Όσοι βίωσαν Συναισθηματική Κακοποίηση στην Παιδική τους Ηλικία...

... μοιράζονται κάποιες «Συνήθειες»

Μάλλον θα γνωρίζετε ότι οι εμπειρίες της παιδικής σας ηλικίας, σας έχουν διαμορφώσει ως ενήλικα. 

Γνωρίζατε, όμως, ότι, αν υπήρξατε θύμα συναισθηματικής κακοποίησης ως παιδί, αυτό εκφράζεται με κάποια μορφή στην ενήλικη ζωή σας;

Εδώ θα βρείτε εννέα από τους πιο συνηθισμένους τρόπους με τους οποίους η συναισθηματική παιδική κακοποίηση μπορεί να εκδηλωθεί στην ενήλικη ζωή σας:

1) Θυμός: 

Πιθανώς να νιώθετε θυμωμένοι, συνειδητά και ασυνείδητα, για όλα όσα συνέβησαν στην παιδική σας ηλικία. 

Αν δεν προσέξετε, όμως, αυτός ο θυμός μπορεί να «πλημμυρίσει» την υπόλοιπη ζωή σας.

2) Ενοχές: 

Μπορεί να παρατηρήσετε ότι ζητάτε πολύ συχνά συγγνώμη, ακόμα και όταν δεν υπάρχει κάτι για το οποίο χρειάζεται να λυπάστε, αφού οι επιζώντες της συναισθηματικής κακοποίησης συχνά νιώθουν σαν τα πράγματα να συνέβησαν έτσι από δικό τους λάθος, επειδή έχουν χειραγωγηθεί από τον θύτη τους στο να νιώθουν έτσι.

3) Αποφυγή συγκρούσεων: 

Ίσως να αποφεύγετε τη σύγκρουση, επειδή οι συγκρούσεις στην παιδική σας ηλικία ήταν τραυματικές και δεν μπορούσατε να τις χειριστείτε. 

Είναι μια φυσική αντίδραση- αλλά μπορείτε να την αντιμετωπίσετε, έτσι ώστε να χειρίζεστε τη σύγκρουση με υγιείς τρόπους στο μέλλον.

4) Οπτική επαφή: 

Είναι επίσης πιθανό να δυσκολεύεστε να κρατάτε οπτική επαφή και αν αναγκάζεστε να το κάνετε, σας δημιουργείται άγχος. 

Και αυτό πρόκειται για άλλο ένα κατάλοιπο της παιδικής κακοποίησης που εισβάλλει στην καθημερινότητά σας.

5) Εσωστρέφεια: 

Δυσκολεύεστε επίσης να αφήσετε τους ανθρώπους να σας γνωρίσουν πραγματικά, να τους εμπιστευτείτε, επειδή είχατε τόσο πληγωθεί ως παιδιά. 

Ως αποτέλεσμα, απομακρύνεστε από τους άλλους σε μια προσπάθεια να κρατήσετε τον εαυτό σας συναισθηματικά ασφαλή στο μέλλον.

6) Αυτοαμφισβήτηση: 

Μπορεί επίσης να αμφιβάλλετε για τις αποφάσεις που παίρνετε, αφού η ιστορία σας δεν σας βοηθά να νιώθετε αυτοπεποίθηση. Και αυτό συνδέεται άμεσα με τις ενοχές που προαναφέρθηκαν.

7) Ζήτημα αυτοεκτίμησης: 

Είστε μάλλον εξαιρετικά αυστηροί με εσάς, επειδή αυτομαστιγώνεστε στην ουσία για τα αποτελέσματα της παιδικής σας ηλικίας. Και αυτό όμως είναι κάτι το οποίο μπορείτε να διορθώσετε.

8) Ευαισθησία σε δυνατούς θορύβους: 

Μπορεί να παρατηρείτε ότι πηδάτε από φόβο σε κάθε δυνατό θόρυβο, επειδή έχετε συνηθίσει να τρομάζετε με την πιθανότητα ξεσπάσματος κακοποίησης.

9) Αποφεύγετε τα κοπλιμέντα: 

Τέλος, είναι πολύ πιθανό να δυσκολεύεστε να αποδεχτείτε κοπλιμέντα, επειδή εσείς οι ίδιοι- κυρίως υποσυνείδητα- δεν πιστεύετε ότι τα αξίζετε. 

Κι αυτό βεβαίως οφείλεται στο γεγονός ότι ως παιδιά ακούγατε συχνά οτι δεν αξίζετε.

Παρατηρείτε κάποια από αυτά τα σημάδια σε εσάς; Αν ναι, προσπαθήστε να τα αντιμετωπίσετε με υγιή τρόπο (και ακόμα καλύτερα με τη βοήθεια ενός ειδικού).

enallaktikidrasi
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Οι συνέπειες της συναισθηματικής παραμέλησης στην ψυχολογία των παιδιού - The Effects of Childhood Emotional Neglect

Πολύ συχνά διαβάζουμε άρθρα που μας δίνουν συμβουλές για το πώς να μην πληγώνουμε τα παιδιά με τη συμπεριφορά μας. 

Σε αυτό το άρθρο, η Janice Webb που ειδικεύεται στην Κλινική Ψυχολογία, μας μιλάει για κάτι διαφορετικό: μας εξηγεί πώς πληγώνουμε τα παιδιά μας αγνοώντας ή υποτιμώντας τα συναισθήματα και τις ανάγκες τους, κάτι που με δύο λόγια οι ψυχολόγοι ονομάζουν «συναισθηματική παραμέληση».

Τι είναι η συναισθηματική παραμέληση
Ο όρος δεν αναφέρεται μόνο στη σχέση γονιού- παιδιού αλλά και σε κάθε είδους σχέση, στην οποία το ένα από τα δύο μέρη δεν συνυπολογίζει το άλλο. 

Στη δική μας περίπτωση, πρόκειται για την ανικανότητα των γονιών να κατανοήσουν και να ανταποκριθούν στις ανάγκες και τα συναισθήματα των παιδιών τους.

The Effects of Childhood Emotional Neglect

https://www.youtube.com/watch?v=EPjo2uOArRc

Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα συμπεριφοράς συναισθηματικής παραμέλησης από την πλευρά των γονιών, είναι:
– το παιδί γυρίζει από το σχολείο στενοχωρημένο και κανείς από τους δύο γονείς δεν το παρατηρεί ούτε το ρωτάει τι έχει.

– το παιδί έχει επιπληχθεί από τον δάσκαλο λόγω κακής συμπεριφοράς την ώρα του μαθήματος, όμως οι γονείς κρίνουν ότι δεν χρειάζονται να συζητήσουν το θέμα μαζί του, αφού το σχολείο ήδη το τιμώρησε.

– το παιδί κλαίει και οι γονείς του δεν το παρηγορούν ή το επιπλήττουν.

– το παιδί παίρνει την πρωτοβουλία να εκφράσει τη στενοχώρια ή τη δυσαρέσκειά του και οι γονείς του του λένε να μην τα συγκρατείται γιατί θα θεωρηθεί αδύναμος.

Ποιες είναι οι συνέπειες της συναισθηματικής παραμέλησης στην ψυχολογία των παιδιού
Αν και μπορεί να σας φαίνεται κάτι ανάξιο λόγου, οι συνέπειες της συναισθηματικής παραμέλησης στην ψυχολογία των παιδιών είναι σημαντικές και μπορεί να επηρεάσουν την ενήλικη ζωή τους.

Δεν μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους
Μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον στο οποίο οι γονείς υποτιμούν τα συναισθήματά τους και ο μόνος τρόπος να αντεπεξέλθουν είναι να κρύβουν το πώς νιώθουν ακόμα κι από τον ίδιο τους τον εαυτό. 

Μαθαίνουν ότι δεν είναι σωστό να χαίρονται, να στενοχωριούνται, να νευριάζουν και έτσι δεν τους δίνεται η ευκαιρία να ωριμάσουν συναισθηματικά και να μάθουν πώς να διαχειρίζονται τα ευχάριστα ή δυσάρεστα συναισθήματα.

Δεν ανοίγονται εύκολα σε άλλα άτομα
«Μην λες στους άλλους πώς νιώθεις. Θα φανείς αδύναμος και θα το χρησιμοποιήσουν εναντίον σου». 

Ένα παιδί που δεν μαθαίνει να εμπιστεύεται, να εκφράζει το πώς νιώθει και να ζητάει βοήθεια όποτε τη χρειάζεται, απομονώνεται, κλείνεται στον εαυτό του και δεν μπορεί να ανοιχτεί εύκολα σε καινούρια άτομα. 

Θεωρεί ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται για το πώς νιώθει ή ότι θα γίνει βάρος, αν αποφασίσει να μιλήσει σε κάποιον.

Γίνονται υπερευαίσθητοι χαρακτήρες
Τα παιδιά που μεγαλώνουν μ’ αυτόν τον τρόπο έχουν την τάση να κατακρίνουν τον ίδιο τους τον εαυτό, όταν νιώθουν κάτι που «δεν πρέπει», όπως τους έμαθαν οι γονείς τους. 

Κατά συνέπεια κατηγορούν τα συναισθήματά τους, γίνονται αυστηροί με τον εαυτό τους και υπερευαίσθητοι χαρακτήρες.

Συνηθίζουν στη μοναξιά
Όλα τα παραπάνω καταλήγουν σε ένα δυσάρεστο συμπέρασμα: τα παιδιά αυτά, όχι μόνο μαθαίνουν να είναι μόνα τους, αλλά συνηθίζουν τη μοναξιά σ’ αυτή την τόσο τρυφερή ηλικία, γιατί οι γονείς τους απέτυχαν να τους δείξουν ότι είναι δίπλα τους.

Οι περισσότεροι γονείς μπορεί να είμαστε υπόλογοι μιας τέτοιας συμπεριφοράς έστω και μια φορά στη ζωή μας. 

Ωστόσο το σημαντικό είναι να μην παρασυρόμαστε από τις δουλειές, την κούραση και τις υποχρεώσεις και να μην μετατρέπουμε τέτοια μεμονωμένα περιστατικά σε μοτίβα συμπεριφοράς. 

Τα παιδιά μας μάς χρειάζονται περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε.

yourtango.com
cna

Το Χαμομηλάκι

Παιδική Κακοποίηση δεν είναι μόνο οι Ακραίες Συμπεριφορές

Ένα παιδί, που δεν το αποδέχθηκαν, 

τρέχει μια ζωή προκειμένου να φτάσει κάπου.

της Κατερίνας Κοντογιαννάτου*

............
    Όταν κάποιος γίνεται γονιός, τότε είναι η στιγμή που έρχεται στην επιφάνεια το δικό του εσωτερικό παιδί, των δικών του παιδικών χρόνων, έρχεται ξανά σε επαφή με το παρελθόν του, με τα τραύματά του. Και μπορεί είτε να υποκύψει σ’ αυτά και να τα αναπαράγει, διαιωνίζοντας με τη σειρά του αυτό το φαύλο κύκλο γενεών, είτε μπορεί να έρθει αντιμέτωπος με τις πληγές του, σπάζοντας τον κύκλο. 

    Όποια κι αν είναι η επιλογή του, οι συνέπειες είναι αναπόφευκτες και αντίστοιχες της απόφασής του. Ο πρώτος δρόμος είναι σίγουρα ο πιο εύκολος, αλλά εξίσου σίγουρα είναι και ο πιο επικίνδυνος και επώδυνος για το παιδί μπροστά του.
    Οι γονείς βλέπουν το παιδί τους ως προέκταση του εαυτού τους, αδυνατούν να το δουν ως ξεχωριστή προσωπικότητα, ως πλάσμα με διαφορετική ταυτότητα, τη δική του ταυτότητα. 
    Περιμένουν απ’ αυτό να γίνει ό,τι δεν έγιναν, να κάνει ό,τι δεν έκαναν, να ζήσουν τη ζωή που δεν έζησαν μέσα απ’ τη ζωή του παιδιού τους, να “φτιάξουν” το τέλειο, το ιδανικό, το ατσαλάκωτο παιδί. 

Αντ’ αυτού όμως, το μόνο που καταφέρνουν να “φτιάξουν” είναι ένα φοβισμένο παιδί.

«Όταν ο γονιός δεν έχει αρκετή αυτοπεποίθηση, όταν δεν είναι σίγουρος για τη θέση του, μπορεί να αντιδρά άσχημα στις εκδηλώσεις αντίστασης του παιδιού του. Αντί να δει την αντίσταση ως μία εκδήλωση της ταυτότητας του παιδιού, αισθάνεται ότι κατευθύνεται εναντίον του» 

Ιζαμπέλ Φιλιοζά

    Και τότε οι γονείς κάνουν ένα από τα μεγαλύτερα τους λάθη. 
Αντί να προσπαθήσουν να κατανοήσουν τη συμπεριφορά του παιδιού τους, προσπαθούν να μεγαλώσουν ένα υπάκουο και πειθαρχημένο παιδί χρησιμοποιώντας ως όπλο τους και έχοντας ως σύμμαχο τους το φόβο. Και ο φόβος είναι παιδική κακοποίηση.

    Παιδική κακοποίηση δεν είναι μόνο ό,τι αγγίζει τη σφαίρα του ακραίου. Παιδική κακοποίηση είναι οι τιμωρίες, οι επικρίσεις, οι υποτιμήσεις, οι ετικέτες, οι συγκρίσεις, οι απαιτήσεις, οι απειλές, η αδιαφορία, η απόρριψη, η απαξίωση, η ειρωνεία, τα λόγια που πονάνε, η αγάπη υπό όρους («Σ’ αγαπώ/ Είσαι καλός/ή, αν κάνεις αυτό που λέω/θέλω εγώ»).

«Το παιδί δεν μπορεί να ακούει προσβολές, γιατί μόνο έτσι μεγαλώνοντας θα αποκτήσει αξιοπρέπεια»

 F. Engels

Δε μιλάμε πλέον για μια σχέση ισότιμη, αναφορικά με την αξιοπρέπεια και την αξία του παιδιού ως ανθρώπου. 

Μιλάμε για μια σχέση ελέγχου, για ένα μόνιμο παιχνίδι εξουσίας, με τους γονείς να κατηγορούν το παιδί ξεχνώντας ότι αυτοί το ξεκίνησαν.

Κάθε φορά που ο γονιός επιδιώκει να επιβληθεί στο παιδί του, κατ’ ουσίαν επιχειρεί να επιβληθεί στα τραύματα του, για να μην πονάει. Πίσω απ’ τη βία κρύβεται μια δική του ιστορία, είναι οι παλιές πληγές, που ξαναματώνουν, προβάλλει την οργή της παιδικής του ηλικίας στο παιδί του.

Το παιδί εξαρτάται από τους γονείς του, καθρεφτίζεται στο βλέμμα τους, βλέπει τον εαυτό του μέσα απ’ τα δικά τους μάτια. 

Το παιδί δεν έχει ανάγκη από τέλειους γονείς, έχει ανάγκη από γονείς που το αγαπούν και κυρίως το αποδέχονται άνευ όρων και όχι άνευ ορίων. Δε φτάνει μόνο η αγάπη, χρειάζεται και η αποδοχή. 

Ένα παιδί, που δεν το αποδέχθηκαν, τρέχει για μια ζωή προκειμένου να φτάσει κάπου. Έχει ανάγκη από γονείς που αποδέχονται ότι το παιδί τους δεν είναι τέλειο, ότι δεν είναι ίσως αυτό που ονειρεύτηκαν, ότι δεν είναι αυτό που θα ήθελαν να είναι. 

Αλήθεια, οι ίδιοι είναι αυτό που θα ήθελαν να είναι; Αποδέχτηκαν ποτέ τον εαυτό τους; Τον αγάπησαν; Το παιδί έχει ανάγκη από γονείς, που αναγνωρίζουν τα λάθη τους, τα παραδέχονται και προσπαθούν να τα διορθώσουν.

«Κι εμείς τι πάθαμε που μεγαλώσαμε έτσι;». 

Μεγαλώσαμε μέσα σ’ έναν ψεύτικο εαυτό. 
Μάθαμε να φοβόμαστε, να κρυβόμαστε πίσω από μάσκες, να μην έχουμε πρόσωπο, αλλά προσωπείο, να φοράμε το κουστούμι μας και να παίζουμε το ρόλο μας. 

Μάθαμε να μην εκφράζουμε τις ανάγκες και τα «θέλω» μας, να μην τα αναγνωρίζουμε, να θέλουμε τα «θέλω» των άλλων, να τα περνάμε για δικά μας, να τους ανήκουμε, να εξαρτιόμαστε. 

Μάθαμε να μην αγαπάμε τον εαυτό μας, άρα και τους άλλους, να μην τον αποδεχόμαστε, να τον σαμποτάρουμε, να ζητούμε το δυσλειτουργικό για να λειτουργήσουμε ή για να νομίζουμε ότι έτσι λειτουργούμε. 

Μάθαμε να βολευόμαστε, να μη ρισκάρουμε, να μην κυνηγάμε τα όνειρά μας, να μην ονειρευόμαστε, να μας τρομάζει η αλλαγή, δηλαδή η ίδια η ζωή, μάθαμε να μη ζούμε. Άλλα περισσότερο, άλλα λιγότερο. Άλλοι περισσότερο, άλλοι λιγότερο. Κι αν πάλι όλα αυτά δεν τα αναγνωρίζουμε είναι γιατί κυρίως μάθαμε να τα βάζουμε όλα «κάτω απ’ το χαλί»… Κι αφού δεν τα βλέπω, ή μάλλον δε θέλω να τα δω, τότε δεν υπάρχουν! 

Αυτό πάθαμε. Γίναμε έτσι…

Μας οφείλουμε λοιπόν να βγούμε στο φως, να δούμε τις σκιές μας, να τις αναγνωρίσουμε, να τις γνωρίσουμε κι αυτή τη φορά να μάθουμε να τις διαχειριζόμαστε. 
«Να πούμε “ναι” στον εαυτό μας, να αντιμετωπίσουμε τον εαυτό μας σαν αυτό να είναι το σοβαρότερο απ’ όλα τα καθήκοντά μας.» 

C. Jung

Να βγάλουμε τη μάσκα! Να σπάσουμε τον κύκλο!

* η Κατερίνα Κοντογιαννάτου είναι Ψυχολόγος ΑΠΘ- Ειδ. στη Γνωστική-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία
e-psychology
antikleidi

Ψυχολογική βία - Συναισθηματική κακοποίηση

#Ψυχολογική βία #Συναισθηματική κακοποίηση

Είμαστε εξοικειωμένοι με τους όρους «σωματική βία» και «σεξουαλική βία» και οι περισσότεροι από εμάς ανατριχιάζουμε στην ιδέα ότι κάποιος γνωστός ή άγνωστος θα χρησιμοποιήσει τη δύναμή του για να επιβληθεί σε ένα παιδί.

Γράφει η Νάνσυ Ψημενάτου, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Ελάχιστα γνωρίζουμε για την ψυχολογική βία και τις μορφές που αυτή έχει. Συχνά λόγω έλλειψης ενημέρωσης και εμείς οι ίδιοι τη χρησιμοποιούμε με σκοπό να «νουθετήσουμε» το παιδί. 

Η ψυχολογική βία, όμως, έχει περισσότερα αρνητικά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα από ό,τι η φυσική βία ή η σεξουαλική κακοποίηση. 

Ακούγεται χιλιοειπωμένο αυτό το κλισέ: «Καλύτερα η πρόληψη παρά η θεραπεία». Παραμένει όμως αδιαμφισβήτητα η μόνη επιλογή μας αν θέλουμε να μεγαλώσουμε υγιή παιδιά και κατ’ επέκταση υγιείς ενήλικες.

Από την πλευρά του παιδιού

Ας προσπαθήσουμε για λίγο να μπούμε στο ρόλο ενός παιδιού. Είναι μικρό σε μέγεθος (στα μάτια του φαντάζουμε ως γίγαντες), είναι εξαρτημένο από εμάς για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες του (τροφή, καθαριότητα, σωματική επαφή, επικοινωνία) και είναι τελείως εκτεθειμένο στις όποιες διαθέσεις εμείς έχουμε για την εξασφάλιση ή όχι των αναγκών του. 
Στα μάτια του είμαστε Θεοί. Οι συμπεριφορές που έχουμε ως προς αυτό διαμορφώνουν το χαρακτήρα του, την ψυχική του υγεία, τη συνείδησή του, το μέλλον του.

Η ψυχολογική βία είναι ένα σύνολο συμπεριφορών από έναν άνθρωπο σε έναν άλλον. Στη δική μας περίπτωση, αφορά το σύνολο των συμπεριφορών ενός γονέα προς το παιδί του ή όποιος άλλος άνθρωπος αναμιγνύεται με την ανάπτυξή του.

 

Παραδείγματα ψυχολογικής παιδικής κακοποίησης:

1. Ο πρώτος ψυχολογικός βιασμός ενός παιδιού είναι το μπούκωμα με το φαγητό. (Θυμηθείτε ότι το παιδί σάς βλέπει σαν γίγαντα, ο οποίος προσπαθεί με ένα κουτάλι να το ταΐσει, εσείς στη θέση του, τι επιλογές θα είχατε);
2. Η άρνηση της αγκαλιάς – (Ως μέσο τιμωρίας).
3. Αρνητική σύγκριση με άλλα παιδιά (Είδες ο Γιαννάκης, τι καλό παιδί που είναι ενώ εσύ…)
4. Χλευασμός για τις αδυναμίες του και τα συναισθήματά του – (Καθώς απευθυνόμαστε σε ένα οκτάχρονο παιδί: «Ολόκληρος άντρας και φοβάσαι έναν σκύλο»)!
5. Οι φωνές και οι στριγκλιές
6. Περιφρόνηση – (Κάνε μας τη χάρη που έχεις και άποψη)
7. Γελοιοποίηση – (Είτε σε δημόσιο είτε σε ιδιωτικό χώρο)
8. Προσβλητικοί υπαινιγμοί για το φύλο του ή τις συμπεριφορές του – («Έτσι είναι οι γυναίκες από μικρές φαίνονται» ή «τι είσαι κοριτσάκι και παίζεις με κούκλες»);
9. Το διπλό μήνυμα – (Να πας να παίξεις παιδί μου, τι πειράζει που εγώ θα μείνω μόνος –ή μέσα στο σπίτι)
10. Το να είναι παρόντα σε καβγάδες μεταξύ των γονέων (Θυμηθείτε άλλο σύγκρουση και άλλο καβγάς με βία)
11. Η επιβολή εξουσίας χωρίς εξηγήσεις – (Θα το κάνεις γιατί το λέω εγώ)

Η άρνηση της επικοινωνίας, η απομόνωση, οι τιμωρίες που περιλαμβάνουν κλείσιμο του παιδιού σε σκοτεινό χώρο, η άρνηση της τροφής, η παραμέληση των αναγκών του, η άρνηση επικοινωνίας με έναν γονέα σε περίπτωση διαζυγίου ή και η παρεμπόδιση της επικοινωνίας μαζί του (όταν δεν υπάρχει σοβαρός λόγος, ο οποίος να αποδεικνύεται μέσω δικαστηρίου) είναι και αυτές μορφές ψυχολογικής βίας.

Ένας γονέας, ο οποίος κάποια στιγμή στο θυμό του θα μιλήσει ταπεινωτικά στο παιδί έχει τη δυνατότητα να επανορθώσει για τη συμπεριφορά του, ζητώντας του συγγνώμη. 
Δεν μας απασχολεί το τι κάνει ένας γονιός το 10% του χρόνου του αλλά το τι κάνει ένας γονιός το 90% του χρόνου του.

Ίσως χρειάζεται εκ μέρους μας η παραδοχή ότι, χρειαζόμαστε βοήθεια ως γονείς για να μάθουμε πώς:
1. να μη χτυπάμε το παιδί μας, όταν είμαστε θυμωμένοι.
2. να καθησυχάζουμε ένα μωρό όταν κλαίει.
3. να προστατεύσουμε το παιδί μας αν διαπιστώσουμε ότι είναι θύμα ψυχολογικής ή άλλης κακοποίησης.
4. να προετοιμάζουμε το παιδί να προστατεύει τον εαυτό του από τέτοιου είδους επιθέσεις.
5. να του θέτουμε συνέπειες και όχι τιμωρίες.
6. να μην το υποτιμάμε, εξευτελίζουμε, περιφρονούμε.

Τα παιδιά δεν έρχονται στη ζωή με κάποιο εγχειρίδιο για τα πολλά «πώς» που απασχολούν το μυαλό μας, καθώς τα μεγαλώνουμε.

Η ενημέρωση, το να ζητάμε βοήθεια και υποστήριξη, η ύπαρξη επιλογών είναι τα όπλα μας. 
Όπλα που αν χρησιμοποιηθούν έχουν ως αποτέλεσμα ειρηνικές μάχες ανάμεσα σε εμάς και τα παιδιά μας. Μάχες που τα διδάσκουν με το παράδειγμα ότι βρίσκουν από εμάς αποδοχή, συγχώρεση, αγάπη και όρια. Και αυτά είναι απαραίτητα συστατικά για την υγιή μετάβαση τους στην ενήλικη ζωή.

themamagers
iPaideia

Συναισθηματική Κακοποίηση: Οι επιπτώσεις της

Ένας άνθρωπος βιώνει συναισθηματική κακοποίηση σε σχέσεις, συνεργασίες, καταστάσεις, όταν τα συναισθήματά του ελέγχονται, η επιθυμία του υποβάλλεται, η βούλησή του υποδουλώνεται, οι αξίες και οι αρχές του υποσκάπτονται.

Η σκέψη του αιχμαλωτίζεται, το δικαίωμα στην ελευθερία του παρεμποδίζεται, οπότε δεν μπορεί να λειτουργήσει αυτόβουλα, γιατί νιώθει φυλακισμένος μιας απαξίωσης που ροκανίζει αλύπητα τις δυνάμεις του. 

Ανήμπορος να διαχειριστεί την κατάσταση, που ο αντίκτυπός της εξαπλώνεται σε ολόκληρο το είναι του και τον ακινητοποιεί, χάνεται στους δαιδαλώδεις δρόμους του πόνου και κάθε προσπάθεια να αναζητήσει την έξοδο που θα τον βγάλει από το τούνελ τού φαίνεται μάταιη.

💔💔💔💔💔💔 

Συναισθηματική Παιδική Κακοποίηση

💔💔💔💔💔💔 

Δυσάρεστα συναισθήματα αναμοχλεύονται με αστραπιαίο ρυθμό στον ψυχικό του κόσμο και η τοξίνη τους τον ακρωτηριάζει ψυχικά. Η θλίψη και η ενοχή τον καθιστούν ανήμπορο να πράξει, να κινήσει τα νήματα της ζωής του. 

Κι όσο βυθίζεται σε αυτήν την παθητικότητα, βουλιάζει σε μια απόγνωση και του είναι όλο και πιο δύσκολο να αναζητήσει την όχθη που θα τον λυτρώσει. 

Σαν να εθίζεται σε αυτήν, την υιοθετεί, γίνεται δέρμα του, πορεύεται με αυτήν και για να την αντέξει, αποκόπτει τους δεσμούς του με οτιδήποτε αποπνέει θετικά συναισθήματα, γιατί, ό,τι είναι παράταιρο με αυτό που βιώνει, του προκαλεί ψυχικούς κλυδωνισμούς, που του προκαλούν μεγαλύτερη ανασφάλεια από αυτή που αισθάνεται.

Βλέποντας αξιόλογους ανθρώπους, που, παρότι υποφέρουν, καταφέρνουν να διατηρήσουν την ανθρωπιά τους και τα ιδεώδη τους αλώβητα και οι οποίοι μπορεί να τα έχουν καταφέρει σε άλλους τομείς της ζωής τους, αδυνατούν όμως να ξεφύγουν από δυσχερείς καταστάσεις, αρχικά είναι πάρα πολύ δύσκολο να κατανοήσουμε τη στάση τους και να καταλάβουμε, γιατί παραμένουν σε συνθήκες που ενώ τους προκαλούν απόγνωση, δεν αναζητούν διέξοδο.

Οι άνθρωποι που είναι θύματα κακοποίησης μοιάζουν με μαριονέτες χωρίς νήματα, όπου λες και περιμένουν από κάποιον να τα κινήσει, για να μπορούν να επιτελέσουν την χορογραφία. Η μακροχρόνια παραμονή σε μια τέτοια κατάσταση τους καθιστά αβοήθητους, γιατί το αίσθημα της απαξίωσης διαποτίζει την ψυχή τους. 

Η θυματοποίηση γίνεται νόσημα που ασθενεί τους μυς της ψυχής τους και δεν μπορούν να συγκρατήσουν την εμπιστοσύνη στον εαυτό τους.

Νιώθουν παγιδευμένοι στη διαμελισμένη τους εικόνα, αδυνατούν να συνθέσουν το παζλ του εαυτού τους και να δουν σε εκείνους την ενότητα εκείνη, που θα τους κάνει να πιστέψουν στην αξία τους, για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα ψυχικά αδιέξοδα, στα οποία τους έχει φέρει η κατάσταση που ζουν.

Η βία έχει μια αρνητική δυναμική, όπου εξουσιάζει εκείνους που την υφίστανται και τους παγιδεύει αλλοτριώνοντάς τους, έτσι ώστε δεν μπορούν να έρθουν σε επαφή με την αλήθεια τους και να δράσουν προς όφελός τους. Πολλές φορές διαδραματίζονται γεγονότα στη ζωή τους, που τα παρατηρούν σαν απλοί θεατές. Εκτυλίσσονται μπροστά τους και ενώ οι ίδιοι παίζουν ενεργό ρόλο, χάνονται από τη σκηνή, δεν θυμούνται αυτό που βίωσαν ή δεν είναι σίγουροι για αυτό που έγινε.

«Με κακοποιούσαν αλλά δεν το ένιωθα. Ήταν σαν το πνεύμα μου να είχε αποδράσει και να μην ήμουν εκεί.» 

Καταφεύγουν στην άρνηση για να μπορούν να αντέξουν την παραμονή τους σε καταστάσεις, που δεν μπορούν να απεμπλακούν συναισθηματικά από αυτές. Φαντασιώνονται μια άλλη πραγματικότητα ωραιοποιημένη και έτσι ξεγλιστρούν από το αίσθημα ασχήμιας που θα νιώσουν, αν έρθουν σε επαφή με αυτό που ζουν. Σε πιο δύσκολες περιπτώσεις, όπου η κακοποίηση είναι παρατεταμένη ή υπόγεια, καλυμμένη δηλαδή από ένα μανδύα προσποίησης, νιώθουν διχασμένοι στην ιδέα να αντιδράσουν. Γλιστρούν σ’ ένα τούνελ φόβου και ο φόβος κάποιες φορές γίνεται τρόμος που τους παραλύει.

Μια ιστορία μιλά για δυο ζωάκια που έπεσαν σε ένα πηγάδι και ενώ το ένα αφέθηκε στη μοίρα του ώσπου πέθανε τελικά, γιατί το θεώρησε μάταιο να κάνει την παραμικρή κίνηση για να βοηθηθεί, το άλλο όμως πάλεψε μέχρι την άλλη μέρα ώσπου τελικά σώθηκε.

Κάποιοι άνθρωποι λοιπόν, εγκλωβισμένοι σε ένα φαύλο κύκλο επανάληψης, ταυτίζονται με τους θύτες τους και δικαιολογώντας τις πράξεις τους γίνονται κακοποιητικοί προς τους άλλους. Ενοχοποιούν ανθρώπους και καταστάσεις, πιστεύοντας ότι εκείνοι ευθύνονται για αυτό που νιώθουν, μεταθέτοντας την οργή τους σε εκείνους.
Υποτιμούν οτιδήποτε αποπνέει κάτι θετικό, προβάλλοντας αλλού την απαξίωση που νιώθουν για τον εαυτό τους, πιστεύοντας πως δεν φταίει ο θύτης τους, αλλά ότι υφίστανται μια συμπεριφορά που αξίζουν. Εξιδανικεύουν τη βία, ενώ μεταφέρουν την δυσαρέσκεια που αισθάνονται αλλού, που δεν απειλούνται από την εγκατάλειψη ή την τιμωρία, αν αντιπαρατεθούν.

Άλλοι ενώνονται αδιαίρετα με τον ρόλο που τους υποβάλλει η κακοποίηση που υφίστανται και ταυτίζονται με την εικόνα που τους προβάλλουν οι κακοποιοί τους. Υποδύονται ρόλους που τους επέβαλαν, παρόλο που δεν τους ανήκουν και υιοθετούν συμπεριφορές ολότελα ξένες προς την αλήθεια τους, οπότε αλλοτριώνονται, ενώ κάποιοι άλλοι μεταθέτουν αλλού τον οίκτο που νιώθουν για τον εαυτό τους, πασχίζοντας για τους ανθρώπους που κακοποιούνται. 

Κάθε φορά δε που έρχονται σε επαφή με το υγιές κομμάτι τους, το οποίο επιθυμεί να συμμαχήσει μαζί τους για μια ουσιαστική απελευθέρωση, εναντιώνονται σε αυτό και επιζητούν από εκείνους, που βιώνουν τις ίδιες δυσκολίες, να γίνουν η απαγορευτική τους συνείδηση, που θα τιμωρήσει την έξοδό τους στην ελευθερία.

Κάθε διαφοροποίηση χρειάζεται πολύ προσωπικό αγώνα για να τα καταφέρουν και βέβαια παραδοχή ότι θα χρειαστεί να δεχτούν απώλειες, που είναι κυρίως κομμάτια εαυτού, με τα οποία είχαν συνηθίσει να ζουν, όσο κι αν τους πονούσαν. Οτιδήποτε αποτελεί τμήμα του εαυτού, ακόμα κι αν η προσάρτησή του έγινε με καταπάτηση και κατοχή, όταν επέλθει αποχωρισμός, προκαλεί οδύνη. 

Συνάμα ο φόβος της μοναξιάς τούς παραλύει, επειδή, εξαιτίας της βίας που υπέστησαν, αισθάνονται τα ψυχικά τους άκρα ακρωτηριασμένα και δεν μπορούν να πιστέψουν ότι μπορούν να πορευτούν μόνοι τους.

Παλινδρομούν λοιπόν σε μια τελματώδη κατάσταση, που εκεί τουλάχιστον τα συναισθήματα είναι γνώριμα και δεν έχουν να αντιμετωπίσουν την ένταση που προκαλεί η αναστάτωση του νέου, του διαφορετικού, που προκαλεί ρήγματα σε ένα συμπαγές τρόπο σκέψης, ο οποίος, όταν καταρρέει, τρομάζει.

Κάποιοι άλλοι, βέβαια, που έχουν μέσα τους υγιείς άμυνες και η κατάσταση που βίωσαν δεν άφησαν να τους εξουθενώσει ή έχουν υγιείς παραστάσεις στις οποίες καταφεύγουν για να σωθούν, καταφέρνουν να κρατήσουν το νήμα και αναλαμβάνουν να βγουν από το λαβύρινθο, παρακάμπτοντας ή και σκοτώνοντας συμβολικά τον Μινώταυρο. 

Είναι οι άνθρωποι που αναζητούν εναγώνια ένα φως και το ακολουθούν, όταν εκείνο εμφανίζεται. Θέλει όμως πάρα πολύ ψυχική δύναμη και ικανότητα αυτογνωσίας για να το αναγνωρίσουν και να μην μπερδευτούν με τις αντανακλάσεις του, νομίζοντας ότι είναι ένα φως εξόδου, αλλά τελικά αποδειχτεί μια επανάληψη του τραύματος που έζησαν.

Συχνά οι άνθρωποι, που στο παρελθόν είχαν υποστεί κακοποίηση, όταν βγαίνουν από αυτό, καταφεύγουν σε ένα νέο περιβάλλον κακοποίησης και επιλέγουν πρόσωπα, που μοιάζουν με τον θύτη τους, επειδή εκείνο που τους κινεί είναι η απαξίωση προς τον εαυτό τους.
Άλλες φορές πάλι, εξαιτίας των φόβων τους, διαστρεβλώνουν την πραγματικότητά τους και φορούν παρόμοιους ρόλους σε άδολα πρόσωπα που εμφανίζονται στο προσκήνιο, αναθέτοντας τους να δραματοποιήσουν το έργο για κείνους. Σαν να υπηρετούν τη θεατρική πράξη ενός δράματος, παίζοντας ένα έργο σε επανάληψη, πιστεύοντας ότι το μόνο που τους αξίζει είναι ο ρόλος του θύματος.

Οι άνθρωποι που έχουν υποστεί κακοποίηση χρειάζονται ψυχοθεραπευτική βοήθεια για να μπορέσουν να πιστέψουν ξανά στον εαυτό τους, να αναζητήσουν το νόημα της ζωής τους, γιατί όταν τα πέπλα της δυστυχίας αρχίζουν να χάνονται από τον ορίζοντα, τότε αυτό που αχνοφέγγει είναι μια ζωή η οποία είχε βυθιστεί στον ψυχικό πόνο.

Μια φορά ένας άνθρωπος διηγήθηκε την εξής ιστορία: 

Όταν ήμουν μικρός, συνήθιζα να φορώ γυαλιά, παρόλο που δεν με εξυπηρετούσαν πλέον, ώσπου μια μέρα έσπασαν και τα αντικατέστησα με άλλα που με βοηθούσαν να βλέπω καθαρά. Όταν λοιπόν ζούσα μια έντονα τραυματική ιστορία, είδα ένα όνειρο που είχε συμβολικό χαρακτήρα. Είδα τον εαυτό μου να φορώ θαμπά γυαλιά, και ενώ ήμουν σχεδόν τυφλός με αυτά, ένιωθα χαρούμενος και το παρέβλεπα.

Δυσκολευόμουν να τα αποχωριστώ, λες και χρειαζόμουν παραμορφωτικούς φακούς, για να με αποτρέψουν από αυτό που δεν ήθελα να δω. Εξυπηρετούσαν την τυφλότητα μου, για να μη βγω από την επώδυνη κατάσταση, στην οποία είχα εθιστεί, όπου νόμιζα πως μου άξιζε να παραμείνω. Το φοβερό ήταν, ότι στο όνειρο ζητούσα από το γιο μου να με βοηθήσει να φορέσω τα γυαλιά με τους ελαττωματικούς φακούς, παρόλο που εκείνος αντιδρούσε σε αυτό.

Μήπως επειδή νομίζω, πως εκείνο που μου αξίζει να έχω από τους άλλους είναι η απαξίωση και η υποτίμηση στο πρόσωπό μου, γίνομαι θύμα, ενώ φτιάχνω ένα θύτη, τον γιο μου, για να συμβάλλει ως ηθικός αυτουργός σε αυτό, ώστε να συνεχίσω να έχω εγώ αυτόν τον ρόλο; 

Ισχυρίζομαι ότι προσπαθώ να βγάλω το δράμα από τη ζωή μου, αλλά δίνω ένα δραματικό ρόλο σε ένα πρόσωπο που δεν φταίει, ώστε να παραμείνω σε αυτήν την δυσχερή κατάσταση από συνήθεια και χωρίς να αναλάβω την ευθύνη να την αλλάξω;

Η ψυχή μας παίζει παιχνίδια και χρειάζεται βοήθεια από μας να την καταλάβουμε, για να μην γίνουν αυτά τα παιγνίδια, δράματα.

Αγγελική Μπολουδάκη

Η Αγγελική Μπολουδάκη είναι ιδιώτης Κοινωνική Λειτουργός, τέως στέλεχος του Κέντρου πρόληψης της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών Ν.Χανίων και τέως Εκπαιδευτικός Α.Τ.Ε.Ι. 

Είναι συγγραφέας του βιβλίου ‘Μαμά, μπαμπά, δε με κοιτάξατε και χάθηκα’, Εκδόσεις Αραξοβόλι

enallaktikidrasi