Πώς αντιδρούν τα παιδιά σε καταστάσεις κρίσης; / Children and Responses to Crisis

Οι αντιδράσεις των παιδιών σε κατάσταση κρίσης ποικίλλουν από άτομο σε άτομο. Παράγοντες που επιδρούν σ’ αυτές είναι η προσωπικότητα, η προηγούμενη εμπειρία, η ηλικία αλλά και το αν και κατά πόσον το τραυματικό γεγονός έχει επιδράσει στη ζωή του ατόμου.

Children and Responses to Crisis 

Συχνότερες από τις αντιδράσεις αυτές είναι
(α) η επαναβίωση της εμπειρίας (flashback) και ο φόβος ότι θα ξανασυμβεί και
(β) η απόσυρση από το εξωτερικό περιβάλλον – με ταυτόχρονη προσκόλληση στην οικογένεια.

Επίσης, η απώλεια του ελέγχου. 

Τα παιδιά σε κατάσταση κρίσης, όπως άλλωστε και οι ενήλικες, μπορεί να νιώσουν ότι δεν ασκούν κανέναν έλεγχο στη ζωή τους.

Ένα τραυματικό γεγονός (π.χ.θάνατος αγαπημένου προσώπου, φυσική καταστροφή) διακόπτει την καθημερινή ρουτίνα, και μαζί της το αίσθημα ασφάλειας και σταθερότητας που η ρουτίνα αυτή δημιουργεί.

Αυτό δημιουργεί στα παιδιά την αίσθηση της απειλής πως ό,τι φοβούνται περισσότερο (ακόμη και πράγματα αντικειμενικά απίθανα) ενδέχεται να συμβεί.

Επιπλέον, η απώλεια του αισθήματος της ασφάλειας στα παιδιά συνοδεύεται και από τον φόβο, που ενίοτε παίρνει και ανορθολογικές διαστάσεις ότι θα συμβεί κάτι κακό και οι γονείς θα αδυνατούν να τα προστατεύσουν.

Στη φάση αυτή είναι αναγκαία η συζήτηση των επιπτώσεων της κρίσης στη ζωή τους με τους μεγάλους, οι οποίοι θα πρέπει να εξηγήσουν και να καθησυχάσουν τα παιδιά, ώστε το αίτημα ασφαλείας να ανακτηθεί.

Οι αντιδράσεις των παιδιών ποικίλλουν και ανάλογα με την ηλικία.
(α) Στις ηλικίες 1-5 ετών, παρατηρείται συχνά παλινδρόμηση σε συμπεριφορές προηγούμενου εξελικτικού σταδίου (π.χ. νυχτερινή ενούρηση), αλλά και σωματικά συμπτώματα (εμετοί, διάρροια κλπ.), καθώς και νευρικότητα, τικ, τραυλισμός, ανυπακοή και άρνηση να απομακρυνθούν από τους γονείς. Στην ηλικία αυτή τα παιδιά «αντιγράφουν» τις αντιδράσεις των γονέων, ενώ, επειδή δεν έχουν αναπτυγμένο λόγο δεν μπορούν να εκφράσουν λεκτικά τα συναισθήματά τους.

Η φροντίδα που ενδείκνυται σε αυτή την περίπτωση είναι η συζήτηση, ο καθησυχασμός, αλλά και η διατήρηση κάποιας ρουτίνας σε σχέση με τον ύπνο, αλλά και η ενθάρρυνση της έκφρασης των συναισθημάτων μέσω παιχνιδιού ή χειροτεχνιών.

(β) Στις ηλικίες 5-11 ετών, εμφανίζονται επίσης σωματικά συμπτώματα και συναισθηματικές αντιδράσεις (απόσυρση, απώλεια ενδιαφέροντος, σχολική φοβία, καυγάδες με συνομηλίκους), και επιπλέον η αναστάτωσή τους εκδηλώνεται μέσα από ανταγωνιστικές συμπεριφορές απέναντι στα μικρότερα παιδιά με στόχο την προσοχή των γονέων.
Απαιτούνται και εδώ αυξημένη φροντίδα, ελαττωμένη πίεση όσον αφορά στη σχολική επίδοση, ενθάρρυνση να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, οργανωμένες αλλά όχι απαιτητικές δραστηριότητες και μέτρα πρόληψης μελλοντικών παρόμοιων καταστάσεων.

(γ) Παρόμοιες με τις ηλικίες 5-11 είναι και οι αντιδράσεις στις ηλικίες 11-14 (ανταγωνισμός προς μικρότερα αδέλφια, σχολική φοβία, αδυναμία ολοκλήρωσης δραστηριοτήτων που διεκπεραίωνε
επιτυχώς παλαιότερα, σωματικά συμπτώματα, απώλεια ενδιαφέροντος, κοινωνική απόσυρση). 

Επίσης εμφανίζονται δυσκολίες σε σχέση με την εξουσία και τα παιδιά εναντιώνονται απέναντι στην εξουσία τόσο των γονέων όσο και του σχολείου.

Και εδώ απαιτείται αυξημένο ενδιαφέρον από τους γονείς, λιγότερη πίεση αναφορικά με τις σχολικές επιδόσεις, ενθάρρυνση να εκφράσουν τα συναισθήματά τους μέσω του λόγου, συμμετοχή σε μη απαιτητικές, κατά προτίμηση ομαδικές δραστηριότητες με συνομήλικους ώστε να επιτυγχάνεται η αποκατάσταση του αισθήματος ασφαλείας.

psychology

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

«Φύγε μικρόβιο, εξαφανίσου»

Κατεχόμενα: Μητέρες “επιτέθηκαν” σε παιδί κινεζικής καταγωγής

«Φύγε μικρόβιο, εξαφανίσου»
«Φύγε μικρόβιο, εξαφανίσου», φέρονται να είπαν τέσσερις γυναίκες, μητέρες, μπροστά από δημοτικό σχολείο στην Κερύνεια, σε παιδί – μαθητή του σχολείου, κινεζικής καταγωγής, την ημέρα που πήγαν να πάρουν τους ελέγχους.  

Η ιστορία βγήκε στο φως της δημοσιότητας μέσω καταγγελίας ενός Τ/κ εκπαιδευτικού σε μουσικό σχολείο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και αναπαράχθηκε από τα τ/κ ηλεκτρονικά κυρίως ΜΜΕ, αλλά και στα ίδια τα ΜΚΔ. 
Σύμφωνα με την ανάρτηση του Τουργκάι Χιλμί, πρόκειται για παιδί 8 χρονών κινεζικής καταγωγής που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κερύνεια. Οι τέσσερις μητέρες βρισκόταν εκεί για να πάρουν τα δελτία επίδοσης των δικών τους παιδιών, που είναι μαθητές στο εν λόγω σχολείο.
  Ο Χιλμί έγραψε πως ο μικρός στεναχωρήθηκε τόσο πολύ που δεν πήγε καν να πάρει τον έλεγχό του. Διερωτήθηκε δε, καταδικάζοντας τη συμπεριφορά των τεσσάρων γυναικών, εάν η διεύθυνση εκείνου του σχολείου θα κάνει κάτι για τις ρατσίστριες μητέρες – όπως αναφέρει – ή το «τμήμα κοινωνικής ευημερίας» θα κάνει κάποιο βήμα.  
Δεν αναφέρεται το όνομα του σχολείου, ούτε και το όνομα του παιδιού. Να σημειωθεί ότι τα δημοτικά σχολεία στην τ/κ κοινότητα παίρνουν ελέγχους τέλος Ιανουαρίου και κάνουν διακοπές για 15 περίπου μέρες (mid term).

ΚΥΠΕ
offsite.com.cy
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τι κάνουμε όταν ένας φίλος μας βιώνει μπροστά μας μία κρίση πανικού;

Κάνοντας μαθήματα Πρώτων Βοηθειών για την Ψυχική Υγεία
Γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε όταν δούμε το φίλο μας να χτυπά το πόδι του και να αιμορραγεί. 

Τι κάνουμε όμως όταν βιώνει μπροστά μας μία κρίση πανικού;

Σκεφτείτε την ακόλουθη σκηνή: 

περπατάτε στο δρόμο με έναν φίλο σας όταν εκείνος πέφτει, χτυπάει το πόδι του και αρχίζει και αιμορραγεί. Αμέσως καταλαβαίνετε ότι πρόκειται να χρειαστούν ράμματα. 

Τι κάνετε;

Δεν είναι κάτι που χρειάζεται πολύ σκέψη. Ίσως να προσπαθούσατε να προσφέρετε κάποιου είδους πρώτες βοήθειες μέχρι να σταματούσε η αιμορραγία ή μέχρι να μπορούσε ο φίλος σας να δεχθεί ιατρική βοήθεια. Ίσως τύχαινε να έχετε ένα τσιρότο πάνω σας ή ένα χαρτομάντιλο για να τον βοηθήσετε να καθαρίσει την πληγή ή ένα μπουκάλι νερό που μπορεί να χρησιμοποιήσετε για να ξεπλύνετε την πληγή. Ίσως να τον σηκώσετε και να τον βοηθήσετε να περπατήσει προς κάποιο μεταφορικό μέσο ή να τον πάτε όπου πρέπει να πάει.
Ας δούμε όμως κάτι πιο δύσκολο: Τι θα συμβεί αν, αντί για ένα τραυματισμένο πόδι, ο ίδιος ο φίλος σας παθαίνει μια κρίση πανικού;

Ίσως να γνωρίζετε πώς να τον βοηθήσετε, όμως ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων δεν είναι κατάλληλα εκπαιδευμένο για να βοηθήσει σε αυτές τις περιπτώσεις. Αυτό είναι ένα ανησυχητικό κενό στη συλλογική μας γνώση, καθώς περίπου 1 στους 5 ανθρώπους θα διαγνωσθεί με κάποια μορφή ψυχικής ασθένειας μια φορά στη ζωή του.

Και η άγνοια, όπως γνωρίζουν καλά πολλοί άνθρωποι με ψυχικές ασθένειες, εκτρέφει το στίγμα. Εδώ και αρκετά χρόνια γίνονται πολλές προσπάθειες για την καταπολέμηση του στίγματος μέσω ενός προγράμματος στις ΗΠΑ που ονομάζεται «Πρώτες Βοήθειες για την Ψυχική Υγεία», το οποίο διδάσκει τους συμμετέχοντες πώς να αναγνωρίζουν πότε κάποιος έχει μια κρίση ψυχικής υγείας και πώς να τους βοηθήσουν να την ξεπεράσουν.

Πρόσφατα, ανακάλυψα το πρόγραμμα «Πρώτες Βοήθειες Ψυχικής Υγείας», ενώ ξεφύλλιζα τις εκδηλώσεις της κοινότητας ενός τοπικού περιοδικού. Η διαφήμιση που ήταν ανάμεσα σε καταχωρήσεις για ένα μάθημα γιόγκα και την πώληση εκκλησιαστικών ειδών, υποσχόταν να διδάξει ακόμη και σε ανθρώπους που είχαν ακόμη και πλήρη άγνοια για τα βασικά θέματα της ψυχικής ασθένειας, πώς να αναγνωρίζουν τα σημάδια μιας κρίσης. Η περιέργειά μου με έκανε να πάρω μέρος.

Έτσι, ένα Σάββατο πρωί, λίγες εβδομάδες αργότερα, βρέθηκα μαζί με μία ομάδα ανθρώπων στο υπόγειο μιας δημόσιας βιβλιοθήκης, χωρίς να είμαστε σίγουροι για το τι να περιμένουμε από την εκπαίδευση των οκτώ ωρών. Δεν είχα κανένα υπόβαθρο για το θέμα: Άλλο πράγμα είναι να ακούτε με προσοχή ένα φίλο σας, κάτι που έχω κάνει πολλές φορές και άλλο πράγμα εντελώς να ξέρετε πώς να χειριστείτε μια πιο σοβαρή κατάσταση.

Ένας από τους πρωταρχικούς στόχους των «Πρώτων Βοηθειών Ψυχικής Υγείας», ένα πρόγραμμα που δημιουργήθηκε στην Αυστραλία από τη νοσοκόμα Better Kitchener, είναι να κάνει τους ανθρώπους σαν εμένα λιγότερο φοβισμένους από περιπτώσεις σαν αυτές. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε αγροτικές ή φτωχότερες περιοχές όπου η επαγγελματική μεταχείριση της ψυχικής υγείας δεν είναι άμεσα διαθέσιμη, σύμφωνα με τους υπευθύνους του προγράμματος.

«Η εκπαίδευση Πρώτων Βοηθειών για την Ψυχική Υγεία έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν ότι η ψυχική ασθένεια είναι μία πραγματικότητα, ότι μπορούν να βρούν θεραπεία και ότι τα άτομα με ψυχική ασθένεια μπορούν να ζήσουν μια φυσιολογική ζωή», υποστηρίζουν οι υπεύθυνοι του προγράμματος.

Η εκπαίδευση ξεκίνησε με την παρουσίαση μερικών από τις πιο κοινές ψυχικές διαταραχές: κατάθλιψη και διαταραχές της διάθεσης, διαταραχές άγχους, τραύμα, ψύχωση και διαταραχές χρήσης ουσιών. Μας καθοδήγησαν επίσης μέσα από ένα σχέδιο δράσης για τη βοήθεια κάποιου που βιώνει μια κρίση πανικού, αυτοκτονικές σκέψεις, ψύχωση, αυτο-τραυματισμό ή κατάχρηση ουσιών. 

Το πρόγραμμα υπογράμμιζε τα σημαντικότερα βήματα για εκείνους που είναι οι πρώτοι που βρίσκονται δίπλα σε ένα άτομο που βιώνει ένα πρόβλημα ψυχικής υγείας:
Εκτιμήστε τον κίνδυνο αυτοκτονίας ή βλάβης˙
Ακούστε χωρίς να κρίνετε˙
Καθησυχάστε και δώστε πληροφορίες˙
Ενθαρρύνετε να δεχθεί κατάλληλη επαγγελματική βοήθεια˙
Ενθαρρύνετε την αυτοβοήθεια και άλλες στρατηγικές στήριξης

Δεν μπορεί να εφαρμοστεί το κάθε βήμα σε κάθε κατάσταση, αλλά το πρόγραμμα προορίζεται ως ένα πιο γενικό εργαλείο, ένας οδικός χάρτης για να βοηθήσει όσους βρεθούν δίπλα σε έναν άνθρωπο που βιώνει τα παραπάνω, να αξιολογήσει ένα πρόβλημα και να διακρίνει αν χρειάζεται επαγγελματική παρέμβαση.

Οι διοργανωτές του προγράμματος τονίζουν ότι οι «Πρώτες Βοήθειες Ψυχικής Υγείας» δεν μπορούν να προετοιμάσουν κάποιον για τη διάγνωση και τη θεραπεία μιας ψυχικής ασθένειας, όπως συμβαίνει στην περίπτωση που δεν μπορεί να κάνεις κάποιος ράμματα σε μία ανοιχτή πληγή.

«Δεν διδάσκουμε τους ανθρώπους να κάνουν τη διάγνωση ή να λένε στους ανθρώπους τι είναι σωστό», προσθέτουν οι ψυχολόγοι του προγράμματος. 

«Όμως είστε εκεί να δώσετε πρώτοι βοήθεια και είναι καλό να ξέρετε τι να κάνετε και να δείτε τα σημάδια αν κάποιος βιώνει μια ψυχική κρίση».

Είναι αρκετά απλό να πει κανείς τι πρώτες βοήθειες χρειάζονται για μία σωματική πληγή, αλλά κάθε κατάσταση της ψυχικής υγείας είναι διαφορετική, διότι το μυαλό του κάθε ατόμου λειτουργεί με διαφορετικό τρόπο. Οι εκπαιδευτές στην τάξη μου, μοιράστηκαν αρκετές από τις δικές τους εμπειρίες, μαζί με μερικά παράδειγμα καταστάσεων που έπρεπε να εκτιμήσουμε ως τάξη, αλλά προφανώς δεν θα μπορούσαν να καλύψουν όλα όσα θα μπορούσαν ενδεχομένως να συμβούν στην καθημερινή ζωή. Έμαθα πολλά εκείνη την ημέρα και έφυγα από την εκπαίδευση συγκλονισμένος από όλα τα πράγματα που δεν ήξερα.

Σύμφωνα με τους ψυχολόγους, αυτή είναι μια κοινή αντίδραση. 

«Η εκπαίδευση, μας τονίζει ότι δεν είναι απαραίτητο να πάμε πραγματικά σε βάθος για να βοηθήσουμε κάποιον που την έχει ανάγκη», λέει. 

Αντί αυτού, οι εκπαιδευόμενοι μαθαίνουν αρκετά για να διαχειριστούν μια οξεία κατάσταση ως ότου κάποιος με τον κατάλληλο επαγγελματικό υπόβαθρο μπορεί να παρέμβει.

Δεν έχω βρεθεί ακόμα σε μια κατάσταση όπου έπρεπε να χρησιμοποιήσω τις νέες γνώσεις μου, αλλά από την άλλη πλευρά της εκπαίδευσης, νιώθω πιο έτοιμος αν ποτέ χρειαστεί. Τουλάχιστον, ξέρω ότι δεν θα πρέπει να φοβάμαι αν βρεθώ με κάποιον που βιώνει μια ξαφνική ψυχική κρίση και μπορεί ακόμη και να έχω μια καλύτερη κατανόηση του τι περνούν. Αυτό από μόνο του κάνει την εκπαίδευση να αξίζει τον κόπο.

Πηγή: theatlantic.com
psychologynow.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Μην αφήσετε τον πανικό να διεισδύσει στο σπίτι σας. Θωρακίστε τον ψυχισμό της οικογένειάς σας

Τις τελευταίες μέρες έχουμε γίνει θεατές μιας σειράς κατακλυσμιαίων γεγονότων που έχουν ενσκήψει σαν χιονοστιβάδα στη χώρα μας ....

Από τη Δευτέρα ξεκινά έλεγχος κεφαλαίων, τράπεζες κλειστές , ράφια των σούπερ μάρκετ που αδειάζουν, ουρά στα βενζινάδικα... μια κατάσταση πρωτόγνωρη που αιωρείτο σαν απειλή, αλλά κανένας δεν πίστευε ότι θα συμβεί στη χώρα μας και να που έφθασε η στιγμή να την βιώσουμε.
Ο πολύπαθος ελληνικός λαός ορθώνει το ανάστημα του στους κραταιούς της Ευρώπης για τη διεκδίκηση του δικαίου.
Η ανασφάλεια είναι διάχυτη, η αγωνία όλων μάς κάνει να κρεμόμαστε από τα χείλη των αρμοδίων και οι δέκτες της τηλεόρασης είναι ανοικτοί μέχρι πρωίας.

Οι συζητήσεις εδώ και μέρες δίνουν και παίρνουν .... Αγωνία , ανασφάλεια, φόβος, θυμός, μουδιασμένο συναίσθημα μας κάνουν με κομμένη ανάσα να παρακολουθούμε τις εξελίξεις .... Το άγχος καιροφυλακτεί, εισβάλλει πάλι στη ζωή των πολιτών σαν μια φυσιολογική αντίδραση σε αυτά που συμβαίνουν....

Χρειάζεται να θωρακίσουμε το ψυχισμό μας, να διαχειριστούμε το άγχος, την αγωνία και την ανασφάλεια μας. Η αυτοσυγκράτηση, ο αυτοέλεγχος και η θετική σκέψη θα είναι σύμμαχοι σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε.

Σ' αυτές τις δραματικές στιγμές που βιώνουμε οφείλουμε να θυμόμαστε ότι δίπλα μας στέκονται τα παιδιά μας, που με τα αθώα τους μάτια παρατηρούν τις αντιδράσεις μας, που δεν καταλαβαίνουν τι σημαίνει capital control, άδεια ATM, Grexit, τέλος προγράμματος, δημοψήφισμα κλπ. που βλέπουν διάχυτη την ανησυχία στην οικογένειά τους....

Τα παιδιά όμως έχουν ανάγκη να αισθάνονται τους γονείς τους δυνατούς να στέκονται δίπλα τους, να τους δημιουργούν την ασφάλεια και την σταθερότητα που έχουν ανάγκη για τη συναισθηματική τους ανάπτυξη.

Να θυμάστε ότι τα παιδιά με τη συμπεριφορά τους μας δείχνουν την ανησυχία ή την ψυχική τους οδύνη. Διαφυλάξτε λοιπόν τον ψυχισμό των παιδιών, αποφύγετε να τα εκθέτετε συνεχώς στις ειδήσεις ή σε συζητήσεις πανικού.

Στα μεγαλύτερα παιδιά με απλά λόγια εξηγήστε αυτό που συμβαίνει, δίνοντας τους την δυνατότητα να εκφράζουν τις απορίες τους, φροντίζοντας όμως να εισπράξουν μηνύματα ασφάλειας όχι μόνο από τα λόγια σας αλλά και από το ύφος και τις πράξεις σας.
Μην αφήνετε τον πανικό να διεισδύσει στην οικογένειά σας.
Το χαμόγελο των παιδιών σας είναι πηγή έμπνευσης και δύναμης ....

Από την Αλεξάνδρα Καππάτου
Ψυχολόγο - Παιδοψυχολόγο - Συγγραφέα
akappatou

Κατανόηση και αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού

Συντάκτης: Μαρία Μεραμβελιωτάκη-Simon
(Ψυχολόγος - σύμβουλος & NLP Practitioner)

Οι κρίσεις πανικού μπορεί να είναι εξαιρετικά τρομακτικές για το άτομο που τις βιώνει. Μοιάζουν σα να έρχονται από το πουθενά, απροειδοποίητα, κάνοντας το άτομο να αισθάνεται αδύναμο μπροστά σ’αυτό που του συμβαίνει. Συχνά, εάν βιώνετε μια κρίση  πανικού, μπορεί να σκέφτεστε ότι κάτι κακό πρόκειται να συμβεί, ότι θα χάσετε τον έλεγχο ή ότι θα κινδυνέψει η ζωή σας. Η κρίση πανικού είναι μια υπερβολική αντίδραση του σώματος στο φόβο ή το στρες. Όταν λοιπόν το ανθρώπινο σώμα αντιμετωπίζει μια κατάσταση την οποία αντιλαμβάνεται ως επικίνδυνη , ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο, παράγοντας  αδρεναλίνη.
Η αδρεναλίνη έχει τα ακόλουθα συμπτώματα στο σώμα:

• Οι μύες σφίγγουν με ένταση.
• Η αναπνοή γίνεται γρηγορότερη έτσι ώστε το σώμα να λάβει περισσότερο οξυγόνο το οποίο θα χρησιμοποιήσουν οι μύες για να μετατρέψουν τη γλυκόζη σε ενέργεια.
• Η καρδιά χτυπάει με περισσότερη ένταση για να μεταφέρει το αίμα όπου χρειάζεται.
• Η πέψη επιβραδύνεται και οι σαλιογόνοι αδένες στεγνώνουν προκαλώντας την αίσθηση ότι το στόμα είναι στεγνό
• Όλες οι αισθήσεις είναι σε εγρήγορση
• Αυξάνεται η εφίδρωση

Αυτές οι αντιδράσεις συμβάινουν μέσα σε δευτερόλεπτα είτε λόγω στρες είτε λόγω υπερβολικού ενθουσιασμού(όπως κατά τη διάρκεια επικίνδυνων σπορ).
Η αδρεναλίνη επηρεάζει το σώμα με τέτοιο τρόπο ώστε να αρχίζουν κάποιες σωματικές και συναισθηματικές αντιδράσεις που εκδηλώνονται στο άτομο κατά τη διάρκεια της κρίσης πανικού.

• Γρήγορη αναπνοή/δύσπνοια
• Ταχυκαρδία/αίσθημα παλμών
• Σφίξιμο στο στήθος
• Θολή όραση
• Μούδιασμα σε όλο το σώμα
• Ζαλάδα
• Εφίδρωση
• Αίσθηση ζέστης/έξαψης
• Ναυτία και άλλα γαστρεντερικά ενοχλήματα
• Αίσθημα τρόμου
• Μυική τάση
• Τάση λιποθυμίας
• Αποπροσωποίηση και αποπραγματοποίηση

Κατά την αποπροσωποίηση,το άτομο νιώθει ότι ο εαυτός του δεν είναι πραγματικός και μπορεί να αισθάνεται ότι παρατηρεί τον εαυτό του «απ’έξω» ή οτι είναι αποκομμένος από το σώμα του.  Στην αποπραγματοποίηση το άτομο αντιλαμβάνεται τον εξωτερικό κόσμο ως μη πραγματικό ή περίεργο.
Οι κρίσεις πανικού έρχονται γρήγορα και τα συμπτώματα κορυφώνονται συνήθως μέσα σε 10 λεπτά. Οι περισσότερες κρίσεις διαρκούν 5 με 20 λεπτά.
Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης πανικού, ίσως να αισθάνεστε ότι επίκειται κάποιο καταστροφικό γεγονός ή οτι θα χάσετε τον έλεγχο και θα κινδυνεύσει η ζωή σας. Είναι πολύ σημαντικό να θυμάστε ότι όσο άσχημα κι αν αισθάνεστε, αυτό είναι απίθανο να συμβεί. Τα σωματικά συμπτώματα , όπως η δύσπνοια , είναι απλά μέρος του πανικού που βιώνετε. Εάν χρειάζεστε κάποια επιβεβαίωση , καλό θα ήταν να επισκεφτείτε το γιατρό σας για να αποκλείσετε σωματικές αιτίες για τα συμπτώματα σας.
Οι κρίσεις πανικού συχνά συνδέονται με αγοραφοβία. Αυτό συμβαίνει γιατί μπορεί να αρχίσετε να συνδέετε συγκεκριμένα μέρη και καταστάσεις με τις κρίσεις αυτές. Προσπαθώντας λοιπόν να αποφύγετε την επόμενη κρίση πανικού, ίσως να αποφεύγετε μέρη όπου είχατε βιώσει μια κρίση στο παρελθόν ή μέρη που νομίζετε οτι η διαφυγή θα είναι δύσκολη. Η συμπεριφορά αυτή όμως μπορεί να οδηγήσει σε αγοραφοβία ή κοινωνική φοβία και να περιορίσει σημαντικά τις δραστηριότητες σας.
Επίσης μπορεί να αισθάνεστε ότι οι κρίσεις περιορίζουν τις δραστηριότητες σας ή ότι έχετε χάσει τον έλεγχο τους. Στην περίπτωση αυτή, ίσως να επηρεαστεί η αυτοεκτίμηση  σας και η δυνατότητα σας να απολαύσετε τις χαρές της ζωής. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να επηρεαστεί και η ψυχική σας διάθεση με αρνητικό τρόπο.

Μα γιατί συμβαίνει σε μένα;

Που οφείλεται; Κατ’αρχάς, είναι σημαντικό να θυμάστε ότι οι κρίσεις πανικού εμφανίζονται πολύ συχνά στο γενικό πληθυσμό. Οι μελέτες δείχνουν ότι το 1,5% του πληθυσμού μπορεί να παρουσιάσει κρίσεις πανικού και συχνότερα οι γυναίκες. Υπάρχουν διαφορετικές θεωρίες για το που μπορεί να οφείλεται οι σημαντικότερες από τις οποίες είναι οι εξής: Επιρροές από την τρόπο που μεγαλώσατε Κάποια γεγονότα που συνέβησαν ενώ ήσασταν ακόμα παιδί, ο τρόπος που μεγαλώσατε και μάθατε να σκέφτεστε, μπορεί να σας έκανε να είστε επιρρεπείς στις κρίσεις πανικού.
Χαρακτηριστικά της προσωπικότητας Αν θυμάστε τον εαυτό σας να είναι πάντα αγχώδης, τότε είναι πιο πιθανό να έχετε κρίσεις πανικού. Κάποιες φορές, άνθρωποι που είναι υπερβολικά κριτικοί με τον εαυτό τους αλλά προσπαθούν διαρκώς για την αποδοχή των άλλων, τείνουν να έχουν κρίσεις πανικού.
Σημαντικά γεγονότα στη ζωή Εάν βρίσκεστε σε ένα σημαντικό μεταβατικό στάδιο στη ζωή σας ή εάν περάσετε πρόσφατα κάποια κρίση όπως διαζύγιο, απώλεια της εργασίας σας, θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου, είναι πιθανό να επηρεαστείτε ανάλογα και να παρουσιάσετε κρίσεις πανικού.
Ιατρικές αιτίες Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε ότι μπορεί να υπάρχουν αρκετές ιατρικές αιτίες που θα μπορούσαν να προκαλούν ή να συμβάλλουν στη διαμόρφωση των κρίσεων.
Οι κυριότερες από αυτές είναι:

• Υπογλυκαιμία

• Υπερβολικά γρήγορη και ρηχή αναπνοή. Όταν αγχώνεστε, η αναπνοή γίνεται πιο γρήγορη έτσι ώστε να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις του σώματος για οξυγόνο.Σαν αποτέλεσμα, εκπνέετε περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα, πράγμα που μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα πανικού.
• Κάποια αντικαταθλιπτικά φάρμακα και ιδιαίτερα τον πρώτο καιρό κατανάλωσης τους.

• Η καφείνη, το κάπνισμα, το αλκοόλ και κάποιες παράνομες ουσίες

Πώς μπορώ να τις αντιμετωπίσω;

• Προσπαθείστε να κατανοήσετε τι προκάλεσε την κρίση πανικού. Που βρισκόσασταν;Τι ακριβώς έγινε;Τι σκέψεις σας πέρασαν από το μυαλό; Δείτε εάν υπάρχουν συγκεκριμένες σκέψεις που προκαλούν τον πανικό.
• Αποδεχτείτε αυτό που συμβαίνει. Μην προσπαθείτε να τις διώξετε και μην είστε επικριτικοί στον εαυτό σας επειδή την βιώνετε. Πολλοί ειδικοί πλέον συμφωνούν ότι όσο περισσότερο εναντιώνεστε σε αυτό που συμβαίνει, τόσο μεγαλώνει ο φόβος. Θυμηθείτε ότι μια κρίση πανικού είναι σίγουρα δυσάρεστη αλλά δεν κινδυνεύετε από αυτήν.
• Ρυθμίστε την αναπνοή σας. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, η αναπνοή γίνεται ρηχή και γρήγορη. Δοκιμάστε να αναπνεύσετε βαθύτερα και να επιβραδύνετε ελαφρώς τον ρυθμό της.
• Αποφύγετε ουσίες που αυξάνουν το άγχος όπως καφείνη, τσιγάρα, αλκοόλ καθώς και τα πολλά γλυκά.
• Αν τα συμπτώματα σας επιμένουν δοκιμάστε να ζητήσετε τη βοήθεια κάποιου ειδικού ψυχοθεραπευτή. Η πρόγνωση για τη θεραπεία είναι καλή και οι περισσότεροι πάσχοντες ξεπερνούν το πρόβλημα.

Πηγή