Showing posts with label Επέτειος-Πολυτεχνίου. Show all posts
Showing posts with label Επέτειος-Πολυτεχνίου. Show all posts

Sunday, 21 April 2024

Τραγούδια που απαγορεύτηκαν από τη Χούντα (1)

Μίκης Θεοδωράκης, Γιάννης Μαρκόπουλος, Διονύσης Σαββόπουλος 
και οι Beatles.

Λίγους μήνες μόνο μετά από την κατάλυση της δημοκρατίας από τη Χούντα, την 1η Ιουνίου του 1967, αποφασίζεται και διατάζεται, κατά την προσφιλή τακτική του καθεστώτος, με ειδικό διάταγμα του Οδυσσέα Αγγελή, η απαγόρευση των τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη. 
Το κείμενο το διατάγματος έγραφε:
«Απεφασίσαμεν και διατάσσομεν τα ακόλουθα, ισχύοντα διά ολόκληρον την επικράτειαν: Απαγορεύεται: α) Η ανατύπωσις ή η εκτέλεσις της μουσικής και των ασμάτων του κομμουνιστού συνθέτου Μίκη Θεοδωράκη, τέως αρχηγού της νυν διαλυθείσης κομμουνιστικής οργανώσεως "Νεολαία Λαμπράκη", δεδομένου ότι η εν λόγω μουσική εξυπηρετεί τον κομμουνισμόν».

    Τα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη ήταν μια μόνο -η γνωστότερη ίσως- περίπτωση της λογοκρισίας σε μια συστηματική προσπάθεια να εξαφανίσει από το προσκήνιο οποιαδήποτε κριτική προς το καθεστώς φωνή προχωρώντας είτε κατασταλτικά είτε και προληπτικά (πρβλ. Τραγούδια Μίκη Θεοδωράκη). 
Κρούσματα λογοκρισίας υπήρχαν βέβαια και πριν τη Χούντα. Με απόφαση του δικτάτορα Παπαδόπουλου, στις 29 Απριλίου 1967, συγκροτήθηκε η Υπηρεσία Ελέγχου Τύπου στη Γενική Διεύθυνση Τύπου της Προεδρίας της Κυβερνήσεως.

Εδώ μαζέψαμε μερικά από τα τραγούδια εκείνα που λογοκρίθηκαν την περίοδο της Χούντας, είτε εξολοκλήρου είτε με παραλλαγμένους στίχους.

Θα κλείσω τα μάτια
Το κομμάτι ηχογραφήθηκε το 1967 σε στίχους Άκη Πάνου και με τελείως διαφορετικούς στίχους, ερμηνευμένο από τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και τη Χαρούλα Λαμπράκη. 
Οι στίχοι μίλαγαν για τη μιζέρια και τις δύσκολες συνθήκες ζωής για τους φτωχούς.

Τον έρωτα φαρμάκωσε η μιζέρια
κομμάτιασε η φτώχεια την καρδιά
δεν ήρθανε για μας τα καλοκαίρια
και έγινε η ζωή τόσο βαριά

Θα κλείσω τα μάτια, θ’ απλώσω τα χέρια
μακριά από τη φτώχεια, μακριά απ’ τη μιζέρια
θα πάρω τη στράτα κι εγώ τη μεγάλη
θα κλείσω τα μάτια και όπου με βγάλει

Πού να βρεθεί ντροπή να με κρατήσει
στη λάσπη και στην ξύλινη σκεπή
τη φτώχεια που μας έχει γονατίσει
τη νιώθω μεγαλύτερη ντροπή

Θα κλείσω τα μάτια, θ’ απλώσω τα χέρι
μακριά από τη φτώχεια, μακριά απ’ τη μιζέρια
θα πάρω τη στράτα κι εγώ τη μεγάλη
θα κλείσω τα μάτια και όπου με βγάλει
Μαλαματένια Λόγια
Στο εμβληματικό τραγούδι του Γιάννη Μαρκόπουλου σε στίχους Μάνου Ελευθερίου γίνεται μια αφήγηση της ιστορίας του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα, με τέλος της αφήγησης να είναι η Επταετία. Η λογοκρισία επενέβη στο ποίημα και άλλαξε δύο σημεία.

– “κι όχι να ζεις μ’ αυτή τη συμμορία”: η λεξη ‘συμμορία’ αλλάζει σε ‘κομπανία’.
– “και ξημερώματα Παρασκευή”: άλλαξε σε “ξημερώνοντας μέρα κακή (η Χούντα έγινε ξημερώματα Παρασκευής προς Σάββατο).

Ζεϊμπέκικο (Με αεροπλάνα και βαπόρια)
Το κομμάτι συμπεριλαμβάνεται στον δίσκο του Διονύση Σαββόπουλου ‘Βρόμικο Ψωμί’, το 1972, το οποίο «Απερρίφθη… διότι δεν συνεμμορφώθη με τας υποδείξεις». Μετά την πτώση της Χούντας το τραγούδι επανεμφανίζεται με τη συμμετοχή της Σωτηρίας Μπέλλου το 1975.
..........
η συνέχεια εδώ
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ιστορίες για δικτάτορες, ντενεκέδες, μαριονέτες και...

... ελεύθερα παιδιά!!

Ταινίες κινουμένων σχεδίων που αγγίζουν το σκοτεινό θέμα της Δικτατορίας με πραγματικά ευφάνταστο τρόπο.
1) Ο Στρουμφοκράτορας
Λένε ότι για να δεις το πραγματικό πρόσωπο κάποιου, δώσε του εξουσία.
Ποιος θα περίμενε ότι τα αξιαγάπητα στρουμφάκια θα έκρυβαν τόσο σκοτεινά ένστικτα!
Μόλις ο μπαμπα-Στρουμφ τους άφησε για λίγο μόνους, εκείνα σκοτώνονται ποιος θα γίνει αρχηγός ή κολλητός του αρχηγού.
Απίστευτο!
Η ταινία είναι μεταγλωτισμένη στα ελληνικά.
Σσσσσστ
Ταινία ντοκουμέντο πρώιμου ελληνικού animation, του Θεόδωρου Μαραγκού, που φτιάχτηκε μέσα στη Χούντα (1971).
Η ταινία προσφέρεται για συζήτηση με μεγαλύτερα παιδιά, καθώς απεικονίζει μοναδικά το κλίμα εμπαιγμού που επικρατούσε στη χούντα (από τη μία εγκαίνια κραυγαλέων έργων και από την άλλη φτώχεια και στέρηση ελευθερίας, που δικαιολογεί και τον τίτλο Σσσστ)
περισσότερες ταινίες εδώ
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Friday, 18 November 2022

Ο Βέγγος και η κασέτα με τα απαγορευμένα τραγούδια του Μίκυ «Ο Θανάσης στη Χώρα της Σφαλιάρας»

Από την ταινία «Ο Θανάσης στη Χώρα της Σφαλιάρας», η οποία έκανε πρεμιέρα στους κινηματογράφους στις 15 Μαρτίου του 1976, σε σκηνοθεσία Ντίνου Κατσουρίδη και Πάνου Γλυκοφρύδη.

Η ταινία αυτή ξεχώρισε για δύο λόγους.
    Πρώτα από όλα διότι είναι από τις λίγες σπονδυλωτές ελληνικές ταινίες που γυρίστηκαν και κατά δεύτερο λόγο διότι είναι η προτελευταία ταινία που βγήκε από τα στούντιο της Φίνος Φιλμ. 
    Ο Θανάσης Βέγγος για άλλη μια φορά πρωτοπορεί και ρισκάρει, ωστόσο το αποτέλεσμα τον δικαιώνει, μπορεί όχι άμεσα – η ταινία στην πρώτη προβολή της έκοψε 248.982 εισιτήρια-, ωστόσο διαχρονικά αποδείχθηκε πόσο αριστοτεχνικά ήταν φτιαγμένη για να περάσει διακριτικά, αλλά ουσιαστικά και ξεκάθαρα τα μηνύματα που έπρεπε. 
Κεντρικό της πρόσωπο ο Θανάσης Βέγγος, ο οποίος ερμηνεύει και στα δύο μέρη της ταινίας έναν απλό άνθρωπο που προσπαθεί να επιβιώσει μέσα από την καταπίεση δικτατορικών καθεστώτων.

Η Ελλάδα είχε μόλις βγει από μια στυγνή επταετή δικτατορία και οι πληγές δεν είχαν ακόμη επουλωθεί.
    Το αποτέλεσμα ήταν οι Έλληνες να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι σε τέτοια μηνύματα και να τα ακούν με προσοχή, δέος, αλλά και φόβο. Το πρώτο μέρος της ταινίας είχε τίτλο «Με τι χαίρεται ο κόσμος» και αφορούσε στην δικτατορία του Μεταξά, το διάστημα 1936-1940.
    Η δεύτερη είχε τίτλο «Επτά χρόνια γύψος» και – φυσικά – αφορούσε στην δικτατορία των συνταγματαρχών, την περίοδο 1967-1974. Στο πρώτο μέρος, η μεταξική δικτατορία αποδίδεται με ένα τσίρκο, όπου ο κλόουν Θανάσης προσπαθεί να συγκαλύψει τη δράση ενός νεαρού συναδέλφου του που δρα εναντίον του καθεστώτος. 
Στο δεύτερο μέρος, ο Θανάσης εμφανίζεται να καταταλαιπωρείται εξαιτίας της αγνότητας και της αφέλειάς του, μέσα από καταστάσεις που αναδεικνύουν με εξαιρετικά εύστοχο τρόπο τον παραλογισμό της εξουσίας.
  
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Thursday, 17 November 2022

Το "επίκαιρο" Πολυτεχνείο

Κάθε χρόνο, λέμε: «Το Πολυτεχνείο πιο επίκαιρο παρά ποτέ»
Τί θα πει αυτό;
Θα πει ότι τα αιτήματα του Πολυτεχνείου, είναι εδώ, ζωντανά, υπαρκτά, και ανολοκλήρωτα.
Κάθε χρόνο έχουμε την αίσθηση, ότι τα αιτήματα του Πολυτεχνείου απομακρύνονται από τον στόχο τους.
ΨΩΜΙ, ΠΑΙΔΙ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
 
ΨΩΜΙ
Βιώνουμε μια εξελισσόμενη ακρίβεια, δυσβάστακτη, δυσθεώρητη και είμαστε στην αρχή της. Με την αισχροκέρδεια να χτυπάει κόκκινο, με τους ανθρώπους να αρχίζουν να ψάχνουν τους κάδους, με την ενεργειακή κρίση τεχνητή ή πραγματική, να αγγίζει όλη την οικουμένη. Και είμαστε στην αρχή. 
Ψωμί, δεν έχει φέτος...
 
ΠΑΙΔΕΙΑ
Πόση Παιδεία έχουμε; Πόσοι έχουν δυνατότητα πρόσβασης στην Παιδεία; Από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού χρειάζεσαι φροντιστήριο, το δημόσιο σχολείο δεν προσφέρει μάθημα, δεν παρέχει διδασκαλία, διδακτική ύλη δίνει και όποιος μπορέσει να ανταπεξέλθει. Πόσοι έχουν την δυνατότητα της ιδιωτικής παιδείας; Πόσο μορφωμένα παιδιά βγάζουμε;
Παιδεία, δεν έχει φέτος ...
 
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
Πόση Ελευθερία έχουμε; Πόση Δημοκρατία έχουμε; 
Πόσος φόβος ενσταλάζει μέσα μας; 
Πόσο αποστασιοποίηση από τα κοινά νιώθουμε; 
Πόσο καναπέ θα βιώσουμε; 
Γιατί ο καναπές, δεν είναι τυχαίος, ο καναπές είναι πολιτική, είναι κουλτούρα, είναι φόβος και κούραση που ενσταλλάχθηκε μέσα μας για να μην ενοχλούμε τους κρατούντες. 
Η απομόνωση, ο εαυτούλης μας είναι στάση ζωής, είναι άμυνα που γαλουχήθηκε από την πολιτεία, τα μαζικά μέσα ενημέρωσης, που πέρασε στις οικογένειες και τώρα στα παιδιά μας. 
Ελευθερία, δεν έχει φέτος...
 
ΤΑ ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΕΔΩ. Επίκαιρα, ζωντανά, βασανιστικά.
ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ δεν θα το ξεπεράσουμε ποτέ, μέχρι να φτάσει εκείνη η γραμμή, το όριο, η στιγμή που θα πούμε: 
ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ!

Wednesday, 17 November 2021

Μανόλης Αναγνωστάκης - Φοβᾶμαι...

Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἑφτὰ χρόνια ἔκαναν πὼς δὲν εἶχαν πάρει χαμπάρι
καὶ μία ὡραία πρωία μεσοῦντος κάποιου Ἰουλίου
βγῆκαν στὶς πλατεῖες μὲ σημαιάκια κραυγάζοντας «δῶστε τὴ χούντα στὸ λαό».
Ζουμπουλάκης Πέτρος, Χωρίς τίτλο, 1972
Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ μὲ καταλερωμένη τὴ φωλιὰ
πασχίζουν τώρα νὰ βροῦν λεκέδες στὴ δική σου.

Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ σοῦ κλείναν τὴν πόρτα
μὴν τυχὸν καὶ τοὺς δώσεις κουπόνια καὶ τώρα
τοὺς βλέπεις στὸ Πολυτεχνεῖο νὰ καταθέτουν γαρίφαλα καὶ νὰ δακρύζουν.

Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ γέμιζαν τὶς ταβέρνες
καὶ τὰ σπάζαν στὰ μπουζούκια κάθε βράδυ καὶ τώρα τὰ ξανασπάζουν ὅταν τοὺς πιάνει τὸ μεράκι τῆς Φαραντούρη καὶ ἔχουν καὶ «ἀπόψεις».

Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἄλλαζαν πεζοδρόμιο ὅταν σὲ συναντοῦσαν καὶ τώρα σὲ λοιδοροῦν γιατὶ, λέει, δὲν βαδίζεις ἴσιο δρόμο.
Φοβᾶμαι, φοβᾶμαι πολλοὺς ἀνθρώπους.
Φέτος φοβήθηκα ἀκόμη περισσότερο.

Νοέμβρης 1983

© Το χαμομηλάκι | To hamomilaki