«Ελλήνων Δρώμενα»: Σέρρα, ο χορός των Ποντίων

«Ὅσοι ἀπομείναμε πιστοί στήν παράδοση, ὅσοι δέν ἀρνηθήκαμε τό γάλα πού βυζάξαμε, ἀγωνιζόμαστε, ἄλλος ἐδῶ, ἄλλος ἐκεῖ, καταπάνω στήν ψευτιά. Καταπάνω σ᾿ αὐτούς πού θέλουνε τήν Ἑλλάδα ἕνα κουφάρι χωρίς ψυχή, ἕνα λουλούδι χωρίς μυρουδιά.» 

Φώτης Κόντογλου

«... είναι ο χορός των Ποντίων... είναι η αφήγηση της ιστορίας του ποντιακού ελληνισμού με τη γλώσσα του σώματος... ο Χάροντας το βάζει στα πόδια όση ώρα χορεύουν... ο γέρον πα ζωντάνευε.... θεωρώ τον χορό την αυριανή ταυτότητα της ράτσας μου....»

Πώς δημιουργήθηκαν όλα αυτά τα στοιχεία που απεικονίζονται στο χορό Σέρρα;
Ποια είναι η καταγωγή του χορού και από πού πήρε το όνομά του;
Είναι «πυρρίχιος» - πολεμικός χορός; ποιοι τον χόρευαν, πότε και γιατί;

Ο φακός της εκπομπής ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ περιηγήθηκε στις αμιγώς περιοχές κατοικίας Ποντίων στην πόλη της Κοζάνης και στα χωριά Αλωνάκια, Άγιος Δημήτριος, Πρωτοχώρι, Σκήτη, Τετράλοφος, Κοιλάδα κ.α. και κατέγραψε αυθεντικές χορογραφικές απεικονίσεις του χορού «Σέρρα» μαζί με αυθεντικές αφηγήσεις για την πρωταγωνιστική σχέση που κατέχει ο συγκεκριμένος χορός στη ζωή τους.

ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ, 27-01-2013, ΕΤ3

πηγή: Θαλασσινή

Παραδοσιακοί χοροί: Γιατί να ξεκινήσει το παιδί μου

Υπάρχουν πολλοί λόγοι και είναι όλοι καλοί!
Τσάμικος, Καλαματιανός, Ικαριώτικος, πεντοζάλη, μπάλος. 

Οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί είναι πολλοί, όπως και τα οφέλη τους στην ψυχοκινητική ανάπτυξη των παιδιών. 

Τι μπορεί να προσφέρει ο παραδοσιακός χορός στο παιδί; 

Χορός, είναι η τέχνη, η οποία καλλιεργεί το σώμα και το νου.
Μέσα από το χορό εκφραζόμαστε, ψυχαγωγούμαστε, επικοινωνούμε αλλά και ασκούμαστε. Ο παραδοσιακός χορός διαθέτει όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά, αλλά με την προσθήκη του στοιχείου του λαϊκού πολιτισμού, μέσα από τον οποίο εκφράζονται έντονα συναισθήματα για τον τόπο και το λαό, την ιστορία του, τη λεβεντιά του.
Ο παραδοσιακός χορός δεν είναι μόνο χορός για ένα παιδί. Είναι ο δρόμος για την διατήρηση της παράδοσης και του λαϊκού πολιτισμού.
Μέσα από τα μαθήματα χορού το παιδί μπαίνει στο πνεύμα της παράδοσης από μικρή ηλικία και έρχεται σε επαφή με τις αξίες και τις παραδόσεις του τόπου του.
Ο παραδοσιακός χορός (περισσότερο από όλα τα άλλα είδη χορού), μαθαίνει στο παιδί τι είναι αυτό που χορεύι, γιατί χορεύεται έτσι, τι σημασία έχει, τι συμβολισμό και ποια αξία.

Με τον παραδοσιακό χορό το παιδί μαθαίνει να λειτουργεί συλλογικά.
Ο κυκλικός χορός που κρατιόμαστε σφιχτά από τα χέρια ενσαρκώνει το συλλογικό πνεύμα. Το παιδί αντιλαμβάνεται ότι ανήκει σε ένα σύνολο με αμοιβαιότητα. Ο ένας στηρίζει τον άλλο και στηρίζεται απ’ αυτόν, λαμβάνει υπόψη του τα βήματα (δηλαδή τα δικαιώματα) του άλλου, αλλά περιμένει να τον υπολογίζουν και οι άλλοι.

Με τον παραδοσιακό χορό το παιδί αναπτύσσει μέσα του η αίσθηση της ισότητας και του δικαίου.
Η μουσική και ο ρυθμός καλλιεργούν στο παιδί την αντίληψη της αρμονίας και του ωραίου, αλλά και του διδάσκουν την πειθαρχία και στον αυτοέλεγχο.

Ο παραδοσιακός χορός δεν ασκεί απλώς το σώμα, αλλά παρέχει σωστή στάση σώματος και παράστημα.
Η διδασκαλία των παραδοσιακών χορών συνεισφέρει σημαντικά στην ψυχοκινητική ανάπτυξη ενός παιδιού, την καλή του ισορροπία, τη σωματική άσκηση, την αισθητική του καλλιέργεια, την κοινωνικοποίησή του, την καλή συνεργασία και το πνεύμα ομαδικότητας που αναπτύσσεται στους κόλπους της ομάδας.

Οι παραδοσιακοί ελληνικοί χοροί είναι εξωστρεφείς και δίνουν χαρά στα παιδιά.
Επειδή διακρίνονται για την ιδιαίτερη αισθητική, τη ρυθμικότητά, το συντονισμό χεριών και ποδιών, την έκφραση υψηλών ιδανικών, αλλά και την αισιόδοξη διάθεση τους. Γι’ αυτό δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά, να εκδηλώσουν τη ζωντάνια τους, να νιώσουν τη χαρά της δημιουργικής έκφρασης, να τραγουδήσουν, να συγκινηθούν, να αποκτήσουν σχέση με την ελληνική μουσική και το τραγούδι.

Τέλος ένας ελληνικός παραδοσιακός χορός, διδάσκει στο παιδί την περηφάνια, ενώ με την αναβίωση των ηθών, εθίμων και συνηθειών της λαϊκής μας παράδοσης γίνεται το μέσο που συνδέει το παρελθόν και την ιστορία με τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα.

imommy
Χορευτικά Σχήματα Σαντορίνης!
Εμείς και η Κοινωνία μας
Το Χαμομηλάκι

Ιτιά, ιτιά λουλουδιασμένη

Ιτιά, ιτιά μοσχοϊτιά

μου `χεις μαράνει την καρδιά.

Ιτιά, ιτιά λουλουδιασμένη,

συ μου `χεις την καρδιά καμένη.

Ιτιά, ιτιά λουλουδιασμένη,

αχ, πώς μοσχοβολάς καημένη.

Ιτιά, ιτιά μέσα στο ρέμα,

πως σ’ αγαπώ δεν είναι ψέμα.

Ιτιά μου σε παρακαλώ,

σκύψε να κόψω τον ανθό

Στη Ρούμελη και στο Μοριά,

όλοι χορεύουν την ιτιά.

O εθνικός ύμνος της δημοτικής μας μουσικής
με την εξαιρετική ερμηνεία της Γιώτας Λύδια και
το εξαιρετικό κλαρίνο του Παπασιδέρη.

Ο Τσάμικος είναι παραδοσιακός ελληνικός χορός. Χορεύεται σε κύκλο με ρυθμό 3/4. Παλιότερα τσάμικο χορεύονταν μόνο από άνδρες, αλλά στη σύγχρονη εποχή παίρνουν μέρος και γυναίκες. Η ετυμολογία της λέξης προέρχεται από τη λέξη τσάμης, που σημαίνει «ψηλός», και αναφέρεται μεταφορικά στο λεβέντικο ανάστημα που κατά παράδοση διαθέτουν οι χορευτές, αφού "τσάμι" λέγεται το έλατο ή πεύκο σε ορισμένες περιοχές. Κατά άλλη εκδοχή η ονομασία προέρχεται από την Τσαμουριά, περιοχή της Θεσπρωτίας στην Ήπειρο. Ονομάζεται επίσης και Κλέφτικος, καθώς χορεύονταν από τους Κλέφτες την εποχή της Τουρκοκρατίας.

Το Χαμομηλάκι

Το παιδί και οι παραδοσιακοί χοροί

Επειδή ως Λύκειο των Ελληνίδων, ασκούμε και διδακτικό και παιδαγωγικό έργο, και ο παραδοσιακός ελληνικός χορός είναι στοιχείο αγωγής και παιδείας, γι αυτό επιλέξαμε να πούμε λίγα λόγια για τη σχέση του παιδιού με τον παραδοσιακό χορό.

Παραδοσιακοί χοροί:

Μια υπέροχη δραστηριότητα για το παιδί

Βρισκόμαστε πλέον σε μια εποχή που βαθύτατες μεταβολές στην επιστήμη, στην τεχνολογία, στην οικονομία, και στην κοινωνία μάς παρουσιάζουν έναν καινούργιο κόσμο, όπου το πλήθος των πληροφοριών και ο καταιγισμός των γεγονότων μάς θέτουν μπροστά σε προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε και να λύσουμε. 

Τα προβλήματα αυτά, έχουν άμεση σχέση με το παιδί και επομένως με την οικογένεια και την εκπαίδευση, την εκπαίδευση υπό όλες της τις μορφές και τις εκδοχές, τις εγκύκλιες και τις ανώτερες σπουδές, τα φροντιστήρια, τη γλωσσομάθεια, τις μουσικές σπουδές και αυτό που εμάς κυρίως μας απασχολεί, δηλαδή τη διδασκαλία των παραδοσιακών χορών. Όλα είναι εκπαίδευση, όλα είναι παιδεία, όλα είναι αγωγή, όταν βεβαίως υπηρετούν το ρόλο τους ενσυνείδητα.

Η διδασκαλία των παραδοσιακών χορών ασκεί σε πολύ μεγάλο βαθμό έργο αγωγής και σε θεωρητικό, ψυχικό και πνευματικό επίπεδο και στον πρακτικό τομέα της ικανότητας και της δράσης.

Φωτίζει αξίες που τόσο πολύ αμφισβητούνται και διακυβεύονται στις μέρες μας. Μέσα από την παράδοση δίνει στα παιδιά ιστορική προοπτική. Μαθαίνουν, διδάσκονται το ιστορικό παρελθόν, μέσα από ένα παιχνίδι και μέσα από μια χαρά που είναι ο χορός, χωρίς βαριές και δυσβάσταχτες για τα παιδιά υποχρεώσεις. Τα βοηθάει να καλλιεργηθούν ψυχικά και κοινωνικά. Να αποκτήσουν γνώση και μόρφωση.
Να περάσει βαθιά μέσα στην ψυχούλα τους η αγάπη για την παράδοσή μας, σ’ αυτά τα παιδιά που είναι και οι συνεχιστές της. Να μάθουν και να ξέρουν, τι είναι αυτό που χορεύουν, γιατί χορεύεται έτσι, τι σημασία έχει, τι συμβολισμό και ποια αξία. Τι φοράγανε οι παλιοί, πώς είναι φτιαγμένες αυτές οι φορεσιές. Κι αυτό γίνεται σιγά-σιγά με τη συνεχή ενασχόληση των παιδιών με το χορό από μικρά, που μαθαίνουν ευκολότερα και έχουν περισσότερο χρόνο Αυτή η γνώση του παρελθόντος τα ενισχύει να κοιτάξουν προς το μέλλον με καινούργιες επιθυμίες, για να δημιουργήσουν και να οικοδομήσουν έναν καινούργιο κόσμο στηριζόμενοι σε γερές βάσεις.

Η ζωή είναι συνεχής αγώνας, αλίμονο αν ο άνθρωπος από πολύ νωρίς δεν το καταλάβει και μένει διαρκώς με τις απαιτήσεις του! Κανένα απόκτημα, καμία χαρά δεν είναι δυνατή, αν δεν είναι καρπός αγώνα. Πόση χαρά νιώθει ο αθλητής που φτάνει στο στόχο του, και το παιδί μας όταν κάνει τα πρώτα του βήματα! Το κατόρθωμα πλημμυρίζει την ψυχή με ικανοποίηση.

Με το χορό, με την ομαδική προσπάθεια και με την άμιλλα μεταξύ τους, κοινωνικοποιούνται, μαθαίνουν να μην εγκαταλείπουν μια προσπάθεια, αποκτούν αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση, όταν καταφέρνουν κάτι. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για την ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού και για την ψυχική ολοκλήρωση του εφήβου. Καμαρώνουν να προβάλουν την ικανότητά τους, στοιχεία που θα τα βοηθήσουν στη μετέπειτα ζωή τους.

Ο κυκλικός χορός που κρατιόμαστε σφιχτά από τα χέρια ενσαρκώνει το συλλογικό πνεύμα. Το παιδί αντιλαμβάνεται ότι ανήκει σε ένα σύνολο με αμοιβαιότητα. Στο σύνολο πρυτανεύει η κοινωνική συνεργασία. Ο ένας στηρίζει τον άλλο και στηρίζεται απ’ αυτόν, λαμβάνει υπόψη του τα δικαιώματα του άλλου, αλλά περιμένει να τον υπολογίζουν και οι άλλοι. Αναπτύσσεται μέσα του η αίσθηση της ισότητας και του δικαίου.

Η μουσική και ο ρυθμός καλλιεργούν την αντίληψη της αρμονίας και του ωραίου μέσα στην ψυχή του παιδιού από νωρίς, αλλά και το καθοδηγούν στην αυτοπειθαρχία και στον αυτοέλεγχο. Ο χορός είναι άσκηση, παρέχει φυσική ανωτερότητα και παράστημα. Και το γεγονός ότι αξιοποιούν με δημιουργικό τρόπο το χρόνο τους έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, ιδιαίτερα σήμερα που τόσοι κίνδυνοι ελλοχεύουν και απειλούν τα παιδιά μας.

Αυτά όλα είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες για την ανάπτυξη και την αγωγή του παιδιού και δεν πρέπει όλοι εμείς, που ασκούμε διαπαιδαγώγηση, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί, να τα παραβλέπουμε ή να τα θεωρούμε αυτονόητα. Αντίθετα, να τα θεωρούμε θεμελιώδη, όπως και είναι, και, προπαντός, να ενθαρρύνουμε τις προσπάθειές τους, ακόμη κι αν είναι κάπως άτεχνες, και να τα παροτρύνουμε, να τους εμπνέουμε την αγάπη για κάθε όμορφο και καλό που κάνουν.

Η εκμάθηση των παραδοσιακών μας χορών από τα πολύ μικρά παιδιά με σωστό παιδαγωγικό και διδακτικό τρόπο, τους δίνει πολλά οφέλη και δεξιότητες και είσθε αξιέπαινοι οι γονείς που παρέχετε στα παιδιά σας αυτό το αγαθό και σας ευχαριστούμε που μας τα εμπιστεύεστε στο Λύκειο των Ελληνίδων, που αποτελεί έναν ιστορικό θεσμό και πραγματοποιεί με συνέπεια, υπευθυνότητα και αυταπάρνηση τους στόχους του. 
Και οι στόχοι μας δεν είναι απλά και μόνον να μάθουν τα παιδιά μας πέντε χορευτικά βήματα, αλλά μέσα από το χορό να γίνουν σωστοί χαρακτήρες και ολοκληρωμένα άτομα, με γνώσεις, δυνατότητες και οράματα.
lykelam

Παραδοσιακοί χοροί - Μια υπέροχη δραστηριότητα για το παιδί

Με την αρχή της σχολικής χρονιάς, συνήθως αναρωτιόμαστε σε ποιες δραστηριότητες να γράψουμε το παιδί μας και συζητάμε μαζί του για τις προτιμήσεις του.

Τα περισσότερα παιδιά επιλέγουν κάποιο άθλημα, όπως πολεμικές τέχνες, κολύμβηση, μπαλέτο, ποδόσφαιρο, μπάσκετ κ.τ.λ. Η άθληση στη ζωή του παιδιού είναι πολύ σημαντική και απαραίτητη. Μπορούμε όμως να προσθέσουμε τους παραδοσιακούς χορούς ως μια επιπλέον δραστηριότητα στο πρόγραμμα του παιδιού.
Αν κανονίσουμε να το πηγαίνουμε μια φορά την εβδομάδα, όπως συνηθίζεται από τις σχολές χορού για τις μικρές ηλικίες, το πιο πιθανό είναι ότι θα του αρέσει που θα ασχοληθεί με κάτι διαφορετικό και δεν θα κουραστεί από αυτή την επιπλέον δραστηριότητα.

Ο χορός έχει πολλά πλεονεκτήματα:
Είναι μια πολύ καλή άσκηση για τη καρδιά, καθώς μαζί με το κολύμπι αποτελούν τις καλύτερες αεροβικές ασκήσεις.
Βελτιώνει την ισορροπία του σώματος και βοηθάει στη ψυχική μας ισορροπία.
Είναι ένα μέσο έκφρασης και ας μην ξεχνάμε το πιο σημαντικό, βοηθάει στην κοινωνικοποίηση και την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης του παιδιού.
Επίσης, στοιχεία όπως η πειθαρχία στις οδηγίες του δασκάλου και η εκμάθηση και σωστή εκτέλεση των βημάτων, κάνουν το χορό μια μοναδική, εκπαιδευτική δραστηριότητα.

Εκτός όμως από τα ευεργετικά αποτελέσματα που έχει γενικά ο χορός, με τους παραδοσιακούς χορούς, το παιδί μας έρχεται σε επαφή με την παράδοση του τόπου μας.
Σε μια εποχή που πολλές αξίες, ήθη και έθιμα τείνουν να διαβρώνονται, καλό είναι να κάνουμε μια προσπάθεια κάποια πράγματα να μην ξεχνιούνται και να συνεχίσουν να περνούν από γενιά σε γενιά. Οι παραδοσιακοί χοροί μας συνδέουν με την ιστορία του τόπου μας, την οποία σιγά-σιγά τα παιδιά μας πρέπει να αρχίζουν να γνωρίζουν.

Εκτός από τις ιδιωτικές σχολές χορού, πολλοί δήμοι παρέχουν μαθήματα παραδοσιακών χορών σε παιδιά προσχολικής ηλικίας.
Επίσης, συνήθως τα σχολεία από τις πρώτες κιόλας τάξεις του δημοτικού οργανώνουν τμήματα παραδοσιακών χορών, στα οποία μπορούμε να κάνουμε εγγραφή με την έναρξη του σχολείου.

infochildren