Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι, όταν οι γονείς μιλούν μωρουδίστικα στα μωρά, είναι πολύ πιθανό να τα βοηθούν να εξελιχθούν ώστε να μιλήσουν και να παράγουν λόγο.
Ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε ενστικτωδώς στα μωρά, υψηλότερος τόνος, χαμηλότερη ταχύτητα, υπερβολική προφορά, όχι μόνο τους αρέσει, αλλά πιθανότατα τα βοηθά να μάθουν να καταλαβαίνουν τι λέμε.
Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Φλόριντα υποδηλώνει ότι η παιδική ομιλία, το να μιλάμε δηλαδή μωρουδίστικα, μπορεί να έχει ένα άλλο, άγνωστο μέχρι στιγμής όφελος: να βοηθήσει τα μωρά να μάθουν να μιλάνε και να χρησιμοποιούν τις λέξεις.
Πώς βοηθάμε τα μωρά, όταν μιλάμε μωρουδίστικα; Μιμούμενοι τον ήχο μιας μικρότερης φωνητικής οδού, οι ερευνητές πιστεύουν ότι υποδεικνύουμε στα μωρά πώς πρέπει να ακούγονται οι λέξεις που βγαίνουν από το στόμα τους.
Φαίνεται να διεγείρει την κινητική παραγωγή του λόγου, όχι μόνο την αντίληψη της ομιλίας, λένε οι ειδικοί.
Στη μελέτη, οι ερευνητές άλλαξαν τους ήχους συχνότητας για να μιμηθούν τη φωνητική οδό είτε ενός βρέφους είτε ενός ενήλικα και στη συνέχεια εξέτασαν πώς αντιδρούσαν τα βρέφη. Τα μωρά ηλικίας έξι έως οκτώ μηνών έδειξαν μια ισχυρή και ξεχωριστή προτίμηση για την ομιλία με αντηχήσεις που καθορίζουν μια φωνητική οδό που είναι παρόμοια σε μέγεθος και μήκος με τη δική τους. Τα μωρά τεσσάρων έως έξι μηνών δεν είχαν αυτή την προτίμηση, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ικανότητα των μεγαλύτερων να ελέγχουν τη φωνή τους και να διακρίνουν μεταξύ της φλυαρίας και των ήχων που μοιάζουν πιο ελκυστικοί.
Τα μωρά αρχίζουν να μαθαίνουν λέξεις και τι σημαίνουν πολύ πριν αρχίσουν να μιλάνε και οι ερευνητές αρχίζουν να καταλαβαίνουν πώς το κάνουν.
“Νομίζω ότι είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρον ότι ακόμη και με ένα πολύ μικρό λεξιλόγιο, τα βρέφη φαίνεται ότι έχουν την αίσθηση ότι κάποιες λέξεις και έννοιες είναι περισσότερο 'παρόμοιες' από άλλες”. Αυτό λέει η δρ. Elika Bergelson από το Πανεπιστήμιο Duke, Durham, που ηγήθηκε σχετικής έρευνας.
Και προσθέτει:
“Αν και εξακολουθούν να έχουν πολλά να μάθουν προτού παρουσιάσουν επίπεδα κατανόησης που μοιάζουν με εκείνα των ενηλίκων, ή ακόμα και των μικρών παιδιών, αυτή η έρευνα μας δίνει μια ματιά στο πώς οργανώνονται αυτές οι πρώτες λέξεις και έννοιες”.
Πώς έγινε η έρευνα Η σωστή εκμάθηση λέξεων απαιτεί τη δημιουργία συνδέσεων μεταξύ του λόγου και του κόσμου γύρω μας και την εκμάθηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ διαφορετικών λέξεων.
Η ερευνητική ομάδα της δρ. Bergelson μελέτησε βρέφη ηλικίας 6 μηνών για να διαπιστώσει αν αυτές οι συνδέσεις ήταν γνωστές, σε αντίθεση με την απλή αναγνώριση των λέξεων μεμονωμένα.
Χρησιμοποιώντας ένα λογισμικό παρακολούθησης των κινήσεων των ματιών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα βρέφη εστίασαν σημαντικά περισσότερο στις εικόνες αντικειμένων που συνοδεύονταν από ονομασία (π.χ. "αυτοκίνητο"), όταν τα αντικείμενα αντιστοιχούσαν σε μη σχετιζόμενα αντικείμενα (όπως μια εικόνα ενός αυτοκινήτου με μια φωτογραφία χυμού) παρά στις εικόνες με σχετικά μεταξύ τους αντικείμενα (όπως μια εικόνα ενός αυτοκινήτου με μια εικόνα ενός καροτσιού).
Τα βρέφη, σύμφωνα με τους ερευνητές, “μπορεί να γνωρίζουν αρκετά για το νόημα μιας λέξης για να την διαχωρίσουν από το άσχετο αντικείμενο, αλλά όχι από το σχετικό (...) Δηλαδή, τα βρέφη γνωρίζουν ότι το 'αυτοκίνητο' δεν μπορεί να αναφέρεται στον χυμό, αλλά όχι αν το καροτσάκι εμπίπτει στην κατηγορία 'αυτοκίνητο'”.
Αναλύοντας οικιακές βιντεοσκοπήσεις, οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι τα βρέφη έμαθαν να αναγνωρίζουν τις λέξεις καλύτερα όταν μπορούσαν να δουν τα αντικείμενα με τη χρήση των λέξεων (για παράδειγμα, όταν τους είπαν, "εδώ είναι το κουτάλι σου", όταν το κουτάλι ήταν πραγματικά μπροστά τους).
Το πόσο συχνά χρησιμοποιείται η λέξη παρουσία του αντικειμένου έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην ανάπτυξη της κατανόησης σε σχέση με τον αντίκτυπο που έχει στο βρέφος η ομιλία.
Τα συμπεράσματα των ερευνητών “Νομίζω ότι πριν κατανοήσουμε πώς να ενισχύσουμε την ανάπτυξη του λεξιλογίου, πρέπει να καταλάβουμε καλύτερα πώς εξελίσσεται με φυσικό τρόπο. Αυτή η έρευνα είναι ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση”, δήλωσε η δρ. Bergelson.
Και πρόσθεσε:
“Τούτου λεχθέντος, νομίζω ότι ένα πράγμα που προκύπτει από την έρευνά μας είναι ότι η διαρκής λεκτική επικοινωνία με τα βρέφη και η εστίαση σε αυτό που περιεργάζονται ανά πάσα στιγμή σίγουρα δεν θα τα βλάψει. Μάλιστα, ίσως να τα βοηθήσει με την πρώιμη γλωσσική ανάπτυξη”.
“Αντιμετωπίστε το μωρό σας σαν έναν κανονικό συνομιλητή. Ακόμα και τα μικρά βρέφη ακούνε και μαθαίνουν για τις λέξεις και τον κόσμο γύρω τους προτού καν αρχίσουν να μιλάνε. Οι άνθρωποι που τα φροντίζουν είναι εκείνοι που το κάνουν εφικτό αυτό”. https://www.reuters.com Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι
Από: Σιμέλα Κολαγκελέ Κάποια παιδιά λένε «μαμά» πριν κλείσουν καν τους εννέα μήνες, ενώ άλλα μέχρι να σβήσουν και το δεύτερο κεράκι τους προτιμούν απλώς να ακούν. Δέκα απαντήσεις ρίχνουν φως σε αντίστοιχες ερωτήσεις και αιτιολογούν γιατί η ομιλία εξελίσσεται διαφορετικά από παιδί σε παιδί. 1. Πρέπει να μάθω εγώ στο παιδί μου να μιλάει, ή θα μάθει μόνο του; Ακούγεται απολύτως λογικό: Η μαμά, ο μπαμπάς και το μεγάλο αδερφάκι μιλάνε και το μικρό επαναλαμβάνει.
Κι όμως, με την εξέλιξη της ομιλίας τα πράγματα είναι αρκετά πιο περίπλοκα. Η ανάγκη να εκφραστούμε είναι εξίσου σημαντική με εκείνη του να σταθούμε όρθιοι. Διότι τα μικρά παιδιά είναι ικανά μάθησης ακόμη και στις πιο αντίξοες συνθήκες, όπως, για παράδειγμα, όταν οι γονείς τους είναι κωφάλαλοι ή όταν μεγαλώνουν σε συνθήκες όπου δεν τους μιλούν ιδιαίτερα.
Τα πρώτα τρία χρόνια της ζωής ενός παιδιού είναι καθοριστικά για τη λεκτική του εξέλιξη.
Σε περίπτωση που αυτά τα χρόνια δεν του απευθύνει κανείς το λόγο, είναι βέβαιο ότι θα αντιμετωπίσει σημαντικά προβλήματα ομιλίας για το υπόλοιπο της ζωής του.
Συμπέρασμα: Οι γονείς «οφείλουμε» όχι μόνο να μιλάμε στο μωρό μας, αλλά και να αιτιολογούμε κάποιες πράξεις μας («Τώρα η μαμά θα σε κάνει μπάνιο», «Νύσταξες; Είναι ώρα να πάμε για ύπνο» κ.ο.κ.). Εξίσου σημαντικά είναι τα νανουρίσματα και τα τραγούδια. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να του μιλάμε και να του εξηγούμε ακατάπαυστα τα πάντα πιστεύοντας πως έτσι θα μιλήσει νωρίτερα. 2. Πότε αρχίζει ένα μωρό να μιλάει; Πριν την ομιλία έρχεται η αντίληψη. Και αυτή ξεκινάει μόλις αναπτυχθεί επαρκώς η ακοή του μωρού, δηλαδή την 25η εβδομάδα κύησης.
Ήδη τις τελευταίες εβδομάδες της εγκυμοσύνης τα μωρά μπορούν να διακρίνουν διάφορους ήχους, ενώ από τη στιγμή που γεννιούνται είναι σε θέση να ξεχωρίσουν τη μητρική τους γλώσσα.
Πρόσφατη έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Βίρτσμπουργκ, στην οποία συγκρίθηκαν τα πρώτα κλάματα νεογέννητων μωρών γερμανικής και γαλλικής καταγωγής, έδειξε ότι ήδη από τις πρώτες κιόλας φωνούλες τα μωρά επικοινωνούν στη μητρική τους γλώσσα: Τα «γερμανάκια» έκλαιγαν κατεβαίνοντας την κλίμακα στον τόνο, ενώ τα «γαλλάκια» την ανέβαιναν, στοιχείο που χαρακτηρίζει αντίστοιχα την κάθε γλώσσα. 3. Γιατί είναι το όνομά μας τόσο σημαντικό, όταν μαθαίνουμε να μιλάμε; Το όνομα, σύμφωνα με έρευνα αμερικανών επιστημόνων, έχει στο μωρό την επιρροή ενός βράχου ή μιας άγκυρας: Αποτελεί μια σταθερή αξία μέσα στην καταιγίδα της γλώσσας και των λέξεων που το βοηθάει να βρει και πάλι τον προσανατολισμό του.
Την ίδια επιρροή έχουν και κάποιες άλλες λέξεις όπως «και», «με» αλλά και τα άρθρα (ο, η, το). 4. Πώς ξέρουμε αν τα μωρά καταλαβαίνουν τι λέμε; Οι έρευνες σε μικρά παιδιά δεν είναι εύκολη υπόθεση, μιας και τα μωρά δεν είναι σε θέση να μας πουν τι σκέφτονται.
Γι αυτό ακριβώς οι επιστήμονες επεξεργάζονται άλλα σημάδια για να τεκμηριώσουν τις μελέτες τους.
Για παράδειγμα, παρατηρούν αν τα μωρά στο άκουσμα μιας λέξης ρουφάνε εντονότερα την πιπίλα τους! 5. Γιατί τα τραγούδια αρέσουν τόσο πολύ στα παιδιά;
Τα μωρά ήδη από την εμβρυϊκή τους ζωή έχουν μια εκ φύσεως έλξη για τη μουσική. Τα νεογέννητα μάλιστα είναι σε θέση να αναγνωρίσουν μελωδίες που άκουγαν μέσα από τον κοιλιά της μαμάς τους. Τόσο τα τραγούδια όσο και τα ποιηματάκια αποτελούν για τα μωρά ιδανικά «βοηθήματα», αφού και στις δύο περιπτώσεις ο ρυθμός αλλά και ο τονισμός των λέξεων είναι εντονότερος απ’ ό,τι στην κανονική ομιλία.
6. Ποιες είναι οι συνηθέστερες πρώτες λέξεις; Η λέξη «μαμά» είναι για πάνω από το 70% των παιδιών η πρώτη που ξεστομίζουν. Ακολουθούν οι λέξεις «μπαμπά», «άτα», «μπάλα», «γιαγιά».
7. Τα παιδιά που μιλάνε νωρίς είναι πιο έξυπνα από αυτά που αργούν να μιλήσουν; Υπάρχει γενικότερα η αντίληψη ότι τα παιδιά που μιλάνε γρήγορα είναι πιο εύστροφα από αυτά που «τεμπελιάζουν», μιας και μπορούν νωρίτερα να μας πουν τι θέλουν και τι σκέφτονται, και αυτό είναι πράγματι εντυπωσιακό.
Οι επιστήμονες πάντως έχουν άλλη άποψη. Πιστεύουν πως η ευφυΐα δεν σχετίζεται με την ανάπτυξη της λεκτικής ικανότητας.
Απόδειξη: Παιδιά με νοητική στέρηση είναι σε θέση να μιλάνε και να επικοινωνούν.
Οι αναπτυξιολόγοι σύσσωμοι συμφωνούν πως ναι, η πρώιμη λεκτική ικανότητα μπορεί να είναι ένδειξη για υψηλή ευφυΐα, αυτό όμως δεν σημαίνει πως ένα παιδί που θα αποφασίσει να μιλήσει στα δύο του δεν μπορεί να εξελιχθεί σε έναν μικρό Αϊνστάιν. 8. Γιατί τα κορίτσια μιλάνε πιο γρήγορα απ’ ό,τι τα αγόρια; Κι όμως, η παραπάνω άποψη δεν είναι μύθος, αλλά αποτέλεσμα στατιστικής. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου έτους της ζωής τους τα κορίτσια μαθαίνουν κατά μέσο όρο 120 λέξεις, ενώ τα αγόρια φτάνουν μόλις τις 90.
Μέχρι και το νηπιαγωγείο τα κορίτσια είναι πρωταθλήτριες στη «φλυαρία» και επίσης επισκέπτονται τρεις φορές πιο σπάνια το λογοθεραπευτή απ’ ό,τι τα αγόρια.
Δεν υπάρχει καμιά σαφής απάντηση γιατί συμβαίνει αυτό, οι ειδικοί όμως τείνουν στο συμπέρασμα πως ορμονικοί παράγοντες είναι η αιτία, που κάνουν τον θηλυκό εγκέφαλο να ωριμάζει γρηγορότερα.
Συμπέρασμα: Τα κορίτσια επεξεργάζονται νωρίτερα και ευκολότερα τη γλώσσα, ενώ τα αγόρια χρειάζονται ένα συνδυασμό οπτικών και ακουστικών επιρροών για να φτάσουν στο ίδιο επίπεδο. 9. Μπορεί να χάσει ένα παιδί τη διάθεση να μιλάει; Ναι, όταν παρουσιάζονται διαταραχές στη λεκτική ανάπτυξη. Πρόκειται για ένα συνδυασμό που αποτελείται από περιορισμένο λεξιλόγιο, «κακή» σύνταξη και εκφραστικό πρόβλημα.
Τα παιδιά που γεννιούνται με αυτή τη διαταραχή (η οποία εμφανίζεται ανεξαρτήτως βιοτικού και μορφωτικού οικογενειακού επιπέδου) κάνουν θαυμάσια πρόοδο με τη βοήθεια λογοθεραπείας. Υπάρχει και η άλλη πλευρά: Υγιή παιδιά που όμως έχουν φτωχό λεξιλόγιο και δεν μπορούν να εκφραστούν σωστά, γιατί στο σπίτι δεν τους μιλάνε και δεν τους διαβάζουν αρκετά, αφήνοντας αυτό τον σημαντικό ρόλο πολλές φορές στην τηλεόραση. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν βοηθάει η λογοθεραπεία, αλλά μια εκπαιδευτικός που θα ενδιαφερθεί για το παιδί. 10. Τι να κάνω αν το παιδί μου δεν μιλάει «όπως πρέπει»; Υπάρχουν «σιωπηλά» παιδιά που δεν τους αρέσουν τα πολλά λόγια και ξαφνικά στα δεύτερα τους γενέθλια αρχίζουν να μιλάνε και δεν βάζουν γλώσσα μέσα. Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να έχουμε το νου μας ώστε να μην παραβλέψουμε κάποιες σημαντικές ενδείξεις.
Το πρώτο έτος:
Μήπως το μωρό σας έχει κλείσει τον πέμπτο του μήνα και κλαίει ακόμη μονότονα όπως όταν μόλις είχε γεννηθεί;
Είναι ήδη έξι μηνών και δεν βγάζει ακόμη φωνούλες;
Και τα δύο μπορεί να οφείλονται σε πρόβλημα ακοής.
Λίγο πριν τα δεύτερα γενέθλιά του ο παιδίατρος οφείλει ούτως ή άλλως να ελέγξει:
Πόσες λέξεις ξέρει το παιδί;
Μπορεί να δημιουργήσει μια πρόταση με τουλάχιστον δύο λέξεις; Όσο νωρίτερα λάβει βοήθεια από ειδικό τόσο καλύτερη θα είναι η εξέλιξή του. Με τη συνεργασία της Ελισάβετ Κυριακοπούλου.
“To παιδί μου μιλάει και ακούγεται σαν μωρό, αλλά είναι τόσο γλυκούλι που δεν θέλω να το χαλάσω” «Καλέ, “χαϊδεύεται”, γι’ αυτό δεν τα λέει σωστά!»
…και το παιδί φτάνει να είναι ένας έφηβος/ενήλικας και να ψευδίζει. Αυτό συμβαίνει γιατί η γλώσσα παραμορφώνει κάποιους φθόγγους της ομιλίας: Το «ψεύδισμα» όπως το /σ/, το /ζ/ και τα παράγωγά του (που ονομάζονται συριστικά σύμφωνα). Αυτό συμβαίνει γιατί διαπερνά ο αέρας στα κενά ανάμεσα στα δόντια, με την βοήθεια της κατεύθυνσης της γλώσσας. Είναι το πρόβλημα άρθρωσης το ίδιο με τη “μωρουδίστικη ομιλία”; Το πρόβλημα άρθρωσης μερικές φορές μοιάζει με “μωρουδίστικη ομιλία”, επειδή πολλά μικρά παιδιά δεν προφέρουν σωστά φθόγγους, συλλαβές και λέξεις. Αλλά οι λέξεις που μοιάζουν χαριτωμένες, όταν δεν προφέρονται σωστά από τα μικρά παιδιά, παρεμποδίζουν την επικοινωνία των μεγαλυτέρων παιδιών ή των ενηλίκων. Τα μεγαλύτερα παιδιά και οι ενήλικες κάνουν τόσα πολλά και σημαντικά λάθη, ώστε τα προβλήματα άρθρωσής τους είναι πολύ διαφορετικά από τη “μωρουδίστικη ομιλία”. Μαθαίνουν τα παιδιά όλους τους φθόγγους αμέσως; Οι φθόγγοι μαθαίνονται σύμφωνα με μια διαδοχική σειρά. Μερικοί φθόγγοι όπως το “π”, το “μ” και το “μπ” μαθαίνονται από την ηλικία των τριών ετών. Άλλοι φθόγγοι όπως το “σ”, το ‘ρ” και το “λ” συχνά δεν έχουν πλήρως κατακτηθεί έως τη σχολική ηλικία. Σε ποια ηλικία θα πρέπει ένα παιδί να παράγει σωστά όλους τους φθόγγους; Τα παιδιά θα πρέπει να παράγουν σχεδόν όλους τους φθόγγους σωστά πριν πάνε στην 1η δημοτικού. Πολλά παιδιά βέβαια μαθαίνουν αυτούς τους φθόγγους πολύ πιο νωρίς. Πώς μπορώ να βοηθήσω ένα παιδί να προφέρει όλους τους φθόγγους σωστά; Δίνοντας του ένα καλό παράδειγμα. Μην διακόπτετε ή διορθώνετε συνεχώς το παιδί. Μην αφήνετε κανέναν (συγγενή η φίλο) να πειράζει ή να κοροϊδεύει το παιδί. Αντίθετα να του δείχνετε έναν καλό τρόπο ομιλίας. Να χρησιμοποιείτε με έμφαση τη λέξη που δεν προφέρει καλά. Εάν το παιδί λέει, “Σέλω να παίτσω”, εσείς μπορείτε να πείτε “Εντάξει, θέλεις να παίξεις. Πού θέλεις να παίξεις; Θέλεις να παίξεις στον κήπο;” Πόσες συνεδρίες χρειάζονται; Για την αποκατάσταση του /σ/ και των παραγώγων του -όταν δεν υπάρχει άλλο πρόβλημα- χρειάζονται περίπου 20 συνεδρίες και πολύ καλή συνεργασία παιδιού, λογοθεραπευτού και γονιών. Διορθώνεται σε ΟΛΕΣ τις ηλικίες. Χρειάζεται να διορθώσουμε ένα πρόβλημα άρθρωσης; Εάν σκεφθείτε την πιθανή επίπτωση που μπορεί να έχει ένα πρόβλημα άρθρωσης στην κοινωνική, συναισθηματική, εκπαιδευτική και/ή επαγγελματική ζωή κάποιου, η απάντηση είναι εμφανής. Η ομιλία μας είναι ένα σημαντικό κομμάτι του εαυτού μας. Η ποιότητα της ζωής μας επηρεάζεται από την ικανότητα της ομιλίας μας!
Μαρινέλλα Τσουκαλά Παθολόγος Λόγου και Ομιλίας eimaimama
Posts
