Parental Alienation Syndrome:
How to Detect It and What to Do About It
Η σχέση γονιού παιδιού, από σχέση με ανιδιοτελή αγάπη μεταμορφώνεται σε εκστρατεία λασπολογίας, αέναης κριτικής και μίσους. Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του συνδρόμου διαδραματίζουν τα διαπροσωπικά δυναμικά που αναπτύσσονται και γι’ αυτό η θεραπεία πραγματοποιείται μέσα από οικογενειακές συνεδρίες.
Οι ενέργειες αυτές του παιδιού είναι αποτέλεσμα των προσπαθειών του γονιού με την οριστική ή προσωρινή επιμέλεια μέσω συναισθηματικών κακοποιητικών πράξεων, να βλάψει το γονιό χωρίς επιμέλεια. Όταν η απόρριψη του γονιού βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα του παρελθόντος τότε δεν μιλάμε για το σύνδρομο αυτό.
Στις αρχές του 1980 ο Richard Gardner, ένας έμπειρος παιδοψυχίατρος με ενασχόληση και στην παιδο-ψυχιατροδικαστική, πρότεινε τον όρο Parental Alienation με αφορμή την εμπειρία του με παιδιά χωρισμένων γονιών. Διαπίστωσε σταδιακά ότι από την δεκαετία του 80 υπήρχε τάση κακολόγησης τους ενός γονιού από τον άλλο, μέσω του παιδιού. Έχει αναφερθεί στην ύπαρξη συγκεκριμένων συμπτωμάτων για να καθοριστεί το φαινόμενο αυτό ως σύνδρομο Το σύνδρομο αυτό δεν κατόρθωσε να γίνει αποδεκτό ούτε στα πρόσφατα ταξινομητικά ψυχιατρικά κριτήρια DSM -5.
Αρχικά είχε ξεσηκώσει θύελλα διαμαρτυριών καθότι υπήρχε η θεώρηση ότι αποκλειστικά οι μητέρες προκαλούσαν το φαινόμενο αυτό. Στην πορεία αναθεωρήθηκαν οι απόψεις από τον εμπνευστή του συνδρόμου. Επίσης είχαν διαπιστωθεί περιπτώσεις όπου γονείς κακοποιητικοί κρυβόντουσαν πίσω από τον τίτλο του θύματος ως προς την γονεϊκή αποξένωση και κατάφερναν να έχουν κοινή επιμέλεια του παιδιού ,με ολέθρια αποτελέσματα για το παιδί.
Ιατρικές και δικαστικές υπηρεσίες ασχολούνται με αυτό το θέμα διαρκώς
Οι δικαστικές αρχές το γνωρίζουν αλλά δεν το αποδέχονται και παραπέμπουν τα παιδιά να εκτιμώνται από παιδοψυχιάτρους .
Στην Ελληνική πρακτική ένας μεγάλος όγκος εργασίας των ειδικών παιδοψυχιάτρων, ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών ασχολείται στην διερεύνηση των εισαγγελικών εντολών που δίνουν οι γονείς εν’ όψει ενός δύσκολου διαζυγίου . Υπάρχει η τάση μέσω των δικηγόρων να κάνουν οι γονείς ασφαλιστικά μέτρα ο ένας στον άλλο και για να ενδυναμώσουν την θέση τους οι γονείς χρησιμοποιούν τα παιδιά.
Ιδίως ο γονιός που δεν επιθυμεί το διαζύγιο ή θεωρεί τον εαυτό του αδικημένο και απατημένο ,τυφλώνεται από τον θυμό και το μίσος και παραμερίζει την οικογενειακή ιεραρχία κάνοντας παράλληλα το παιδί ,που είναι πιο κοντά στον πληγωμένο γονιό ,”κολλητό φίλο” και “εξομολογητή”.
Τα παιδιά μαθαίνουν συγκλονιστικές λεπτομέρειες ,αληθινές ή διαστρεβλωμένες, για πολύ προσωπικές στιγμές που δεν θα έπρεπε ποτέ να φτάσουν στα αυτιά τους. Συχνά οι πληροφορίες που έχουν τα παιδιά αφορούν εποχές πριν καν γεννηθούν και λέγονται τόσο ζωντανά και με τόση απέχθεια για τον άλλο γονιό που όντως εντυπωσιάζουν.
Τα συμπτώματα
Το σύνδρομο αυτό δεν έχει γίνει αποδεκτό από τις επιστημονικές κοινότητες ούτε από την δικαστική εξουσία. Αρχικά ο Gardner πίστευε ότι στο 90% οφείλοταν στις μητέρες.
Συχνό φαινόμενο του συνδρόμου είναι οι ψευδείς κατηγορίες για σεξουαλική κακοποίηση του παιδιού που οδηγούν στην θετική έκβαση της λήψης επιμέλειας από τον γονιό που κάνει αυτούς τους ισχυρισμούς .
Η εμφάνιση του φαινoμένου σχετίζεται με την αλλαγή στάσης της δικαστικής εξουσίας όπου πριν θεωρούνταν δεδομένο ότι «τα παιδιά μέχρι την εφηβεία καλό είναι να μένουν με την μητέρα» και οι μητέρες είχαν την κηδεμονία. Όταν έγινε η στροφή στην λήψη αποφάσεων και η εκτίμηση γινόταν σύμφωνα με το “συμφέρον του παιδιού ‘’ οπότε άρχισαν οι κοινές κηδεμονίες ή και η χορήγηση της και σε μπαμπάδες, το φαινόμενο έγινε πιο συχνό. Δόθηκαν μεγαλύτερα δικαιώματα στους πατεράδες και αυξήθηκε ο χρόνος που περνούσαν με τα παιδιά τους, εντάθηκαν όμως και οι διενέξεις γύρω από το διαζύγιο. Σε μελέτη ήδη του 1991 απο το Αμερικάνικο Τμήμα οικογενειακού δικαίου που χρειάσθηκε 12 χρόνια να ολοκληρωθεί διαπιστώθηκε «πλύση εγκεφάλου» των παιδιών σε μεγάλο εύρος και σε ποσοστά που φτάνουν ως και το 80% των διαζυγίων.
Ένας άλλος παράγοντας που συμβάλλει στην αύξηση του φαινομένου είναι η μεγαλύτερη συχνότητα με την οποία ζητώνται οι εισαγγελικές εντολές , κάτι που διαπιστώνουν όλοι όσοι εργάζονται σε δημόσια παιδοψυχιατρικά τμήματα και επωμίζονται τον φόρτο της διερεύνησης πιθανών κακοποιήσεων των παιδιών από τον ένα ή τον άλλο γονιό. Οι δικηγόροι που χειρίζονται υποθέσεις διαζυγίων καταφεύγουν πολύ εύκολα σε προτάσεις διενέργειας εισαγγελικής εντολής ως πιο επιθετική τακτική ,χωρίς βέβαια να υπολογίζουν το ψυχικό κόστος στα παιδιά αλλά και τους γονείς τους. Στις Η.Π.Α. έχει βρεθεί ότι όπως και οι καταγγελίες για κακοποίηση έχουν διπλασιασθεί ,έτσι και οι ψευδείς αναφορές αφορούν το 50% του συνόλου καθώς θεωρείται το υπέρτατο όπλο για να κερδίσει ένας γονιός την επιμέλεια η αναφορά για μια πιθανή κακοποίηση.
Απο δεδομένα του 1985-86 ,όταν έγινε έντονο το φαινόμενο στις Η.Π.Α. ,διαπιστώθηκε ότι από γύρω στο 2% των διαζυγίων υπήρχαν αναφορές για κακοποίηση του παιδιού ,τα ποσοστά ανά περιοχή διέφεραν από 1-8% ενώ διαπιστώθηκε ότι στο 50% ήταν ψευδείς οι αναφορές . 10 χρόνια αργότερα το 1996, 2 εκατομμύρια παιδιά αναμίχθηκαν σε διαδικασίες διερεύνησης με ψευδείς κατηγορίες για τους γονείς τους .Ο πραγματικός αριθμός κακοποιημένων παιδιών ήταν 1 εκατομμύριο ,τεράστιος αριθμός και πάλι. Λήφθησαν αποφάσεις και πλέον θεωρείται ποινικό αδίκημα ή ψευδής αναφορά για κακοποίηση στις Η.Π.Α.
Δεν είναι συνώνυμο η σεξουαλική κακοποίηση με το σύνδρομο Γονεϊκής Αποξένωσης αλλά είναι αυξημένες οι αναφορές γύρω από αυτό. Άλλα στοιχεία που συχνά αναφέρονται είναι η σωματική κακοποίηση,η παραμέληση,η συναισθηματική κακοποίηση ή ιστορικό συζυγικής βίας. Επίσης κάποιες φορές αυτοί που προσπαθούν να εξοστρακίσουν τον/την πρώην σύζυγο τους καταγγέλουν ψευδώς ότι η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί τακτικές αποξένωσης. Εννοείται ότι όταν όντως υπήρχαν περιστατικά βίας και κακοποίησης δεν μπορούμε να μιλάμε για το εν λόγω σύνδρομο.
Με την αλλαγή που επέφερε το φεμινιστικό κίνημα οι πατεράδες ανέλαβαν ενεργό ρόλο στην ανατροφή των παιδιών τους . Μετά το διαζύγιο οι πατεράδες συνέχιζαν να ασχολούνται με τα παιδιά τους μέχρι που διαπιστωνόταν ότι δεν είχαν κανένα νομικό δικαίωμα στην ανατροφή του παιδιού τους εκτός και αν η μητέρα συμφωνούσε.
Πλέον και σε
δικαστικές αποφάσεις η κοινή επιμέλεια φάνηκε βοηθητική λύση για να
μειωθούν οι εντάσεις και οι διενέξεις. Οι περισσότερες μητέρες δέχονταν
εύκολα την κοινή επιμέλεια ,άλλες πάλι όχι. Συχνά υπήρχαν αναφορές για την σχέση του φύλου του παιδιού και του γονιού που έπαιρνε την επιμέλεια.
Χαρακτηριστικά του συνδρόμου γονεϊκής αποξένωσης είναι
Χαρακτηριστικά του συνδρόμου γονεϊκής αποξένωσης είναι
- To παιδί μειώνει τον αποξενωμένο πατέρα με υβριστική γλώσσα και εναντιωματική συμπεριφορά .
- Το παιδί δεν έχει ισχυρά επιχειρήματα την συμπεριφορά του.
- Το παιδί είναι σίγουρο για τον τρόπο που φέρεται και
Posts
