Χάσμα γενεών: πώς θα το γεφυρώσετε ώστε να είστε πάντα κοντά στα παιδιά

Το χάσμα των γενεών, εκτός από κλασικό θέμα Πανελληνίων, είναι ένα ζήτημα υπαρκτό, διαχρονικό και άλυτο! Αφορά τη συναισθηματική και πνευματική αποξένωση των ανθρώπων που ανήκουν σε διαφορετικές γενιές και συνήθως αναφέρεται στη δυσκολία (αν όχι απουσία) της επικοινωνίας μεταξύ τους.

Το χάσμα γενεών υπήρχε ανάμεσα σε εμάς και τους γονείς μας και, αναπόφευκτα, θα έρθει και ανάμεσα σε εμάς και τα παιδιά μας. Η πρώτη φορά που θα το καταλάβουμε θα είναι στην εφηβεία τους, όταν η αργκό που θα χρησιμοποιούν θα μας είναι παντελώς άγνωστη!
Σταδιακά, θα συνειδητοποιήσουμε πως η νέα γενιά είναι τελείως διαφορετική από τη δική μας και, αν δεν θέλουμε να αποξενωθούμε εντελώς από τα παιδιά μας, καλό είναι να προσπαθήσουμε να γεφυρώσουμε το ηλικιακό χάσμα που μας χωρίζει!

Όταν είναι ακόμα μικρά, για να μπορέσετε να επικοινωνείτε με τα έφηβα παιδιά σας, θα πρέπει να παρακολουθείτε την εξέλιξη της εποχής τους απ’ όταν είναι μικρά. Έτσι, θα είναι σαν να μεγαλώνετε παρέα και, παρά την ηλικιακή σας διαφορά, θα μπορείτε να έχετε μια (στοιχειώδη έστω) επικοινωνία.

Μην χάνετε την επαφή σας με τη σύγχρονη εποχή

Πόσες φορές ακούσαμε από τους μεγαλύτερους τη φράση «Τέτοια τραγούδια δε γράφονται πια!» ή «Άλλες εποχές, πιο αθώες». Άλλες τόσες θα πούμε κι εμείς, όταν θα έρθουμε στη θέση των μεγαλύτερων! Ο μόνος τρόπος για να αποφύγουμε τέτοιου είδους εκφράσεις που κάποτε μας εκνεύριζαν πολύ, είναι να μείνουμε συντονισμένοι με την εποχή μας.
Μπορεί τα χρόνια να περνάνε, όμως, ο άνθρωπος που ακολουθεί και προσαρμόζεται με τις τρέχουσες αλλαγές μένει συντονισμένος στην εποχή του και μπορεί να μιλήσει τη γλώσσα των νέων – ίσως όχι άπταιστα, αλλά τουλάχιστον συνεννοείται!

Μη λέτε όχι στις μόδες της εποχής

Είτε πρόκειται για την εξέλιξη της τεχνολογίας, της γλώσσας, της μουσικής ή του κινηματογράφου, είτε για καινούργια πράγματα, άγνωστα σε εσάς, που ενδέχεται να ξεφυτρώσουν, πείτε «ναι» και παρακολουθήστε τα από την αρχή τους! Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο θα μπορείτε να καταλάβετε σε τι αναφέρονται τα παιδιά σας, αλλά θα γνωρίζετε καλά και τους κινδύνους που κρύβει κάθε νέα μόδα.
Εάν κάτι το θεωρείτε επικίνδυνο, μην το αρνηθείτε αλλά ούτε και να το απαγορεύσετε! Μείνετε δίπλα στο παιδί και εξηγήστε του αυτά που η μικρή εμπειρία του δεν μπορεί να δει.

Δώστε βάση στα συναισθήματά του για να σας νιώθουν κοντά τους

Όταν ένα παιδί νιώθει οικειότητα και ασφάλεια στην οικογένειά του, ακόμα κι αν στην εφηβεία απομακρυνθεί ή θελήσει να αυτονομηθεί, στην πραγματικότητα θα είναι πάντα κάπου εκεί κοντά… Ακόμα κι αν δυσκολεύεται να βρει κοινούς κώδικες επικοινωνίας με τους αγαπημένους του ανθρώπους, στα δύσκολα θα μπορεί να ακουμπά τα προβλήματα, τις ανησυχίες ή τους φόβους του.
Για να το πετύχουμε, όμως, αυτό, δεν αρκεί να είμαστε κοντά τους στην εφηβεία. Η δουλειά μας πρέπει να ξεκινήσει από πολύ νωρίς και τα εργαλεία μας είναι η ενσυναίσθηση, τα ασφαλή όρια, η βαθιά κατανόηση και η αποδοχή άνευ όρων.

Μάθετε να επικοινωνείτε ουσιαστικά

Δεν αρκεί να μιλάμε με τα παιδιά μας για τον καιρό, το φαγητό ή τα μαθήματα. Όσο δύσκολο κι αν είναι, αφού δεν μας έμαθε ποτέ κανείς να επικοινωνούμε ουσιαστικά μεταξύ μας, αξίζει να κάνουμε μία προσπάθεια με τα παιδιά. Η ουσιαστική επικοινωνία σημαίνει πως μπορώ να ακούω τον συνομιλητή μου! Να τον ακούω όχι για να του απαντήσω, αλλά για να τον καταλάβω. Να απαντήσω όχι για να αντιπαρατεθώ, αλλά για να εκφράσω την αγάπη μου.
Ρωτήστε, λοιπόν, τα παιδιά επιστρέφοντας από το νηπιαγωγείο όχι τι έφαγαν ή με ποιον έπαιξαν αλλά πώς ένιωσαν ενώ έπαιζαν ή αν ένιωθαν χαρούμενα ενώ βρίσκονταν με τη δασκάλα τους. Κι αφού θέσετε την ερώτηση, απλά ακούστε τα!

Όσο προσεγγίζουν την εφηβεία, κι αφού έχουν μπει οι στέρεες βάσεις για μια αρμονική σχέση και μια καλή επικοινωνία μεταξύ σας, ήρθε η στιγμή να αντιμετωπίσετε το ηλικιακό χάσμα που προκύπτει ανάμεσα σε εσάς και τα έφηβα παιδιά σας!

Μην κατηγορείτε τη σύγχρονη εποχή και τις τάσεις της

Φράσεις του τύπου «Αχ! Στην εποχή μας δεν γινόντουσαν αυτά» καλό είναι να τις ξεχάσουμε! Δεν θα γίνουμε σαν του παππούδες μας, ούτε θα ευλογάμε συνέχεια τα γένια μας. Η κριτική μας δεν έχει ούτε νόημα, ούτε κάποιο όφελος αφού τα παιδιά καλούνται να προσαρμοστούν, να μεγαλώσουν και να γίνουν ευτυχισμένα σε αυτήν.
Συμβιβαστείτε, λοιπόν, με τις αλλαγές που δεν σας αρέσουν και εκσυγχρονιστείτε. Έτσι, θα έχετε περισσότερες πιθανότητες να μιλάτε στα νεαρά παιδιά σας και να σας καταλαβαίνουν.

Οι έφηβοι διψούν για ανεξαρτησία

Όπως κι εμείς, έτσι και τα παιδιά μας αναζητούν την αυτονομία και ανεξαρτησία. Όσο μεγαλώνουν επιθυμούν να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους και να ανοίξουν τα φτερά τους. Καλό είναι, λοιπόν, να μην στεκόμαστε εμπόδιο στην εξέλιξή τους! Αυτό που χρειάζονται για να μας νιώθουν κοντά τους είναι η εμπιστοσύνη μας! Εάν κάνεις έναν έφηβο να αισθανθεί ότι τον εμπιστεύεσαι ειλικρινά, έχεις κάνει ένα τεράστιο βήμα προς το μέρος του.  

Κάντε τα να νιώθουν ασφάλεια αλλά από απόσταση

Ωστόσο, μην αμελείτε την ασφάλειά του. Είναι ωραίο να νιώθει το παιδί μας ότι το εμπιστευόμαστε και ότι του αφήνουμε χώρο και αέρα να κινείται ελεύθερο, αλλά ταυτόχρονα χρειάζεται να ξέρει πως δεν έχουμε απομακρυνθεί πολύ από κοντά του! Χρειάζεται ακόμα την ασφάλεια των γονιών του και την αίσθηση πως, αν κάτι συμβεί, θα είναι εκεί να τον προστατεύσει.

Μη θυμώνετε με το θυμό τους

Οι έφηβοι θυμώνουν και εξεγείρονται εύκολα. Εάν θέλετε να γεφυρώσετε το χάσμα που υπάρχει ανάμεσά σας, προσπαθείτε να διατηρείτε την ψυχραιμία σας στις εκρήξεις τους. Η δική σας ηρεμία είναι ευεργετική για τα παιδιά και τα κάνει να σας νιώθουν κοντά τους, ακόμα κι αν σας χωρίζουν τριάντα χρόνια!

Εξακολουθήστε να επικοινωνείτε ουσιαστικά

Η ουσιαστική επικοινωνία δεν τελειώνει ποτέ! Εξακολουθήστε να κάθεστε απέναντί τους και να αφουγκράζεστε τις στεναχώριες ή τις χαρές τους.

από Αλεξάνδρα Κεντρωτή 
mama365.gr 
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τα παιδιά γράφουν: Χάσμα γενεών

Η επαφή των νέων με τους συνανθρώπους τους δεν καλύπτει τις περισσότερες φορές τις ψυχικές τους ανάγκες. Τα εξωστρεφή άτομα είναι αλήθεια ότι έχουν πολλές παρέες αλλά όχι φίλους, άτομα δηλαδή με τα οποία νιώθουν άνετα. Τα εσωστρεφή άτομα ζούνε κάτω από ένα πλέγμα ενός ανεξήγητου φόβου, καχυποψίας, ανασφάλειας, έλλειψης εμπιστοσύνης στον εαυτό τους. Όλες αυτές οι φοβίες τους δυσκολεύουν ακόμα και να έχουν απλές τυπικές σχέσεις.

Στην πραγματικότητα το πρόβλημα είναι ότι οι νέοι δεν πιστεύουν πια στην φιλία. Αν και  έχουμε φίλους συνεχίζουμε να υποτιμούμε και να υποβαθμίζουμε αυτές τις σχέσεις. Δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε και να αξιολογήσουμε αντικειμενικά τους θησαυρούς που μας προσφέρει η φίλια, που  η ειλικρίνεια, ο αυθορμητισμός σε οδηγούν στο κλειδί που ανοίγει τους θησαυρούς της φιλίας.
 

Χάσμα γενεών

Στην εποχή μας είναι έντονη η παρουσία του χάσματος των γενεών. Τι εννοώ μ΄ αυτό; Πρώτα απ΄ όλα  πρέπει να τονίσουμε τη διάσταση και την σύγκρουση γονέων και παιδιών η οποία δεν είναι σύγχρονο φαινόμενο όπως πολλοί υποστηρίζουν. Στην κωμωδία του Αριστοφάνη Νεφέλες έχουμε μια γλαφυρή περιγραφή της σύγκρουσης ανάμεσα στον συγκροτημένο πατέρα και στον ελαφρόμυαλο, μακρυμάλλη γιο. Το πρόβλημα λοιπόν έχει διαχρονική παρουσία.

Οι νέοι κατηγορούν τους μεγαλύτερους για υποκρισία, πλαστική ευγένεια, τυπικότητα, υπερβολική ενασχόληση με τα υλικά αγαθά και τα χρήματα. Τους καταλογίζουμε τις ευθύνες για τον κόσμο που δημιούργησαν, ο οποίος είναι σύμφωνα με τη γνώμη μας παράλογος. Επικρατεί ένα χάος γύρω από την κοινωνία, παντού υπάρχει άγχος και αβεβαιότητα. Είναι ένας κόσμος χωρίς ηθικές αξίες και χωρίς ενδιαφέρον για τον άνθρωπο και τις ανάγκες του. Εμείς οι νέοι υποφέρουμε πολλές φορές από την έλλειψη κατανόησης, συμπαράστασης, βοήθειας, από την έντονη κριτική που δεχόμαστε συνεχώς από τους μεγαλύτερους. Αισθανόμαστε μόνοι μας απορρίπτουμε τους γονείς και τους μεγαλύτερους ως πρότυπα και προσπαθούμε να βρούμε τη θέση μας στην κοινωνία. Υπάρχει βέβαια και η κατηγορία των νέων που περιμένουν και ονειρεύονται να γίνουν ποδοσφαιριστές ή τραγουδιστές. Με το όνειρο θα μείνουν. Πάντως αισθάνομαι λύπη για τους νέους που έχουν πρότυπα τους διάσημους των Μέσων Μαζικής Αποβλάκωσης!

Οι «μεγάλοι» κατηγορούν τους νέους για ανευθυνότητα, αδιαφορία κλπ. Αυτοί οι χαρακτηρισμοί δεν μπορούν να περιγράψουν τη σχέση και τις συμπεριφορές μεταξύ ενήλικων και εφήβων. Αντίθετα υπάρχουν άπειρα παραδείγματα κατανόησης και στήριξης μεταξύ τους. Η οξύτατη κριτική των εφήβων μειώνεται σταδιακά καθώς επέρχεται η κατανόησης των ενηλίκων και των προβλημάτων που αυτοί αντιμετωπίζουν.

Εκεί όμως που συχνά κάνουν λάθος και οι δυο μεριές είναι στην απόδοση ανώριμων χαρακτηρισμών που δημιουργούν αχρείαστες εντάσεις και παρεξηγήσεις. Είναι βέβαιο πως η υπάρχουσα κοινωνία με τις αδικίες, την ανηθικότητα και τον παραλογισμό δεν αρέσει στους ενήλικες και ούτε είναι αυτή η κοινωνία που θα ήθελαν να ζουν οι ίδιοι και τα παιδιά τους. Όμως έχουν κι αυτοί μερίδιο ευθύνης για τη δημιουργία αυτής της κοινωνίας. Μπορεί οι τώρα μεγαλύτεροι να μην έχουν την αγωνιστικότητα των νέων, αυτό όμως δε σημαίνει ότι δεν είναι διατεθειμένοι να αγκαλιάσουν κάθε θετικό βήμα.

Κάποιοι χαρακτηρισμοί που αποδίδουν οι μεγαλύτεροι στους νέους για να πω την αλήθεια περιέχουν μέσα τους μια δόση πραγματικότητας για κάποιους νέους που πραγματικά ζουν στον κόσμο τους! Η κριτική και η αμφισβήτηση που ασκεί η νεολαία ήταν πάντα παράγοντας κοινωνικών εξελίξεων. Όταν από την άλλη, οι νέοι μιμούνται , απλά ακολουθούν τον τρόπο ζωής που οι μεγάλοι τους δίδαξαν. Ξεχνούν λοιπόν οι μεγάλοι πως τα αρνητικά φαινόμενα στη σκέψη και τη δράση των νέων πηγάζουν από τη διαπαιδαγώγηση και τα εξωτερικά ερεθίσματα του κόσμου των ενηλίκων που έχουν δεχτεί;

Οι μοναδικοί υπεύθυνοι για την κατάπτωση της κοινωνίας μας είναι οι μεγαλύτεροι γιατί ξέχασαν για ποιες αξίες οι ίδιοι πολέμησαν και αγωνίστηκαν, γιατί το μυαλό τους είναι στραμμένο στο πώς να κερδίσουν περισσότερα χρήματα, έχουν γίνει  θύματα μια υπερκαταναλωτικής κοινωνίας που οι ίδιοι δημιούργησαν.
Οι νέοι απαλλαγμένοι από τις αρνητικές επιρροές του κόσμου γύρω τους μπορούν να ξεφύγουν από την μιζέρια των προκατασκευασμένων προτύπων που τους σερβίρονται.

Μέιβης Μότσκα - Ιανουάριος 2006

Μαθητής 49ου Γυμνασίου Αθηνών