Ας διδάξουμε στα παιδιά να σκέφτονται - Η κριτική σκέψη δεν είναι προαιρετική.

Το μόνο μάθημα που δεν διδάσκεται στα σχολεία είναι αυτό της κριτικής σκέψης, της ενσυναίσθησης και της συνειδητότητας, της ανοχής και του σεβασμού, της ελευθερίας και ευτυχίας. 

Και όμως, αυτά μπορούν να διδαχτούν από μικρή ηλικία, διότι τα παιδιά, οι ευτυχισμένοι μικροί άνθρωποι που μεγαλώνοντας παραδίνονται στη δίνη της ζωής, μαθαίνουν εύκολα, όχι μόνο αντιγράφοντας συμπεριφορές, αλλά και συζητώντας.

Η Φιλοσοφία παραδοσιακά δεν διδασκόταν σε μικρές ηλικίες.

Θα πρέπει να περιμένουμε χιλιάδες χρόνια έως ότου, τη δεκαετία του 1970, ο Matthew Lipman δημιουργήσει τη Φιλοσοφία για Παιδιά, ένα πρόγραμμα που δεν εστίαζε στην Ιστορία της Φιλοσοφίας, στις Σχολές και τους Φιλοσόφους αλλά στη φιλοσοφική σκέψη. 

Ο Lipman έκανε έναν απλό και συνάμα ρηξικέλευθο συλλογισμό. Πώς δίδασκε ο Σωκράτης Φιλοσοφία; 

Δεν είχε κάποια σχολή, δεν παρέδιδε μαθήματα. Ωστόσο, ο Αθηναίος φιλόσοφος αποτέλεσε τομή στη Φιλοσοφίας, με αποτέλεσμα όλοι οι φιλόσοφοι πριν από αυτόν να ονομαστούν Προσωκρατικοί, λόγω της επανάστασης που επέφερε. 

Τι έκανε ο Σωκράτης; Συζητούσε. 

Αφορμή μπορεί να ήταν οτιδήποτε. Άλλωστε είναι γνωστοί οι μύθοι (του Σπηλαίου, του δαχτυλιδιού του Γύγη, του Ηρός κ.ά.) που αποτελούσαν την αφετηρία του διαλόγου με τους συνομιλητές του, οι οποίοι έως σήμερα μελετώνται, ερμηνεύονται και διδάσκονται στα καλύτερα Πανεπιστήμια του κόσμου. 

Τα ερωτήματα που προκύπτουν αβίαστα από την αφήγηση των μύθων δεν επιδέχονται μία απάντηση. 

Εξάλλου, ο ίδιος ο Σωκράτης δεν έδινε τις λύσεις. Ο καθένας τις ανακαλύπτει και τις εφευρίσκει μόνος του. 

Η «αλογόμυγα» των Αθηναίων έδινε το έναυσμα για στοχασμό και ταυτόχρονα οδηγούσε την πορεία της συζήτησης στον ορθό προβληματισμό με κέντρο την ηθική του ανθρώπου. 

Ο Lipman έφερε τη διαλεκτική/ μαιευτική μέθοδο στα μέτρα των παιδιών, τα οποία καθοδηγούνται από τον ειδικευμένο φιλόσοφο. 

Οι μύθοι γίνονται παραμύθια. 

Τα σωκρατικά ερωτήματα απλοποιούνται για χάρη των παιδιών. 

Ο προβληματισμός όμως παραμένει στο στόχαστρο του παιδιού. Του παιδιού που έχει ερωτήματα για τα πάντα. 

Δεν βρίσκει όμως το θάρρος, την προσοχή και την υπομονή του περίγυρού του, για να τα συζητήσει, με αποτέλεσμα να τα παρατήσει και να πάψει να σκέφτεται. Η γνώση είναι επίπονη, διδάσκει ο μύθος του Σπηλαίου. Όχι όμως όταν ξεκινάει από μικρή ηλικία. Τότε γίνεται γλυκιά σαν μέλι και οδηγεί στην ευτυχία. 

Η κριτική σκέψη δεν είναι προαιρετική. 

Ειδικά στην εποχή μας είναι προαπαιτούμενο του ανθρώπου που έχει να αντιμετωπίσει καθημερινές προκλήσεις και διλήμματα. 

Η Φιλοσοφία για Παιδιά δεν διδάσκει απλώς. 

Προκαλεί το παιδί να μάθει να σκέφτεται. 

Να καταλαβαίνει ότι η ζωή δεν είναι μόνο τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Ότι μια είδηση μπορεί να είναι παραπλανητική. 

Ότι η ευτυχία βρίσκεται στις ανθρώπινες σχέσεις και όχι στα υλικά αγαθά. 

Ότι το διαφορετικό (χρώμα, θρησκεία, εθνότητα) δεν προκαλεί φόβο. 

Ότι τα ζώα και τα φυτά δεν είναι κτήμα του ανθρώπου αλλά συγκάτοικοι στον πλανήτη. 

Ότι ο χρόνος κινείται σαν βέλος και δεν γυρίζει πίσω. Πρέπει να τον ζούμε και να μην τον χάνουμε.

Δυστυχώς, μάθημα που να εκθέτει τα παγκόσμια ερωτήματα της ανθρώπινης σκέψης δεν υπάρχει. 

Και όμως. Τα παιδιά αναρωτιούνται: 

Γιατί πρέπει να λέω την αλήθεια; 

Είναι εντάξει να φοβάμαι; 

Γιατί πεθαίνουν οι άνθρωποι; 

Πώς θα γίνω ευτυχισμένος;

Η Φιλοσοφία για Παιδιά ακονίζει τη σκέψη εξ απαλών ονύχων. Αφαιρεί τις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα βοηθώντας το παιδί να εισέλθει ισότιμα στον κόσμο της εφηβείας και της ενηλικίωσης στη σύγχρονη εποχή. Δωρίζει την ανεξαρτησία και την ελευθερία.

Υπάρχει σημαντικότερο μάθημα;

*Η Δρ Έλσα Νικολαΐδου σε συνεργασία με το Ίδρυμα Πολιτιστικής Δημιουργίας για Παιδιά και Νέους και το Μουσείο Πιερίδη-Πολιτιστικό Ίδρυμα Τράπεζας Κύπρου διοργανώνουν εργαστήριο Φιλοσοφίας για Παιδιά, Οι Μικροί Στωικοί (κάθε Σάββατο του Νοεμβρίου, ώρα 10:00-11:15) Πληροφορίες- Κρατήσεις: τηλ. 24 001502

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

philenews.com

Πώς ο εθισμός στην οθόνη αλλοιώνει τη σκέψη των παιδιών

Η σχέση με το κινητό και το τάμπλετ ξεκινάει πριν από το σχολείο. Οι ειδικοί της εκπαίδευσης και της παιδικής υγείας βλέπουν ήδη τις επιπτώσεις της ψηφιακής ζωής στην πρόσληψη της γνώσης και τη συγκέντρωση

Πολλά παιδιά «παίζουν» με το τάμπλετ των γονιών τους
ή διαθέτουν τα ίδια τάμπλετ ή κινητό ήδη από δύο ετών!

Διαστάσεις πανδηµίας λαμβάνει η έκθεση των παιδιών στις οθόνες των κινητών και των τάμπλετ από πολύ μικρή, ακόμη και τη βρεφική ηλικία. Παιδαγωγοί, εκπαιδευτικοί και ψυχολόγοι αρχίζουν ήδη να διαπιστώνουν τις μαθησιακές δυσκολίες που προκαλεί η ψηφιακή ζωή των παιδιών: Έχουν εθιστεί στο διαρκές και έντονο ερέθισμα που δίνουν οι συσκευές, είναι πια πολύ πιο δύσκολο να συγκεντρωθούν σε κάτι άλλο. Ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνουν έχει αλλάξει, χάνουν το ενδιαφέρον τους για τα βιβλία, και όταν δεν είναι «συνδεδεμένοι» παραπονιούνται πως βαριούνται.

Οι ειδικοί κάνουν λόγο στην «Κ» για απώλεια ελέγχου και εφιστούν την προσοχή όλων, και κυρίως των γονιών, για την αρνητική επίδραση των τάμπλετ και των κινητών τηλεφώνων στην ανάπτυξη των παιδιών. Οι πρώτες επιπτώσεις φαίνονται στο δημοτικό σχολείο, ωστόσο στο γυμνάσιο τα προβλήματα εντείνονται. «Είναι οι συνέπειες όταν η οθόνη κάνει babysitting…» ανέφερε στην «Κ» η καθηγήτρια Παιδιατρικής στην Ιατρική Σχολή Αθηνών, Μαρίνα Τσολιά.

«Είναι το μόνιμο παράπονο των γονιών. Τα παιδιά δεν διαβάζουν στο σπίτι βιβλία, γιατί είναι συνεχώς μπροστά σε ένα τάμπλετ. Αυτό τα κουράζει, τους αποσπά την προσοχή και δεν εξασκούνται –δεν τους γίνεται συνήθεια– να δίνουν χρόνο σε ένα βιβλίο, που θέλει εστίαση. Στην τάξη είναι νευρικά. Να σας πω πως όταν στις εκθέσεις γράφουν για τη σχέση με τους φίλους τους, μιλούν για τις συνομιλίες τους μέσα από ψηφιακά δίκτυα και πλατφόρμες και όχι π.χ. στο πάρκο ή σε μια βόλτα», παρατηρεί στην «Κ» ο Λάμπρος Γιαννούχος, δάσκαλος σε σχολείο της Χαλκίδας. Αυτή η κατάσταση δυσκολεύει και τη διδασκαλία στην τάξη ενώ οδηγεί και σε αναγκαία αλλαγή των διδακτικών μεθόδων. «Έχω δει η οθόνη να κουράζει ιδιαίτερα τους μαθητές, και να τους δυσκολεύει στο διάβασμα. Αυτό επηρεάζει και τον τρόπο που μελετούν τα μαθήματα», τονίζει.

Ήδη από δύο (!) χρόνων πολλά παιδιά «παίζουν» με το τάμπλετ των γονιών τους ή διαθέτουν τα ίδια τάμπλετ ή κινητό τηλέφωνο. Ωστόσο, η χρήση των συσκευών αυτών «μονιμοποιείται» από το δημοτικό σχολείο. Ερευνα από την αρμόδια Μονάδα του Νοσοκομείου Παίδων Αγία Σοφία – Αγλαΐα Κυριακού έχει δείξει ότι το 78% των παιδιών ηλικίας 5 έως 12 ετών χρησιμοποιεί το Ίντερνετ, ενώ το ποσοστό ανεβαίνει στο 90% στην ηλικιακή ομάδα 10-12 ετών.

Το… ψαλίδι

«Οι γονείς παραπονιούνται ότι τα παιδιά περνούν πολλές ώρες το απόγευμα μπροστά σε μία οθόνη ή και ότι αρχίζουν να παίζουν παιχνίδια νωρίς το πρωί πριν έλθουν στο σχολείο. Αυτό επηρεάζει την αντίληψή τους, τον τρόπο που λειτουργούν, που μεγαλώνουν. Για παράδειγμα, έχω διαπιστώσει πως τα παιδιά τα τελευταία χρόνια διαθέτουν λιγότερες απτικές ικανότητες, δηλαδή δεν μπορούν να κάνουν χρήση εργαλείων όπως π.χ. ένα ψαλίδι στα εικαστικά, να κάνουν λεπτές κινήσεις. Επίσης, την τελευταία δεκαετία έχει παρατηρηθεί ότι η απόδοση των μαθητών μειώνεται σταθερά. Και αυτό εντοπίζεται στη μαθηματικολογική σκέψη, στην κατανόηση κειμένων και στο διάβασμα», προσθέτει ο Αλέξανδρος Κουπατσιάρης, δάσκαλος στη Σητεία και γονιός ενός τετράχρονου αγοριού.

«Τα παιχνίδια στους υπολογιστές είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να δημιουργούν εξάρτηση στον χρήστη τους. Το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι πως παρέχουν άμεση ανταμοιβή, όπως π.χ. η ντοπαμίνη, και επηρεάζουν τα κέντρα του εγκεφάλου».

«Τα παιδιά σπαταλούν τον χρόνο στο τάμπλετ, χάνουν το ενδιαφέρον τους για τα βιβλία, αποσπώνται συχνά από αυτό που κάνουν, αποξενώνονται, δεν παίζουν πια έξω από το σπίτι, δεν κινούνται, δεν κάνουν βόλτες. Είναι συνεχώς μπροστά σε μια οθόνη, δημιουργούν μία πλαστή πραγματικότητα και μέσω αυτής ερμηνεύουν τον κόσμο», προσθέτει ο κ. Κουπατσιάρης.

«Οι άνθρωποι σκέφτονται ότι τα τάμπλετ είναι ηλεκτρονικά παιχνίδια. Αλλά δεν είναι. Κάναμε μία έρευνα για τον χρόνο που ένα βρέφος 18 έως 24 μηνών πρέπει να σπαταλά με τα αγαπημένα του παιχνίδια – ένα βιβλίο, έναν κύβο, ένα αυτοκινητάκι, μία κούκλα. Είναι κατά μέσο όρο 20 λεπτά. Εντούτοις τα παιδιά σπαταλούν στο τάμπλετ πολύ περισσότερο χρόνο. Αυτό μόνο μας λέει ότι πρόκειται για μία θεμελιωδώς διαφορετική εμπειρία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο βέβαια, μπορεί η χρήση των συσκευών αυτών να καταλήξει ψυχαναγκαστική, παθολογική και εθιστική. Και ο χρόνος μπροστά στη συσκευή αντικαθιστά άλλες σημαντικές δραστηριότητες για την ανάπτυξη του παιδιού, όπως το διάβασμα, η άσκηση, το παιχνίδι, οι ανθρώπινες συναναστροφές», παρατηρεί, μιλώντας στην «Κ» για το θέμα, ο Δημήτρης Χρηστάκης, καθηγητής Παιδιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον και διευθυντής του Κέντρου για την Παιδική Υγεία, Συμπεριφορά και Ανάπτυξη στο νοσοκομείο Παίδων του Σιάτλ. Η συμβουλή του είναι τα παιδιά να μην κάνουν χρήση οθονών πριν να συμπληρώσουν τους 18 μήνες και κατόπιν με την επίβλεψη των γονιών.

Οι χρόνοι χρήσης

«Τα παιχνίδια στους υπολογιστές είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να δημιουργούν εξάρτηση στον χρήστη τους. Το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι πως παρέχουν άμεση ανταμοιβή, όπως π.χ. η ντοπαμίνη, και επηρεάζουν τα κέντρα του εγκεφάλου», παρατηρεί στην «Κ» η Ιλια Θεοτοκά, κλινική ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο. Η Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία έχει ορίσει τους χρόνους χρήσης μιας συσκευής από ένα βρέφος και ένα νήπιο. Τους πρώτους 18 μήνες δεν πρέπει καθόλου να εκτίθεται σε οθόνη (στις οθόνες περιλαμβάνεται, εκτός από υπολογιστή και τηλέφωνο και η τηλεόραση). Κατόπιν, από 18 έως 24 μηνών μπορεί να κάνει χρήση οθόνης το πολύ 30 λεπτά την ημέρα, πάντα με την επιτήρηση του γονιού και παρακολουθώντας συγκεκριμένα προγράμματα. Από τα 2 έως τα 5 του χρόνια, το νήπιο μπορεί να απασχοληθεί σε μία οθόνη έως μία ώρα, και μετά τα 5 έτη ο χρόνος μπροστά σε μία οθόνη αυξάνεται σε μιάμιση ώρα την ημέρα και από δύο ώρες το Σάββατο και την Κυριακή.

Τηρούνται τα όρια από τους γονείς; «Χρησιμοποιούν το τάμπλετ των γονιών τους και δεν είναι εύκολο να τεθούν όρια. Διεθνής μελέτη έχει δείξει ότι το 30% των παιδιών εκτίθεται στην οθόνη πριν από τα δύο τους χρόνια, και το 60% πριν από τα 5 τους χρόνια. Να σημειώσω ότι η τεχνολογία αποτελεί εκπαιδευτικό εργαλείο αλλά δεν έχει θετικά αποτελέσματα πριν από τα 5 χρόνια», λέει η κ. Θεοτοκά, προσθέτοντας πως το τάμπλετ σαφώς επηρεάζει το παιδί, ακόμη κι αν το χρησιμοποιήσει για να διαβάσει ένα κείμενο ή ένα βιβλίο. «Στο τάμπλετ τα μάτια γίνονται πιο ξηρά και ο εγκέφαλος μαθαίνει λιγότερο. Ο οπτικός και ο γνωστικός έλεγχος εξελίσσεται καλύτερα όταν διαβάζουμε ένα βιβλίο στο χέρι παρά στο τάμπλετ».

Η κατάχρηση, φυσικά, έχει αρνητικές επιπτώσεις στις νοητικές λειτουργίες του οργανισμού που είναι η σκέψη, η προσοχή, η ρύθμιση του συναισθήματος, η συγκέντρωση. Μάλιστα, ο κ. Χρηστάκης παρουσιάζει τη διάσταση του θέματος τονίζοντας ότι «με δεδομένο ότι τα τάμπλετ έχουν μπει στη ζωή μας περίπου εδώ και μία δεκαετία, δεν έχουμε καν συνειδητοποιήσει πλήρως τις επιπτώσεις τους».

Όταν το κινητό τηλέφωνο είναι δίπλα στο βιβλίο

Από τα τέλη του Δημοτικού και σίγουρα στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο, το κινητό τηλέφωνο αρχίζει να γίνεται βαριά εξάρτηση! Οι καθηγητές του Γυμνασίου παρατηρούν όλο και περισσότερο στους μαθητές διάσπαση της προσοχής, άγχος, υπερκινητικότητα κατά τη διάρκεια του μαθήματος. «Η κατάχρηση της οθόνης τα έχει αποξενώσει λειτουργικά από τη μελέτη ενός τυπωμένου βιβλίου», λέει στην «Κ» καθηγητής σε Γυμνάσιο της Αθήνας. Με δεδομένη τη χρήση από τα παιδιά των συσκευών οθόνης εδώ και μία δεκαετία, είναι πλέον καιρός να μελετηθούν οι επιπτώσεις τους στη μαθησιακή λειτουργία. Ηδη ο ΟΟΣΑ στον επόμενο διαγωνισμό PISA το 2025, εκτός από τις δεξιότητες των 15χρονων στην κατανόηση κειμένου, τις φυσικές επιστήμες και τα μαθηματικά, θα αξιολογήσει και την ικανότητα των εφήβων να μαθαίνουν σε έναν ψηφιακό κόσμο. Μάλιστα, ο ΟΟΣΑ ρωτά εάν η αύξηση της χρήσης των ψηφιακών μέσων απομακρύνει τους μαθητές από τα τυπωμένα βιβλία. «Σαφώς η χρήση ψηφιακών μέσων έχει επηρεάσει τον τρόπο ανάγνωσης βιβλίων, τόσο σχολικών όσο και λογοτεχνικών», παρατηρεί στην «Κ» η Μαρία Τσολιά, καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής Αθηνών και διευθύντρια Παιδιατρικής Κλινικής στο Παίδων Αγλαΐα Κυριακού. «Είναι μονόδρομος η χρήση των οθονών. Αλλά ο κίνδυνος στην εφηβική ηλικία μεγαλώνει, διότι εκτός από τις επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία του παιδιού, πρέπει να υπάρχει έλεγχος σε τι είδους υλικό εκτίθενται στο Διαδίκτυο. Εχουμε σε αυξανόμενη συχνότητα περιστατικά παιδιών που ξενυχτούν, που πέφτει η απόδοσή τους στο σχολείο και επιβραδύνεται η ανάπτυξή τους, που αντιμετωπίζουν προβλήματα στην ανάπτυξη της γλώσσας, της γνωσιακής λειτουργίας και έλλειμμα στη συναισθηματική τους ωρίμανση», παρατηρεί, προσθέτοντας τους κινδύνους για παχυσαρκία και μυοσκελετικά προβλήματα.

«Διαβάζοντας ένας έφηβος έχοντας στο πλάι του το κινητό, κουράζεται πάρα πολύ. Ο εγκέφαλός μας δεν είναι φτιαγμένος για έντονες παράλληλες εργασίες. Τις διεκπεραιώνει με μεγάλο κόστος».

Στρεσογόνο δίπολο

«Οταν ο έφηβος διαβάζει και έχει δίπλα του ένα κινητό τηλέφωνο κουράζεται πάρα πολύ. Είναι στην ηλικία που οι νοητικές του λειτουργίες είναι πολύ ισχυρές και αυτό το δίπολο τον στρεσάρει. Ο εγκέφαλός μας δεν είναι φτιαγμένος για έντονες παράλληλες εργασίες. Τις διεκπεραιώνει αλλά αυτό έχει ένα κόστος. Σε μελέτες έχει βρεθεί ότι μια πνευματική εργασία μπορεί να καθυστερήσει έως και 400% όταν διακόπτεται από δραστηριότητα κάποιας οθόνης που βρίσκεται δίπλα. Μάλιστα επηρεάζεται ακόμη και όταν ο έφηβος αποφασίσει να αγνοήσει το κινητό του τηλέφωνο. Και αυτό γιατί το έχει στο μυαλό του και αυτό επηρεάζει την εστιασμένη προσοχή του», παρατηρεί στην «Κ» η Ιλια Θεοτοκά, κλινική ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο. Στην ηλικία των 15 ίσως πια είναι αργά για να βάλουν οι γονείς τα όρια.

«Μπορεί και πάνω από πέντε ώρες την ημέρα…»

Oσο κι αν γίνεται προσπάθεια για μέτρο στη χρήση τάμπλετ ή κινητού τηλεφώνου, η πειθαρχία δεν είναι εύκολη. Ακόμη κι αν οι γονείς θέλουν να την επιβάλλουν, τα παιδιά παρασύρονται από τους φίλους τους. «Στις διακοπές μπορεί να ξεπεράσω τις πέντε ώρες την ημέρα στο κινητό τηλέφωνο. Οταν έχω σχολείο, υπολογίζω ότι ασχολούμαι γύρω στις 4 με 5 ώρες», παραδέχεται στην «Κ» ο 14χρονος Βασίλης, μαθητής στην Γ΄ Γυμνασίου. Πρώτη φορά απέκτησε τάμπλετ στα πρώτα χρόνια του δημοτικού σχολείου, το οποίο άλλαξε μία φορά. Στην ΣΤ΄ Δημοτικού πήρε το smart του. «Νιώθω κουρασμένος αρκετές φορές όταν χρησιμοποιώ το κινητό τηλέφωνο. Αλλά οι φίλοι έχουν τηλέφωνο και επικοινωνούμε, οπότε είναι δύσκολο να το αφήνω», παρατηρεί.

Όπως αναφέρουν οι γιατροί, ακόμη κι αν μειωθούν οι ώρες χρήσης μιας συσκευής οθόνης, το παιδί έχει μάθει να κάνει πολλές λειτουργίες μέσα από την οθόνη, όπως ας πούμε να μελετά και να διασκεδάζει. Δεν του είναι οικείοι, έχουν «εξασθενήσει» οι άλλοι τρόποι χαλάρωσης. Για να συμβεί αυτό μετράει η ηλικία του παιδιού όταν απέκτησε την πρώτη του συσκευή και η χρήση που έκανε.

«Νιώθω κουρασμένος αρκετές φορές όταν το χρησιμοποιώ. Αλλά οι φίλοι μου έχουν τηλέφωνο και επικοινωνούμε, οπότε είναι δύσκολο να το αφήνω».

Από ένα τάμπλετ πήραν δώρο για τις γιορτές των Χριστουγέννων ο 11χρονος Γιώργος και ο 10χρονος Σταύρος, αδέλφια από την Αθήνα. Ο πρώτος είχε ήδη αλλά «δεν ήταν καλό, είχε παλιώσει», όπως λέει στην «Κ», ο δεύτερος είχε μόνο ένα κινητό τηλέφωνο αφής. Και οι δύο δεν θυμούνται σε ποια ηλικία είχαν την πρώτη επαφή με κάποια συσκευή με οθόνη. «Στο τάμπλετ παίζω παιχνίδια και βλέπω βίντεο. Δεν νομίζω πως κάνω μεγάλη χρήση, για παράδειγμα δεν ξυπνώ το πρωί να παίξω πριν το σχολείο», λέει ο Γιώργος, που παραδέχεται όμως ότι «κάποιες φορές κουράζομαι, τσούζουν τα μάτια μου». Οι πρώτες ημέρες του Σταύρου με το τάμπλετ ήταν αργίες, οπότε ας θεωρηθεί λογικό ότι πέρασε πολλές ώρες μπροστά στην οθόνη του. «Όταν είχα μόνο το κινητό τηλέφωνο αφής, έπαιζα μόνο παιχνίδια. Βαριέμαι να γράφω μηνύματα, ούτε έκανα κλήσεις. Οι περισσότεροι συμμαθητές έχουν και τάμπλετ και κινητό τηλέφωνο. Εγώ στο κινητό δεν έχω εφαρμογές για να μιλάω με συμμαθητές μου», εξηγεί.

Οι γονείς των δύο αγοριών δηλώνουν ότι ελέγχουν τη χρήση του τάμπλετ από τα παιδιά, ωστόσο, όπως παραδέχονται, μέσα στις γιορτές των Χριστουγέννων άφησαν τα παιδιά να χαρούν τα δώρα τους. «Είναι γεγονός πως ανησυχούμε για τυχόν κατάχρηση. Το βλέπουμε στα παιδιά πολλών φίλων μας, είναι ανησυχητικό και δυστυχώς είναι… κολλητικό γιατί το ένα παιδί επηρεάζει το άλλο. Όταν αρχίσουν τα μαθήματα θα περιοριστεί το τάμπλετ. Άλλωστε, τα απογεύματα έχουν δραστηριότητες», παρατηρεί στην «Κ» η μητέρα τους.

Οι αριθμοί

Έως και 400% μπορεί να καθυστερήσει μια πνευματική εργασία όταν κάποια οθόνη βρίσκεται δίπλα
78% των παιδιών ηλικίας 5 έως 12 ετών χρησιμοποιούν το Ίντερνετ
30% των παιδιών εκτίθενται στην οθόνη πριν από τα δύο τους χρόνια και το 60% πριν από τα 5
Πριν από τους 18 μήνες, δεν πρέπει τα βρέφη να εκτίθενται σε οθόνη σύμφωνα με την Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία
70% των Ελλήνων 15χρονων δηλώνουν ότι το διάβασμα δεν συγκαταλέγεται στις αγαπημένες τους συνήθειες, σύμφωνα με έρευνα του ΟΟΣΑ

Πόση ώρα μπορούν να συγκεντρωθούν τα παιδιά

Έως 2 ετών: 4 – 6 λεπτά
Έως 4 ετών: 8 – 12 λεπτά
Έως 8 ετών: 15 – 25 λεπτά 
Έως 10 ετών: 20 – 30 λεπτά 
Έως 15 ετών: 25 – 35 λεπτά
Έως 18 ετών: 32 – 48 λεπτά 

Απόστολος Λακασάς

kathimerini.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Η σκέψη...

Τι είναι η σκέψη; 

Μια ιδιότητα του ανθρώπου που τον ξεχωρίζει από το υπόλοιπο ζωικό βασίλειο; 

Η δυνατότητά μας να επιλέγουμε; 

Αυτό που μας κάνει διαφορετικούς τον έναν τον άλλο; 

Ή μήπως μια ικανότητα, μια δεξιότητα που μας χαρακτηρίζει;

Για μένα η σκέψη είναι σαν μια καλή φίλη. 

Που έρχεται, όταν θέλω βοήθεια. 

Που έρχεται και με βγάζει από τη δύσκολη θέση. 

Που μου δείχνει το σωστό δρόμο. 

Που με κάνει να νιώθω χαρά και ευτυχία και ελπίδα. 

Που μου κρατάει συντροφιά, όταν μένω μόνος. 

Που μαζί της μπορώ και κάνω όνειρα. 

Που της λέω τα πάντα και που γνωρίζει τα πάντα για μένα.

Είναι όμως μερικές φορές που η σκέψη μου γίνεται ο χειρότερος εχθρός. 

Που μου θυμίζει αυτά που με πονάνε, τα λάθη μου και τις κακές επιλογές. 

Που με φέρνει σε διλλήματα και αδιέξοδα. 

Που με κάνει να χάνω την ελπίδα μου και να νιώθω μοναξιά και θλίψη. 

Που δεν αφήνει τίποτα να περάσει απαρατήρητο και όλα θέλει να τα ξέρει. 

Που υψώνει τείχη πελώρια μπροστά στα όνειρά μου.

Για μένα έχει πολλά κοστούμια η σκέψη. 

Κοστούμια όμορφα, φανταχτερά και πολύχρωμα. 

Που, όταν τα φοράει, νιώθεις ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος του κόσμου. 

Αλλά και κοστούμια άσχημα, σκισμένα και γκρίζα. 

Που σε κάνουν να μην θέλεις να έρθει το αύριο.

Η σκέψη μας μπορεί να πάρει πολλές όψεις. 

Μπορεί να φορέσει πολλά κοστούμια. Και ανάλογα να μας επηρεάσει. 

Πρέπει όμως να καταλάβουμε ότι εμείς καθόμαστε στη θέση του οδηγού, και ότι εμείς κρατάμε το τιμόνι. 

Πρέπει να καταλάβουμε ότι μπορούμε να της φορέσουμε όποιο κοστούμι μας αρέσει. 

Γιατί η σκέψη μας είμαστε εμείς…

Σκαρλάτος Παναγιώτης, Ψυχολόγος

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πώς θα μάθει το παιδί να σκέφτεται και να κρίνει βάσει της λογικής; Πώς θα αποκτήσει κριτική σκέψη;

Κάθε γονιός θέλει να βλέπει τα παιδιά του να μεγαλώνουν και να μπορούν να παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις, τις οποίες θα τις βασίζουν στην λογική και την κριτική τους σκέψη. 

Αν και πρόκειται για ένα σύνθετο ζήτημα, οι ειδικοί προτείνουν ορισμένες μεθόδους για να ενθαρρύνουν τα παιδιά να την καλλιεργήσουν.

Κάντε ένα βήμα πίσω

Το να εμφυσήσετε την ανεξαρτησία στο παιδί ξεκινά από νωρίς, ήδη από την πρώιμη ηλικία.

Εάν οι γονείς μπορούν να κάνουν ένα βήμα πίσω και να επιτρέψουν στο παιδί τους να λύσει προβλήματα, τότε θα το βοηθήσετε πολύ να μάθει να περιηγείται και να λύνει μόνο του μικρά και καθημερινά προβλήματα.

Το κλειδί είναι να κάνετε ένα βήμα πίσω και να τους δώσετε την ευκαιρία να σκεφτούν από μόνα τους μια λύση.

Ακούστε το παιδί πριν μιλήσετε

Όπως με το να κάνετε ένα βήμα πίσω, το να μάθετε να ακούτε πρώτα το παιδί πριν να επιβάλλετε μια απόφαση είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν.

«Η διδασκαλία των παιδιών να σκέφτονται κριτικά, σημαίνει ότι οι γονείς πρέπει σταδιακά να χαλαρώσουν τα ηνία, έτσι ώστε τα παιδιά να μπορούν να αποκτήσουν πολύτιμη αυτοπεποίθηση και εμπειρία στη λήψη αυτο-καθοδηγούμενων αποφάσεων.

Και πάλι, αυτό μπορεί να είναι δύσκολο για μερικούς γονείς, καθώς το φυσικό μας ένστικτο μπορεί να είναι να να σώζουμε τη μέρα με μια «απλή» συμβουλή. Αυτό όμως δεν θα τα βοηθήσει στο μέλλον.

Δώστε τους προκλήσεις

Ίσως θελήσετε να δώσετε στο μωρό σας μια ώθηση κάθε φορά που προσπαθεί να ανασηκωθεί σε μια καρέκλα, αλλά η πρόκληση του να ανυψωθεί μπορεί να είναι ένα πολύτιμο μάθημα που θα κουβαλά μέχρι την ενηλικίωση.

Αντί να τους πείτε πώς να αντιδράσουν σε μια κοινωνική κατάσταση, προτείνετέ τους να σας εξηγήσουν μιλώντας ή γράφοντας τι θα έκανε ή τι σκέφτονται να κάνουν.

Δεν πρέπει να είναι μια πιεστική, μαχητική ψυχική άσκηση, αλλά ρωτώντας τους γιατί παίρνουν συγκεκριμένες αποφάσεις κατά τη διάρκεια της καθημερινής συνομιλίας μπορούν να βοηθήσουν στη διευκόλυνση της ικανότητάς τους (και της επιθυμίας) να σκέφτονται για τον εαυτό τους.

vita.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

«Με ενοχλεί, ακόμα και η σκέψη, ότι υπάρχεις»

«Άκουσέ με καλά
Δε σε θέλω, δε θέλω να ασχολούμαι μαζί σου
Με ενοχλεί η παρουσία σου, με ενοχλεί, ακόμα και η σκέψη, ότι υπάρχεις
Με ενοχλεί η μαντήλα σου, οι φουστάνες σου... δεν έχεις ιδέα από μόδα, είσαι άσχετη

Τα κουτσούβελα, που σέρνεις με την κοιλιά στο στόμα, με ενοχλούν
Γιατί κάνεις τόσα παιδιά; Τα χάλια σου δεν τα βλέπεις;
Και εμένα μου αρέσει το σεξ, αλλά τις ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες τις "τακτοποιώ", αλλά τι ξέρεις εσύ από δυτικό πολιτισμό;

Είσαι  κόντρα στην αισθητική μου, μου χαλάς το στομάχι
Τα προβλήματα, αν έχεις κάποια, είναι μόνο δικά σου
Δεν ανέχομαι να μου χαλάς τη μέρα μου, χρόνια τώρα....
Δεν έχουμε τίποτα κοινό

Τα μάτια των παιδιών σου ούτε που θέλω να τα βλέπω, με ενοχλούν
Άσε που έτσι που τα μεγαλώνεις, φονιάδες-τρομοκράτες θα γίνουν
Με ενοχλεί η θρησκεία σου, η γλώσσα σου, οι συνήθειές σου
Δε σε καταλαβαίνω
Τι σόι πολιτισμό έχετε;
Σε τίποτα δεν μοιάζουμε

Γιατί δεν έμεινες στον τόπο σου; Γιατί;
Ακόμα και σε ακατοίκητα νησιά να σε βάλουν, κοντά μου θα είσαι, δίπλα στα νησιά που κάνω τις διακοπές μου
Δε σε θέλω, κατάλαβέ το
Πώς θα σου φαινόταν αν ερχόμουν εγώ λασπωμένη, βρώμικη και κατσικωνόμουν δίπλα σου;
Άσε που μυρίζεις, μυρίζει το δέρμα σου από φυσικού του, δεν είναι σαν το δικό μου που μοσχοβολάει. 
Είναι φυλετικό το ζήτημα, ας λένε οι διάφοροι δήθεν "ανθρωπιστές" του κώλου.
Να σε πάρουν σπίτι τους, αλλά να είναι μακριά από το δικό μου.»
............
Ξύπνησα πνιγμένη στο κλάμα.
Μια «καθωσπρέπει» δικιά μας τa 'χωνε σε μια ξένη.
Η ξένη προσπαθούσε να μπει κάτω από το πεζοδρόμιο με τα μωρά της στην αγκαλιά της

Ήταν όνειρο, αλλά η γροθιά στο στομάχι μου είναι ... αληθινή.

Το Χαμομηλάκι