Showing posts with label Δικτατορία. Show all posts
Showing posts with label Δικτατορία. Show all posts

Sunday, 21 April 2024

Τραγούδια που απαγορεύτηκαν από τη Χούντα (1)

Μίκης Θεοδωράκης, Γιάννης Μαρκόπουλος, Διονύσης Σαββόπουλος 
και οι Beatles.

Λίγους μήνες μόνο μετά από την κατάλυση της δημοκρατίας από τη Χούντα, την 1η Ιουνίου του 1967, αποφασίζεται και διατάζεται, κατά την προσφιλή τακτική του καθεστώτος, με ειδικό διάταγμα του Οδυσσέα Αγγελή, η απαγόρευση των τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη. 
Το κείμενο το διατάγματος έγραφε:
«Απεφασίσαμεν και διατάσσομεν τα ακόλουθα, ισχύοντα διά ολόκληρον την επικράτειαν: Απαγορεύεται: α) Η ανατύπωσις ή η εκτέλεσις της μουσικής και των ασμάτων του κομμουνιστού συνθέτου Μίκη Θεοδωράκη, τέως αρχηγού της νυν διαλυθείσης κομμουνιστικής οργανώσεως "Νεολαία Λαμπράκη", δεδομένου ότι η εν λόγω μουσική εξυπηρετεί τον κομμουνισμόν».

    Τα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη ήταν μια μόνο -η γνωστότερη ίσως- περίπτωση της λογοκρισίας σε μια συστηματική προσπάθεια να εξαφανίσει από το προσκήνιο οποιαδήποτε κριτική προς το καθεστώς φωνή προχωρώντας είτε κατασταλτικά είτε και προληπτικά (πρβλ. Τραγούδια Μίκη Θεοδωράκη). 
Κρούσματα λογοκρισίας υπήρχαν βέβαια και πριν τη Χούντα. Με απόφαση του δικτάτορα Παπαδόπουλου, στις 29 Απριλίου 1967, συγκροτήθηκε η Υπηρεσία Ελέγχου Τύπου στη Γενική Διεύθυνση Τύπου της Προεδρίας της Κυβερνήσεως.

Εδώ μαζέψαμε μερικά από τα τραγούδια εκείνα που λογοκρίθηκαν την περίοδο της Χούντας, είτε εξολοκλήρου είτε με παραλλαγμένους στίχους.

Θα κλείσω τα μάτια
Το κομμάτι ηχογραφήθηκε το 1967 σε στίχους Άκη Πάνου και με τελείως διαφορετικούς στίχους, ερμηνευμένο από τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και τη Χαρούλα Λαμπράκη. 
Οι στίχοι μίλαγαν για τη μιζέρια και τις δύσκολες συνθήκες ζωής για τους φτωχούς.

Τον έρωτα φαρμάκωσε η μιζέρια
κομμάτιασε η φτώχεια την καρδιά
δεν ήρθανε για μας τα καλοκαίρια
και έγινε η ζωή τόσο βαριά

Θα κλείσω τα μάτια, θ’ απλώσω τα χέρια
μακριά από τη φτώχεια, μακριά απ’ τη μιζέρια
θα πάρω τη στράτα κι εγώ τη μεγάλη
θα κλείσω τα μάτια και όπου με βγάλει

Πού να βρεθεί ντροπή να με κρατήσει
στη λάσπη και στην ξύλινη σκεπή
τη φτώχεια που μας έχει γονατίσει
τη νιώθω μεγαλύτερη ντροπή

Θα κλείσω τα μάτια, θ’ απλώσω τα χέρι
μακριά από τη φτώχεια, μακριά απ’ τη μιζέρια
θα πάρω τη στράτα κι εγώ τη μεγάλη
θα κλείσω τα μάτια και όπου με βγάλει
Μαλαματένια Λόγια
Στο εμβληματικό τραγούδι του Γιάννη Μαρκόπουλου σε στίχους Μάνου Ελευθερίου γίνεται μια αφήγηση της ιστορίας του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα, με τέλος της αφήγησης να είναι η Επταετία. Η λογοκρισία επενέβη στο ποίημα και άλλαξε δύο σημεία.

– “κι όχι να ζεις μ’ αυτή τη συμμορία”: η λεξη ‘συμμορία’ αλλάζει σε ‘κομπανία’.
– “και ξημερώματα Παρασκευή”: άλλαξε σε “ξημερώνοντας μέρα κακή (η Χούντα έγινε ξημερώματα Παρασκευής προς Σάββατο).

Ζεϊμπέκικο (Με αεροπλάνα και βαπόρια)
Το κομμάτι συμπεριλαμβάνεται στον δίσκο του Διονύση Σαββόπουλου ‘Βρόμικο Ψωμί’, το 1972, το οποίο «Απερρίφθη… διότι δεν συνεμμορφώθη με τας υποδείξεις». Μετά την πτώση της Χούντας το τραγούδι επανεμφανίζεται με τη συμμετοχή της Σωτηρίας Μπέλλου το 1975.
..........
η συνέχεια εδώ
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Friday, 17 November 2023

Ο Αλβανίας Αναστάσιος συμμετείχε στην εξέγερση της Νομικής το 1973

Ο σημερινός Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος βοηθούσε τους εξεγερμένους φοιτητές της Νομικής.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας στην περίοδο της Χούντας ήταν από τους ιερείς που αντιστάθηκαν στη βία και την διαστροφή της Χούντας. Δεν σιώπησε, δεν έμεινε ακίνητος πάνω απ’ τα χιλιάδες βιβλία του.
Τα τρόφιμα στους φοιτητές της Νομικής
Στις 21 Φεβρουαρίου του 1973, περίπου 3000-4000 φοιτητές καταλαμβάνουν το κτήριο της Νομικής Σχολής Αθηνών και καλούν τον λαό να συμπαρασταθεί στον αγώνα τους από την ταράτσα του κτηρίου. Τα γεγονότα αυτά θεωρούνται προάγγελος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.
Οι φοιτητές σήκωσαν στους ώμους τους το βάρος της αντίστασης κατά της Χούντας προσπαθώντας να ξυπνήσουν τον λαό, δείχνοντάς του ένα φωτεινό μονοπάτι αντίδρασης στο καθεστώς, ρισκάροντας την σωματική τους ακεραιότητα, ακόμη και τη ζωή τους. Είχαν προηγηθεί κι άλλες δράσεις, όμως αυτή φάνηκε να είναι η πιο σοβαρή που τρόμαξε, ίσως για πρώτη φορά, τους συνταγματάρχες.
Το απόγευμα της ίδιας μέρας, ξεκίνησαν οι πρώτες επαφές με τους συγκλητικούς ενώ πολύ γρήγορα το αίτημα της κατάληψης (να γυρίσουν πίσω οι συνδικαλιστές φοιτητές που η Χούντα είχε στρατέψει διακόπτοντας τις αναβολές λόγω σπουδών) έδωσε τη θέση του σε πολιτικά συνθήματα κατά της δικτατορίας. Το κίνημα έχει ριζοσπαστικοποιηθεί και ζητούσε την πλαισίωσή του από τον λαό της Αθήνας. Γύρω στις 3 τη νύχτα, οι προσπάθειες του Πρύτανη να εκτονώσουν την κατάσταση, ζητώντας από τους φοιτητές να εκκενώσουν το κτήριο, εξασφαλίζοντας μία ασφαλή (όπως ισχυρίστηκε ο ίδιος) αποχώρηση, πέφτουν στο κενό. Οι φοιτητές δεν δέχονται να φύγουν.

Ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές είναι η πείνα. Αποκλεισμένοι μέσα στο κτήριο της Νομικής ήδη για πολλές ώρες, δεν μπορούν να βρουν κάτι να φάνε.

Ο τότε επίσκοπος Ανδρούσης Αναστάσιος Γιαννουλάτος, καθηγητής Θεολογίας, μαζί με άλλους κληρικούς και φοιτητές της Θεολογίας (ο ιερέας Χρίστος Χριστοδούλου, ο διάκονος Τιμόθεος Λαγουδάκης κ.α.) προσπαθούν να περάσουν μέσα από τα μπλόκα της αστυνομίας και να δώσουν σακούλες με τρόφιμα στους φοιτητές. Η αστυνομία τους απωθεί.

Όπως αποκαλύπτει ο Διονύσης Μαυρογένης, στην εκπομπή «Εδώ και Σήμερα» (ΕΡΤ, 1982), οι κληρικοί καταφέρνουν να περάσουν «με κίνδυνο της ζωής τους, κάτω απ’ τα ράσα μερικά καρβέλια ψωμί και πρόσφορα, μέσα από μια τρύπα που είχαν ανοίξει οι φοιτητές και που ένωνε το νεκροτομείο με το αμφιθέατρο. Οι παπάδες αυτοί στάθηκαν πάντα στο πλευρό μας», θα πει χαρακτηριστικά ο Μαυρογένης.

Το περιστατικό επιβεβαιώνει ο δημοσιογράφος Μηνάς Παπάζογλου που συμμετείχε στην εξέγερση της Νομικής και μάλιστα προσθέτει ότι ο Αναστάσιος κατάφερε ν’ ανέβει επάνω στην Νομική και να δει τους φοιτητές.

Τέλος, ο Νίκος Μπίστης προσθέτει: «Και μας έδωσε τρόφιμα, μας εμψύχωσε κλπ.».

Στην ΕΣΑ

Μαρτυρίες υπάρχουν επίσης και για μία άλλη δράση του Αναστάσιου στην περίοδο της Χούντας. Με επανειλημμένες επισκέψεις του στο κολαστήριο της ΕΣΑ, ο τότε καθηγητής και επίσκοπος διαμαρτυρήθηκε για συνθήκες κράτησης των συλληφθέντων και συμπαραστάθηκε στους φοιτητές μαζί με τους γονείς τους.

«Εγώ τον θυμάμαι ακόμα περισσότερο μετά από μερικούς μήνες στην ΕΣΑ όταν είχε έρθει να διαμαρτυρηθεί για τις συνθήκες κράτησης», αναφέρει ο Νίκος Μπίστης, ενώ και ο Ανδρέας Αργυρόπουλος, στο βιβλίο του «Χριστιανοί και πολιτική δράση κατά την περίοδο της Δικτατορίας 1967-1974» αναφέρει: 


«Ο Αναστάσιος Γιαννουλάτος μαζί με τον πατέρα Γεώργιο Πυρουνάκη και τον διάκονο Τιμόθεο Λαγουδάκη θα σταθεί στο πλευρό των συλληφθέντων φοιτητών της εξέγερσης της Νομικής, μαζί με τους γονείς τους τούς επισκέπτεται στο ΕΑΤ – ΕΣΑ και τους συμπαρίσταται. Στη συγκέντρωση της Νομικής ομάδα φοιτητών της Θεολογικής Σχολής, μεταξύ των οποίων ήσαν και μερικοί κληρικοί, δίνει ψήφισμα συμπαράστασης, το οποίο και διαβάζεται στους συγκεντρωμένους».

Να σημειωθεί ότι «ο Τιμόθεος Λαγουδάκης συνελήφθη και βασανίστηκε στο ΕΑΤ-ΕΣΑ και ένα χρόνο μετά, τον Ιούνιο του 1974, χάνει τη ζωή του σε ένα περίεργο τροχαίο ατύχημα μαζί με τον συναγωνιστή του κληρικό Παντελήμονα Κατσούλη».

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Sunday, 21 April 2019

Πόσα χρόνια δίσεχτα - 1969

Στίχοι: Κ.Χ Μύρης
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
Ερμηνεία: Νίκος Ξυλούρης
Από την ταινία του Νίκου Κούνδουρου: Τα Χρόνια της Φωτιάς
 
Πόσα χρόνια δίσεκτα μέσα σε μιαν ώρα
βάσταξες αδάκρυτη, μάνα Παναγιά.
Πόσα βόλια σπείρανε, γιε μου, σε μιαν ώρα
και σε μαρμαρώσανε στην ξερολιθιά.

Μέσα στα ερείπια στέκει σαν αηδόνα
το καταμεσήμερο και θρηνολογεί.
Κάλεσε το Χάροντα σε κρυφό αγώνα
πες και στη Χαρόντισσα να σε λυπηθεί.

Κάποια ξημερώματα σε μακρύ τραπέζι
θά ‘ρθουν να καθίσουνε μάνες και παιδιά.
Μέρα αναστάσιμη κι ο λαός θα παίζει
τα πολλά τραγούδια του για τη λευτεριά.

Τραγούδια της Φωτιάς - 1974 Ν. Κούνδουρος

© Το χαμομηλάκι | To hamomilaki