Τι γίνεται όταν μετά τις διακοπές το παιδί επιστρέφει σε διαφορετικό σχολείο; Πόσο εύκολο είναι να προσαρμοστεί ξανά στο νέο περιβάλλον;
Της Λίζας Βάρβογλη, ψυχολόγου-ψυχοθεραπεύτριας Ph.D., παιδοψυχολόγου
Μια δύσκολη εμπειρία για γονείς και παιδιά είναι η πρώτη φορά στο
σχολείο (ή τον παιδικό σταθμό). Ο φόβος του αγνώστου, ο αποχωρισμός από
τα οικεία πρόσωπα, η νέα κατάσταση, η συνειδητοποίηση του παιδιού ότι
χάνει τα «πρωτεία», η απώλεια της αίσθησης της μοναδικότητας που είχε
στο σπίτι, η γνώση ότι θα πρέπει να δουλέψει και να κουραστεί για να
ενταχθεί σε μια νέα ομάδα, όλα αυτά αποτελούν δυσκολίες πρακτικές αλλά
κυρίως ψυχολογικές, που σηματοδοτούν το πέρασμα από το σπίτι στο
σχολείο. Κι ενώ «κάθε αρχή και δύσκολη», ο χρόνος προσαρμογής κάθε
παιδιού στο σχολείο είναι διαφορετικός: από λίγες ώρες μέχρι λίγες
εβδομάδες.
Μερικές φορές όμως, χρειάζεται μια καινούργια, εξίσου δύσκολη αρχή,
όταν το παιδί αλλάζει σχολείο. Αλλαγή σχολείου γίνεται όταν το παιδί
αλλάξει σπίτι και γειτονιά, όταν γίνει η μετάβαση από τον παιδικό σταθμό
στο νηπιαγωγείο, από το νηπιαγωγείο στο Δημοτικό ή γιατί πολλές φορές
οι γονείς επιθυμούν να στείλουν το παιδί τους σε ένα καλύτερο
εκπαιδευτικό περιβάλλον. Κι ενώ οι λόγοι αυτής της αλλαγής είναι
προφανείς, φυσιολογικοί κι αποδεκτοί από τους γονείς, για το παιδί μια
αλλαγή -ακόμα κι αν είναι προς το καλύτερο- αποτελεί ένα πλήγμα και το
κλονίζει, έστω και παροδικά.
Πώς αντιδρούν στην αλλαγή σχολείου παιδιά με διαφορετικές προσωπικότητες
Η προσωπικότητα του παιδιού παίζει σημαντικό ρόλο και έτσι παιδιά με
άλλες προσωπικότητες αντιδρούν με διαφορετικό τρόπο και προσαρμόζονται
με διαφορετικό ρυθμό στο καινούργιο τους σχολείο.
Τι βλέπουν οι γονείς: Εκνευρισμό, ανησυχία,
απόσυρση. Το παιδί δεν φαίνεται να ευχαριστιέται με πράγματα που
κανονικά του αρέσουν, είναι πιο απόμακρο από το συνηθισμένο, φαίνεται
σαν «χαμένο στον κόσμο του», ωστόσο δεν εκφράζει κάποιο συγκεκριμένο
παράπονο.
Τι σημαίνει η δυσκολία: Για το δειλό παιδί η αλλαγή
σχολείου μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη, μια που γι’ αυτό σημαίνει
νέο ξεκίνημα κυρίως στον κοινωνικό τομέα. Το συνεσταλμένο παιδί, που
έχει συνηθίσει τη δασκάλα του, το περιβάλλον της τάξης του με τους
συμμαθητές και τις συμμαθήτριές του, έχει κάνει μια τεράστια προσπάθεια
προς αυτή την κατεύθυνση, κάτι το οποίο οι γονείς δεν αντιλαμβάνονται
πλήρως, διότι το θεωρούν φυσιολογικό. Η προσαρμογή στο σχολείο είναι μια
αργή, δύσκολη κι επίπονη διαδικασία. Φανταστείτε τώρα, όταν αυτό το
παιδάκι, εκεί που αρχίζει να νιώθει κάπως πιο άνετα στο τέλος της
σχολικής χρονιάς, να έχει να αντιμετωπίσει την προοπτική της νέας
σχολικής χρονιάς σε καινούργιο περιβάλλον! Του είναι δυσβάσταχτο.
Τι να μην πείτε: Oι γονείς συχνά έχουν την τάση να
μειώνουν τη δυσκολία των πραγμάτων, είτε γιατί οι ίδιοι είναι ενήλικοι
και άρα τα βλέπουν όλα από τη σκοπιά τους χωρίς να αντιλαμβάνονται το
μέγεθος της δυσκολίας του παιδιού, είτε γιατί πιστεύουν ότι έτσι βοηθάνε
το παιδί. Ο γονιός δεν θα πρέπει να πει στο παιδί «έλα τώρα, πώς κάνεις
έτσι, όλα θα πάνε μια χαρά!» γιατί κάτι τέτοιο δεν καθησυχάζει το
παιδί, αλλά ούτε και του δείχνει τον τρόπο για να αντιμετωπίσει τη
δυσκολία που έχει.
Τι να πείτε: Eίναι πολύ προτιμότερο για τους γονείς
να δείξουν κατανόηση και να ακούσουν με προσοχή τι έχει να τους πει και
τι είναι ακριβώς αυτό που φοβάται στην αλλαγή σχολείου. Πολλές φορές οι
γονείς μένουν έκπληκτοι γιατί δεν είχαν καν φανταστεί τι ήταν αυτό που
απασχολούσε το παιδί τους: ο μόνος τρόπος να το μάθουν είναι να
ρωτήσουν! Έτσι, βοηθάει πολύ να ρωτήσουν το παιδί «τι είναι αυτό που σε
ανησυχεί σχετικά με το καινούργιο σου σχολείο;» και στη συνέχεια να
δείξουν κατανόηση, λέγοντας «καταλαβαίνω ότι αυτό σε στεναχωρεί και σου
φαίνεται δύσκολο, όμως νομίζω ότι αν το συζητήσουμε θα βρούμε κάποια
λύση και θα το κάνουμε πιο εύκολο». Με αυτό τον τρόπο, οι γονείς
στηρίζουν το παιδί τους δείχνοντας κατανόηση και παράλληλα το βοηθούν να
βρει μια λύση.
Τι βλέπουν οι γονείς: Εκνευρισμό, κακή διάθεση,
δυσκολία προσοχής και συγκέντρωσης. Το παιδί μπορεί να φέρνει διαρκώς
αντιρρήσεις ή να είναι πνεύμα αντιλογίας. Πιθανόν να εκφράσει μια εμμονή
ή προσκόλληση...