Τα Συμπτώματα του Θυμού/Μαθήματα ζωής για μας και τα παιδιά μας

Το “Περί Οργής” του Φιλόδημου αναφέρεται στο συναίσθημα του φόβου, του μένους, και της οργής.

Τα συμπτώματα του πάθους του θυμού είναι κοινά σε όλους. Έτσι δεν υπάρχει σύνεση και διάκριση ούτε σε νέους ούτε σε γέρους, όσον αφορά την σωματική έκφραση του θυμού τους.

Και αποκτούν μία διέγερση στο σώμα τους , από φούντωμα και πρήξιμο. Επίσης έχουν θυμωμένα ξεφυσήματα και σφοδρή επιθυμία για εκδίκηση.

Και έχουν αγωνία για εκδίκηση, αν φυσικά μπορέσουν να εκδικηθούν. Αυτή την εκδίκηση μας τα φανερώνουν οι φωνές των θυμωμένων, που άλλοτε εύχονται να ζωστούν με τα έντερα εκείνου που τους λύπησε και άλλοτε να τους τα φάνε ωμά τα σωθικά.

Το σώμα, καθώς είναι διεγερμένο, τους μεταδίδει ασταθείς κινήσεις.

Επιπλέον τους βλέπεις φουσκωμένους. Παρατηρείς μία διόγκωση των πλευρών τους, λόγω των πνευμόνων τους, από τις κραυγές και το λαχάνιασμα. Αυτό το λαχάνιασμα, που είναι χειρότερο από το λαχάνιασμα αυτών που έχουν τρέξει χίλια στάδια.

Ακόμα και ο σφυγμός της καρδιάς τους είναι πολύ παραπάνω από τους κανονικούς ανθρώπους. Με αποτέλεσμα να τους προκαλούνται τρέμουλο και άστατες κινήσεις των μελών του σώματος τους. Επιπλέον φέρνει ο θυμός και παραλύσεις τέτοιες, που συμβαίνουν και στους επιληπτικούς.

Έτσι ακριβώς συμβαίνει, και συνεχώς τα συμπτώματα αυτά τους ακολουθούν σε ολόκληρη την ζωή τους.

Και τον περισσότερο καιρό θλίβονται και εκτρέφουν την δυστυχία.

Και σε πολλούς απ’ αυτούς τους θυμωμένους αυτό το πάθος και όσα έπονται από το πάθος αυτό τους δημιουργείται ρήξεις πνευμόνων, πόνους στα πλευρά και πολλές άλλες παθήσεις που επιφέρουν τον θάνατο.

Και αυτό ο καθένας μπορεί να το ακούσει και να το μάθει στην γειτονιά του. Καί οι γιατροί μπορούν να το διαπιστώσουν. Καί οι κοντινοί τους που τους παρατηρούν.

Επιπλέον οδηγούνται και στην μελαγχολία. Πράγματι, πολλές φορές έχουν οι οργίλοι μαύρες καρδιές. Αλλά θα ήταν εύκολο να σταματήσουν όλα αυτά, αν είχαν μία μετρημένη ταραχή.

Ακόμα δεν είναι λίγες οι φορές που, και άρρωστοι να είναι, αναπηδούν από το κρεββάτι τους και γυμνοί να βγαίνουν έξω ώστε καταδιώξουν κάποιους. Και επιπλέον δημιουργούν συμπλοκές.

Και όλα αυτά εξ αιτίας του συνδυασμού των σοβαρών συμπτωμάτων της οργής.

Αφού λοιπόν ησυχάζουν κλινήρεις, εξαιτίας της μόλυνσης και της μπερδεμένης ψυχής τους από την οργή, είναι πέρα για πέρα φανερό ότι αυτοί οι ίδιοι οδήγησαν το σώμα τους σ’ αυτές τις επικίνδυνες αρρώστιες.

Γι’ αυτό παροτρύνουν οι θεραπευτές και τους ίδιους μα και τους οικείους τους να προφυλάγονται από τους ψυχικούς ερεθισμούς.

Επίσης οι γιατροί, παροτρύνουν τους παρευρισκομένους να μην κάνουν απολύτως τίποτε απ’ αυτά που μπορούν να προκαλέσουν ψυχική αναστάτωση και σωματική διέγερση.

Ακόμα δεν πρέπει να ακούν βρισιές εναντίον τους από άλλα πρόσωπα και ξένους. Βρισιές οι οποίες φέρνουν πάμπολλες συμφορές. Διότι, όταν νιώσουν εχθρότητα οι άνθρωποι αυτοί, τότε μηχανεύονται το παν.

Και όπως οι πλούσιοι και οι ολιγάρχες επιβάλουν επιτόπου τιμωρία, όταν συναντήσουν τον εχθρό τους και αυτός τους μιλήσει απρόσεκτα. Και η οποία τιμωρία φτάνει έως τον γεμάτο πόνους θάνατο. Έτσι και αυτοί που μίλησαν απρόσεκτα στους οργισμένους αποκομίζουν “τις βαρύτατες τιμωρίες των κούφιων και πετούμενων λόγων τους”, όπως λέει ο Πλάτωνας.

Γιατί δεν γίνεται να ξαναπάρουν πίσω την βρισιά που ξεστόμισαν σε κάποιον οργισμένο, χωρίς να έχουν επιπτώσεις.

Και θα ήταν καλύτερο γι’ αυτούς να δάγκωναν την γλώσσα τους , ώστε να μην φθάνουν στο σημείο να εκστομίζουν άτοπα λόγια.

Τέλος οι οργίλοι- οι θυμωμένοι καταφεύγουν σε λιθοβολισμούς εναντίον των ανθρώπων που τους έβρισαν. Και μάλιστα, πολλές φορές, πιάνονται στα χέρια ακόμα και με πάρα πολύ δυνατότερους από αυτούς. Γιατί ο θυμός δεν κάνει διακρίσεις.

Αυτό φαίνεται και από την αφήγηση του Μητρόδωρου για τον αδελφό του τον Τιμοκράτη. Που ο Τιμοκράτης πλακώθηκε στο ξύλο με τον μεγαλύτερο και δυνατότερο από τους αδελφούς τους, τον Μεντορίδη.

Έτσι εισπράττουν αυτοί οι υβριστές την τιμωρία της προπέτειας και της απερισκεψίας.

Φυσικά όμως επιβάλλονται νομικές τιμωρίες σε αυτούς που προβαίνουν σε τέτοιες χειροδικίες.

Όταν όμως τιμωρούνται δικαστικά για εξύβριση ή για τραυματισμό οι οργίλοι-θυμωμένοι, ελάχιστα βλάπτουν αυτόν που χτυπούν, αλλά περισσότερο ζημιώνουν οι ίδιοι τους εαυτούς τους.

Και γι’ αυτόν τον λόγο πάλι θυμώνουν, συνεχίζουν να συμπλέκονται και να χειροτερεύουν ακόμα περισσότερο τον ερεθισμό τους.

Πως λοιπόν θα μπορούσαμε να τους χαρακτηρίσουμε αυτούς τους οργίλους-θυμωμένους, που αντί να απομακρύνονται από τα διάφορα εμπόδια, τουναντίον τυφλωμένοι από την οργή, τα πλησιάζουν και πέφτουν κάποιες φορές πάνω σε δοκάρια, σε τοίχους, σε χαντάκια κ.τ.λ.;

Και όπως συνηθίζουν, φτάνουν ακόμα και στις χειρότερες καταστάσεις. Για παράδειγμα, στο βγάλσιμο των ματιών ή στο κόψιμο της μύτης ή ακόμα και στον φόνο των εχθρών τους.

Αυτοί λοιπόν οι κατηγορούμενοι οργίλοι-θυμωμένοι καί από τους νόμους τιμωρούνται, καί από τους άλλους, που δικαίως οργίζονται εναντίον τους. Και τους επιβάλλουν ανάλογες τιμωρίες. Έτσι, πολλές φορές, στέλνονται σε εξορία από τις πατρίδες τους.

[…] και ο σοφός έχει αισθήματα. Έτσι θα εχθρεύεται, από ό,τι μας λέει ο Φιλόδημος, σε ακραίο βαθμό αυτόν που του έκανε κακό και θα τον μισεί. Επειδή θα τον έχει βλάψει σε μεγάλο βαθμό. Όμως δεν θα ταραχθεί. Διότι θα θεωρήσει την οργή ως στιγμιαία. Και φυσικά δεν θα επιδιώξει εκδίκηση. Διότι η εκδίκηση κατά τον σοφό είναι γνώρισμα κατώτερου ανθρώπου. Και επιπλέον, ότι η εκδίκηση στρέφεται ενάντια στον εκδικητή. (Μπάμπης Πατζόγλου, από τον πρόλογο της έκδοσης)

Το “Περί Οργής” του Φιλόδημου αναφέρεται στο συναίσθημα του φόβου, του μένους, και της οργής. 

Η απόδοση κι ερμηνεία είναι των Θανάση Χαλιώτη και Μπάμπη Πατζόγλου και η επιστημονική και σύγχρονη ανάλυση αυτών των συναισθημάτων βασιζόμενη στο αρχαίο κείμενο από τον Αριστοτέλη Κερασοβίτη.

antikleidi

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Εκεί που μας παίρνει... - Καλημέρα...

Συνήθως όλη μας την χολή, όλη μας την κακία, όλες μας τις ανασφάλειες, τα κόμπλεξ, τους θυμούς μας, τα βγάζουμε εκεί που μας παίρνει.

Στους ανθρώπους που μας ανέχονται.
Σε αυτούς που δεν μιλάνε. Σε αυτούς που μας αγαπούν.
Σε αυτούς που συγκρατούν τα λόγια τους.
Σε αυτούς που επιλέγουν να πληγωθούν από το να μας πληγώσουν.

Πρέπει να καταλάβουμε όμως, ότι μας παίρνει να τα κάνουμε όλα αυτά, επειδή οι άνθρωποι αυτοί, μας αφήνουν…
Μας αφήνουν να τους φερόμαστε άσχημα. 

Μας αφήνουν να τους υποτιμούμε.

Όχι από αδυναμία. Όχι.
Από αγάπη. Από αγάπη μας αφήνουνε.
Από αγάπη κάνουν υπομονή.
Και από αγάπη όμως, κάποια μέρα, θα επιλέξουν να φύγουν μακριά μας.
Γιατί δε θα αντέχουν να μας βλέπουν να γινόμαστε τέρατα, μέρα με τη μέρα.

Καιρός να συνέλθουμε.

Καλημέρα σας...

πηγή

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Στα εύκολα όλοι καλοί είμαστε...

Στα λόγια πρώτος είσαι.
Και όμως.
Από λόγια όλοι χορτάσαμε.
Στα εύκολα ξέρεις, όλοι είμαστε καλοί.

Μόλις κάτι πάει στραβά, μόλις λίγο χαλάσει το προγραμματάκι σου, μόλις κάποιος θίξει έστω και στο ελάχιστο τον εγωισμό σου, τα "δίκια" σου, μόλις κάποιος σου πει μια κουβέντα παραπάνω, γίνεσαι θηρίο…

Φουντώνεις, κοκκινίζεις, τρελαίνεσαι, φωνάζεις, κουνάς το δάχτυλο, μαλώνεις…

Που πήγε ο ήρεμος ο άνθρωπος, ο πράος, ο καλοσυνάτος; Που πήγε αυτός που μίλαγε για αγάπη;

Έτσι όμως είναι… Στα εύκολα, όλοι είμαστε καλοί.

Νομίζουμε καμμιά φορά ότι είμαστε άγιοι, ενώ δεν έχουμε ιδέα για το τι μαυρίλα κρύβεται μέσα στη ψυχή μας…

Άκου που σου λέω…. Το ξέρω από μένα.

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

 

 

Ο θυμός δημιουργεί ρυτίδες στην ψυχή μας και στην ψυχή των παιδιών μας!

Την επόμενη φορά που θα θυμώσουμε, ας σκεφτούμε καλύτερα.
Ποιος θέλουμε να έχει το πάνω χέρι, εμείς ή ο θυμός;
.
Σίγουρα έχουμε πολλούς λόγους να θυμώνουμε. Κάποιες φορές είναι σαν όλα γύρω μας να είναι φτιαγμένα για να μας θυμώνουν.

Όμως ο θυμός γεννάει θυμό και καταλήγουμε να είμαστε όλοι συνοφρυωμένοι και άσχημοι, μας λέει η ψυχολόγος Σμαρούλα Παντελή. Το μέτωπό μας γεμίζει ρυτίδες, τα μάτια μας γεμίζουν ρυτίδες, μα πάνω απ’ όλα η ψυχή μας έχει ρυτιδιάσει κι αυτή, και έχουμε ξεχάσει πια να χαμογελάμε.

Οι έρευνες δείχνουν πως η ηρεμία μας εξαρτάται κατά πολύ από τον μυ που βρίσκεται στο μέτωπό μας και λέγεται προμετωπιαίος μυς. Όσο πιο χαλαρός είναι αυτός ο μυς του μετώπου μας, τόσο πιο ήρεμοι είμαστε. Όσο περισσότερο σουφρώνουμε το μέτωπό μας, τόση μεγαλύτερη ένταση δημιουργούμε στο σώμα μας. Σαν συνέπεια, βιώνουμε άγχος και κρίσεις πανικού που μας οδηγούν στη χρήση ηρεμιστικών και αντικαταθλιπτικών.

Είναι καιρός να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας. Και εφόσον δεν μπορούμε να δώσουμε λύση από μόνοι μας στα προβλήματα της χώρας, ή να αυξήσουμε το μισθό μας, είναι ευκαιρία τουλάχιστο να ζήσουμε πιο συνειδητά με μεγαλύτερη ηρεμία. Όλοι ξέρουμε πως η ένταση και το άγχος πολύ συχνά σωματοποιείται και αρρωσταίνουμε. Ας φροντίσουμε λοιπόν τον εαυτό μας προσπαθώντας να αποφύγουμε το θυμό.

Μια σπουδαία ψυχολόγος, έλεγε πως δεν αξίζει να δίνουμε  το λόγο στο συναίσθημα του θυμού περισσότερο από 1 λεπτό.
 Όταν ο θυμός κατακλύζει τη ζωή μας περισσότερο από 1 λεπτό, τότε απίστευτες ποσότητες τοξινών κυκλοφορούν στο αίμα μας και είναι σαν να υποβάλλουμε την ύπαρξή μας σε ένα κατακλυσμό αρνητικότητας. Τέτοιοι κατακλυσμοί τοξικών συναισθημάτων, όπως ο θυμός,  μπορούν αργά και ύπουλα να μας αρρωστήσουν.

Ως γονείς, θα θυμώσουμε πολλές φορές.
Τη μια γιατί το παιδί μας δεν υπακούει, την άλλη γιατί ο σύντροφός μας δεν μας βοηθάει, την Τρίτη γιατί είχε πολλή κίνηση, την Τετάρτη  γιατί μας ήρθε ο νέος φόρος, την Πέμπτη γιατί χάλασε το αυτοκίνητο, την Παρασκευή γιατί αρρώστησε η νταντά και δεν έχουμε πού να αφήσουμε το μωρό, και πάει λέγοντας. Η ζωή είναι γεμάτη ευκαιρίες για να θυμώσουμε. Στην πραγματικότητα έχουμε πολλούς λόγους για να είμαστε συνεχώς θυμωμένοι.

Αλλά πόσο καλό είναι αυτό για την υγεία μας και την υγεία των παιδιών μας; 

Πόσα προβλήματα μας λύνει ο θυμός; 

Τις περισσότερες φορές μας δημιουργεί περισσότερα προβλήματα παρά μας λύνει.
Γι’ αυτό, την επόμενη φορά που θα θυμώσουμε, ας σκεφτούμε καλύτερα. Ποιος θέλουμε να έχει το πάνω χέρι, εμείς ή ο θυμός;
.
dearmom.gr

Ψυχή που βράζει...

“οὔκουν, Προμηθεῦ, τοῦτο γιγνώσκεις, ὅτι ὀργῆς νοσούσης εἰσὶν ἰατροὶ λόγοι; ἐάν τις ἐν καιρῷ γε μαλθάσσῃ κέαρ καὶ μὴ σφριγῶντα θυμὸν ἰσχναίνῃ βίᾳ.” 

Δεν ξέρεις Προμηθέα, ότι την οργισμένη ψυχή τη μερεύει ο λόγος; Την ώρα που πρέπει. Τη σωστή ώρα. Ψυχή που βράζει μην τη σφίγγεις με βία.

Αισχύλου Προμηθεύς Δεσμώτης στ. 377-380

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Όταν το παιδάκι μας θυμώνει

Την πρώτη φορά που θα δείτε το μικρό σας να πέφτει στο πάτωμα τσιρίζοντας, χτυπώντας πάνω κάτω χέρια και πόδια, ίσως ανησυχήσετε. Αν ανταλλάξετε πληροφορίες με γονείς που έχουν μεγαλύτερα παιδιά, θα ανακαλύψετε ότι πρόκειται για κάτι αρκετά συνηθισμένο. Και το πιο ήρεμο παιδί μπορεί να έχει ένα ξέσπασμα θυμού κατά τον πρώτο καιρό της ανεξαρτησίας του. Τα ξεσπάσματα θυμού είναι αρκετά τυπική συμπεριφορά σε αυτή την ηλικία. Το παιδί καταφεύγει σε αυτή, κάθε φορά που ματαιώνονται οι επιθυμίες του.

Οι κρίσεις θυμού θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι αποτέλεσμα απογοήτευσης, κάθε φορά που το παιδί θέλει να κάνει κάτι και οι επιδιώξεις του εμποδίζονται, ακόμα κι αν είναι κάτι ασήμαντο, όσο το να φάει ένα μπισκότο πριν το μεσημεριανό φαγητό. Κάθε φορά που δεν περνά το δικό του -και πολύ συχνά χωρίς σπουδαία αιτία- μπορεί να δείτε το παιδί να πέφτει κάτω στο πάτωμα, να κλωτσά, να φωνάζει, να κλαίει γοερά. Η διαφορά ανάμεσα στο τυπικό κλάμα και το ξέσπασμα θυμού είναι ότι το δεύτερο έχει τις περισσότερες φορές την εικόνα κρίσης.

 

Δεν έχει, όμως, πάντα ξεσπάσματα θυμού μόνο και μόνο επειδή ματαιώνονται οι επιθυμίες του. Η απλή εξήγηση γι’ αυτά τα ξεσπάσματα είναι ότι το παιδί έχει ελάχιστους τρόπους να εκδηλώσει τα συναισθήματά του. Δεν μπορεί να εκφραστεί ικανοποιητικά λεκτικά και δεν έχει ακόμα εξοικειωθεί με τις κοινωνικές δεξιότητες. Γι’ αυτό πολλές φορές διαπραγματεύεται έντονα, με αγένεια ή αγανάκτηση. Επίσης δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμη την έννοια του χρόνου, πράγμα που σημαίνει ότι το «όχι τώρα» γι’ αυτό σημαίνει «ποτέ».

 

Το σημαντικό είναι να καταλάβετε ότι το παιδί δικαιούται να νιώθει το συναίσθημα του θυμού και επομένως να έχει και ξεσπάσματα, αν και στόχος μας είναι να μη φτάνει σε αυτά. Τα ξεσπάσματα θυμού συνήθως συμβαίνουν, γιατί είναι ακόμα ανώριμο να διαχειριστεί το θυμό που του προκαλεί η ματαίωση των επιθυμιών του. Όπως μάλιστα επισημαίνουν οι ειδικοί, τα συναισθήματα σε σχέση με τη λογική καταλαμβάνουν διαφορετικά τμήματα του εγκεφάλου. Οι ενήλικοι μπορεί να χρησιμοποιούν δύο διαφορετικά τμήματα ταυτόχρονα, δηλαδή να είναι θυμωμένοι αλλά ταυτόχρονα να σκέφτονται λογικά.

 

Τα παιδιά, όμως, και ιδιαίτερα τα μικρά παιδιά δεν μπορούν πάντα να τα καταφέρουν. Έτσι πολλές φορές η συναισθηματική φόρτιση μπορεί να εκφραστεί με ένα ξέσπασμα. Τα ξεσπάσματα θυμού, λοιπόν, δεν είναι προσχεδιασμένα και το παιδί δεν προσπαθεί να σας εκμεταλλευθεί για να περάσει το δικό του. Μπορεί, όμως να το κάνει με χειριστική διάθεση, καθώς δοκιμάζει τις δυνάμεις του και τα όριά σας. Τις στιγμές αυτές οι γονείς δεν ξέρουν πώς να αντιδράσουν και ίσως αισθάνονται άσχημα, ιδιαίτερα όταν είναι μπροστά άλλοι. Ο βασικός μύθος, ότι δεν υποχωρούμε ποτέ στην επιθυμία του παιδιού, δεν ισχύει.

 

Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να διαπραγματευτείτε προσανατολίζοντας το παιδί από την παράλογη απαίτηση προς την πιο λογική και εφικτή. Αν όμως δείτε ότι δεν γίνεται τίποτε, δεν έχετε παρά να το αφήσετε να ξεσπάσει. Τις περισσότερες φορές μοιάζει με καταιγίδα που μετά ξεθυμαίνει. Κάθε φορά ωστόσο που έρχεστε αντιμέτωποι με μια τέτοια κατάσταση, το πρώτο πράγμα που πρέπει να σκεφτείτε είναι η ασφάλεια του παιδιού, δηλαδή να το προστατεύσετε, για να μη χτυπήσει. Απομακρύνετε, λοιπόν, χωρίς βίαιες κινήσεις το παιδί σε ένα μέρος ασφαλές και στη συνέχεια δείξτε ότι το αγνοείτε. Η καλύτερη άμυνα ωστόσο είναι η πρόληψη, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να φροντίζετε να ενεργείτε έτσι, ώστε να προλαβαίνετε τις κρίσεις θυμού. Γι’ αυτό:

Παρατηρήστε πότε συμβαίνουν 

Όταν είναι πεινασμένο και κουρασμένο, γίνεται ανυπόμονο. Συνήθως τα ξεσπάσματα θυμού εμφανίζονται προς το τέλος της ημέρας, όταν το παιδί και οι γονείς είναι κουρασμένοι.

Προσανατολίστε το παιδί σε κάτι που το ευχαριστεί 
Λίγη μουσική, ένα παραμύθι. Δείξτε διάθεση να περάσετε χρόνο μαζί του ή προτείνετε να το πάτε μία βόλτα.

 

Πάρτε το αγκαλίτσα 

Η σωματική επαφή είναι κατευναστική και ανακουφιστική για τα παιδιά, τα οποία την έχουν περισσότερο ανάγκη απ’ όσο νομίζουμε.

 

Κάντε συμφωνίες και διακανονισμούς αποφεύγοντας τους εκβιασμούς 

Χρησιμοποιήστε απλές λέξεις, για να του δείξετε ότι καταλαβαίνετε ότι στενοχωριέται ή είναι θυμωμένο, αλλά αυτό που θέλει μπορεί να γίνει με άλλον τρόπο ή κάποια άλλη στιγμή.

 

Μην καταρρέετε κατά τη διάρκεια της κρίσης 

Αν αγχωθείτε ή θυμώσετε, χειροτερεύετε την κατάσταση. Η δική σας ψυχραιμία είναι αντανακλαστική για το παιδί. Το καλύτερο, λοιπόν, που έχετε να κάνετε κατά τη διάρκεια της κρίσης είναι να αδιαφορήσετε μέχρι αυτή να περάσει. Σε περίπτωση που το ξέσπασμα είναι έντονο και είναι παρόντες και άλλοι ή συμβαίνει σε δημόσιο χώρο, να αποσύρετε το παιδί όσο το δυνατόν πιο γρήγορα σε ένα ήσυχο δωμάτιο.

 

Εφημερίδα Τα νέα

Παιδί και τάντρουμ

Οι ειδικοί της επιστημονικής ομάδας της Γραμμής 115 25 της Ένωσης «Μαζί για το Παιδί» προτείνουν τρόπους διαχείρισης του τάντρουμ σε γονείς

• «Όταν δεν γίνεται αυτό που θέλει πέφτει κάτω και χτυπιέται μέχρι να γίνει, δεν μπορεί να την κάνει κανένας καλά»
• «Αν δεν του πάρω αυτό που θέλει μπορεί να ξεσηκώσει όλο το super market με τις φωνές του, ντρέπομαι τους ανθρώπους γύρω μου»
• «Αν δεν έχουμε το φαγητό που του αρέσει αρχίζει να πετάει ό,τι βρίσκεται πάνω στο τραπέζι και ουρλιάζει ασταμάτητα»

Αυτές είναι μερικές από τις δηλώσεις γονέων που καλούν στη Γραμμή 11525 για να βοηθηθούν στη διαχείριση των ακραίων ξεσπασμάτων των παιδιών τους- τα λεγόμενα tantrums. 

Μεγάλες εκρήξεις θυμού

Τι είναι όμως τα tantrums; Είναι μεγάλες «εκρήξεις» θυμού που συνήθως συνοδεύονται από σύγχυση και αποδιοργανωμένη/ ανεξήγητη συμπεριφορά όπως κλάμα, φωνές, βία προς τον εαυτό ή τους άλλους, πέσιμο στο πάτωμα κ.α. και μπορεί να διαρκέσει από λίγα λεπτά μέχρι και ώρες.

Συνήθως τα συναντάμε σε παιδιά από 1 μέχρι 3 ετών. Τα παιδιά των ηλικιών αυτών βρίσκονται σε ένα πρώιμο στάδιο της κοινωνικής και συναισθηματικής γλωσσικής ανάπτυξης και τείνουν να εκφράζουν τα συναισθήματά τους μέσω συμπεριφορών. Εν τούτοις, tantrums μπορεί να παρουσιάσουν και παιδιά μεγαλύτερων ηλικιών, τα οποία δεν έχουν καταφέρει να αναπτύξουν ασφαλείς τρόπους έκφρασης και διαχείρισης των συναισθημάτων.

Η διαχείριση στην εκδήλωση ενός tantrum

Πώς μπορείτε να προλάβετε ή/και να διαχειριστείτε την εκδήλωση ενός tantrum; Αυτό συνήθως ποικίλει ανάλογα με το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού. Κάποιες γενικές οδηγίες που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν, ανεξαρτήτως ηλικίας, είναι οι εξής:

• Βοηθήστε το παιδί να αντιληφθεί τα συναισθήματα με το να του μιλάτε γι’ αυτά ήδη από τη γέννησή του. Τα βασικά συναισθήματα είναι: λύπη, χαρά, θυμός, φόβος, έκπληξη, αγάπη.
• Αναγνωρίστε το τι μπορεί να προκαλεί το tantrum. Συνήθως η κούραση, η ανησυχία, η πείνα, τα έντονα περιβαλλοντικά ερεθίσματα αποτελούν εκλυτικούς παράγοντες. Μπορείτε λοιπόν, επί παραδείγματι, να κανονίζετε να πάτε στην παιδική χαρά αφού το παιδί έχει κοιμηθεί ή έχει φάει.
• Ενισχύστε τις θετικές συμπεριφορές του παιδιού. Πχ όταν καταφέρνει να φτιάξει έναν πύργο από τουβλάκια, ο οποίος γκρεμίζεται και επιλέγει να τον ξαναφτιάξει χωρίς να αντιδράσει μπορείτε να πείτε: «Είδα ότι ξαναέφτιαξες τον πύργο χωρίς να παραπονεθείς. Πώς σε έκανε να νιώσεις αυτό; Ένιωσες δυνατός και ήρεμος;»
• Σιγουρευτείτε ότι το παιδί και όσοι το περιβάλλουν είναι ασφαλείς. Μεταφέρετε το παιδί σε ένα πιο ήρεμο σημείο με λιγότερα ερεθίσματα. Μόλις αυτό συμβεί, αναγνωρίστε με ψυχραιμία το συναίσθημα που εκφράζει, μιλήστε του αργά και χαμηλόφωνα. Μείνετε μαζί με το παιδί μέχρι να ηρεμήσει, αγγίξτε το ή κρατήστε το αν σας το επιτρέπει, αλλιώς δώστε του τον χώρο που ζητά μέχρι να ηρεμήσει. Μην προσπαθείτε να συζητήσετε.
• Μην ενδώσετε στις απαιτήσεις του γιατί έτσι το παιδί θα μάθει ότι αυτή είναι μία δόκιμη διεκδικητική συμπεριφορά.
• Φτιάξτε ένα σχέδιο διαχείρισης του tantrum σε διάφορες περιστάσεις και φροντίστε να είστε έτοιμοι να το εφαρμόσετε.
• Αναγνωρίστε ότι δεν μπορείτε να ελέγξετε το συναίσθημα και την συμπεριφορά του παιδιού, μπορείτε όμως να εξασφαλίσετε την ασφάλεια του παιδιού και σταδιακά να το εκπαιδεύσετε σε πιο λειτουργικές συμπεριφορές.
• Να είστε επιεικείς με τον εαυτό σας όταν τα πράγματα δεν πάνε όπως θα θέλατε και ένα tantrum συμβαίνει. Το μεγάλωμα ενός παιδιού είναι μία μεγάλη και σημαντική δουλειά στην οποία και οι γονείς μαθαίνουν ταυτόχρονα με το παιδί. Κάνετε το καλύτερο δυνατό και δεν μπορείτε πάντοτε να ελέγξετε όλες τις παραμέτρους.

alfavita.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Μήπως είσαι συναισθηματικά εθισμένος και δεν το ξέρεις;

Ο εθισμός είναι μία καταναγκαστική, χρόνια φυσιολογική ή ψυχολογική ανάγκη να χρησιμοποιεί κάποιος μία ουσία (πχ., αλκοόλ, ναρκωτικά, νικοτίνη, ζάχαρη, κλπ.). μία συμπεριφορά (πχ., σεξ) ή μία δραστηριότητα (πχ., τζόγο) που έχει αρνητικές συνέπειες στην υγεία, την ψυχολογία ή την κοινωνικότητα του ατόμου. Ο εθισμός επίσης προκαλεί συμπτώματα απόσυρσης (άγχος, εκνευρισμός, ναυτία, τρέμουλο, κλπ.) όταν το άτομο προσπαθήσει να τον διακόψει.

Εθισμός είναι η κάθε έντονη τάση του ανθρώπου να κάνει, να χρησιμοποιεί ή να ενδίδει σε κάποια ευχαρίστηση- η οποία όμως έχει και αρνητικές συνέπειες.

Υπάρχουν όμως και κάποιες «κακές» συναισθηματικές συνήθειες που γίνονται έντονες και καταναγκαστικές, με την έννοια ότι το άτομο δεν μπορεί να σταματήσει να τις κάνει. Σε αυτές τις περιπτώσεις μιλάμε για συναισθηματικό εθισμό.

Οι συνέπειες του συναισθηματικού εθισμού

• Όμορφη αίσθηση, η οποία στη συνέχεια αντικαθίσταται από δυσφορία
• Κακές αποφάσεις
• Ακατάλληλη συμπεριφορά
• Κακή διαχείριση του εαυτού
• Κακή οργάνωση/προγραμματισμός
• Μειωμένη παραγωγικότητα
• Προβλήματα σχέσεων

Να ποια είναι τα πράγματα στα οποία μπορεί να είσαι συναισθηματικά εθισμένος και δεν το ήξερες:

Θυμός

Για πολλούς ανθρώπους ο θυμός είναι ένα έντονο συναίσθημα στο οποίο έχουν εθιστεί. Ψάχνουν αφορμές να θυμώσουν και να ξεσπάσουν. Με τον θυμό αισθάνονται ότι έχουν δύναμη, ότι ελέγχουν την κατάσταση και ότι οι ίδιοι έχουν το πάνω χέρι. Βρίσκουν δικαίωση στο θυμό τους. Νιώθουν αλάνθαστοι, υπεράνω και θεωρούν ότι οι άλλοι είναι δεν κάνουν τα πράγματα καλά, δεν είναι αντάξιοι των προσδοκιών που έχουν, δεν είναι αρκετά «καλοί». Αυτό σε αντίθεση με τους ίδιους, που αισθάνονται ανωτερότητα και υπεροχή. Οι άνθρωποι αυτοί όταν είναι θυμωμένοι νιώθουν πιο βολικά, νιώθουν ότι όλα είναι ΟΚ στη ζωή τους.

Γκρίνια

Πολλοί άνθρωποι είναι εθισμένο στη γκρίνια, εσωτερική και εξωτερική. Αυτό σημαίνει ότι είτε από μέσα τους, στη σκέψη και το συναίσθημα τείνουν να γκρινιάζουν, είτε το εκδηλώνουν εξωτερικά γκρινιάζοντας προς τους κοντινούς τους ανθρώπους. Η γκρίνια πάει χέρι-χέρι με τις αρνητικές σκέψεις, τις αρνητικές εκτιμήσεις, την έλλειψη ευγνωμοσύνης και την απαισιοδοξία. Ο γκρινιάρης άνθρωπος έχει εθιστεί στο συναίσθημα αυτό που του δίνει την αίσθηση της δύναμης, την αίσθηση ότι είναι ο καλύτερος κριτής και δικαστής των πάντων: των οικείων, των γνωστών και των αγνώστων, της πολιτικής, της οικονομικής, της κοινωνικής κατάστασης, κλπ. Για όλα έχει να πει κάτι αρνητικό. Τρέφεται από το αρνητικό και τη γκρίνια. Τα στραβά και τα ανάποδα του κόσμου τον κάνουν να αισθάνεται δικαίωση και υπεροχή, αφού αυτός τα εντόπισε πρώτος και μάλιστα το δήλωσε στον περίγυρό του!

Θρήνος

Για άλλους πάλι ανθρώπους ο θρήνος και το πένθος είναι το συναίσθημα στο οποίο έχουν εθιστεί. Για αυτή την ομάδα ανθρώπων ισχύει αυτό που λέει ο ποιητής «περασμένα μεγαλεία που θυμώντας τα να κλαίς». Αυτοί οι άνθρωποι είτε θυμούνται κάτι πολύ όμορφο που είχαν στο παρελθόν τους αλλά πέρασε ανεπιστρεπτί, είτε παραμένουν κολλημένοι σε ένα τραύμα από το παρελθόν (πχ., μία σχέση που έληξε) και δεν μπορούν ή δε θέλουν να το ξεπεράσουν. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν παρελθοντικό προσανατολισμό. Δεν τους ενδιαφέρει ιδιαίτερα το παρόν και δεν ασχολούνται σχεδόν καθόλου με το μέλλον. Έχουν εθιστεί στον θρήνο τους, στο να διηγούνται την προσωπική τους ιστορία και έχουν κάνει προσωπική τους ταυτότητα τον πόνο που άφησε αυτό το κενό.

Ευχαρίστηση

Μία άλλη περίπτωση συναισθηματικού εθισμού είναι το αέναο κυνήγι της ευχαρίστησης. Για κάποιους ανθρώπους το παν στη ζωή είναι να έχουν ευχαρίστηση, όπως το να έχουν έντονη σεξουαλική ζωή ή να αφοσιώνονται στον τζόγο ή τα ηλεκτρονικά ή οτιδήποτε άλλο. Φυσικά όταν κάτι γίνεται με μέτρο δεν υπάρχει πρόβλημα. Το πρόβλημα ξεκινάει όταν το άτομο χάνει το μέτρο και όλη του η ζωή περιστρέφεται γύρω από τη δραστηριότητα που του προσφέρει ευχαρίστηση. Σε αυτή την περίπτωση το άτομο αυτό δε σκέφτεται κανέναν άλλον και τίποτε άλλο- οι αποφάσεις του εστιάζουν στο πώς θα έχει το ίδιο το μάξιμουμ της ευχαρίστησης, ακόμα και αν αυτό προκαλεί σοβαρά προβλήματα στους αγαπημένους του (πχ., απατάει τον/τη σύντροφό του, χάνει το σπίτι του στον τζόγο, δεν έχει χρόνο για το παιδί του, κλπ.).

Παρορμητισμός

Κάποιοι άνθρωποι είναι εθισμένοι στο να κάνουν πράγματα παρορμητικά. Αυτό φυσικά μπορεί να συμβεί στον καθένα που και που, όπως όταν κάποιος αποφασίζει παρορμητικά να κάνει μία αγορά (πχ. ένα ρούχο ή κάτι που ενδεχομένως δεν το χρειάζεται), ή να πάει ένα ταξίδι, κοκ. Αλλά αυτό είναι το εκτός του κανόνα, είναι η εξαίρεση. Μερικές φορές η παρορμητικότητα μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα. Συνήθως όμως φέρνει προβλήματα. Ο άνθρωπος που είναι εθισμένος στην παρορμητικότητα στην ουσία δρα μόνο έτσι: κάνει ό,τι του κατέβει στο κεφάλι, είτε πρόκειται για μικρό είτε για μεγάλο ζήτημα, χωρίς οργάνωση, χωρίς προγραμματισμό και, φυσικά, χωρίς να σκεφτεί τις συνέπειες για τον ίδιο και τους αγαπημένους του.

Επιθυμία

Ένας άλλος συναισθηματικός εθισμός είναι η επιθυμία. Πρόκειται για την τάση του ανθρώπου να γίνεται έρμαιο των επιθυμιών του, ανά πάσα στιγμή: μπορεί να επιθυμεί ένα γλυκάκι, ένα παγωτό, να επιθυμεί ένα τσιγάρο ή ένα ποτάκι, ή ένα καινούργιο ακριβό κινητό, οτιδήποτε. Ο άνθρωπος που είναι έρμαιο των επιθυμιών του δεν μπορεί να πει «όχι» στον εαυτό του. Δεν μπορεί να φανταστεί τον εαυτό του να ζει και να λειτουργεί κανονικά αν δεν πραγματοποιηθεί η επιθυμία του. Έτσι, αυτό το άτομο μονίμως εντοπίζει τι είναι αυτό που επιθυμεί και τρέχει να το πραγματοποιήσει. Με αυτόν τον τρόπο όμως δεν μπορεί να αντισταθεί σε πειρασμούς, κάτι που μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες για το βάρος, την υγεία και την ψυχολογική του ισορροπία.

Φόβος

Ο φόβος είναι επίσης ένα είδος συναισθηματικού εθισμού που οδηγεί σε αρνητικά αποτελέσματα. Ο φόβος είναι καταρχήν σημαντικό συναίσθημα, επειδή μας χτυπάει το καμπανάκι του κινδύνου και μας ειδοποιεί να προσέξουμε. Έτσι μπορεί να αποφύγουμε δυσάρεστα αποτελέσματα, ακόμα και να σώσουμε τη ζωή μας ή τη ζωή κάποιου άλλου. Ωστόσο, ο φόβος μπορεί να γίνει συνήθεια. Όταν κάποιος φοβάται και τη σκιά του, όταν ζει με την πιθανότητα κάποιου άσχημου πράγματος που θα μπορούσε να συμβεί (αλλά δεν έχει συμβεί, δεν είναι κοντά στο να συμβεί και δεν υπάρχουν καν ενδείξεις ότι πρόκειται να συμβεί), τότε αυτό γίνεται προβληματική κατάσταση για το άτομο που ζει στη σκιά του φόβου του. Το άτομο αυτό παίρνει ευχαρίστηση από το να κάνει τρομακτικά σενάρια στο μυαλό του, να φαντάζεται την καταστροφή, να λέει διαρκώς «μη» και «πρόσεχε» στους άλλους (και στον εαυτό του). Ο εθισμένος στον φόβο παίρνει ευχαρίστηση από το γεγονός ότι θεωρεί ότι είναι πιο έξυπνος και διορατικός από τους άλλους, ότι έχει ανώτερες διανοητικές λειτουργίες και την ικανότητα να προβλέπει με ακρίβεια τι θα γίνει, αν οι άλλοι δεν τον ακούσουν. Ο εθισμένος στον φόβο άνθρωπος βρίσκει μία ισορροπία τρόμου στο να φοβάται πολύ και στο τέλος να μην πραγματοποιείται ο φόβος του. Αλλά αυτό έχει αρνητικές συνέπειες για τον ίδιο του τον εαυτό και τις σχέσεις του, μια που δεν είναι υγιής σκέψη ή συμπεριφορά.

Από Λίζα Βάρβογλη

varvogli.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Δε μιλάω σε σένα παιδί μου. Σε σένα μιλάω γονιέ...

Γράφει η Χρυστάλλα Σωτηρίου

Δε μιλάω σε σένα παιδί μου. Δε φταις εσύ. 

Δε φταις που δε σ’ έμαθαν να αγαπάς, να σέβεσαι και να απλώνεις το χέρι σου για να σηκώσεις κάποιον, για να δώσεις, για να χαϊδέψεις, ακόμα και για να πάρεις αυτά που σου ανήκουν. 

Δε φταις εσύ για το θυμό σου που σαν μανιασμένος άνεμος τα ξεριζώνει όλα στο πέρασμά του. 

Δε φταις εσύ…

Σε σένα μιλάω! Σε σένα άνθρωπε. 

Σε σένα που ξέχασες τι πάει να πει ανθρωπιά. 

Σε σένα γονιέ! Σε σένα που μέσα στη ζάλη της καθημερινότητας σου θυμήθηκες να πάρεις το παιδί σου στο “καλύτερο” σχολείο, να του αγοράσεις τα ωραιότερα παπούτσια που μπόρεσες να βρεις.

Να το στείλεις στο πιάνο, τα γαλλικά, το τένις, το κολύμπι, το χορό…. 

Σε σένα που στερήθηκες πολλά για να δώσεις στο παιδί σου ακόμα περισσότερα. Σε σένα μιλάω σήμερα γονιέ. Που σκέφτηκες να φροντίσεις για τα “πάντα” στο περιβάλλον του, μα που ξέχασες να του δώσεις εσένα.

Που προνόησες για το κόστος των σπουδών του, μα δε λογάριασες το κόστος της απουσίας σου….

Που το πήρες να γνωρίσει σπουδαία μέρη, μα δεν πέταξες μια χάρτινη βαρκούλα στο ποταμάκι έξω από το σπίτι μαζί του -να δεις τη λαχτάρα μες στα μάτια του όταν την περίμενε να φτάσει στην απέναντι όχθη. Που τον χειροκρότησες, όταν πήρε το χρυσό μετάλλιο στους αγώνες, μα δεν έτρεξες μαζί του στην αυλή, κυνηγώντας τον μια μέρα.

Που του έδειξες να κυνηγά τα όνειρά του, να πετυχαίνει τους στόχους του, μα ξέχασες να του χαϊδέψεις τα μαλλιά και να τον γαργαλήσεις. Που τον έμαθες να προσέχει την εμφάνισή του μα φοβήθηκες να του μιλήσεις για τη ψυχή του.

Σε σένα μιλάω γονιέ. Που χρειαζόσουν αυτές τις δύο ώρες για να ηρεμήσεις από την τρέλα της ημέρας σου και του έδωσες το tablet για να παίξει. Και σε καταλαβαίνω…. 

Και δε γράφω για να σε κρίνω. Κι εγώ ένας γονιός είμαι. Τίποτα σπουδαίο και διαφορετικό…

Μα γράφω για να σου θυμίσω γονιέ. Αυτά που ένιωσες όταν το πρωτοπήρες αγκαλιά.

Την πρώτη του ματιά και το πρώτο του χαμόγελο. Τα πρώτα σας αγγίγματα. Τα νανουρίσματα που του τραγουδούσες. Τα χάδια και τις αγκαλιές. Το τύλιγμα του στην κουβέρτα για να μην κρυώσει. Τα πρώτα του βήματα… Εσύ του κρατούσες το χέρι, θυμάσαι;

Κι αυτό τώρα μεγάλωσε. Και περπατάει μόνο του, αυτοεξυπηρετείται, αράζει με φίλους, ίσως να βγαίνει και να ξενυχτά, απομονώνεται, μιλά και γράφει στο κινητό του. 

Δε σε έχει ανάγκη πια! 

ΔΕ σε χρειάζεται να του κρατάς το χέρι. Δε θέλει ούτε να το αγγίξεις! Πολλές φορές θυμώνει κιόλας. Θυμώνει πολύ. 

Με όλους και όλα. Και όλα του φαίνονται ψεύτικα, μάταια και θολά.

Σε σένα μιλάω γονιέ. Πάρε του ξανά το χέρι και δείξε του και πάλι τα βήματα. Αυτά τα πιο σημαντικά βήματα στη ζωή του. Βγείτε μαζί στην ταράτσα και χαζέψτε τον ουρανό ένα βράδυ. Δείξε του ξανά πώς να περπατά στο δρόμο της αγάπης. Να κοιτά γύρω του. Να σκέφτεται. Να νοιάζεται…

Χάιδεψέ του τον ώμο και σκάσε του ένα φιλί στο μάγουλο. Και συνέχισε να του κρατάς το χέρι κι ας νομίζει πως δεν το χρειάζεται. Με σεβασμό. Όχι πολύ σφιχτά.

Τόσο όσο να καταφέρει μόνος του να κάνει τα πρώτα του βήματα. Έτσι, όπως τότε.

Δείξε του να χαμογελά και να χαίρεται τις στιγμές του. Να ανοίγει κάθε πρωί τα παράθυρα και να δέχεται τη ζεστασιά του ήλιου στο σώμα του σαν ευλογία..

Μάθε του πώς να μιλά μα πάνω απ' όλα πώς να ακούει. Δείξε του πως όλοι είμαστε απλά άνθρωποι. Δείξε του πώς να δέχεται τα όμορφα και τα άσχημα της ζωής του. Τα ροζ και τα μαύρα του σύννεφα.
Και σε λίγο καιρό, όταν πια θα περπατά στο δρόμο της αγάπης, θα’ ναι έτοιμος να απλώσει κι αυτός το δικό του χέρι για να κρατήσει ένα άλλο -ίσως πιο μικρό, ίσως πιο αδύναμο- και να το παρασύρει κι αυτό μαζί του στην αγάπη.
Σε σένα μιλάω γονιέ..

Θυμήσου μέσα σε όλα αυτά που περνάς να φέρεις κι άλλους σ’αυτό τον όμορφο δρόμο.
Να γίνουμε πολλοί...

πηγή

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ο θυμός στο Ίντερνετ

Είναι άκρως κολλητικός και μεταδοτικός και εξαπλώνεται σαν πύρινη λαίλαπα που κατασπαράσσει τα πάντα! Ο θυμός στο ίντερνετ, η αδηφάγος φλόγα των οργισμένων και κακών συναισθημάτων απλώνεται στο διαδίκτυο με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Από χρήστη σε χρήστη, από μέσο σε μέσο.

Στοιχεία έχουμε από μια κινεζική έρευνα του πανεπιστημίου του Μπεϊχάνγκ.  Αρκεί να ανεβούν ολιγάριθμα θυμωμένα μηνύματα online για κάποιο θέμα ή συμβάν και αμέσως το συναίσθημα αρχίζει να διαχέεται σαν τη φωτιά.

Ο θυμός στο Ίντερνετ μέσα από το Weibo

Οι ερευνητές ανέλυσαν περίπου 70 εκατ. μηνύματα (tweets) του μεγάλου κινεζικού κοινωνικού δικτύου Weibo, αντίστοιχου του Twitter. Προέρχονταν από περισσότερους από 200.000 χρήστες και αφορούσαν μια περίοδο έξι μηνών. Τα μηνύματα κατηγοριοποιήθηκαν ανάλογα με το κύριο συναισθηματικό τους περιεχόμενο. Οργή, λύπη, χαρά, αηδία. Μετρήθηκε σε ποιο βαθμό επηρέαζαν άλλους χρήστες να εκφράσουν ανάλογα συναισθήματα με δικά τους πλέον μηνύματα.

Το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι στον ψηφιακό κόσμος του ίντερνετ κανένα άλλο συναίσθημα δεν έχει τόσο μεγάλη επιρροή όσο ο θυμός. Η ερώτηση η δική μας είναι: “Γιατί, στον φυσικό κόσμο, το ίδιο δεν συμβαίνει;

Μετά το θυμό ακολουθεί σε επιρροή η χαρά, ενώ η λύπη έχει μάλλον μηδαμινή επιρροή. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο θυμός “εξαπλώνεται με ταχύτητα και σε εύρος”, πράγμα που, όπως αναφέρουν, “μπορεί να εξηγήσει γιατί πραγματικά γεγονότα όπως η έλλειψη τροφίμων, η δωροδοκία κυβερνητικών αξιωματούχων ή κάποιο άλλο σκάνδαλο αποτελούν πάντα “καυτά” θέματα online συζήτησης στην Κίνα” – και στις άλλες χώρες θα πρόσθετε κανείς.

Η μελέτη καταλήγει με το συμπέρασμα ότι “ο θυμός στο διαδίκτυο παίζει ένα μη αμελητέο ρόλο στην μαζική προπαγάνδα αρνητικών ειδήσεων για την κοινωνία”. Αυτό πρέπει να γίνει ένα καμπανάκι προειδοποίησης ότι τα μέσα δεν αλλάζουν την ανθρώπινη φύση. Αν θέλουμε να μειωθεί ο θυμός στο ίντερνετ πρέπει πρώτα να τον μειώσουμε μέσα μας, με τη μελέτη της φιλοσοφίας και την καθημερινή προσπάθεια αυτογνωσίας και αυτοβελτίωσης. (Πηγή: news.gr)

philosophyreturns.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

«Έπαθλο, το νεκρό παιδί»

Η καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συγγραφέας Φωτεινή Τσαλίκογλου μιλά για όλους τους μηχανισμούς και τις ερμηνείες πίσω από την υπόθεση-σοκ της Πάτρας που συνοψίζει «όλο το Κακό της εποχής», προσεγγίζει το προφίλ της μητέρας, εξηγεί την οργή και τη βαθιά πληγή της κοινωνίας.

Tι οπλίζει το χέρι ενός γονιού, μιας μάνας για να σκοτώσει το παιδί της; Ποιο είναι το προφίλ του εγκληματία που επιλέγει ως «όπλο» την κεταμίνη; Υπάρχει τέλειο έγκλημα; Τι πυροδότησε την οργή του κόσμου που περιστοίχισε το σπίτι της Ρούλας Πισπιρίγκου στην Πάτρα; Και πώς μπορεί η κοινωνία μας να θεραπευτεί από τη συνεχή φρίκη στην οποία εκτίθεται από την εποχή της πανδημίας, του πολέμου, ως και την Πάτρα; Η Φωτεινή Τσαλίκογλου μάς οδηγεί βήμα βήμα σε αυτές τις απαντήσεις,

Παρακολουθώντας την υπόθεση στην Πάτρα, λέγαμε όλοι, με ενοχές ακόμα και που το σκεφτόμασταν, «μακάρι να μην είναι η μάνα». Και όμως παγώσαμε όταν ακούσαμε για τη σύλληψη...

Οι φόνοι τριών μικρών παιδιών: Eνα σκάνδαλο σε μια σκανδαλώδη εποχή. Δύο χρόνια μετά την πανδημία, ξέσπασε ο πόλεμος από έναν αδίστακτο εισβολέα και ο θάνατος συνέχισε στην πιο άγρια εκδοχή του. Η βία, η καταστροφή, ο εκπατρισμός, η προσφυγιά. Η άσκηση ουδετερότητας αυτή τη στιγμή θα ήταν μια άσκηση στην αποδοχή του θανάτου ως μορφής ζωής. Ο θάνατος τριών παιδιών μονοπώλησε το ενδιαφέρον του κοινού. Και πυρπόλησε τα social media. Ποιος καθωσπρεπισμός όμως είναι εκείνος που επιβάλλει την αταραξία μπροστά σε ένα τέτοιο σκάνδαλο της φύσης;

Σκάνδαλο της φύσης;

Σκάνδαλo της φύσης είναι να χάνεις το παιδί σου. Να χάνεις και τα τρία παιδιά σου; Δεν εντάσσεται στις κατηγορίες της σκέψης. Το «δεν υπάρχουν λέξεις» δεν είναι ένα σχήμα λόγου, είναι η κυριολεξία στην πιο βασανιστικά ανόθευτη μορφή της.

Ποια είναι τα κίνητρα που ωθούν έναν γονιό, εν προκειμένω μια μάνα, στη δολοφονία των παιδιών του;

Παρόλο που τόσο οι μητέρες όσο και οι πατεράδες είναι εξίσου πιθανό να σκοτώσουν τα παιδιά τους, οι μητρικές ανθρωποκτονίες ταράζουν και εύλογα προκαλούν μεγαλύτερη κοινωνική κατακραυγή, καθώς υπονομεύουν την έννοια της τυπικής γυναίκας και τις πολιτιστικές περί γυναικείας φύσης αντιλήψεις. Υπάρχουν γυναίκες που σκοτώνουν τα παιδιά τους στο πλαίσιο ενός ψυχωτικού επεισοδίου, μιας σοβαρής καταθλιπτικής διαταραχής, ενός αυτοκτονικού ιδεασμού. Υπάρχει και η περίπτωση παιδοκτονίας ως συμβολικής αυτοκτονίας, όπου συνήθως μετά τον φόνο του παιδιού αυτοκτονεί και η μητέρα. Προφανώς όλα αυτά δεν αφορούν την υπόθεση της Πάτρας.

Οι πληροφορίες μιλούν για χρήση μιας ουσίας, της κεταμίνης, που χρησιμοποιείται για τη νάρκωση αλόγων πριν τα χειρουργεία, ή στις υποθέσεις βιασμών. Τι μαρτυρά αυτό για το προφίλ των εγκληματιών που καταφεύγουν σε τέτοιες ουσίες;

Ανατριχιαστικό. Μου δείχνει έναν δράστη αδίστακτο που έχει ήδη φροντίσει να αφανίσει μέσα στο μυαλό του το θύμα του με έναν συντριπτικό τρόπο. Να μην του ξεφύγει με τίποτα. Με κάθε τρόπο, είναι τυφλωμένος από την εμμονή του να το πετύχει. Με κάθε κόστος. Δεν υπάρχει κανένας ηθικός φραγμός, τίποτα. Σαν πληρωμένος δολοφόνος που εκτελεί ένα συμβόλαιο. Ο ίδιος ο δράστης είναι ο εντολέας, ο ίδιος είναι ο εκτελεστής. Ο ίδιος θα πληρωθεί από την επιτυχή έκβαση. Το έπαθλο, το νεκρό παιδί. Το έπαθλο που θα επιτρέψει άραγε τι; Το μένος μιας τυφλής εκδίκησης; Πρέπει οπωσδήποτε να πετύχει ο στόχος. Ο μηχανισμός στήνεται με τρόπο αλάνθαστο. Το άλογο, το υπέροχο αυτό πλάσμα, να καθίσταται αδρανές, ακίνητο από τη μια στιγμή στην άλλη.

Είναι σοκαριστικό…

Νομίζω είναι μια εικόνα πραγματικά που βομβαρδίζει τα θεμέλια της ίδιας της ζωής. Μέσα από ποιες άραγε διαδρομές οδηγείται ένα πλάσμα που ονομάζεται ανθρώπινο να καταστρέψει έτσι το παιδί του; Υπάρχει κάτι το ασύλληπτο εδώ που σε εμποδίζει να πεις «τίποτα το ανθρώπινο δεν μου είναι ξένο». Ένα ανοιχτό στόμα στη φρίκη. Αυτό μαρτυρά σε μένα.

Προκαλούσε εντύπωση εξαρχής η δημόσια εικόνα της κατηγορουμένης: στο κέντρο της είδησης, η απόλυτη πρωταγωνίστρια μιας τραγωδίας ακόμα και όταν αυτή εξελίχθηκε σε αστυνομική υπόθεση. Σαν μια περφόρμανς...

Αν υποθέσουμε ότι είναι πράγματι αυτή η γυναίκα η δράστις, τότε η διάγνωση της αντικοινωνικής διαταραχής προσωπικότητας με ναρκισσιστικά στοιχεία θα είναι μια από τις ενδεχόμενες διαγνώσεις που θα διατυπωθούν. Κεντρικά γνωρίσματα μιας τέτοιας προσωπικότητας αποτελούν: Ένα μακρύ ιστορικό παραβίασης, εκμετάλλευσης και περιφρόνησης των δικαιωμάτων των άλλων. Η παρορμητικότητα. Η ευερεθιστότητα. Οι βιαιοπραγίες. Η έλλειψη ενσυναίσθησης, τύψεων και ενοχών. Η αδυναμία σύναψης σταθερών σχέσεων. Η χειραγώγηση. Με μια διάγνωση μαθαίνεις πολλά, αλλά ταυτόχρονα πολλά είναι εκείνα που μένουν στη σκιά.

Τι μένει στη σκιά όταν, για παράδειγμα, αναφερόμαστε ήδη σε σύνδρομο Μήδειας, Μινχάουζεν κ.ο.κ.;

Στη σκιά μένει εκείνο που πραγματικά ώθησε σε αυτή τη φρίκη. Οι διαγνώσεις ομιλούν, αλλά πάντα θα υπάρχει ένα ουσιώδες κομμάτι που θα μένει εκτός. Μόνο μια σε βάθος χρόνου θεραπευτική σχέση θα μπορούσε -και αν- να αναδείξει τη σημασία που διαδραματίζουν τα παιδικά τραύματα, τα περιπλεγμένα πένθη του παρελθόντος, η διαγενεαλογία του τραύματος, η σκοτεινή παρόρμηση μιας αέναης επανάληψης ενός ίδιου μοτίβου, η αλεξιθυμία, η μόνωση του συναισθήματος. Ναι, όλα αυτά μπορούν να ειπωθούν και είμαι βέβαιη ότι με κάποιο τρόπο θα ειπωθούν και θα τύχουν υποστήριξης. Για την ώρα όμως ας υπερασπιστούμε το ρίγος που μας προκαλεί αυτή η υπόθεση.

Πώς ερμηνεύετε τις αντιδράσεις μετά τη σύλληψη; Εκατοντάδες πολίτες έξω από το σπίτι της οικογένειας...

Η οργή του κόσμου εστιάσθηκε στην απουσία θρήνου από τη μεριά των γονιών, κυρίως της μητέρας. Ο θρήνος είναι αναπόσπαστο κομμάτι κάθε συντριπτικής απώλειας. Είναι το τίμημα που πληρώνουμε για την αγάπη. Προφανώς και ο θρήνος δεν υπόκειται σε κανονισμούς. Γνωρίζουμε ότι σε τόσο συντριπτικές απώλειες όπως είναι ο θάνατος του παιδιού σου, ένα γενικευμένο αίσθημα φρίκης, αβοήθητου και απώλειας ελέγχου σε κατακλύζει. Προφανώς ο καθένας θρηνεί με τον τρόπο του, υπάρχει όμως το αίτημα του θρήνου. Σε ένα σπαρακτικό βλέμμα, σε μια ομιλούσα σιωπή. Το ευρύ κοινό εξεγέρθηκε μπροστά στην αβάσταχτη μητρική απάθεια. Μπροστά στις λέξεις της «κατέληξε», «το περιστατικό», «έπαθε ανακοπή», «φυτό». Από την εποχή του Ομήρου ο θρήνος βεβαιώνει για την αξία της ζωής. Η απουσία θρήνου αδειάζει το αγαθό της ζωής από το αγαθό της ζωής. Ομως αυτό που βλέπουμε είναι τη δύναμη του όχλου. Πάντα ανατριχιάζει η δύναμη που έχει ο όχλος να φέρνει στην επιφάνεια τα πιο ακραία, πρωτόγονα ένστικτα που πάντα καιροφυλακτούν μέσα σου.

Φωνές ανατριχιαστικές ακούγονται. Κάποιοι φωνάζουν «θάνατος!»...

«Θάνατος», «Δώσε μας πίσω τις ζωές που πήρες», «Δώσε μας πίσω τις ζωές μας». Όλη η δυστυχία, όλη η κακοδαιμονία του κόσμου μεταφέρεται σε αυτό το σπίτι. Σπίτι στοιχειωμένο από σκοτεινές ιστορίες κατάχρησης, προδοσίας, εξαπάτησης. Ενα πραγματικά εξωπραγματικό σκηνικό. Ο κόσμος προβάλλει σε αυτή την ιστορία όλο το δαιμονικό κακό που νιώθει να τον περιβάλλει. Η ιστορία αυτή έχει όλα τα στοιχεία για να πάρει πάνω της το φορτίο, το βάρος όλους του Κακού. Ξαναλέω, όμως, ότι ο κίνδυνος του όχλου παραμονεύει.

Έχουμε εκτεθεί και ασκηθεί τελικά εντατικά και ανελέητα στη φρίκη: η πανδημία, οι θάνατοι, ο εγκλεισμός, οι γυναικοκτονίες, ο πόλεμος, η υπόθεση της Πάτρας. Νιώθουμε όλοι πληγωμένοι...

Το να νιώθεις απροστάτευτος και βαθιά πληγωμένος σε μια απροστάτευτη και βαθιά πληγωμένη ιστορική στιγμή είναι και εύλογο και αναμενόμενο. Είναι ένας τρόπος να συντονιζόμαστε με ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Να αφουγκραζόμαστε τους κραδασμούς ενός κόσμου που μοιάζει να καταρρέει. Ενός κόσμου απογυμνωμένου από κάθε βεβαιότητα για την επόμενη στιγμή. Η αίσθηση των πληγών πιστοποιεί τη ζωντάνια μας. Αδαείς, αμέριμνοι και αμέτοχοι: Aυτό θα ήταν ένα άλλος τρόπος να είμαστε νεκροί. Γύρω μας μαίνεται ένας πόλεμος που ισοπεδώνει με απίστευτη αναλγησία ανθρώπινες ζωής, τόπους, πατρίδες. Η υπόθεση της Πάτρας συνοψίζει κατά κάποιο τρόπο το evil αυτής της εποχής. Ένα μη διαπραγματεύσιμο Κακό. Δεν μπορείς, δεν γίνεται να μείνεις ουδέτερος. «Πρέπει πάντα», έλεγε ο επιβιώσας του Άουσβιτς Ellie Wisel, «να διαλέγουμε πλευρά. Η ουδετερότητα βοηθάει πάντα τον καταπιεστή, ποτέ το θύμα. Η σιωπή ενθαρρύνει τον βασανιστή, ποτέ τον βασανιζόμενο».

Πώς μια κοινωνία, η δικιά μας, μπορεί να θεραπευτεί τώρα, μετά και από αυτή την είδηση;

Θεραπεία; Δεν ξέρω. Τα τρία αυτά κοριτσάκια μάς χάρισαν την οργή, τον θυμό, τη θλίψη, την απόγνωση, την ανατριχίλα, μας μεταμόρφωσαν σε φροντιστές ανυπεράσπιστων πλασμάτων, μας έκαναν με άλλα λόγια να νιώσουμε ανθρώπινα πλάσματα… Όσο κι αν αυτό το ανείπωτο δράμα γίνεται βορά σε μια κοινωνία του θεάματος που ξέρει να κατασπαράσσει τις τροφές της, να τις αλέθει, να τις πολτοποιεί, κάτι μοιάζει εδώ να αντιστέκεται στο χαμό. Ίρις, Μαλένα, Τζωρτζίνα, αυτά τα τρία κοριτσάκια, με όσες μουσικές κι αν ντυθούν, όσο κι αν αξιοποιηθούν, όσο κι αν εμπορευματοποιηθούν με κάθε λογής ορατούς και αόρατους τρόπους, δεν θα πάψουν ποτέ να μας συγκινούν και να μας ταράζουν. Γι’ αυτό που έζησαν. Γι’ αυτό που ζήσαμε μαζί τους. Tην απροσμέτρητη φρίκη από έναν στυγνό και αδίστακτο εισβολέα που -σύμφωνα με τις κατηγορίες- τύχαινε να είναι ο φροντιστής τους, το πρόσωπο που θα τους παρείχε στοργή, χάδι και τροφή, τη ζωή δηλαδή. Δεν υπάρχει τέλειο έγκλημα. Ίσως αυτό και μόνο να αποτελεί μια μορφή θεραπείας. Η αίσθηση ότι η γυναίκα αυτή, αν είναι ένοχη, θα πληρώσει. Ελπίζω να ισχύσει το ίδιο και για τον πόλεμο που μαίνεται στην Ουκρανία. Τότε θα υπάρξει μια πραγματική αίσθηση ανακούφισης.

---

Το άρθρο αναδημοσιεύεται από το www.iefimerida.gr

psychologynow.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Να πώς γίνεται να μη θυμώνετε τόσο συχνά με το παιδί σας

Οι Κρυφές Αιτίες του Θυμού προς τα Παιδιά

Θυμώνετε με το παιδί σας; Αναπόφευκτο! Δεν είστε ούτε οι πρώτοι, ούτε οι τελευταίοι! Ο θυμός είναι ένα συναίσθημα σαν ένα εσωτερικό καμπανάκι κινδύνου: χτυπάει συναγερμός όταν κάτι δεν πάει καλά. Ο θυμός σηματοδοτεί ακριβώς αυτό: ότι κάτι δεν πάει καλά και ότι πρέπει να προσέξετε γιατί υπάρχει κίνδυνος.

Τα ξεσπάσματα θυμού προς το παιδί σας, όμως, είτε λεκτικά είτε συμπεριφορικά, έχουν καταστροφικές συνέπειες και για εσάς και για το παιδί. Καταρχήν, θυμώνοντας με το παιδί σας το βλέπετε σαν να είναι ο εχθρός, κάτι που σε καμία περίπτωση δεν ισχύει! Το παιδί σας όμως, όταν ξεσπάτε με θυμό δεν μπορεί ούτε να σας ακούσει, ούτε να νιώσει συναισθηματικά συνδεδεμένο μαζί σας, ούτε τίποτα. Όταν το παιδί φοβάται ή θυμώνει το κύκλωμα του εγκεφάλου του που είναι υπεύθυνο για τη μάθηση κλείνει. Και έτσι δεν πετυχαίνετε τίποτα!

Τα παιδιά εκνευρίζουν τους γονείς επειδή είναι παιδιά και έχουν διάφορες ενοχλητικές συμπεριφορές: δεν ακούν, πεισμώνουν, έχουν ξεσπάσματα, δε συνεργάζονται, αντιμιλούν, τσακώνονται με τα αδέρφια τους, δεν κάνουν τα καθήκοντα ή τα μαθήματά τους και χίλια δυο άλλα, μικρά ή μεγάλα πράγματα που εκνευρίζουν τους γονείς.

Ξέρετε όμως ποια είναι η κρυφή αιτία του γονεϊκού θυμού, πέρα από την εμφανώς κακή συμπεριφορά του παιδιού;

Αυτό που βρίσκεται ΜΕΣΑ στον ίδιο τον γονιό, δηλαδή τα δικά του συναισθήματα!

Τις περισσότερες φορές που οι γονείς νευριάζουν και θυμώνουν με τα παιδιά τους αυτό συμβαίνει επειδή είναι κουρασμένοι, αγχωμένοι, στρεσαρισμένοι, κοκ. Οι γονείς κουβαλάνε τα δικά τους προβλήματα από την εργασία τους, τη συζυγική τους σχέση, τις οικογενειακές ή φιλικές σχέσεις, από τα χίλια-δυο καθήκοντα που έχουν ή από κάτι μικρό ή μεγάλο που έγινε μέσα στη μέρα τους και τους εκνεύρισε. Στη συνέχεια, κάτι κάνει το καλό τους το παιδάκι και αυτή του η συμπεριφορά πυροδοτεί την έκρηξη θυμού του γονιού- σαν να λέμε η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.

Ο γονιός όμως μπορεί να έχει και άλλα, βαθύτερα συναισθήματα θαμμένα μέσα του, από τη δική του παιδική ηλικία τα οποία δεν έχει επεξεργαστεί και τα οποία επανεμφανίζονται όταν δίνεται η ευκαιρία, με αφορμή τη συμπεριφορά του παιδιού.

Τα παιδιά χρειάζονται αγάπη και όρια. Και σίγουρα φωνάζοντάς τους ο γονιός, δεν τους περνάει ούτε το μήνυμα της αγάπης ούτε το μήνυμα του νοιαξίματος και της οριοθέτησης. Αν ο ίδιος ο γονιός δε μπορεί να διαχειριστεί τα δικά του συναισθήματα, πώς περιμένει ότι το παιδί του θα μάθει να διαχειρίζεται τα έντονά του συναισθήματα;

Πρακτικά, να πώς γίνεται να μη θυμώνετε τόσο συχνά με το παιδί σας:

1. Μειώστε τα επίπεδα του στρες σας. Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι 8 στις 10 φορές που ξεσπάει με θυμό ο γονιός το κυρίαρχο συναίσθημα είναι το στρες! Ξέρατε όμως ότι το στρες, ενώ είναι φυσιολογικό ως ένα σημείο, αποτελεί επιλογή αν θα το νιώσουμε ή όχι; Αν λοιπόν επιθυμείτε να μειώσετε το στρες στη ζωή σας, μπορείτε να το πετύχετε. Χρειάζεται να μάθετε να οργανώνετε τον χρόνο και το χώρο σας, να κάνετε ασκήσεις χαλάρωσης και να αλλάξετε τον τρόπο που σκέφτεστε κάποια πράγματα (θα μιλήσουμε για αυτά σε άλλη ανάρτηση).
2. Επενδύστε στην αυτοφροντίδα και την αυτοβελτίωσή σας. Οι γονείς δίνουν στο παιδί τους αυτό που οι ίδιοι έχουν μέσα τους! Εσείς τι έχετε μέσα σας; Χαρά, αγάπη για ζωή, αισιοδοξία, αγάπη, ευγνωμοσύνη; Ή μήπως φόβο, θυμό, άγχος, στρες, δυσφορία; Αν η ζυγαριά γέρνει προς το δεύτερο, θα πρέπει να επενδύσετε στη δική σας αυτοφροντίδα προκειμένου να διορθώσετε τα κακώς κείμενα εντός σας. Συχνά, το να γίνει κανείς γονιός φέρνει στην επιφάνεια δικά του θέματα από την παιδική του ηλικία, που δεν τα έχει επεξεργαστεί και τα οποία πονάνε. Μην αγνοείτε το πώς νιώθετε. Αλλά μην ξεσπάσετε επειδή νιώθετε άσχημα. Δεχτείτε τα συναισθήματά σας, αγκαλιάστε τον εαυτό σας, κρατήστε ημερολόγιο, κουβεντιάστε με έναν φίλο ή, ακόμα καλύτερα, με έναν ειδικό. Μην κάνετε κάτι πάνω στο θυμό σας το οποίο θα μετανιώσετε αργότερα. Εκείνη τη στιγμή, αντί να εκραγείτε προς το παιδί σας, γίνετε εσείς ο ίδιος ο «καλός γονιός» για τον εαυτό σας: αποδεχτείτε το συναίσθημα, αγκαλιάστε τον εαυτό σας και καθησυχάστε τον ότι είναι απλώς θυμός/φόβος/λύπη και θα περάσει.
3. Παρατηρήστε τη διάθεσή σας στη διάρκεια της μέρας. Πώς νιώθετε στη διάρκεια της μέρας; Ποιες είναι οι καλές στιγμές; Ποιες είναι οι κακές στιγμές; Τι σας ευχαρίστησε και τι σας στεναχώρησε; Πώς σκέφτεστε για τις στρεσογόνες και δύσκολες καταστάσεις μέσα στη μέρα σας; Μήπως τα βλέπετε όλα αρνητικά; Μήπως για εσάς το ποτήρι είναι μισοάδειο; Μήπως ένα αρνητικό συναίσθημα γίνεται χιονοστιβάδα και σας παρασέρνει; Εξασκήστε τη θετική σκέψη και μάθετε να βλέπετε τα πράγματα από διαφορετικές οπτικές γωνίες, ώστε να μην τα κρίνετε μονίμως ως μαύρα και άραχνα (ενώ δεν είναι και τόσο χάλια!).
4. Αν είστε θυμωμένοι, χρησιμοποιήστε το θυμό σας ως κινητήριο δύναμη για να βελτιώσετε την κατάσταση. Να θυμάστε ότι δεν μπορείτε να αλλάξετε το παιδί σας ή κάποιο άλλο άτομο, έχετε όμως την επιλογή και δυνατότητα να αλλάξετε τη δική σας στάση και συμπεριφορά απέναντί του! Αλλάζοντας όμως τη δική σας συμπεριφορά, υποχρεωτικά αλλάζουν και οι συνθήκες και η κατάσταση, οπότε τελικά αλλάζει και το άλλο άτομο! Φροντίστε να βρείτε πρακτικές, εναλλακτικές λύσεις στα προβλήματα της καθημερινότητας και μην κολλάτε σε κλισέ ή στερεότυπες σκέψεις ότι «μόνο έτσι γίνεται» ή «δε μπορεί να γίνει διαφορετικά», γιατί πάντα υπάρχει περιθώριο να αλλάξουμε τα πράγματα προς το καλύτερο!
5. Αν η κακή σας διάθεση/θυμός σχετίζεται με εσάς τους ίδιους, δώστε έμφαση στην αυτοφροντίδα και ίαση. Εντοπίστε τα αρνητικά σας συναισθήματα και την πηγή τους. Ίσως κουβαλάτε τραύματα ή έστω ζητήματα της παιδικής ηλικίας. Ίσως έχετε μία τωρινή συγκεκριμένη δυσκολία που σας φορτίζει αρνητικά. Ό,τι και να συμβαίνει όμως, ούτε εσείς, ούτε το παιδί σας αξίζετε να γίνεστε θύματα του θυμού και της κακής σας διάθεσης. Φροντίστε τον εαυτό σας, μιλήστε, ενταχθείτε σε θεραπεία. Ως παιδί αξίζατε αγάπη, στοργή, φροντίδα- ίσως δεν τα λάβατε. Δώστε τα στον εαυτό σας οι ίδιοι τώρα, και προσφέρετέ τα επίσης απλόχερα στο δικό σας παιδί.

Διαλέξτε αγάπη, ηρεμία, χαρά!
Δρ. Λίζα

varvogli.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι