Καθυστέρηση λόγου

Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για την καθυστέρηση λόγου

Σε κάθε παιδί με φυσιολογική ανάπτυξη, ο λόγος εμφανίζεται αυτόματα. 

Το παιδί είναι από τη φύση του εφοδιασμένο με έναν γλωσσικό εξοπλισμό ο οποίος του επιτρέπει να εμφανίσει και να εξελίξει το λόγο του, χωρίς να απαιτούνται κάποια ιδιαίτερα εξωτερικά ερεθίσματα. 

Η σημαντικότερη ηλικία για την ανάπτυξη της γλώσσας είναι από 1,6 έως 4,6 ετών. 

Το παιδί στην ηλικία των 4 έως 5 θα πρέπει να έχει μία κατανοητή ομιλία.

Ωστόσο, υπάρχουν παιδάκια που καθυστερούν να εμφανίσουν λόγο ή που αρχίζουν να μιλούν κανονικά, αλλά καθυστερούν να εξελίξουν τους υπόλοιπους τομείς του λόγου.

Πολύ συχνά οι γονείς ανησυχούν για την ανάπτυξη του λόγου των παιδιών τους. 

Εκφράζουν τον προβληματισμό τους σε συγγενείς και φίλους στην προσπάθειά τους να λύσουν τις απορίες τους. 

Συχνά δεν παίρνουν απαντήσεις που τους καθησυχάζουν ή δεν ενημερώνονται σωστά.

Τι σημαίνει λοιπόν καθυστέρηση λόγου;

Σημαίνει ότι οι λέξεις ή οι προτάσεις δεν γίνονται κατανοητές ή δεν χρησιμοποιούνται ανάλογα με την αντίστοιχη ηλικία του παιδιού.

Πότε μιλάμε για καθυστέρηση λόγου;

Όταν το παιδί σας πλησιάζει την ηλικία των 3 ετών και:

• 😮 Δεν χρησιμοποιεί καθόλου λόγο.
• 😮 Επικοινωνεί μόνο με νοήματα (δείχνει αυτό που θέλει).
• 😮 Λέει μόνο συλλαβές ή λέξεις όπως “μαμά”, “μπαμπά”, “παππού”, “γιαγιά”, “νερό” 
• 😮 Δυσκολεύεται να επαναλάβει λεξούλες που του λέμε.
• 😮 Ο λόγος του είναι ακατανόητος από το κοινωνικό περιβάλλον.
• 😮 Δεν κάνει συνδυασμούς λέξεων (πχ φράσεις: “μαμά βόλτα”, μικρές προτάσεις: “μαμά τρώει μήλο”).

Πότε θα πρέπει να αναζητήσω τη βοήθεια ειδικού;

Όταν αρχίσετε να ανησυχείτε! Μην καθυστερήσετε! 

Εάν υπάρχει κάποια διαταραχή, η πρώιμη παρέμβαση είναι πολύ σημαντική. 

Η έγκαιρη διάγνωση της γλωσσικής καθυστέρησης σε παιδιά μικρής ηλικίας (πχ στην ηλικία των 24 με 30 μηνών) θεωρείται πλέον σημαντική, αφού τότε το παιδί έχει πολλές δυνατότητες βελτίωσης και ανάκαμψης της γλωσσικής καθυστέρησης, εφόσον και εάν ακολουθηθεί η σωστή συμβουλευτική ή θεραπευτική αγωγή. 

Τα παιδιά ωφελούνται περισσότερο από τη θεραπευτική αγωγή στην ηλικία των 2-4 χρόνων σε σύγκριση με τη θεραπευτική αγωγή που αρχίζει σε μεγαλύτερες ηλικίες. 

Η πρώιμη αυτή περίοδος θεωρείται η πιο εύκαιρη και κρίσιμη για παρέμβαση, λόγω της πλαστικότητας του εγκεφάλου, που επιτρέπει τη βέλτιστη αφομοίωση των ερεθισμάτων που δέχεται το παιδί.

Τι μπορώ να περιμένω από τον λογοθεραπευτή; 

Ο λογοθεραπευτής μπορεί να σας συμβουλέψει για το αν το παιδί σας χρειάζεται εξειδικευμένη βοήθεια. 

Αν ναι, θα πρέπει να ενταχθεί, ανάλογα με τις δυσκολίες του, σ’ ένα πρόγραμμα θεραπείας. 

Ο αριθμός των θεραπειών εξαρτάται από τις ανάγκες του παιδιού. Επίσης θα ενημερώσει και θα καθοδηγήσει τους γονείς για το πώς μπορούν και οι ίδιοι να συμβάλουν ενεργά στην αντιμετώπιση της δυσκολίας.

Πώς μπορώ να βοηθήσω τη διαδικασία ανάπτυξης του λόγου στο παιδί μου;

• 😮 Εκμεταλλευθείτε τις καθημερινές δραστηριότητες για να εμπλουτίσετε το λεξιλόγιό του (ψώνια, μαγείρεμα, μπάνιο, τηλεόραση).
• 😮 Ονομάστε τα διάφορα μέρη του σώματος, διάφορα οικεία αντικείμενα.
• 😮 Μιλήστε του χρησιμοποιώντας απλές λέξεις και σωστές γραμματικά προτάσεις αλλά όχι “μωρουδίστικα”.
• 😮 Επικεντρώστε την προσοχή σας περισσότερο στο τι θέλει να σας πει το παιδί και όχι τόσο στον τρόπο που το λέει.
• 😮 Βοηθήστε το στο να εκφράζει συναισθήματα και ιδέες.
  

Φροσούλα Μπάτζιου (λογοθεραπεύτρια) υπεύθυνη Κέντρου Λογοθεραπείας “Χάρισμα”
laconialive.gr

Μυστικά της ΔΕΠ-Υ, που ο δάσκαλός μου θα ήθελα να γνωρίζει...

Ένας μαθητής με Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα αποκαλύπτει χρήσιμα μυστικά στο δάσκαλό του, για το πως θα δώσουν και οι δύο τον καλύτερό τους εαυτό μέσα στη σχολική τάξη.

Αγαπητέ δάσκαλε,
καθώς προετοιμαζόμαστε και οι δυο για μια νέα μέρα στο σχολείο, μπορούμε να παγώσουμε για λίγο το χρόνο; 

Εξετάσαμε τη δική μου λίστα καθηκόντων, συγκεντρώνοντας προσεκτικά ό,τι χρειάζομαι για τις σημερινές μου υποχρεώσεις. 

Αλλά...Θα ήταν πολύ χρήσιμο για μένα να εξετάσουμε και τη δική σας λίστα.
Τόσο εγώ, όσο κι εσείς θέλουμε να αισθανόμαστε ευχαριστημένοι στο τέλος της ημέρας. Εσείς με βοηθήσατε να καταλάβω πως θέλετε να προετοιμάζομαι για το σχολείο. 

Τώρα είναι η σειρά μου να γίνω βοηθός σας! Ετοίμασα με προσοχή τη δική σας λίστα καθηκόντων και σας την παρουσιάζω!

Παρατηρήστε, λοιπόν, αν:
Έχετε την προσοχή μου;
Είναι δύσκολο ν’ απαντήσω στις ερωτήσεις σας κάποιες φορές ενώ με κοιτάζετε επίμονα. 

Μπορεί να μη σας κοιτάζω ή να κάθομαι πάντα σωστά, αλλά συνήθως ακούω τι λέτε. 

Αν δεν είστε σίγουρος γι’ αυτό, απλά ρωτήστε με τι ακριβώς είπατε πριν από λίγο, αντί να με ρωτάτε αν προσέχω. 

Αν απαντήσω σωστά, προσέχω. 

Αν δεν καταφέρω ν’ απαντήσω, προσπαθήστε να κερδίσετε την προσοχή μου προτού επαναλάβετε όσα είπατε.

Είναι ένα μεγάλο στοίχημα για μένα να καταφέρω να σας παρακολουθήσω για αρκετή ώρα. Μερικές φορές, όταν έχετε την προσοχή μου, το μόνο που χρειάζομαι είναι η επανάληψη για να μάθω. Επιπλέον, όσες περισσότερες αισθήσεις μου ενεργοποιηθούν, τόσο πιο πολύ θα εμπλακώ στη διαδικασία.

Μη μου λέτε λοιπόν απλά τι να κάνω, δείξτε μου πως να το κάνω και μετά αφήστε με να σας παρουσιάσω τι κατάλαβα.

Δεν προσέχω... ή απλά χρειάζομαι ένα διάλειμμα;
Κάποιες φορές δείχνω αφηρημένος γιατί κάτι άλλο τραβάει την προσοχή μου. Έχω ανάγκη, όμως, αυτό το «μικρό διάλειμμα».΄

Ένα ιδιαίτερα ήσυχο περιβάλλον μπορεί να προκαλέσει τ’ αυτιά και τα μάτια μου, ν’ αναζητήσουν πράγματα που να τραβήξουν την προσοχή μου. 

Αν μου επιτρέψετε να κάνω κάποιες διακριτικές ενέργειες, όπως να κρατάω ένα ρυθμό χτυπώντας το πόδι μου στο πάτωμα ή να μασάω τσίχλα, τότε δε θα ψάχνω για άλλα ερεθίσματα, ούτε θα είμαι απρόσεκτος.
Θα είμαι απλά ήρεμος και σε εγρήγορση.

Δείχνω να έχω περισσότερη ενέργεια όταν κάθομαι;
Η προσοχή μου συνδέεται άμεσα με τα επίπεδα της ενέργειάς μου. Ξέρω ότι θα έπρεπε να ολοκληρώσω τις δραστηριότητες που μου έχετε δώσει, ενώ κάθομαι στο θρανίο μου. 

Αλλά, πως να το κάνω αυτό, από τη στιγμή που οι σκέψεις μου έχουν παγώσει; 

Αν δεν μπορώ να κινηθώ ενώ σκέφτομαι, η διαδικασία δυστυχώς θα σταματήσει.

Αν καταλάβετε πως συμβαίνει κάτι τέτοιο, αφήστε με να σηκωθώ, να κινηθώ ή εκείνη τη στιγμή δώστε μου κάποιες επιπλέον αρμοδιότητες (μοίρασμα φυλλαδίων ή τετραδίων, γραφή στον πίνακα κλπ.), προτού επιστρέψω στη θέση μου. 

Μερικές φορές ένα «κινητικό διάλειμμα», όπως λίγα επιτόπου πηδηματάκια, με ενεργοποιούν, με κάνουν να φτάσω στο στόχο μου.

Αυτή η διαδικασία έχει καλύτερα αποτελέσματα για μένα απ’ το να προσπαθώ να μένω ήρεμος και να μη μου επιτρέπεται να κινούμαι μέχρι να ολοκληρωθεί μια δραστηριότητα.

👦👧👦👧

Νιώθω πως μαθαίνω ή πως ανακρίνομαι;
Όσα πράγματα μαθαίνω στο σχολείο, δεν μπορώ κάποιες φορές να τα συνειδητοποιήσω ούτε εγώ ο ίδιος! 

Χρειάζεται να με βοηθήσετε. Γι’ αυτό δείξτε μου κάθε φορά τι έχω μάθει.

Όταν πρέπει ν’ απαντήσω σε μια ερώτηση, κάντε την απάντηση να μοιάζει μ’ ένα στόχο που θα θέλω πολύ να κατακτήσω και θα νιώθω περήφανος αν τα καταφέρω!

Στην περίπτωση όμως που χρησιμοποιήσετε φράσεις όπως «Δεν προσπαθείς αρκετά» ή «Δε συνεργάζεσαι», τα κίνητρά μου θα μειωθούν και η συμπεριφορά μου θα αρχίσει να μοιάζει με τη συμπεριφορά ενός ανθρώπου μέσα σ’ ένα ανακριτικό γραφείο.

Το ανακριτικό ύφος, δε με κινητοποιεί. 

Αντίθετα, με αποθαρρύνει απ’ το να θέλω να προσπαθήσω. Έχω την ανάγκη να νιώσω πως με οδηγείτε άμεσα στο να βρίσκω τις απαντήσεις που χρειάζομαι.

Είστε δίπλα μου;
Έχω ανάγκη από περισσότερη καθοδήγηση και προτροπή απ’ ότι οι συμμαθητές μου.
Συχνά στρέφω την προσοχή μου προς εμένα τον ίδιο, όταν είμαι νευρικός ή αφηρημένος επειδή το μυαλό μου έχει αρχίσει να περιπλανιέται ξανά. 

Χρειάζομαι ενθάρρυνση εκείνη τη στιγμή κι όχι επικριτικές παρατηρήσεις. Θέλω να τα καταφέρω! 

Δε συμπεριφέρομαι μ’αυτόν τον τρόπο με σκοπό να σας ενοχλήσω ή να φανώ αγενής. Σκέφτομαι διαφορετικά, αλλά προσπαθώ πραγματικά κι αυτή είναι η απάντησή μου στους ενήλικες που δεν καταλαβαίνουν τη συμπεριφορά μου.
Αν είστε σύμμαχός μου, θα το καταλάβω και θα δουλέψω πιο σκληρά απ’ ότι αν σας έχω απέναντί μου.

Ο μαθητής σας 
από Αθηνά Ευθυμίου - Ειδική Παιδαγωγό

Παιδαγωγικό Κέντρο Μελισσίων

Το Συμβολικό Παιχνίδι και η ανεκτίμητη αξία του - The Benefits of Pretend Play

Συμβολικό Παιχνίδι - πως συνδέεται με την γλώσσα
 

Τι είναι το συμβολικό παιχνίδι;

Πρόκειται στην ουσία για τη δημιουργία νοερών αναπαραστάσεων. Απαιτεί λοιπόν ικανότητα για αφηρημένη σκέψη. 

Κατά το συμβολικό παιχνίδι, το παιδί αναπαριστά κάτι,  ένα αντικείμενο ή μια σκηνή. 

Μπορεί να αντικαθιστά ένα αντικείμενο με ένα άλλο, όπως π.χ. να χρησιμοποιεί ένα τουβλάκι ως τηλέφωνο για να μιμηθεί ότι τηλεφωνεί, ή να προσποιείται ότι πίνει νερό από ένα πλαστικό ποτηράκι, ή ακόμη να παριστάνει ότι είναι πριγκίπισσα ή γάτα. Αντιστρόφως, ανταποκρίνεται όταν οι άλλοι παίζουν συμβολικά, σημάδι ότι είναι σε θέση να σκεφτεί αφηρημένα π.χ. γελά όταν κάποιος παριστάνει το σκύλο.

The Benefits of Pretend Play

Σε ποια ηλικία εμφανίζεται το συμβολικό παιχνίδι;

• 17-19 μηνών το παιδί προσποιείται ότι πάει για ύπνο, ότι πίνει από ένα φλιτζάνι ή ότι τρώει με το κουτάλι. Είναι η αρχή της αληθινής λεκτικής επικοινωνίας, καθώς οι λέξεις χρησιμοποιούνται για να δηλώσουν την λειτουργία των αντικειμένων.
• 19-22 μηνών το συμβολικό παιχνίδι εκτείνεται πέρα από το παιδί και τον εαυτό του. Παιχνίδι με κούκλες, την ταίζει ή μπορεί να την σκεπάζει με κουβέρτα. Συνδυάζει παιχνίδια π.χ βάζει ένα κουτάλι σε ένα τηγάνι, χύνει από μια κανάτα σε ένα φλιτζάνι. Αρχίζει ο συνδυασμός λέξεων.
• 2 με 2 ½ ετών αναπαριστά γεγονότα που βιώνει π.χ κατάστημα-ψώνια, γιατρός-άρρωστο παιδί. Μπορεί να ξεκινάει και να απαντά σε ερωτήσεις: Ποιος; Που; Πότε; Τι; Τι κάνει;. Απαντά ακατάλληλα εκτός από καλά μαθημένες ρουτίνες.
• 3 ετών κάνει παιχνίδια προσποίησης με μεγαλύτερη ακολουθία π.χ. μπορεί να φτιάξει ένα κέικ (ψήνει - σερβίρει - πλένει τα πιάτα. Χρησιμοποιεί τον αόριστο και το μέλλοντα π.χ. έφαγα το κέικ., θα πλύνω τα πιάτα.
• 3 με 3 ½ ετών εκτελεί παιχνίδια με κουκλόσπιτα και με φάρμα κ.τ.λ, χρησιμοποιεί κύβους και κουτιά με άμμο για να φτιάξει ένα περιβάλλον π.χ. φάρμα. Το περιγραφικό λεξιλόγιο επεκτείνεται, καθώς χρησιμοποιεί όρους για έννοιες όπως τα σχήματα, μεγέθη, χρώματα, υφή, σχέσεις χώρου.
• 3 ½ με 4 ετών χρησιμοποιεί κούκλες για να αναπαραστήσει σκηνές, κάνει υποθέσεις "τι θα γινόταν αν". Εκφράζει προθέσεις και πιθανά μελλοντικά γεγονότα, χρησιμοποιεί συνδετικά. Αρχίζει να απαντά σωστά στις ερωτήσεις «γιατί, πώς».
• 5 ετών: υψηλή φαντασία, πλήρως συνεργατικό παιχνίδι. Χρησιμοποιεί σχετικούς όρους (τότε, πότε, πρώτα, μετά, τέλος, ενώ, πριν, μετά).

Είναι όλα τα παιδιά σε θέση να κάνουν συμβολικό παιχνίδι;

Το συμβολικό παιχνίδι είναι εξελικτικό χαρακτηριστικό και ως εκ τούτου, εμφανίζεται αυθόρμητα, ενώ η απουσία του προβληματίζει.

 Καθώς για να εμφανιστεί, προϋποθέτει την ικανότητα νοερής αναπαράστασης, αφηρημένης σκέψης, ευελιξίας και κατανόησης του κοινωνικού πλαισίου, παιδιά με ανωριμότητα, νοητική υστέρηση ή διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή (στο φάσμα του αυτισμού) μπορεί να υστερούν σ’ αυτό.

Σε βαριές περιπτώσεις το συμβολικό παιχνίδι απουσιάζει τελείως. 

Σε άλλες, απλά δεν υπάρχει προτίμηση γι’ αυτό, δε γίνεται αυθόρμητα ή είναι φτωχό. 

Έτσι, ένα παιδί μπορεί να μην κατανοεί πώς μπορεί να παίξει με κουζινικά, αφού δεν υπάρχει φαγητό. 

Πιθανά να προτιμά να τα χτυπά μεταξύ τους ώστε να παράγουν ήχο ή να αδιαφορεί γι’ αυτά.

Σε μεγαλύτερη ηλικία, ένα παιδί με δυσκολία στο συμβολισμό ίσως να μην είναι σε θέση να υποκριθεί ποιος είναι ο κλέφτης, αφού οι παίχτες έχουν εκ των προτέρων καθορίσει ποιος θα πάρει αυτόν το ρόλο.

Στα ομαδικά παιχνίδια, τα προβλήματα συνήθως είναι εντονότερα γιατί το παιδί καλείται να μπει στη θέση των άλλων και να λάβει υπόψη του τι σκέφτονται εκείνοι π.χ. στο κρυφτό ένα παιδί που κρύβεται μπορεί να πιστεύει ότι και οι άλλοι ξέρουν πού βρίσκεται οπότε δεν εμπλέκεται σωστά στο παιχνίδι ή μαρτυρά τη θέση άλλων παιδιών γιατί υποθέτει ότι όπως το ίδιο γνωρίζει τη θέση τους τη γνωρίζει κι εκείνος που τα φυλά.
 

Πότε θα πρέπει να ανησυχήσει ένας γονιός;

• Αν το παιδί δεν παίζει αυθόρμητα συμβολικό παιχνίδι και δεν ανταποκρίνεται στην προσπάθεια του ενήλικα ή άλλων παιδιών να το προσκαλέσουν σ’ ένα τέτοιο παιχνίδι.
• Αν δείχνει να μην κατανοεί το συμβολισμό και να έχει υπερβολικά συγκεκριμένη σκέψη π.χ. «δεν είσαι η Κοκκινοσκουφίτσα αφού δε φοράς κόκκινο σκούφο» ή «δεν πετάει το αεροπλάνο, εσύ το κρατάς».
• Αν παίζει στερεότυπα π.χ. παίζει με κουκλάκια αλλά επαναλαμβάνει πάντα το ίδιο μοτίβο και όταν από δική μας παρέμβαση αυτό αλλάξει, τότε εκνευρίζεται ή απλά δεν ανταποκρίνεται και επιμένει στη δική του εκδοχή.
• Αν χρησιμοποιεί αποκλειστικά ή συνήθως, αυτούσιους διαλόγους π.χ. από DVD ή παραμύθια.
• Αν το παιδί παίζει αδόμητα, πετάγεται από το ένα παιχνίδι στο άλλο, ασχολείται πολύ λίγο με τα παιχνίδια του και δεν καταφέρνει να εστιάζει σε κάτι οργανώνοντας ένα παιχνίδι.

Ποια είναι η αξία του συμβολικού παιχνιδιού;

To συμβολικό παιχνίδι είναι ανεκτίμητο για τη συναισθηματική, κοινωνική αλλά και γνωστική ανάπτυξη του παιδιού καθώς:

Λειτουργεί ψυχοθεραπευτικά, δίνοντας τη δυνατότητα στο παιδί να εξωτερικεύσει ασυνείδητες συγκρούσεις του, να εκφράσει δυσκολίες που συναντά στην καθημερινή ζωή και με κάποιο τρόπο όλα αυτά να τα διαπραγματευτεί.
 

Δίνει διέξοδο στη φαντασία.

Βοηθά στην εξέλιξη του λόγου, ειδικά στην πραγματολογία του γιατί το παιδί, παίζοντας, οργανώνει τη σκέψη του σε λόγο με σκοπό να επικοινωνήσει ένα νόημα.
 

Δίνει τη δυνατότητα στο παιδί να δουλέψει πάνω στις κοινωνικές σχέσεις. Πράγματι είτε παίζει ομαδικά είτε ατομικά, αναπαριστά συνήθως μια ιστορία που αναφέρεται σε σχέσεις, συναισθήματα και σκέψεις προσώπων, καλείται να δώσει λύσεις, να μπει στη θέση άλλων και να δει τα πράγματα από τη δική τους οπτική γωνία.

Απαιτεί από το παιδί να οργανώσει κάτι δικό του, να βάλει δηλαδή τις σκέψεις του αλλά και τις επιθυμίες του σε τάξη και να δημιουργήσει μια πλοκή.
 

Παιδαγωγικό Κέντρο

Ζωηρό παιδάκι; Μερικά κόλπα για να το κάνεις αρνάκι

Το παιδάκι σου είναι σαν τον Ταζ από τα κινούμενα σχέδια; 

Όπου περνά κι όπου σταθεί σπέρνει την καταστροφή; 

Τρέχεις συνεχώς πίσω του και δεν προλαβαίνεις να κάνεις δουλειές; 

Τι μπορείς να κάνεις;

Το παιδάκι σου είναι υπερβολικά ζωηρό και υπερκινητικό σε σημείο που τρελαίνεσαι και δεν προλαβαίνεις να κάνεις τίποτα; 

Πώς μπορείς να διαχειριστείς την κατάσταση;

 

Η θεία Λουκία μας δίνει τις συμβουλές της:

Το πρώτο που πρέπει να κάνεις είναι υπομονή, γιατί όλα τα παιδάκια κάποια στιγμή μεγαλώνουν και γίνονται σαφώς πιο συνεργάσιμα. 

Πέρα απ' αυτό, γενικότερα τα αγόρια είναι πιο ανήσυχα από τα κορίτσια, οπότε χρειάζονται ακόμη μεγαλύτερη υπομονή, καθώς είναι ικανά να... αυτοκτονήσουν σε κάθε τους βήμα, ενώ αρνούνται κάθε μορφή πειθαρχίας. 

Εκτός όμως από την υπομονή υπάρχουν κάποια βασικά κόλπα που είναι καλό να υιοθετήσεις ώστε αν μη τι άλλο να βάλεις την καθημερινότητα σου και τις δουλειές σου σε μια σειρά.

Σταθερό πρόγραμμα

Το πρώτο είναι το σταθερό πρόγραμμα που βοηθάει το παιδί να βάλει τον κόσμο γύρω του σε μια τάξη κι εσένα να έχεις έναν αναμενόμενο ρυθμό μέσα στην ημέρα, κάτι που θα αυξήσει τις αντοχές σου. 

Πιο συγκεκριμένα, σταθερό πρόγραμμα σημαίνει τις ίδιες ώρες φαγητού, ύπνου, μπάνιου και παιχνιδιού καθημερινά, οι οποίες δεν θα αλλάζουν παρά μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις (γενέθλια, μεγάλες γιορτές κ.λπ.). 

Επίσης, το βράδυ θα πρέπει να τον βάζεις σχετικά νωρίς για ύπνο (το αργότερο-αργότερο ως τις 10), ώστε να σου μένει λίγος χρόνος ησυχίας για να καθίσεις με τον άντρα σου, να κάνεις ένα μπάνιο σαν άνθρωπος και να χαλαρώσεις.

Δώσε του την ευκαιρία να εκτονωθεί

Το δεύτερο είναι ο καθημερινός περίπατος στο πάρκο (ιδανικά) ή στον παιδότοπο (ως δεύτερη επιλογή) που θα πρέπει να διαρκεί αρκετά (1-2 ώρες) ώστε να έχει το παιδί τη δυνατότητα να εκτονώνεται σωματικά μέσα από τις διάφορες δραστηριότητες (κούνιες, τσουλήθρες κ.λπ.) αλλά και την αλληλεπίδραση του με τα άλλα παιδάκια. 

Βγάζε τον έξω με κάθε καιρό, εκτός κι αν βρέχει, οπότε θα μπορούσες να κανονίζεις με κάποια άλλη μαμά να παίξουν τα παιδιά σας παρέα στο σπίτι της μίας ή της άλλης.

Βάλε όρια & κανόνες

Τρίτο και εξίσου πολύ σημαντικό είναι τα ξεκάθαρα όρια και οι κανόνες. Δηλαδή, ο γιος σου πρέπει να μάθει πρώτον ότι υπάρχει "όχι" και δεύτερον ότι το "όχι" είναι "όχι", κι όχι "μπορεί και ναι" (αν γκρινιάξω λίγο παραπάνω). 

Βέβαια, αυτά τα "όχι" πρέπει να είναι όσο λιγότερα γίνεται και ταυτόχρονα να είναι προβλέψιμα και να μην εξαρτώνται από τη διάθεση σου, αναλόγως της στιγμής.

Δώσε του προσοχή, με πρόγραμμα

Τέταρτο, αφιέρωνε του καθημερινά ολόκληρη την προσοχή σου για κάποια ώρα, για να του διαβάσεις παραμύθι, για να παίξετε κάποιο παιχνίδι ή οτιδήποτε άλλο τον ευχαριστεί. Όταν το παιδί ξέρει ότι θ' ασχοληθείς μαζί του σε σταθερή βάση, μπορεί να δεχτεί πιο εύκολα και το όχι που είπαμε πιο πάνω. 

Επίσης, μίλα του συνέχεια για τα πάντα κι όχι μόνο για ό,τι αφορά τον ίδιο. 

Εξήγησε του τι κάνεις κάθε φορά, τι εργαλεία χρησιμοποιείς, δείξε του τα λουλούδια, τα φυτά και τα ζώα όταν βγαίνετε έξω, τραγούδησε του, εξήγησε του τι συμβαίνει (π.χ. τώρα θα περιμένουμε στην ουρά για να πάρουμε ψωμί, ή τώρα προσέχουμε να μην έρχεται κάποιο αυτοκίνητο για να διασχίσουμε τον δρόμο). 

Αυτή η συνήθεια θα τον βοηθήσει να οργανώσει μέσα στον μυαλό του τον κόσμο που τον περιβάλλει , θα δώσει νόημα σε πράγματα που του φαίνονται βαρετά, θα κεντρίσει το ενδιαφέρον του και αυξήσει την υπομονή του.

Κάνε δουλειές, μαζί με το παιδί

Πέμπτο, κράτα τον κοντά σου όταν κάνεις τις περισσότερες δουλειές. Αν δουλεύεις στην κουζίνα π.χ., μπορείς να τον βάλεις στο καρεκλάκι του να παίξει (με πλαστελίνες, δαχτυλομπογιές π.χ.) ή να τον αφήσεις κάτω, να παίξει με τις κατσαρόλες ή κάποια πλαστικά δοχεία που δεν σπάνε. 

Οτιδήποτε μπορεί να κρατήσει το παιδί σου απορροφημένο για κάποια ώρα αξίζει λίγη ακαταστασία παραπάνω και το εξασκεί στην αυτοσυγκέντρωση.

Τηλεόραση με μέτρο

Έκτο, άφηνε τον να παρακολουθήσει κινούμενα σχέδια από επιλεγμένα DVD για περιορισμένη ώρα. 

Πες όχι στην ανεξέλεγκτη παρακολούθηση τηλεόρασης (καλύτερα να μην βλέπει καθόλου δηλαδή), αλλά βρες κάποιες κλασικές σειρές (όπως τα παραμύθια της Disney και οι συλλογές των Lonely Tunes) που διασκεδάζουν, αλλά παράλληλα καλλιεργούν τη φαντασία και την αισθητική των μικρών. 

Τα DVD δεν αποσπούν την προσοχή με διαφημίσεις κι έχουν το πλεονέκτημα ότι σύντομα ο γιος σου θα διαλέξει κάποιο που θα του αρέσει και θα θέλει να βλέπει ξανά και ξανά -κάτι που δεν γίνεται με την τηλεόραση- κι έτσι θα μένει ήσυχος για αρκετό διάστημα.

Απλοποίησε τη ζωή σου

Έβδομο: απλοποίησε τη ζωή σου και κάνε το σπίτι σας ασφαλές για το παιδί. 

Εξαφάνισε όλα τα διακοσμητικά που σπάνε εύκολα (θα περιορίσεις και το ξεσκόνισμα έτσι), κλείσε τις πρίζες με τις ειδικές τάπες, βάλε μεμβράνη ασφαλείας στα τζάμια του δωματίου του και προστατευτικά στις γωνίες. 

Έτσι εκείνος θα έχει μεγαλύτερο ασφαλές πεδίο για να κινείται κι εσύ πολύ λιγότερο άγχος μήπως χτυπήσει. Επίσης, περιόρισε το σιδέρωμα στα απολύτως απαραίτητα: εκτός απ' τα πουκάμισα, τα περισσότερα ρούχα φοριούνται μια χαρά αν τα απλώσεις να στεγνώσουν προσεκτικά, απ' τις άκρες και μετά τα διπλώσεις όμορφα. 

Το ίδιο ισχύει και για σεντόνια, πετσέτες και εσώρουχα. Ακόμη, ξέχνα για λίγο τα περίπλοκα μαγειρέματα, αλλά και την υπερβολική καθαριότητα. 

Οι κλειδαρότρυπες δεν χρειάζονται καθημερινό ξεσκόνισμα, αλλά ούτε και το τελευταίο ράφι της βιβλιοθήκης.

Περιόρισε τους πειρασμούς

Όγδοο: περιόρισε τους πειρασμούς. Απόφυγε τις παρατεταμένες επισκέψεις στο σούπερ μάρκετ και παράκαμψε τις βιτρίνες με παιχνίδια, ή με ζαχαρωτά. 

Να θυμάσαι ότι ο γιος σου έχει μπει ήδη στην ηλικία της άρνησης και της κόντρας (καθώς τώρα αρχίζει να συνειδοτοποιεί τον εαυτό του και να διαμορφώνει την ταυτότητα του) και είναι πιο εύκολο να παρακάμψεις τις πολλές εντάσεις αν του προσφέρεις εναλλακτικές. Π.χ. 'θες την μπλε ή την πράσινη μπλούζα;', αντί για 'διάλεξε ποιο σ' αρέσει' ή 'θα φορέσουμε αυτό'.

Προσοχή στη ζάχαρη και τα διεγερτικά!

Η σοκολάτα, το κακάο, τα αναψυκτικά και κάθετι που περιέχει πρόσθετη ζάχαρη (κρέμες, παγωτό) δρουν διεγερτικά και δίνουν περισσότερη ενεργητικότητα στο παιδί, απ' όση μπορεί να διαχειριστεί. 

Απόφυγε τα και αντικατάστησε τα με σκέτο γάλα, φυσικούς χυμούς, γιαούρτι και νερό.

Γράψε το σε "σχολείο"

Δέκατο: αν υπάρχει η δυνατότητα γράψε τον σε ένα παιδικό σταθμό ή νηπιαγωγείο κοντά στο σπίτι, ώστε να τον πηγαινοφέρνεις με τα πόδια και να απασχολείται μόνο για 2-3 ώρες κάθε μέρα (αντί για τη βόλτα στο πάρκο που λέγαμε), χωρίς να κουράζεται. 

Το "σχολείο" θα βοηθήσει ιδιαίτερα την κοινωνικοποίηση του, στην καλλιέργεια των δεξιοτήτων του, αλλά και την ανάπτυξη της προσωπικότητας του, ιδιαίτερα αν δεν συναναστρέφεται άλλα παιδιά της ηλικίας του στο περιβάλλον σας. 

Επιπλέον αυτή η αλλαγή θα προσφέρει σε σένα άπλετο ελεύθερο χρόνο για να κάνεις με ησυχία τις υπόλοιπες δουλειές σου.

Μερικές έξτρα συμβουλές

Συνοψίζοντας, αυτό που έχει σημασία είναι να βάλεις σε προτεραιότητα τις ανάγκες του παιδιού, ρυθμίζοντας ανάλογα την καθημερινότητα σου και τις απαιτήσεις σου ως νοικοκυρά, ώστε να αφήσεις χώρο στο παιδί σου να ενταχθεί ομαλά σ' αυτή την καθημερινότητα κι όχι να προσπαθείς να στριμώξεις το παιδί στο πρόγραμμα που μπορείς να προτιμάς ή ακολουθούσες παλιότερα. Αυτές οι πολυτέλειες είναι για τις δεσποινιδούλες, όχι για υπεύθυνες μαμάδες.

Αφού θα έχεις εφαρμόσει όλα τα παραπάνω για κάποιες εβδομάδες (μην περιμένεις θαύματα από τη μια μέρα στην άλλη), ή αν τα εφαρμόζεις ήδη από καιρό αλλά παρόλα αυτά το παιδί δεν συνεργάζεται και δεν μπορεί να συγκεντρωθεί περισσότερο από πέντε λεπτά σε μια δραστηριότητα που το ευχαριστεί, θα πρέπει να συζητήσεις το θέμα με τον παιδίατρο σου, γιατί αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ο γιος σου έχει κάποια διαταραχή της προσοχής που απαιτεί ειδική αντιμετώπιση.

Τέλος, μην χάνεις το κουράγιο σου και μην συγκρίνεις το παιδί σου τον εαυτό σου με άλλα παιδιά και μαμάδες που συναντάς στον κύκλο σου. 

Καμιά οικογένεια δεν είναι στ' αλήθεια όπως φαίνεται στις διαφημίσεις. Όλοι έχουμε τα πάνω και τα κάτω μας κι αν καμιά φορά παραφερθούμε, ένα συγνώμη, μια αγκαλιά κι ένα φιλί είναι αρκετά για να αποκαταστήσουν τις σχέσεις, να επαναφέρουν την αρμονία και να εμφυσήσουν έμπρακτα στο παιδί την ευγένεια, την τρυφερότητα και την συμπόνοια.

Όμως, όπως είπαμε και στην αρχή, πάνω απ' όλα κάνε υπομονή κι αν καταφέρεις να τη συνδυάσεις με λίγο αποτελεσματικότερη οργάνωση, αρκετό χιούμορ κι ευελιξία, όλα θα ξεπεραστούν με τον πιο ανώδυνο και ευχάριστο τρόπο για όλους.

Από τη θεία Λουκία

Συγκοίμηση – Δώρο ψυχής για το παιδί και όχι εμπόδιο για να γίνει ανεξάρτητο

H πρώτη αίσθηση “στέγης” είναι η ενδομήτρια ζωή.
Η “στέγη” είναι ο χώρος που κυριολεκτικά (σωματικά) και συμβολικά (ψυχοσυναισθηματικά) αναπτύσσεται και μεταμορφώνεται το έμβρυο σε μωρό. 
Η αίσθηση “στέγης” είναι το περιβάλλον που επιτρέπει να “γεννιούνται” και να εγκαθιδρύονται συναισθήματα προστασίας και ψυχικής ασφάλειας που πλαισιώνουν την βιωματική εμπειρία της έννοιας “αγάπη”.
Η ενδομήτρια ζωή, προετοιμάζει τον αγέννητο άνθρωπο για να βιώσει την Πρώτη του εσωτερική, υπαρξιακή και ψυχοδυναμική σύγκρουση, που είναι η γέννηση του ( η απόφαση του να αποχωριστεί την πρώτη στέγη του και να έρθει στην ζωή). 
Με την γέννηση του, η συνέχεια της βιωματικής και αναγκαίας εμπειρίας του, να νιώθει ότι προστατεύεται, εκφράζεται με την αγκαλιά από την βασική μορφή εκπλήρωσης ψυχικών αναγκών, την Μητέρα.
H αίσθηση που βιώνεται μέσα από την σωματική επαφή είναι η αρχή της αίσθησης του εαυτού. 
Αν δούμε τον κόσμο μέσα από τα μάτια του νεογέννητου θα καταλάβουμε την σημαντικότητα της σωματικής επαφής, που εκφράζεται με την άμεση ανταπόκριση σε στιγμές ψυχικού άγχους και στρες που μπορεί να βιώνει το νεογέννητο γιατί ο πιο δυνατός «οδηγός» αναγνώρισης του περιβάλλοντος είναι ακριβώς αυτό το συναίσθημα που νιώθει ο μικρός άνθρωπος όσο αφορά την εκπλήρωση των ψυχικών του αναγκών. 
Μέσα από την εκπλήρωση αυτή ανακουφίζεται και ηρεμεί και αυτό ακριβώς το βίωμα «χρωματίζει» με συναισθήματα προστασίας και ασφάλειας την αλληλεπίδραση με την μητέρα και κατά επέκταση δημιουργεί την ψυχικά υγιή αίσθηση της Ύπαρξης.

Ο κοινός ύπνος ηρεμεί και ανακουφίζει, γιατί παραπέμπει στην πρώτη αίσθηση ασφάλειας και προστασίας (στην ενδομήτρια ζωή).

Το νεογέννητο σιγά-σιγά μεγαλώνει και γίνεται ένα βρέφος που η καθημερινή του «σχέση» με την μητέρα του, του δημιουργεί, εγκαθιδρύει και τροφοδοτεί την αίσθηση του εαυτού ως ένα κομμάτι μιας πολύ συναισθηματικά ισχυρής σχέσης βασική μορφή στην ζωή του (την μητέρα).

Έτσι από τον ερχομό του στην γη, βιώνει ασφάλεια αντί για άγχος και στρες, προστασία αντί για ματαίωση, ανακούφιση αντί για ματαίωση…

Ο κοινός ύπνος δίνει συνέχεια στην ανάγκη του μικρού ανθρώπου να νιώθει γαλήνη και ανακούφιση στην αίσθηση του “εαυτού”. 
Είναι ανάγκη ψυχής και δεν είναι εμπόδιο στην ανεξαρτητοποίηση του, όπως πολύ λανθασμένα πιστεύουν ορισμένοι θεωρητικοί....

Η ανάγκη ψυχής , είναι η ανάγκη να νιώθουμε ότι “δίπλα” μας και ειδικά την ώρα του ύπνου, υπάρχει η μορφή που μπορεί να μας ανακουφίσει ότι νιώσουμε άγχος και φόβο…

Αν το νεογέννητο και το βρέφος μπορούσε να μιλήσει αυτά θα έλεγε για τον κοινό ύπνο:
”Μόλις βγήκα σε μια καινούργια και άγνωστη πραγματικότητα. Η μυρωδιά και η αγκαλιά της μητέρας μου με παραπέμπουν στην πρώτη αίσθηση ασφάλειας και προστασίας και νιώθω τόσο όμορφα κάθε φορά που νιώθω ακόμα μέρος του σώματος της αλλά και της ψυχής της, γιατί έτσι εξελίσσομαι χωρίς μοναξιά, άγχος και φόβο…την ώρα του ύπνου, προσπαθώ να καταλάβω τι συμβαίνει και να επιβιώσω σε μια καινούργια και πρωτόγνωρη συνθήκη. Κάθε ήχος, μυρωδιά, λέξη που “χρωματίζουν” την καθημερινότητα μου την ώρα του ύπνου μου, αναδύουν συναισθήματα που πολλές φορές με τρομάζουν και με φοβίζουν. ‘Όταν νιώθω άγχος ή φόβο μέσα μου γίνεται μια εσωτερική μάχη και η ανάγκη μου είναι να νιώσω προστασία όταν βιώνω κάτι τόσο – για εμένα- τρομαχτικό. 
Για όλους αυτούς τους λόγους χρειάζομαι να Σε Νιώθω Μαζί ΜΟΥ”.
Και τα νήπια έχουν ανάγκη τον κοινό ύπνο, χωρίς να σημαίνει ότι δεν εξελίσσονται ψυχοσυναιθηματικά. Το κάθε παιδί είναι μοναδικό και γνωρίζει πότε είναι έτοιμο να αποχωριστεί τον κοινό ύπνο (εσάς). Εμπιστευθείτε το παιδί σας για να εμπιστευθεί τον εαυτό του και να κάνει το βήμα για τον Δεύτερο σημαντικό αποχωρισμό.

Γράφει η Αντιγόνη Συμεωνίδου, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια
The Mamagers Team