσουμε να καρφώσουμε τα διακοσμητικά υλικά μας.

Αρχίζουμε με φρέσκα ή αποξηραμένα άνθη τα οποία φροντίζουμε να έχουν μακρύ κοτσάνι έτσι ώστε να μπορέσουμε να τα στερεώσουμε με τη βοήθεια του λεπτού σύρματος ή της πετονιάς. Αφού τελειώσουμε με τα άνθη δένουμε κόμπο την πετονιά έτσι ώστε να μη διαλυθεί η κατασκευή μας.

Τελειώνουμε με τα υπόλοιπα διακοσμητικά στοιχεία, τα οποία κολλάμε ανάμεσα στα άνθη, είτε με τη βοήθεια της ειδικής κόλλας σε σωληνάριο, είτε πάλι καρφώνοντάς τα επάνω στις κληματόβεργες, αν αυτό είναι εύκολο.

Καλή επιτυχία!

*Προαιρετικά: 

      αποξηραμένα φύλλα, χάρτινες καρδούλες, κουκλάκια ή αρκουδάκια, φιογκάκια, αποξηραμένες φέτες από πορτοκάλι και κανέλλα, αμύγδαλα, κουλουράκια, κοχύλια, φιόγκους από χαρτί γκοφρέ και ό,τι άλλο επιτρέπει η φαντασία.

 
από Οίκαδε

Τραγούδια του Μάη

Η Πρωτομαγιά

Σηκωθείτε παιδιά πάτε στο Μάη.

Ω να ήχα κ’ εγώ την ξεγνοιασιά σας,

τη δύναμη, τα νηάτα τα δικά σας,

νάλθω κ’ εγώ μ’ εσάς, έξω στο πλάι.

Ντροπή σ’ όποιονε νέο, ή νέα δεν πάει,

αφήσετε σ’ εμάς τους γέροντάς σας

την έγνοια του σπητιού παρ’ τε κοντά σας να φάτε,

και να δόσετε να φάη ανθρώπου ή ζώου, ό,τινος δεν έχει.

Χαιρόσθενε, και κάνετε να χαίρεται ο κόσμος όλος.

Ο Θεός μας βρέχει απάνου σ’ όλους όμοια.

Και να ξέρετε ότι κάθε ευχαριστία μοιρασμένη,

μας ξανάρχεται διπλασιασμένη,

(Α.Λασκαράτος)

Ο Απρίλης πάει, καλώς το Μάη τον ανθερό.

Καλώς -μου- τόνετον ώμορφόνετον παιδιακό.

Καλώς -μου- τόνετου γαϊδαρώνετον παντρευτή.
Που στολισμένος σαν ερωμένος, άνθια κρατεί.

Καλώς του Μάη το ταρνανάι και τση χαρές.

Τρέξτε κοπέλες κάνετε τρέλες στες εξοχές.
Πάμε να ιδούμε αν ημπορούμε κ εμείς προεστοί,

με τες προεστές μας συζυγισές μας ζευγαρωτοί.

Μα βασταζόμενα τα χρειαζόμενα στην ηλικία,

όσα και ο Κρόνοςτου τότε αιώνος τα είχε χρεία,
στα θεοβούλια. όταν συμβούλια είχαν οι Θεοί.

Κ εκει ό το θείον πιστό του αγγείον έφερν εκεί.

Μα οι κοπελούλες με τση ομπρελούλες τες πλουμιστές,

σαρτοκοπώντας και τραγουδώντας στες λαγγαδιές,

να κάνουν τρέλες ωσάν τις φέλες, μεσ στα σπαρτά,
και να γοητεύουν και να ερωτεύουν

κάθε καρδιά.

Α, Μάη, Μάη, τι μου θυμάει η πρώτη αυτή!..

Μια σου πρώτη με κληροδότη εις τη ζωή.

Εδώ και τώρα καλή μας ώρα τέτοιον καιρό.

Χρόνια για μένα σωστά κλεισμένα Βδομήντα οχτώ.

Ανδρέας Λασκαράτος

Ο Γιάννης κι ο Μαρής μιλούνε κι απορείς

- Καλώς το μήνα τον τρελό, καλώς τονε το Μάη,

που δεν υπάρχει γάιδαρος να μην τον πιθυμάει.

Καλώς το μήνα της χαράς με το ξανθό τ’ αστάχυ,

που σε καημούς ερωτικούς κι εμάς

τους δήθεν λογικούς κι όλα τα ζώα τάχει.

Να ο Μάης ο Χρυσός να ο μήνας πώχει χάρη

κι ογκανίζουν περισσώς ερωτόληπτοι γαϊδάροι.

Να ο μήνας με τα ρόδα φέρων άφατον χαράν

και συγχρόνως και τη μόδα φορεμάτων τρανσπαράν.

- Να καταλάβω δεν μπορώ τι διάολο σε πιάνει

και κάνεις το φιλόσοφο συχνά-πυκνά βρε Γιάννη;

Αλληγορίες μη μου λες, παρά συντόμους πέσ’ μου

πως εδιασκεδάσανε τα μέλη του Συνδέσμου.

- Ο Σύνδεσμος των εργατών που το νησί τιμάει

εφέτο του εγιόρτασε περίφημα το Μάη.

Εβγήκε με τη μουσική το χάραμα στη Λάσση

και μη ρωτάς τι έγινε με το γυναικολάσι.

Όλες ετρέξανε να ιδούν στη Λάσση τι θα γίνει

και μία στο κρεβάτι της δεν ‘μπόρεσε να μείνει.

Όλες ασηκωθήκανε π’ ακούσαν την τρουμπέτα

κι αφήσανε τους άνδρες τους μονάχους στην κουκέτα.

(«ΖΙΖΑΝΙΟ» 6/5/1906 Αριθμός Φύλλου 402)