Θυμός, Λύπη, Φόβος, Ζήλια: Τα Συναισθήματα για τα οποία πρέπει να μιλήσετε στα παιδιά

Πώς όμως μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να κατανοήσουν τα συναισθήματά τους; 

Τα παιδιά ήδη από την ηλικία του ενός έτους αρχίζουν να δείχνουν τα συναισθήματά τους και είτε το συνειδητοποιείτε, είτε όχι, τότε ξεκινάτε κι εσείς να τους εκφράζεται τα δικά σας. 

Θυμάστε εκείνη τι φορά που ενώ έπαιζε με το αυτοκινητάκι του, καταλάθος σας χτύπησε κι εσείς είπατε «άουτς»; Αυτή ακριβώς η μικρή λεξούλα δείχνει την αίσθηση του πόνου.

Για να μπορέσει ένα παιδί να διαχειριστεί τα συναισθήματά του, πρέπει πρώτα να μάθει να τα αναγνωρίζει. Ας δούμε ποια είναι τα τέσσερα κύρια συναισθήματα που για τα οποία πρέπει να μιλήσετε στα παιδιά

Θυμός

Ο θυμός είναι ένα δυνατό συναίσθημα ενόχλησης και δυσαρέσκειας. Είναι μία αυθόρμητη αντίδραση όταν νιώθουμε ότι κάτι δεν πάει καλά και έχουμε την ανάγκη να ξεσπάσουμε για αυτό. 

Εκείνη τη στιγμή μπορείτε να πείτε το παιδί σας «φαίνεται ότι είσαι πολύ θυμωμένος» δίνοντάς του έτσι την ευκαιρία να σας μιλήσει για αυτό που νιώθει ή και να το διαψεύσει.

Εξηγήστε στο παιδί σας το συναίσθημα του θυμού, λέγοντάς του ότι κάποιες φορές τα πράγματα δεν πάνε όπως ακριβώς τα θέλουμε και μπορεί αυτό να μας θυμώσει ή να μας στεναχωρήσει. Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά συνδέουν αυτό που νιώθουν με μία λέξη και μπορούν πλέον πιο εύκολα να το εκφράσουν αντί απλώς να αντιδράσουν φωνάζοντας ή κλαίγοντας.

Λύπη

Η λύπη είναι επίσης ένα συναίσθημα που τα παιδιά βιώνουν στην καθημερινότητά τους, όταν αποχωρίζονται ή χάνουν αγαπημένα τους πράγματα. Πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι όταν παιδί είναι λυπημένο, σκέφτεται λυπημένα και αντιδρά λυπημένα, συνήθως κλαίγοντας.

Όταν ένα παιδί είναι λυπημένο για παράδειγμα επειδή έχασε το αγαπημένο του παιχνίδι, είναι σημαντικό να κατανοήσει ότι αυτό το συναίσθημα είναι λογικό να το νιώθει Εξηγήστε του ότι κι εσείς έχετε ζήσει μία παρόμοια εμπειρία, ότι καταλαβαίνετε πως νιώθει και κάντε το να νιώσει ότι είστε εκεί για αυτό.

Φόβος

Όπως αναφέρει και το parents.com, τα παιδιά από τη φύση τους δε φοβούνται, το συναίσθημα όμως του φόβου προκύπτει από την αγωνία και την ανησυχία που μπορεί να νιώθουν για κάτι.

Εξηγήστε στο παιδί σας είναι κάποια πράγματα που δεν είναι στο χέρι μας μπορεί να μας προκαλούν τέτοια συναισθήματα. Προσπαθήστε να συμμεριστείτε τα συναισθήματά του και όχι να τα προσπεράσετε λέγοντάς του απλά ένα «όλα θα πάνε καλά». Mιλήστε του για φόβους μπορεί να είχατε κι εσείς και πώς του ξεπεράσετε και καλλιεργήστε το έδαφος για συζήτηση.

Ζήλια

Η ζήλια είναι ένα αρκετά συνηθισμένο συναίσθημα στα παιδιά ήδη από όταν είναι μόλις λίγων μηνών. Τα παιδιά μπορεί να νιώσουν ζήλια είτε για κάτι που δεν έχουν και θέλουν να αποκτήσουν, είτε για κάτι που έχουν και φοβούνται ότι θα το χάσουν.

Εξηγήστε στο μικρό σας ότι μπορεί να του αρέσουν τα παιχνίδια του συμμαθητή του, αλλά ότι όπως κι εκείνο, έτσι και αυτός έχει επιλέξει τα δικά του και ότι δεν μπορούμε όλοι να τα έχουμε όλα, για αυτό όμως είναι ωραίο να μοιραζόμαστε. Να μας δίνουν και να τους δίνουμε και όλοι να απολαμβάνουμε περισσότερα πράγματα.

mother-love

Μένουν αγράμματα τα παιδιά, αλλά δεν φταίνε αυτά!!!

Το βατερλό , περί τέτοιου πρόκειται, όσο και αν προσπαθήσει να ωραιοποιήσει κανείς τα πράγματα, της πλειοψηφίας των υποψηφίων στις πανελλαδικές εξετάσεις και το θλιβερό φαινόμενο να μπορούν να εισαχθούν κάποιοι από αυτούς σε σχολές μόνο με το όνομά τους, δείχνει ότι η παιδεία στην Ελλάδα έχει αγγίξει πάτο.

Δεν θέλουμε να είμαστε μηδενιστές,ούτε και να γενικεύουμε, υπάρχουν σαφώς εξαιρέσεις, αλλά αυτό δείχνει η ίδια η πραγματικότητα.

Ο ποιοτικός δείκτης της εκπαίδευσης, αντί να βελτιώνεται χειροτερεύει. Δεν διορθώνονται τα κακώς έχοντα, αλλά εκτροχιάζονται. Η παιδεία, είναι φανερό, πλέον ότι «ασθενεί βαρέως», για να μη γράψουμε, και θεωρηθούμε υπερβολικοί, ότι βγάζει επιθανάτιους σπαρακτικούς ρόγχους...

Οι ελλείπείς σε γνώσεις μαθητές, όταν εισέρχονται, λόγω της συγκυρίας, στο Πανεπιστήμιο, θα είναι και ελλιπείς φοιτητές και στη συνέχεια ελλιπή στελέχη της κοινωνίας.

Από τις στρατιές αγραμμάτων, θα προκύψουν και άλλες στρατιές αγραμμάτων και η τυραννία και η κόλαση της αγραμματοσύνης, μπορεί να βολεύει συμφέροντα, χαντακώνει, όμως, την κοινωνία.

Μια απλή κίνηση να κάνει κάποιος: Να ρίξει μια ματιά σε αναρτήσεις μαθητών και φοιτητών σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου διατηρούν σελίδες, και θα καταλάβει ότι έχουν χαθεί πλέον τα αυγά και τα πασχάλια.

Καλά η ορθογραφία και η σύνταξη είναι φρικτή και υποδηλώνει πλήρη άγνοια βασικών γραμματικών και συντακτικών κανόνων. Αλήθεια, τι διδάσκονται στα σχολεία; Ορισμένοι (ες) ακόμη και το όνομά τους λάθος το γράφουν!

Το ακόμη φρικτότερο, όμως, είναι ότι φαίνεται ξεκάθαρα ότι δεν μπορούν να σκεφτούν και να εκφραστούν. Περιορίζονται σε λίγες λέξεις και δεν διατυπώνουν κανένα ολοκληρωμένο νόημα.

Δεν επιθυμούμε να προσβάλλουμε τα παιδιά, γιατί δεν φταίνε αυτά γι' αυτό το κατάντημα.

Αντί η πολιτεία, το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά και οι οικογένειες (ναι, έχουν τη δική τους ευθύνη οι οικογένειες), να βοηθήσουν τους νέους να βγουν απ' αυτή τη διάλυση, που στην ουσία κάνει τα όνειρά τους συντρίμμια, τους διαλύουν ακόμη περισσότερο.

Αντί να τους δώσουν διέξοδο, τους βυθίζουν όλο και πιο βαθιά στο αδιέξοδο.

Δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο αυτό το δυσάρεστο φαινόμενο της αμάθειας, που έχει δημιουργήσει απάθεια, και οι οδυνηρές επιπτώσεις του, φαίνονται σε πολλά στάδια της κοινωνικής ζωής.

Και, δυστυχώς, παρότι τώρα παρατηρούμε τις συνέπειες αυτό του φαινομένου, δεν είναι σημερινό, έχει βαθιά τις ρίζες του στο παρελθόν. Ξεκίνησε και τώρα το πληρώνουμε. Ας σταματήσουμε την εκπαιδευτική κατρακύλα, πριν μας κοστίσει ακριβά, πολύ ακριβά...

Κάποιοι, μάλιστα, ισχυρίζονται ότι δομήθηκε και καλλιεργήθηκε συστηματικά, για να αποσαθρωθεί το πνεύμα των Ελλήνων, που είναι ένα από τα ισχυρότερα όπλα μας.

Δεν μπαίνουμε σε σφαίρες συνομωσιολογίας, αλλά είτε συνέβη αυτό, είτε δεν συνέβη, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Σμπαραλιάστηκε το μορφωτικό επίπεδο των νέων, με αποτέλεσμα να είναι σμπαραλιασμένοι ως προσωπικότητες και οι ίδιοι.

Κατέρρευσαν σταδιακά τα ιδεώδη της παιδείας, με αποτέλεσμα να καταρρεύσει και η ίδια η παιδεία, να καταρρεύσουν πνευματικά και ψυχικά και τα παιδιά...

Η παιδεία δεν θέλει πειραματισμούς. Είναι η σοβαρότερη υπόθεση του Έθνους. Εξαρτάται απ' αυτήν η υπόστασή μας

Η παιδεία είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες διατήρησης της ταυτότητάς μας, της ιστορίας μας και της ρίζας μας. Ας το καταλάβουμε, επιτέλους...

Στόχοι της ελληνικής παιδείας, που δεν πρέπει αντιγράφει τα κακά, αλλά τα καλά σημεία των δυτικών προτύπων, δεν μπορεί να είναι άλλος από τη δημιουργία ανθρώπων ολοκληρωμένων Ανθρώπων, που θα διαθέτουν και γνώσεις και επιστημονική επάρκεια, αλλά και ψυχική ομορφιά και εσωτερική αυτοκυριαρχία και ακεραιότητα και βίωση της αληθινής αρετής και υγιή προσωπικότητα και καλλιέργεια του πνεύματος της πραγματικής ελευθερίας και όχι της ασυδοσίας και βίωση των εννοιών της αξιοκρατίας, της ανθρωπιάς, της δικαιοσύνης, του αλληλοσεβασμού και της αυτογνωσίας.

Όχι σ' αυτό, που αρέσκονται κάποιοι για τα παιδιά, αλλά ναι σ' αυτό, που πρέπει να γίνουν τα παιδιά, για να ευτυχήσουν, για να προκόψουν και να ευδοκιμήσουν σαν σωστοί άνθρωποι και όχι σαν υπάνθρωποι.

π. Ηλίας Μάκος
protothema.gr

Όχι άλλος φόβος! Η θετική ψυχολογία ως αντίδοτο στον COVID-19

Έχουμε πίστη στον εαυτό μας, συνεχίζουμε να είμαστε ικανοί και δυνατοί ως άνθρωποι κι εφόσον έχουμε ήδη καταφέρει σημαντικά πράγματα, στο μέλλον πολύ πιθανόν να καταφέρουμε ακόμη περισσότερα.

Η εμφάνιση κι εξάπλωση του ιού SARS-CoV2, είχε σαν αποτέλεσμα το χαρακτηρισμό από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας της λοίμωξης που προκαλείται από αυτόν (COVID-19), ως πανδημία. Ένα αρκετά μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού είναι σε καραντίνα στο σπίτι του, με περιορισμό μετακινήσεων. Τα συναισθήματα που κυριαρχούν είναι η αβεβαιότητα, ο φόβος για το άγνωστο και το άγχος, η αβοηθησία, η απελπισία και ενδεχομένως η άρνηση.

Οι αρνητικές συμπεριφορές που εμφανίζονται είναι ο στιγματισμός, το υπέρμετρο άγχος, η αποφυγή και η φτωχή ψυχοκοινωνική προσαρμογή. Οι άνθρωποι συνήθως τείνουν να ανησυχούν για τους νέους κινδύνους περισσότερο από τους γνωστούς, υπάρχει έντονος ο φόβος μετάδοσης και διάδοσης της νόσου.

Ο φόβος είναι ένα βασικό συναίσθημα του ανθρώπου που εκλύεται από τη συνειδητοποίηση ενός πραγματικού ή μη υπαρκτού κινδύνου ή απειλής. Είναι ένας μηχανισμός που λειτουργεί προστατευτικά, δηλαδή μια φυσιολογική αμυντική αντίδραση του οργανισμού χωρίς να υπάρχει συνειδητή σκέψη.

---

---

Πως μπορούμε να νικήσουμε το φόβο και να ενδυναμώσουμε τα θετικά συναισθήματα

Η θετική ψυχολογία με πρωτοπόρο τον Martin Seligman (1998), εστιάζει στη θετική, προσαρμοστική, δημιουργική και συναισθηματική πλευρά της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Η θετική ψυχολογία σου παρέχει το λόγο για τον οποίο αξίζει να ζει κανείς.
Τα θετικά συναισθήματα θεωρούνται ΑΝΤΙΔΟΤΟ των επιπτώσεων των αρνητικών συναισθημάτων. Συντελούν στη διεύρυνση του ρεπερτορίου σκέψης – δράσης, ενώ η Fredrickson αναφέρει ότι βοηθούν στο να βρίσκουμε εναλλακτικούς τρόπους ως προς την αντιμετώπιση των δυσκολιών. Επιπλέον, ενισχύουν τη διεύρυνση της μάθησης, μειώνουν το άγχος και αναπτύσσουν την απόκτηση μεγαλύτερης ψυχικής ανθεκτικότητας.
Θετικές έννοιες

• Ευτυχία είναι η ψυχική ικανοποίηση του ανθρώπου, η οποία πηγάζει από την εκπλήρωση των επιθυμιών και των στόχων του. Δεν υπάρχει μόνιμη ευτυχία, υπάρχουν μόνο στιγμές ευτυχίας. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν ευτυχία ταυτόσημη με την υλική ευμάρεια, όμως διαψεύδονται από την ίδια τη ζωή.
• Ευγνωμοσύνη είναι το συναίσθημα που βιώνουμε τη στιγμή που εκτιμάμε κάτι που λαμβάνουμε, είτε είναι απτό είτε όχι. Η ευγνωμοσύνη συγκαταλέγεται ως ένα από τα δέκα πιο σημαντικά θετικά συναισθήματα που βιώνουμε.
• Οι δυνάμεις, μπορούν να οριστούν ως «μια προϋπάρχουσα ικανότητα για έναν συγκεκριμένο τρόπο συμπεριφοράς, σκέψης ή συναίσθημα που είναι αυθεντικό και ενεργοποιώντας τον άνθρωπο επιτρέπει τη βέλτιστη λειτουργία, ανάπτυξη και απόδοση» (Linley, 2008, σελ. 9). Διακρίνονται από άλλα είδη δυνατοτήτων, όπως δεξιότητες ή ταλέντα. Ενώ οι δυνάμεις θεωρούνται φυσικές για ένα άτομο, οι δεξιότητες μαθαίνονται μέσω της κατάρτισης ή της εμπειρίας.
• Η νοσταλγία ανήκει στα αντιφατικά συναισθήματα που πολύ πρόσφατα άρχισε να μελετάται και φαίνεται ότι μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη ζωή μας. Νοσταλγούμε ευτυχισμένες στιγμές και βιώνουμε ευχάριστα συναισθήματα.
• Ανθεκτικότητα. Η ψυχική ανθεκτικότητα αναφέρεται σε μια δυναμική διαδικασία η οποία ενέχει τη θετική προσαρμογή στο πλαίσιο σημαντικών αντιξοοτήτων (Luthar, 2000).
• Αισιοδοξία είναι η τάση που μπορεί να έχει κάποιος να βλέπει τον κόσμο ως ένα θετικό μέρος και να προσδοκά ότι όλα θα πάνε καλά στη ζωή, έχει μια «θετική» προοπτική και μετατρέπει τα εμπόδια, τις απογοητεύσεις και τις αποτυχίες, σε ελπίδα.
• Ελπίδα. Αν δεν υπήρχε η ελπίδα μπορεί να μην είχε υπάρξει ο άνθρωπος. Η ελπίδα βιώνεται σε πλαίσια απειλητικά, γεμάτα προκλήσεις και αβεβαιότητα. Ωθεί τον άνθρωπο να αναζητήσει τις ικανότητές και την δημιουργικότητά του, προκειμένου να οργανώσει και να εκτελέσει τρόπους διαχείρισης της πρόκλησης που αντιμετωπίζει.
• Χαρά. Προέρχεται από γεγονότα που θεωρούνται ως επιτεύγματα σε προσωπικό επίπεδο και την επίτευξη κάποιου στόχου και συντελεί στην ανάπτυξη σωματικών, ψυχολογικών και κοινωνικών δεξιοτήτων

Τι μπορούμε να κάνουμε για την καταπολέμηση των αρνητικών συναισθημάτων.

Σκεφτόμαστε 1 θετικό πράγμα κάθε μέρα. Αυτό μπορεί να είναι 1 σκηνή από τη ζωή μας, η οποία μας έκανε να νιώθουμε χαρά και ευτυχία ή κάτι που μας φέρνει αισιοδοξία και ελπίδα για το μέλλον σε προσωπικό επίπεδο.
Εστιάζουμε στις ανθρώπινες σχέσεις και στην ανάπτυξη τους, από απόσταση. Μπορεί να είμαστε σε καραντίνα αλλά υπάρχει η τεχνολογία, η οποία μπορεί να μας βοηθήσει στη παρούσα φάση.
Βάζουμε ένα μικρό καθημερινό στόχο να κάνουμε ένα “δώρο” σε κάποιον όχι απαραίτητα σε οικονομικό επίπεδο, αλλά σε ψυχολογικό επίπεδο όπως ένα χαμόγελο, ένας καλός λόγος, και να αφιερώσουμε λίγο από το χρόνο μας σε κάποιον συνάνθρωπο μας.

---

---

Κάνουμε μικρά βήματα, με ένα πράγμα τη φορά. Σκεφτόμαστε το παρόν και τη σημερινή μέρα. Με το αύριο θα ασχοληθούμε όταν αυτό έρθει.

Αγαπάμε τον εαυτό μας, ενισχύουμε την αυτοπεποίθηση μας, με απολογισμό των θετικών πραγμάτων που έχουμε καταφέρει ως τώρα. Φροντίζουμε τον εαυτό μας για να μπορούμε να φροντίσουμε και τους αγαπημένους μας.

Βοηθάμε όπου και όπως μπορούμε το συνάνθρωπο μας, που μπορεί να έχει ανάγκη, στα πλαίσια των δυνατοτήτων μας. Η βοήθεια αυτή μπορεί να είναι μια απλή πράξη όπως το να σηκώσουμε το τηλέφωνο μας και να τον ρωτήσουμε αν είναι καλά.

Χαμογελάμε όσο περισσότερο μπορούμε, όχι γιατί χαιρόμαστε με την υπάρχουσα κατάσταση αλλά γιατί το χαμόγελο είναι δύναμη.
Έχουμε πίστη στον εαυτό μας, συνεχίζουμε να είμαστε ικανοί και δυνατοί ως άνθρωποι κι εφόσον έχουμε ήδη καταφέρει σημαντικά πράγματα, στο μέλλον πολύ πιθανόν να καταφέρουμε ακόμη περισσότερα.

Είναι σημαντικό να εκφράζουμε τα συναισθήματα μας, είτε θετικά είτε αρνητικά.

Στην περίπτωση που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε το αρνητικό φορτίο των συναισθημάτων μας, καλό είναι να απευθυνθούμε στους ψυχολόγους, πολλοί από τους οποίους παρέχουν μειωμένου κόστους ή ακόμα και δωρεάν συνεδρίες.

---

Βιβλιογραφία

• Fredrickson B. (2001). The Role of Positive Emotions in Positive Psychology/ The Broaden-and-Build Theory of Positive Emotions. Am Psychol., 56(3), 218–226.
• Linley, A. (2008). Average to A: Realising strengths in yourself and others. Coventry: CAPP.
• Luthar, S.; et al. (2000). “The Construct of Resilience: A Critical Evaluation and Guidelines for Future Work”. Child Development 71 (3): 543–562.
• Seligman, M. E. P. (1998). Learned optimism. New York: Pocket Books.

Δρ. Καλλιόπη Μέγαρη Κλινική Νευροψυχολόγος - Σύμβουλος Ψυχολόγος

psychologynow.gr

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Σομαλία: Θέλουν να νομιμοποιήσουν το γάμο με ανήλικα κορίτσια από την ηλικία των εννέα ετών

Φαίνεται απίστευτο, αλλά είναι αληθινό: Το Κοινοβούλιο της Σομαλίας συζητεί σχέδιο νόμου, με το οποίο ουσιαστικά νομιμοποιούνται οι γάμοι με ανήλικα κορίτσια. Χωρίς αποτέλεσμα οι διαμαρτυρίες πολλών γυναικών.

Η Χαφσά είχε παντρευτεί στα 13 της χρόνια. Ο πατέρας της την παρέδωσε στον ενδιαφερόμενο γαμπρό, πολύ μεγαλύτερης ηλικίας, ο οποίος κατέβαλε το ισόποσο των 100 ευρώ για να την "αποκτήσει". Για δύο ολόκληρα χρόνια η Χαφσά πέρασε τα πάνδεινα, υπέστη βιασμούς και ξυλοδαρμούς. Τελικά κατάφερε να πείσει, μαζί με τη μητέρα της, τον γαμπρό να ακυρώσει τον γάμο και να την αφήσει ελεύθερη.
 
Όλα αυτά αποτελούν σύνηθες φαινόμενο στη Σομαλία, όπου ένα στα τρία κορίτσια παντρεύεται πριν τα 18, πολλές φορές στα 12 ή 13 του χρόνια. Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε νομικό πλαίσιο για τους γάμους με ανήλικα κορίτσια. Τώρα το Κοινοβούλιο της χώρας συζητεί σχέδιο νόμου, το οποίο, με τη συγκατάθεση των γονέων, ουσιαστικά νομιμοποιεί αυτούς τους γάμους και μάλιστα από την ηλικία των ... εννέα ετών όπως αναφέρει στο ρεπορτάζ της η DW.
Ο Αμπντιραχμάν Χασάν Ομάρ, δικηγόρος στην πρωτεύουσα Μογκαντίσου, είναι υπέρ του νέου νόμου, γιατί όπως υποστηρίζει "όταν το κορίτσι είναι τόσο μικρό, εκκρίνει όλο και περισσότερες ορμόνες και μπορεί να έχει ερωτική ζωή. Η θρησκεία μας επιτρέπει τον γάμο στις αρχές της εφηβείας".
 
Ύψιστη αποστολή η τεκνοποίηση
Παρόμοια συζήτηση, για το αν και σε ποια ηλικία, μπορούν να παντρευτεί ένα ανήλικο κορίτσι, γίνεται και σε άλλες μουσουλμανικές χώρες. Για τον Αμπντιραχμάν Χασάν Ομάρ η κύρια αποστολή της γυναίκας είναι να κάνει πολλά παιδιά, αρχίζοντας από μικρή ηλικία. Από κει και πέρα, λέει ο Σομαλός δικηγόρος "σε μερικές μουσουλμανικές χώρες θεωρείσαι ενήλικος στα 15, στις ευρωπαϊκές χώρες στα 18, σε κάποιες ανατολικές χώρες στα 21. Δεν υπάρχει προκαθορισμένη ηλικία γι αυτό, κάθε χώρα πρέπει να το αποφασίζει με βάση τον πολιτισμό της και τη θρησκεία της..."
 
Οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών εκφράζουν την οργή τους για το σχέδιο νόμου. Πρόσφατα κατέθεσαν στο Κοινοβούλιο της Σομαλίας τη δική τους αντιπρόταση, που απαγορεύει την κακοποίηση και τους βιασμούς, καθώς και τους γάμους ανηλίκων. Οι βουλευτές δεν δέχθηκαν ούτε καν να συζητήσουν για όλα αυτά. Η Ντουνίγιο Μουχαμέντ Αλί, ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών στη Σομαλία, είναι αγανακτισμένη: "Αγνόησαν την πρότασή μας, την πέταξαν στα σκουπίδια", λέει. "Εδώ μιλάμε για βιασμούς, για γάμους ανηλίκων. Θα έπρεπε να προβλέπονται σκληρές ποινές για τους δράστες..."
 
Τα καλά και συμφέροντα των βουλευτών
Τα Ηνωμένα Έθνη εξέφρασαν τη στήριξή τους στις προτάσεις που κατέθεσαν οι οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών, αλλά ούτε αυτό ήταν αρκετό για να πειστούν οι Σομαλοί βουλευτές. Η Ντουνίγιο Μουχαμέντ Αλί λέει ότι γνωρίζει τον πραγματικό λόγο της απόρριψης: "Ξέρουμε βουλευτές που θέλουν κι εκείνοι να παντρευτούν ανήλικα κορίτσια. Μπορώ να σας κατονομάσω πολλούς, που ήδη το έχουν κάνει αυτό. Υπάρχουν οικογένειες πάμφτωχες, που δίνουν τα κορίτσια τους σε αυτούς της γηραιούς κυρίους..."
 
Η Σομαλία θεωρείται μία από τις δέκα πιο φτωχές χώρες σε όλον τον κόσμο. Επί τριάντα χρόνια σπαράσσεται από έναν ανελέητο εμφύλιο πόλεμο. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού αγωνίζεται καθημερινά για ένα πιάτο φαγητό. Για τις γυναίκες και για τα ανήλικα κορίτσια, η κατάσταση είναι ακόμη πιο απάνθρωπη. "Στους προσφυγικούς καταυλισμούς τα κορίτσια κινδυνεύουν", λέει η Ντουνίγιο Μουχαμέντ Αλί. "Οι γονείς τους σκέφτονται ότι θα είναι πιο προστατευμένα αν παντρευτούν σε μικρή ηλικία, κάποιοι αναγκάζονται να τα δώσουν και για να γλυτώσουν από τη φτώχεια".
 
Η Σαντία Αλί Χατζί είναι μόλις 13 χρονών. Πηγαίνει σχολείο στο Μογκαντίσου και ονειρεύεται να ασχοληθεί με την πολιτική. Λέει ότι θέλει να τελειώσει το σχολείο, να φτιάξει πρώτα τη ζωή της και μετά να παντρευτεί. Φοβάται όμως ότι οι γονείς της αρχίζουν να ψάχνουν από τώρα γαμπρό μεγαλύτερης ηλικίας. "Πρέπει να υπακούς τους γονείς σου", λέει η μικρή Σαντία. "Οι δικοί μου γονείς σίγουρα θα χαρούν για τα χρήματα που θα πάρουν, αν με παντρέψουν. Και ο άντρας θα νομίζει πως, αφού έχει πληρώσει, μπορεί να κάνει ό,τι θέλει..."
 
News247.gr.
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Το παιδί ως διαμεσολαβητής της διαμάχης: Μια δυσλειτουργική συμμαχία

Οι οικογενειακές συγκρούσεις είναι μια αγχωτική κατάσταση  με σημαντικές συνέπειες για τα παιδιά. Στην πραγματικότητα, είναι πλέον γεγονός ότι η παρατεταμένη έκθεση σε ορισμένες μορφές σύγκρουσης αυξάνει την πιθανότητα ψυχολογικών και ψυχοσωματικών προβλημάτων.

---

Πόσοι καυγάδες είναι αρκετοί;
Σύμφωνα με τη συστημική θεωρία, η οικογένεια αποτελεί ένα ζωντανό σύστημα που καλείται να διατηρήσει τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στα μέλη της αλληλεπιδρώντας παράλληλα με το το περιβάλλον. Από τη δεκαετία του 1980, μια σειρά μελετών έδειξε κάποια χαρακτηριστικά της σύγκρουσης που την καθιστούν ιδιαίτερα επιζήμια για την ψυχολογική ευημερία των παιδιών.
Οι απαιτήσεις της καθημερινότητας, η κούραση και οι υποχρεώσεις μπορεί να επηρεάσουν την συμπεριφορά των μελών της δημιουργώντας συγκρούσεις. Η αλήθεια είναι πως, όλες οι οικογένειες τσακώνονται η έστω διαφωνούν.
Σε ποιες περιπτώσεις όμως η σύγκρουση αποτελεί πραγματικό πρόβλημα;

Οι διαστάσεις της σύγκρουσης

Οι διαστάσεις της σύγκρουσης είναι τέσσερις: συχνότητα, ένταση, περιεχόμενο και επίλυση. Αντιπροσωπεύουν τις διαφορετικές αποχρώσεις που μπορεί να λάβει η σύγκρουση. Οι μελέτες που έγιναν έδειξαν πως αυτές οι διαστάσεις λειτουργούν ως προπομπός των συνεπειών που παρατηρούνται στα παιδιά.
Αλλά αν, όπως γνωρίζουμε, υπάρχει σχέση μεταξύ σύγκρουσης (πρόβλεψης) και προσαρμογής των παιδιών (αποτέλεσμα) , είναι ενδιαφέρον να ρωτήσουμε: ποιοι είναι οι μηχανισμοί και οι διαδικασίες που εξηγούν αυτή τη σχέση; Ποιές είναι δηλαδή, οι μεταβλητές που μεσολαβούν ή μετριάζουν αυτή τη σχέση; Οι πιο πρόσφατες μελέτες έχουν προσπαθήσει να αναλύσουν τις συνθήκες για τις οποίες η σύγκρουση γίνεται επιβλαβής για τα παιδιά, όχι μόνο να τεκμηριώνουν την ύπαρξη συσχετιστικών δεσμών μεταξύ σύγκρουσης και προσαρμογής, αλλά να προσπαθούν να κατανοήσουν το νόημα που πρόκειται να αποτελέσει η ίδια η σύγκρουση για τα παιδιά.
Η θεωρία της συναισθηματικής μεταφοράς (Spillover) υποδεικνύει πως η σύγκρουση μπορεί να γίνει επιζήμια για τα παιδιά, ακόμη και όταν αυτά δεν είναι άμεσα εκτεθειμένα σε αυτά. Η υπόθεση στην πραγματικότητα εξηγεί πώς το συναισθηματικό κλίμα που δημιουργείται σε ένα δεδομένο οικογενειακό υποσύστημα (π.χ. ζευγάρι) μπορεί να «μετακινηθεί» σε ένα άλλο υποσύστημα, για παράδειγμα στη δυάδα παιδί-φροντιστής. Με άλλα λόγια, η σύγκρουση γίνεται επιβλαβής για τα παιδιά όταν επηρεάζει τις γονεϊκές δεξιότητες του ζευγαριού.

Συχνότητα

Μακροχρόνιες μελέτες έδειξαν ότι οι επαναλαμβανόμενες, συχνές και χρόνιες συγκρούσεις, σε αντίθεση με τις προσωρινές και οξείες διαφωνίες, δημιουργούν άγχος, ταραχή και υπερδιέγερση, η οποία εκδηλώνεται ιδιαίτερα όταν τα παιδιά εκτίθενται μακροπρόθεσμα σε περαιτέρω συγκρούσεις. Έχει αποδειχθεί ότι τα παιδιά δεν «συνηθίζουν» στη σύγκρουση, όπως θα ήταν αναμενόμενο, αλλά με τον καιρό γίνονται όλο και πιο ευάλωτα σε αυτή, εμφανίζοντας συμπτώματα ανάλογα με την ηλικία, και υιοθετώντας ολο και περισσότερο δυσλειτουργικούς μηχανισμούς προσαρμογής.

Ένταση

Μπορούμε να σκεφτούμε ότι οι συγκρούσεις και οι διαφωνίες μεταξύ γονέων όσον αφορά την ένταση μπορούν να τοποθετηθούν σε ένα ευρύ φάσμα, στην μια άκρη του οποίου  είναι οι ήρεμες και ισορροπημένες συζητήσεις που συχνά διαχειρίζονται αποτελεσματικά και αποφασιστικά οι γονείς και στο αντίθετο άκρο είναι οι ακραίες μορφές συγκρούσεων που χαρακτηρίζονται από λεκτική και σωματική βία.
Ωστόσο, πρέπει να θυμόμαστε ότι οι συγκρούσεις μεταξύ των γονέων μπορούν επίσης να χαρακτηρίζονται από μορφές εχθρότητας, ανταγωνισμού και δυσαρέσκειας που μεταφράζονται σε ψυχρότητα και απόσταση. Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα προσεκτικά και λαμβάνουν σήματα λεκτικής και μη λεκτικής επικοινωνίας.

Περιεχόμενο

Μεγάλη προσοχή έχει δωθεί στο περιεχόμενο της σύγκρουσης. Οι μελέτες δείχνουν ότι οι συγκρούσεις που αφορούν ζητήματα που σχετίζονται με την οικογενειακή διαχείριση, όπως για παράδειγμα η διαχείριση οικονομικών ή τα ζητήματα που αφορούν αποκλειστικά το ζευγάρι δεν έχουν αρνητικές συνέπειες για τα παιδιά. Αντιθέτως οι συγκρούσεις και οι σχετικές συζητήσεις σχετικά με τη συμπεριφορά, τη φροντίδα και την εκπαίδευση των παιδιών (child related) είναι πιο επικίνδυνες για τα παιδιά, επειδή τους δημιουργεί  την πεποίθηση ότι είναι η «αιτία» της σύγκρουσης, ευνοώντας τις εμπειρίες και τα συναισθήματα της κατάθλιψης, του άγχους, του φόβου, της ενοχής, της ντροπής και πάνω απ' όλα το αίσθημα ότι είναι σε θέση να επιλύσουν τα ίδια τη σύγκρουση, συμμετέχοντας σε γονικές διαφορές.

Επίλυση

Η τελευταία και, για ορισμένους συγγραφείς, η πιο σημαντική διάσταση είναι εκείνη που σχετίζεται με την επίλυση της σύγκρουσης. Στην περίπτωση που οι γονείς έχουν μεθόδους και τακτικές επίλυσης, λειτουργούν ως ένα θετικό μοντέλο συμπεριφοράς που παράγει μια σειρά θετικών αποτελεσμάτων στα παιδιά. Παρατηρώντας τους γονείς που συζητούν και επιλύουν εποικοδομητικά τις διαφορές τους βοηθά τα παιδιά να μάθουν στρατηγικές problem solving και να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη τους στην σταθερότητα των δεσμών. Αντίθετα, όταν η επίλυση λείπει, τα παιδιά αναπτύσσουν υψηλά επίπεδα δυσφορίας, φόβου, οργής και αντίληψης του συμβάντος ως αρνητικού και επικίνδυνου.
Με τη σειρά της, η αντίληψη αυτής της επικινδυνότητας, δημιουργεί ευερεθιστότητα και υπερδιέγερση στο παιδί, επηρεάζοντας το συναίσθημα και τη συμπεριφορά του.
Συνοπτικά, οι αντιδράσεις των παιδιών στις συγκρούσεις ποικίλλουν ανάλογα με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και τις διαστάσεις της ίδιας της σύγκρουσης. Τα παιδιά θα βιώσουν πιο αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις όταν η σύγκρουση μεταξύ των γονέων είναι χρόνια, έντονη, ανεπίλυτη και επικεντρωμένη στη θεματολογία που αφορά στο παιδί.
Ο Grych και ο Fincham (1990, 1993), με βάση το γνωσιακό-κοινωνικό μοντέλο υπογραμμίζουν πώς κατά την διάρκεια της σύγκρουσης, οι γνωστικές αντιλήψεις και τα συναισθήματα των παιδιών δρουν αλληλοεξαρτώμενα (οι αντιλήψεις των παιδιών και οι ερμηνείες των συγκρούσεων διαμορφώνουν τις αρχικές συναισθηματικές σχέσεις τους). Όταν το παιδί είναι μάρτυρας της σύγκρουσης μεταξύ των γονέων, ενεργοποιείται μια διαδικασία, η οποία το ωθεί να θέτει ερωτήματα όπως:
Τι συμβαίνει; Γιατί συνέβη αυτό; Τι μπορώ να κάνω γι 'αυτό;
Η εκτίμηση του παιδιού για τη συγκρουσιακή κατάσταση λαμβάνει χώρα σε δύο ξεχωριστούς αλλά συνδεδεμένους χρόνους: τη διαδικασία πρωτογενούς και δευτερογενούς επεξεργασίας.

Πρωτογενής επεξεργασία

Το παιδί προσπαθεί κατά τη διάρκεια της διαμάχης να αποκτήσει πληροφορίες σχετικά με το βαθμό  επικινδυνότητας της κατάστασης.
Από τους πρώτους μήνες της ζωής είναι σε θέση να πραγματοποιήσει αυτή τη διαδικασία, όσον αφορά την μη-λεκτική επικοινωνία (εκφράσεις του προσώπου, τον τόνο της φωνής κλπ, στάσεις).
Τα παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας είναι συνήθως περισσότερο αντιδραστικά από συναισθηματική άποψη, και μπορεί να έχουν ακόμα και  εκδηλώσεις οργής απέναντι στους γονείς. Σε μεγαλύτερη ηλικία, είναι σε θέση να διακρίνουν ακόμη και τις πιο λεπτές και λιγότερο σαφείς μορφές σύγκρουσης.
Όταν η συναισθηματική αξιολόγηση της κατάστασης παράγει στο παιδί μια πολύ ισχυρή συγκίνηση, η πρωτογενής επεξεργασία μπορεί να είναι αρκετή για να πυροδοτήσει αντιδράσεις όπως κλάμα, κραυγές, τρέξιμο, πάγωμα μπροστά στους γονείς που καυγαδίζουν. 
Αυτό παρεμβαίνει στην επακόλουθη επεξεργασία, ευνοώντας ερμηνευτικές διαστρεβλώσεις. Εάν η πρωτογενής επεξεργασία είναι αρνητική, αλλά ανεκτή, τότε το παιδί προβαίνει σε μια δευτερογενή επεξεργασία της κατάστασης.

Δευτερογενής επεξεργασία

Ο στόχος του παιδιού σε αυτή τη φάση είναι να αντλήσει περισσότερες πληροφορίες για να κατανοήσει τα γεγονότα και να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Η προσοχή είναι πολύ εστιασμένη και, ακόμη και αν προφανώς αποσπαστεί, αρχίζει να παρατηρεί και να ελέγχει τους γονείς, αντιλαμβανόμενος τα λεκτικά και μη λεκτικά μηνύματά τους για να κατανοήσει τα κίνητρα που οδηγούν στην παραγωγή της σύγκρουσης ή της μονιμότητάς της. Για να απαντήσει στην ερώτηση "γιατί συνέβη αυτό;", το παιδί χρησιμοποιεί μια αιτιώδη κατανομή (ο λόγος που αποτελεί τη βάση της σύγκρουσης) και ταυτόχρονα κατανομή της ευθύνης (ποιος είναι κυρίως υπεύθυνος γι 'αυτήν).
Η αναζήτηση της αιτίας των γεγονότων αποτελεί έναν ψυχολογικό μηχανισμό κλειδί, καθώς επιτρέπει στο παιδί να "αντέξει" την αίσθηση της αδυναμίας του και αποτελεί μηχανισμό πρόβλεψης για την εξέλιξη των καταστάσεων.
Στην κατανομή αιτιών  το παιδί προσπαθεί να διαπιστώσει εάν το γεγονός οφείλεται στον εαυτό του, σε άλλους ή σε εξωτερικές περιστάσεις. Σε αυτή την επεξεργασία, τα παιδιά προσχολικής ηλικίας έχουν μια συγκεκριμένη γνωστική δυσκολία επειδή δεν μπορούν να φανταστούν ότι τα προηγούμενα γεγονότα συνδέονται με τα παρόντα. Σε αυτό το στάδιο ανάπτυξης, είναι συνεπώς πιο πιθανό να αποδίδουν στα ίδια την αιτία της σύγκρουσης μεταξύ των γονέων. Η κατανομή αρνητικών συμβάντων σε εσωτερικούς, σταθερούς και καθολικούς παράγοντες αυξάνει τον αντίκτυπό τους στο παιδί. Ένα παιδί που αναγνωρίζει τον εαυτό του ως αιτία της γονικής σύγκρουσης θα βιώσει περισσότερα συναισθήματα  άγχους, ενοχής και ντροπής από ένα παιδί που αποδίδει την αιτία σε έναν ή και τους δύο γονείς ή σε εξωτερικές περιστάσεις.
Όσο για την απόδοση της ευθύνης, η αντίληψη των παιδιών βασίζεται σε κριτήρια που εξαρτώνται από το επίπεδο της ανάπτυξης της ηθικής λογικής ανάλογα με την ηλικία τους και την εμπειρία του τη δεδομένη χρονική στιγμή από προηγούμενες συγκρούσεις στο σπίτι.  Αν ένας από τους γονείς εκδηλώνει καταθλιπτικές συμπεριφορές, ως αποτέλεσμα των εντάσεων  και ο άλλος έχει μια πιο επιθετική στάση, είναι πιθανό ότι το παιδί, που δεν εξετάζει το περιεχόμενο της σύγκρουσης να θεωρήσει ότι το “θύμα” είναι ο γονέας που υποφέρει με τον πιο φανερό τρόπο. Αυτή η απόδοση ευνοεί κάποιες δυσλειτουργικές ¨συμμαχίες” μεταξύ γονέα- παιδιού, κατά τις οποίες καλείται να “προστατεύσει” κατά κάποιο τρόπο τον γονιό που θεωρεί οτι είναι ο πιο αδύναμος.
Σε αυτό το σημείο πρέπει να εξεταστεί ο ρόλος της ποιότητας της σχέσης μεταξύ του παιδιού και του κάθε γονέα και ο διαφορετικός τρόπος που επέλεξε ο τελευταίος να παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη σύγκρουση στο παιδί. Έχουμε πει ότι το παιδί ψάχνει για σήματα και ως εκ τούτου θα είναι ιδιαίτερα δεκτικό στα άμεσα μηνύματα που ο γονέας θα εκπέμψει.  Στην πραγματικότητα, είναι σε θέση να αξιολογήσει τις πληροφορίες ανάλογα με το είδος της συναισθηματικής σχέσης μεταξύ του ίδιου και του κάθε γονέα.
Τα μικρότερα παιδιά, που συχνά εκτελούν ερμηνευτικές στρεβλώσεις, μπορεί να έχουν την προσδοκία να είναι σε θέση να επέμβουν με επιτυχία και, επομένως, να βιώσουν μια πιο σημαντική απογοήτευση όταν αντιληφθούν την αναποτελεσματικότητά τους. Τα μεγαλύτερα παιδιά, από την άλλη πλευρά, επεξεργάζονται τις πιθανότητες αντιμετώπισης της κατάστασης με πιο ρεαλιστικό τρόπο και έχουν περισσότερες δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων. Σε κάθε περίπτωση όμως, η μακροχρόνια σύγκρουση μπορεί να οδηγήσει στην αίσθηση αποτυχίας και ως εκ τούτου στην αντίληψη ότι τα ίδια τα παιδιά είναι  θύματα μιας κατάστασης για την οποία δεν μπορούν να κάνουν τίποτα.
Συνοπτικά, τα παιδιά που αξιολογούν τη σύγκρουση ως επικίνδυνη για τη δική τους ευημερία και για τη λειτουργία της οικογένειας, που καλλιεργούν την πεποίθηση ότι τα ίδια είναι η αιτία της σύγκρουσης και αισθάνονται ότι δεν μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά (χαμηλή αποτελεσματικότητα αντιμετώπισης), κινδυνεύουν περισσότερο να αναπτύξουν δυσλειτουργικές συμπεριφορές και συμπτώματα.
Οι οικογενειακές συγκρούσεις είναι μια αγχωτική κατάσταση  με σημαντικές συνέπειες για τα παιδιά. Στην πραγματικότητα, είναι πλέον γεγονός ότι η παρατεταμένη έκθεση σε ορισμένες μορφές σύγκρουσης αυξάνει την πιθανότητα ψυχολογικών και ψυχοσωματικών προβλημάτων.

Το μοντέλο της συναισθηματικής ασφάλειας (Davies and Cummings 1994)

Οι συγγραφείς, υποστηρίζουν πως οι διεργασίες αξιολόγησης των συγκρούσεων δεν έχουν μόνο γνωσιακό χαρακτήρα από την, αλλά, όπως οι ίδιοι υποστηρίζουν, η επεξεργασία έχει και συναισθηματικό χαρακτήρα.
Η υπόθεση της συναισθηματικής ασφάλειας τονίζει το ρόλο των συναισθηματικών αντιδράσεων στις συγκρούσεις, επισημαίνοντας πώς οι χρόνιες και καταστρεπτικές διαφωνίες γονέων κάνουν τα παιδιά συναισθηματικά ανασφαλή και γι 'αυτό το λόγο ευάλωτα στην εμφάνιση ψυχολογικών προβλημάτων. Σε αυτό το μοντέλο, η συναισθηματική ανασφάλεια, δεν έχει την ίδια έννοια με αυτή του δεσμού (attachment), καθώς προέρχεται από τις αντιλήψεις και την αναπαράσταση της σχέσης των γονιών, την οποία το παιδί δημιουργεί προοδευτικά. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, ένα παιδί μπορεί να «αισθάνεται συναισθηματική αβεβαιότητα και ανασφάλεια σχετικά με την ποιότητα της συναισθηματικής σχέσης μεταξύ των γονέων του, αλλά συναισθηματικά ασφαλής όσον αφορά τον δεσμό ή το αντίστροφο».
Ένας δεσμός ασφαλούς προσκόλλησης με τον φροντιστή μπορεί συνεπώς να συνυπάρχει με μια συναισθηματική ανασφάλεια που συνδέεται, για παράδειγμα, με την αντίληψη ότι η φύση της σχέσης ζευγαριών είναι ασταθής, επισφαλής και προβληματική. Σε αντίθεση με την προσκόλληση η οποία έχει δυαδικό χαρακτήρα, το αίσθημα συναισθηματικής ασφάλειας αναφέρεται στην τριαδική σχέση παιδιού και γονέων και σχετίζεται με τις εμπειρίες των παιδιών όσον αφορά την ποιότητα της σχέσης μεταξύ των δύο γονέων. Η έννοια της συναισθηματικής ασφάλειας συνεπάγεται την συνειδητοποίηση ότι οι σχέσεις εντός της οικογένειας είναι σταθερές και θετικές, ακόμη και εν όψει των καθημερινών στρεσογόνων παραγόντων και ότι οι γονείς παραμένουν ευαίσθητοι και υποστηρικτικοί ακόμη και σε στρεσογόνες συνθήκες.
Τα παιδιά που νιώθουν σιγουριά για τη σχέση μεταξύ των γονέων δεν αντιλαμβάνονται τις συγκρούσεις μεταξύ των γονέων ως απειλητικές για την ψυχολογική τους ευημερία, σε αντίθεση με εκείνα που αντιλαμβάνονται τη σύγκρουση ως απειλητική και με αρνητικές συναισθηματικές αντιδράσεις. Η συναισθηματική ανασφάλεια επηρεάζει επίσης την ικανότητα ρύθμισης των συναισθημάτων των παιδιών. Στην πραγματικότητα, η επανειλημμένη έκθεση σε συγκρούσεις υπονομεύει την ικανότητα των παιδιών να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους και αυτή η δυσκολία στη ρύθμιση των συναισθημάτων, με τη σειρά της, αυξάνει τον κίνδυνο προβλημάτων προσαρμογής.
Η συναισθηματική ανασφάλεια επηρεάζει της στρατηγικές αντιμετώπισης του παιδιού (coping strategies). Για παράδειγμα, τα παιδιά μπορούν να διακόψουν τις συγκρούσεις μεταξύ γονέων επιδεικνύοντας άσχημη συμπεριφορά, αποσπώντας την προσοχή των γονέων. Επιπλέον, πολλά παιδιά τείνουν να παρεμβαίνουν στη σύγκρουση ως διαμεσολαβητές ή διαιτητές. Οι πολλαπλές ή παρατεταμένες προσπάθειες παρέμβασης όπως η άμεση επίθεση και η αντιστροφή των ρόλων ή η αποφυγή μπορεί να πυροδοτήσουν μελλοντικές δυσκολίες. Στην πραγματικότητα, παρά το γεγονός οτι αντιδράσεις τέτοιου τύπου μπορεί να είναι προσαρμοστικές βραχυπρόθεσμα, μειώνοντας την προσωρινή ταλαιπωρία που αισθάνονται τα παιδιά, μακροπρόθεσμα έχουν επιπτώσεις ευνοώντας την άκαμπτη και δυσλειτουργική συμπεριφορά.

Τι εννοούμε δυσλειτουργική συμμαχία;

Παίρνοντας θέση στη σύγκρουση, όσον αφορά το ποιός γονιός είναι το “θύμα” και ποιός ο “θύτης”, μπορεί να παρατηρηθούν κάποιου είδους “συμμαχίες” μεταξύ γονέα και παιδιού, τα οποία πολλές φορές λειτουργούν σε συνειδητό, και άλλες φορές σε υποσυνείδητο επίπεδο.
Ο τριγωνισμός (ή τριγωνοποίηση) συνεπάγεται τη συμμετοχή ενός τρίτου ατόμου σε μια δυαδική σύγκρουση (Bowen, 1978, Minuchin, 1974). Ο τριγωνισμός συμβαίνει όταν η έντασης μεταξύ των συζύγων φτάνει σε τέτοιο βαθμό, ώστε να περιλαμβάνει τη συμμετοχή  ενός από τα παιδιά: αυτή η συμμαχία με τον πιο "ευάλωτο" γονιό στοχεύει στην δημιουργία μιας πιο σταθερής σχέσης.
Ο Minuchin, περιγράφει μερικά είδη δυσλειτουργικών τριγωνικών σχέσεων:

• Το επικίνδυνο τρίγωνο: Και οι δύο γονείς αναζητούν μια συμμαχία με το γιο τους, προκειμένου να σχηματίσουν έναν συνασπισμό εναντίον του άλλου γονέα. Αυτός ο τύπος τριγωνικότητας είναι πολύ αγχωτικός για το παιδί που εμπλέκεται, διότι συνεπάγεται έντονη εσωτερική σύγκρουση και πολλές φορές αντιφατικά συναισθήματα ( splitting) και προκαλεί δυσανάλογο άγχος και λήψη αποφάσεων απ’ ότι μπορεί να διαχειριστεί.
• Συμμαχία γονέα-παιδιού: Η γονική σύγκρουση είναι συνεχής και η συμμαχία μεταξύ ενός γονέα και παιδιού είναι σταθερή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το παιδί συχνά δρα προστατευτικά απέναντι στο γονέα που αισθάνεται ασθενέστερος, παίρνοντας τη θέση του σε μια παράδοξη αντιπαράθεση, αναλαμβάνοντας ουσιαστικά την θέση του ενήλικα. Σε αυτό το τρίγωνο τα διαγενετικά όρια είναι εντελώς αλλοιωμένα.

• Παθητική- επιθετική συμμαχία: Tο παιδί είναι ο αποδιοπομπαίος τράγος της κατάστασης, η συμπεριφορά του είναι κακή και καταστροφική, οι γονείς συμμαχούν με στόχο τον έλεγχο του παιδιού: η σχέση τους είναι συχνά χωρίς σύγκρουση, αλλά τα συμπεριφορικά συμπτώματα του παιδιού συχνά αντιπροσωπεύουν τις κρυμμένες ή ανεπίλυτες συγκρούσεις. Το παιδί είναι ο φορέας της παθογένειας της οικογένειας λαμβάνοντας το ρόλο του “δοχείου” της δυσλειτουργικότητας.
• Συμμαχία-μομφή: ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση, οι σύζυγοι κρύβουν τις διαφορές τους και αποκρύπτουν τη σύγκρουση εστιάζοντας και δρώντας υπερπροστατευτικά στο παιδί που ονομάζεται "ευαίσθητο". Είναι ένα τυπικό χαρακτηριστικό των οικογενειών στις οποίες οι διαταραχές εκφράζονται με ψυχοσωματικό τρόπο.

Οι τριγωνοποιήσεις, οι οποίες αντιμετωπίζονται θεραπευτικά με συστημική προσέγγιση (αποτριγωνοποίηση) ή συμβουλευτική, είναι επιβλαβείς για τα παιδιά γιατί:

• Τα παιδιά έχουν λιγότερες ευκαιρίες να αποφύγουν ή να αποσυρθούν από τις συζυγικές διαφωνίες
• Τα παιδιά μπορούν να γίνουν δυνητικοί στόχοι και να δεχτούν όλη τη γονική οργή
• Η τριγωνικότητα μπορεί να βλάψει τη σχέση με έναν ή και τους δύο γονείς
• Συνδέεται με έντονες εμπειρίες οι οποίες περιλαμβάνουν την αυτοεπίκριση και την αυτοκατηγορία

---

Βιβλιογραφία

• Zaccagnini & Zavattini (2005): Transizione alla genitorialità, conflitto coniugale e adattamento del bambino: le relazioni, i processi e le conseguenze, Psicologia Clinica dello Sviluppo, pp-29-68.
• Erikson,E. (1963).Childhood and society(2nd ed.). New York: Norton.
• Grych, J. H., & Fincham, F. D. (1990). Marital conflict and children’s adjustment:A cognitive-contextual framework. Psychological   Bulletin,    108(2),    267-290.
• Goldenberg, H. & Goldenberg, I. (2004). Family therapy: An overview. Belmont, CA: Thomson.
• Baker, A.  (2005).  The  long-term  effects  of  parental  alienation  on  adult  children:  a qualitative  research. The  American  Journal  of  Family  Therapy, 33(4),289-302
• Minuchin, S. (2000). Οικογένειες και οικογενειακή θεραπεία. Αθήνα:  Ελληνικά Γράμματα.
• Davies, P. T., & Cummings, E. M. (1994). Marital conflict and child adjustment: An emotional security    hypothesis. Psychological    Bulletin,    116(3),    387-411.
• Thomas, V. (2003). Experiential approaches to family therapy, In L.L. Hecker & J.L. Wetchler (Eds.), An introduction to marriage and family therapy, (pp.173-197). New York, NY: The Haworth Clinical Press.
• Grych, J. H., & Fincham, F. D. (1990). Marital conflict and children’s adjustment: A cognitive-contextual framework. Psychological    Bulletin,   108(2),    267-290.
• Minuchin, S. & Fishman, H.C., (1981), Family therapy techniques. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
• Bowen, M. (1996),  Τρίγωνα στην οικογένεια.  Αθήνα:  Ελληνικά Γράμματα.
• Bowen, M., 1966. The Use of Family Theory in Clinical Practice, Comprehensive Psychiatry, 7: 345-374.
• Napier, A. Y. (1995). Το ζευγάρι ο εύθραυστος δεσμός.  Αθήνα:  Ελληνικά Γράμματα.
• Bowen, M., 1971. Family Therapy and Family Group Therapy. In H. Kaplan and B. Sadok, (Eds), Comprehensive Group Psychotherapy, Baltimore, Williams and Wilkins: 384-421.
• Bowen, M., 1971a. Principles and Techniques of Multiple Family Therapy. In J. Bradt and C. Moynihan, (Eds), Systems Theory, [no publisher stated] Washington, DC.
• Bowen, M., 1972. On the Differentiation of Self. First published anonymously in J. Framo, (Ed.), Family Interaction: A Dialogue Between Family Researchers and Family Therapists, NY, Springer: 111-173.
• Bowen, M., 1975. Family Therapy After Twenty Years. In S. Arieti, (Ed.), American Handbook of Psychiatry, Vol 5, 2nd edn, NY, Basic Books.
• Bowen, M., 1978. Family Therapy in Clinical Practice, NY and London, Jason Aronson.

Μαργαρίτα Οικονομάκου Ψυχολόγος
psychologynow.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι