Παρανοϊκή Προσωπικότητα

Όταν η καχυποψία, οι καυγάδες και η έλλειψη εμπιστοσύνης

ξεπερνούν τα όρια…
Όταν η καχυποψία και οι καυγάδες γίνονται τρόπος ζωής...

Άννα, 36 ετών, εκπαιδευτικός:

Η Άννα είναι καθηγήτρια σε δημόσιο γυμνάσιο και μένει με τους γονείς της. Δεν έχει φίλους ούτε κάποια σχέση. 

Ενώ είναι καλή στη δουλειά της, τσακώνεται διαρκώς με τους συναδέλφους και το διευθυντή της. 

 Τα παιδιά τη συμπαθούν, όμως στο σχολείο είναι απομονωμένη, συνήθως δε μιλάει με κανέναν και τον ελεύθερο χρόνο της απλώς καπνίζει απανωτά. 

Η Άννα ακόμα και στην απλή ‘καλημέρα’ που θα της πει κάποιος συνάδελφος βλέπει ένα κρυμμένο μήνυμα, αναρωτιέται «για ποιο λόγο μου το είπε, μήπως ήθελε να με προσβάλει και γι’ αυτό δε μου είπε κάτι παραπάνω, για να δει πώς θα αντιδράσω και τι θα πω εγώ… εκτός και αν το είπε για να δει πώς είναι τα κέφια μου και μετά να πάει να με σχολιάσει στους συναδέλφους..». 

Μονίμως βλέπει ότι οι άλλοι έχουν πρόθεση να την κουτσομπολέψουν, να τη διαβάλουν, να τη μειώσουν, να την κοροϊδέψουν ή να της κάνουν κακό. 

 Κάθε φορά αναλύει και την παραμικρή κουβέντα που της λέει κάποιος και θεωρεί ότι όλοι είναι εναντίον της, κρυφά ή φανερά. 

Η Άννα δε συνεργάζεται ούτε με τη συνάδελφό της στο ίδιο μάθημα, μια και κάθε τέτοια προσπάθεια στο παρελθόν έχει καταλήξει σε μεγάλο καυγά και αποτυχία.

Βασίλης, 43 ετών, τραπεζικός:

Ο Βασίλης εργάζεται σε τράπεζα. Παρόλο που λόγω σπουδών και ικανοτήτων έχει τη δυνατότητα για ανώτερη θέση, έχει μείνει στα χαμηλά κλιμάκια λόγω του χαρακτήρα και της συμπεριφοράς του: είναι εριστικός, λεκτικά επιθετικός και καυγαδίζει καθημερινά με συναδέλφους αλλά και με πελάτες. 

Ο Βασίλης είναι παντρεμένος αλλά η κατάσταση στο σπίτι του είναι δύσκολη: καυγαδίζει διαρκώς με τη γυναίκα του, η οποία διαρκώς τον κατηγορεί για την κτητική συμπεριφορά και τη ζήλιά του απέναντί της. 

Τόσο στο σπίτι όσο και στην εργασία του ο Βασίλης θέλει να έχει τον απόλυτο έλεγχο των πραγμάτων: από το τι θα φάνε, από ποιο σούπερ μάρκετ θα ψωνίσουν, μέχρι που στη δουλειά του δεν επιτρέπει σε συνάδελφο να του παραγγείλει καφέ ή να τον κεράσουν. 

Ο Βασίλης είναι απομονωμένος και μονίμως καχύποπτος για τα κίνητρα και τις προθέσεις των γύρω του: πιστεύει ότι όλοι τον κακολογούν, θέλουν να τον εκμεταλλευτούν, να του φάνε τη θέση, τη γυναίκα, κλπ, κλπ, με αποτέλεσμα να περνάει διαρκώς στην επίθεση.

Όλοι έχουμε γνωρίσει ανθρώπους που μονίμως βλέπουν θεωρίες συνωμοσίας πίσω από το κάθε τι, που δεν εμπιστεύονται τους άλλους, που είναι καχύποπτοι…

«Μη γίνεσαι παρανοϊκός!», 

«Τι παρανοϊκά πράγματα είναι αυτά που λες!», είναι συνηθισμένες κουβέντες. 

Πότε όμως αυτή η έλλειψη εμπιστοσύνης και η καχυποψία που δείχνει το άλλο άτομο γίνεται προβληματική;

Κοινά χαρακτηριστικά των ατόμων με παρανοϊκή προσωπικότητα
* Έχουν έντονη την αίσθηση της αυτονομίας τους και δε θέλουν να βασίζονται σε άλλους
* Δεν εμπιστεύονται τους άλλους
* Προσπαθούν να έχουν τον έλεγχο προσώπων, πραγμάτων, καταστάσεων
* Είναι άκαμπτοι, επικριτικοί και θέλουν να επιβάλουν την άποψή τους
* Δε μπορούν να συνεργαστούν και να δουλέψουν με άλλα άτομα
* Δυσκολεύονται υπερβολικά να δεχτούν την οποιαδήποτε κριτική
* Είναι υπερβολικά ευαίσθητοι, υπερ-αναλύουν το κάθε τι που τους λένε οι άλλοι και καταλήγουν ότι κάθε κουβέντα κρύβει κάτι αρνητικό ή επικριτικό από πίσω
* Γενικά, είναι κρύοι και απόμακροι στις σχέσεις τους και μερικές φορές γίνονται παράλογα ζηλιάρηδες και κτητικοί
* Δε βλέπουν τη δική τους συμβολή στα προβλήματα διαπροσωπικών σχέσεων και θεωρούν ότι πάντα και αποκλειστικά φταίει το άλλο άτομο
* Είναι επιθετικοί, πεισματάρηδες και καυγατζήδες.

Η συμπεριφορά αυτή, ...

Το Παιδί του Τελευταίου Θρανίου

Όλοι θυμόμαστε το παιδί του τελευταίου θρανίου, το παιδί που πάντα ήταν ένα βήμα πίσω, αυτό που στο διάλειμμα καθόταν μόνο του και σκεπτικό.
Πάντοτε θα βρισκόταν κάποιος να το πειράξει, να το κοροϊδέψει. Μπορεί αυτό το παιδί, αν κοιτάξουμε στον καθρέφτη, να πάρει μορφή. Ήμουν εγώ, ίσως κι εσύ…

Τα τελευταία χρόνια, στο σχολείο συναντώ όλο και περισσότερα παιδιά με συναισθηματικές δυσκολίες και συμπεριφορικά προβλήματα. 

Ο αριθμός τους είναι ανησυχητικά αυξανόμενος. Πολλές φορές, σε αυτές τις δυσκολίες γονείς και δάσκαλοι δεν δίνουν ιδιαίτερη προσοχή κι αυτό γιατί δεν αφορά ακαδημαϊκή γνώση.

Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο, καθώς υπάρχει και η γνώση για τη ζωή, αυτή που θα κάνει τα παιδιά μας ανεξάρτητα, που θα τους δώσει φτερά και θα τα κάνει ικανά να ζήσουν παράλληλα με εμάς, χωρίς εμάς.

Όταν λοιπόν στο σπίτι ή στην τάξη μας αναγνωρίσουμε κάποια δυσκολίαστο παιδί που αφορά στην εκδήλωση ή ακόμη και στην αναγνώριση του συναισθήματος, όταν αντιληφθούμε ότι δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στο οργανωμένο με κανόνες περιβάλλον της τάξης, όταν τα παράπονα σχετικά με την απροσεξία, την ανυπακοή, την αταξία ή αντίστροφα την απομόνωση, την μελαγχολία, την απόσυρση πληθαίνουν, τότε είναι ώρα να πάρουμε τη γνώμη ενός ειδικού.

Οι ειδικοί παιδαγωγοί βοηθούν στο να φτάσουμε στην αναγνώριση. Μέσω ανίχνευσης, με τη βοήθεια κριτηρίων, προκύπτει το προφίλ του μαθητή και κατόπιν οι περιοχές στις οποίες θα πρέπει να υπάρξει στήριξη.

Προκύπτουν, λοιπόν, οι ελλειμματικές περιοχές και σχεδιάζεται εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης, το οποίο συνέχεια αναπροσαρμόζεται.

Ο χρόνος αντίδρασης του γονέα έχει πολύ μεγάλη σημασία, αποτελεί κλειδί και επηρεάζει τόσο τη δυνατότητα παρέμβασης όσο και το χρόνο βελτίωσης.

Δεν φοβόμαστε, λοιπόν, να παραδεχτούμε τη δυσκολία, ζητούμε βοήθεια, δείχνουμε απόλυτη εμπιστοσύνη και σεβασμό.

Για το παιδί του τελευταίου θρανίου, για το ανομολόγητο αδιέξοδό του, σχεδιάστε τα φτερά, ζωγραφίστε ουρανό…
Κατερίνα Σοφιανίδου - Γλωσσολόγος - Ειδική Παιδαγωγός

beasy

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι