Monday, 13 January 2025

Αναμνήσεις από το αποκλεισμένο σπίτι στο χωριό από τα χιόνια

Στους παλιούς χειμώνες τα πολλά χιόνια που έπεφταν στο χωριό προκαλούσαν μεγάλα προβλήματα στις αναγκαίες μετακινήσεις, στα σχολεία που έκλειναν για βδομάδες, στις απόμακρες στάνες, στις προμήθειες βασικών αναγκών της οικογένειας. 
Για μετακίνηση με αυτοκίνητο ούτε λόγος, κι όταν υπήρχε ανάγκη σε άρρωστο, αναλάμβαναν την επιχείρηση κάποιοι ψυχωμένοι νεαροί χιονοδρόμοι τυλιγμένοι με χοντρά μαλέτα, σκουφιά και κάπες. 
Μια φορά τουλάχιστον στη διάρκεια του χειμώνα αποκλειόμασταν από τον έξω κόσμο για μέρες με το πολύ χιόνι που έκλεινε τις πόρτες με τα ανεμοσούρια που συσσωρεύονταν σε μεγάλο ύψος μπροστά τους. 

Ένα πρωινό θυμάμαι πως ανοίξαμε την πόρτα και είδαμε έναν άσπρο τοίχο να φράζει την έξοδο. Τότε με φτυάρια και άλλα εργαλεία ανοίξαμε ένα τούνελ για να φτάσουμε ως την αυλή που ήταν η ξυλαποθήκη για να πάρουμε ξύλα για το τζάκι. 
Το χιόνι το κουβαλήσαμε με τσίγκινους τενεκέδες, τροβάδες και μπακράτσια μέσα από το σπίτι και το ρίχναμε έξω, από την πίσω πόρτα όπου είχε λιγότερο χιόνι, γιατί ο τοίχος του γειτονικού αχυρώνα έκοβε τον βορειοδυτικό ελατίσιο αέρα και δεν μαζευόταν ανεμοσούρι. 

Οι μεγάλοι όμως σε παλιότερες εποχές ήταν εξοικειωμένοι με τον χιονιά, ήξεραν από βαριούς χειμώνες κι έκαναν το κουμάντο τους στο σπίτι με τα απαραίτητα που κρατούσουν για πολύ καιρό. 

Έγκαιρα αποθήκευαν μεγάλες ποσότητες με τα αναγκαία για τη διαβίωση της οικογένειας: αλεύρι για το ψωμί που ψήναμε στη γάστρα στο τζάκι, όταν ο φούρνος της αυλής σκεπαζόταν με χιόνι, τραχανά, το νόστιμο και τονωτικό πρωινό μας, τυρί φέτα σε κάδες, λίπος (λίγδα) από το γουρούνι που έσφαζαν τα Χριστούγεννα, κρέας μέσα σε παγωμένη λίγδα, λουκάνικα κρεμασμένα στο κατώι, φασόλια, φακές και ρεβίθια, ξεραμένες τσουκνίδες για τις τσουκνιδόπιτες, κρασί και τσίπουρο, λίγο λάδι για εξαιρετικές περιπτώσεις. 

Οι κότες που ήταν προστατευμένες στον ζεστό αχυρώνα συνέχιζαν να γεννούν και μας προμήθευαν αυγά για τις συχνές ομελέτες ανακατωμένες με τηγανισμένα πράσα και λουκάνικα. 
Για θέρμανση είχαμε τα ξύλα, βελανιδιές, κέδρα και πουρνάρια, στο τζάκι που έκαιγε μέρα νύχτα. 
Το τζάκι χρησίμευε και για μαγειρείο, όπου οι νοικοκυρές ετοίμαζαν το μεσημεριάτικο φαγητό σε μεγάλες κατσαρόλες πάνω σε πυροστιές και τηγάνιζαν κρέατα, λουκάνικα και αυγά, συνήθως τα βράδια. 
Για φωτισμό τις νύχτες έφτανε το φως που έδιναν οι φλόγες από το τζάκι, βοηθητικά οι γκαζόλαμπες με λαμπογυάλι και οι απλές τσίγκινες με φιτίλι και όταν για οικονομία ή σωνόταν το γκάζι, το φωτιστικό πετρέλαιο, σε ώρα ανάγκης το δαδί, που ήταν σκίζες από κορμό πεύκου. 
Η μέρα περνούσε δύσκολα στο αποκλεισμένο σπίτι που δεν χωρούσε με τίποτα μια πολύτεκνη οικογένεια με ζωηρά παιδιά. Εμείς ήμασταν παιδιά του έξω και όλα τα παιχνίδια μας τα κάναμε στο ύπαιθρο. Για εσωτερικά επιτραπέζια παιχνίδια ούτε λόγος, και η όποια απασχόληση ήταν ανύπαρκτη. 
Εφτά αδέρφια σε ένα ισόγειο δωμάτιο, που ήταν το μοναδικό ζεστό, ήταν φρίκη. Τα δυο δωμάτια του ορόφου ήταν παγωμένα και οι μεγάλοι δεν μας εμπιστεύονταν να ανάψουμε μόνοι μας εκεί τζάκι σε ξύλινο πάτωμα από τον φόβο πυρκαγιάς. Τρωγόμασταν, μαλώναμε, ησυχάζαμε λίγο με τις φοβέρες και πάλι από την αρχή. 
Ηρεμούσε το σπίτι μόλις έπεφτε το σκοτάδι κι όλοι μαζί κατά σειρά κοιμόμασταν στρωματσάδα σκεπασμένοι με βαριές μάλλινες βελέντζες. 
Η απαντοχή μας ήταν να λήξει ο χιονένιος αποκλεισμός και να βγούμε έξω από το σπίτι που ήταν η ζωή μας. 
Το μεγαλύτερο πρόβλημα σε τέτοιες έκτακτες καιρικές καταστάσεις θυμάμαι ότι ήταν η τουαλέτα. 
Εμείς, ως παιδιά, ήμασταν συνηθισμένοι, εκεί στη δεκαετία του 1950, να αποπατούμε έξω, στα χωράφια, στον κήπο, στην άκρη της αυλής. 
Μέσα στο σπίτι δεν υπήρχε αποχωρητήριο κι ένα υποτυπώδες κοντά στον κήπο, χωρίς στέγη και απάνεμα παραπετάσματα, ήταν απροσπέλαστο στον χιονιά. Έτσι υποχρεωνόμασταν να κάνουμε την ανάγκη μας με άλλον τρόπο. 
Το κυρίως σπίτι συγκοινωνούσε με παραπόρτι με τον αχυρώνα όπου σε κακοκαιρία βάζαμε τα ζώα, ένα μουλάρι κι ένα γαϊδούρι. 
Εκεί πηγαίναμε κεφάτοι, με γέλια και πειράγματα, ήταν μια διέξοδος στην κλεισούρα, καθόμασταν ανακούρκουδα κατά σειρά και μερικές φορές κατά παράταξη δυο-τρεις μαζί, και αποπατούσαμε στο χωμάτινο δάπεδο σκεπασμένο με παχύ στρώμα άχυρου ανακατεμένο με σβουνιές, την κοπριά των ζώων. 
Στη συνέχεια με ένα φτυάρι τα πετούσαμε όσο γινόταν πιο μακριά έξω στο χιόνι. Οι καθημερινές απορρίψεις μαύριζαν την άσπρη επιφάνεια της αυλής, αν δεν καλύπτονταν από νέα χιονόπτωση. 
Το κατούρημα για τα αγόρια ήταν πιο διασκεδαστικό. 
Ανοίγαμε την κεντρική πόρτα και συναγωνιζόμασταν ποιος θα φτάσει πιο μακριά το καυτερό νερό και ποιος θα ανοίξει μεγαλύτερη τρύπα στο αχνιστό χιόνι. 
Όταν αργότερα ήρθε ο πολιτισμός στο χωριό και φτιάξαμε αναγκαστικά κανονικό αποχωρητήριο, κάποιοι από μας σε ανάλογους αποκλεισμούς, από πλάκα και νοσταλγία, προτιμούσαμε το παιδικό συνήθειο, γελώντας και δακρύζοντας συνάμα.
_______________________ 
 ~ O δημοσιογράφος Χρίστος Ζαφείρης θυμήθηκε τα παιδικά «χιονισμένα» χρόνια στο χωριό, την Κρανιά Ελασσόνας. kraneaelassonas.blogspot.com 

Sunday, 12 January 2025

Μαθήματα ζωής που μπορούμε να διδαχθούμε από τα... δέντρα

Ο Ralph Waldo Emerson είχε πει «Υιοθετήστε το ρυθμό της φύσης: το μυστικό της είναι η υπομονή». Θα επωφελούμασταν τα μέγιστα αν αφιερώναμε λίγο χρόνο για να δώσουμε προσοχή στα απλά μαθήματα που ένα και μόνο δέντρο έχει να μας προσφέρει.

Μπορούμε να μάθουμε τόσα πολλά από τον τρόπο που αντιδρά, προσαρμόζεται και προχωρά. Σχεδόν κάθε κομμάτι της ζωής του σχετίζεται με την ανθρώπινη φύση μας και μπορούμε να γίνουμε σπουδαιότεροι όταν επιτρέψουμε στα εκπληκτικά στοιχεία του κόσμου μας να μας καθοδηγούν μέσω αυτού του ταξιδιού ζωής.

5 μαθήματα ζωής που μπορούμε να διδαχθούμε από τα δέντρα

1. Η αλλαγή είναι αναπόφευκτη

Κάθε εποχή φέρνει μαζί της ιδιαίτερα στοιχεία. Η άνοιξη και το καλοκαίρι μας ωθούν να βγούμε, να ελπίζουμε και να επαναφορτίζουμε τις μπαταρίες μας. Το φθινόπωρο και ο χειμώνας μας εμπνέουν να μένουμε σπίτι και να αφοσιωνόμαστε σε άλλες ασχολίες, όπως και το να επανασυνδεόμαστε με τα συναισθήματά μας. Κάθε εποχή έχει τα δικά της απολαυστικά στοιχεία. Αλλά εμείς αντιστεκόμαστε στην αλλαγή.

2. Ακόμα και το πιο δυνατό δέντρο τελικά θα πέσει

Αν ένα δέντρο εκατοντάδων χρόνων τελικά πέφτει, όσο βαθιές και να είναι οι ρίζες του, τι σας κάνει να πιστεύετε ότι εσείς είστε αήττητοι; Η αντίληψή μας για τη δύναμη και την αντοχή ορισμένες φορές φτάνει τα όρια της γελοιότητας. Μπορεί να έχουμε βαθιές ρίζες στη ζωή μας, όπως πεποιθήσεις και ανθεκτικότητα, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα παραπατήσουμε στο δρόμο. Η ευαλωτότητα δεν είναι αδυναμία.

3. Μη ζητάτε άδεια για να καταρρεύσετε

Ένα δέντρο δεν ζητά από τα άλλα χώρο ή χρόνο για να πέσει. Απλά το κάνει. Όταν είναι η ώρα να το κάνετε, απλά κάντε το. Γιατί είναι μέρος της ζωής. Έχουμε προγραμματιστεί να περιμένουμε προσεκτικά οι άλλοι να μας δώσουν το οκ για να κλαίμε, να θυμώνουμε ή να δείχνουμε οποιοδήποτε αρνητικό συναίσθημα. Όμως μόνο εμείς είμαστε υπεύθυνοι για τα συναισθήματά μας.

4. Όλα είναι προσωρινά

Όλοι αλλάζουμε «εποχές» όπως και η ίδια η φύση, αλλά εμείς είμαστε αυστηροί με τον εαυτό μας. Δεν μας δικαιολογούμε. Καθώς το συναισθηματικό μας βάρος μεγαλώνει, θα περίμενε κανείς ότι θα αναζητάμε μια ξεκούραση, μια αναζωογόνηση. Αλλά πολλές φορές εμείς συνεχίζουμε να πιεζόμαστε. Κλείστε τα μάτια σας και αφουγκραστείτε τον ήχο της φύσης και την αναπνοή σας: κάντε ένα διάλειμμα και θα δείτε ότι όλα είναι προσωρινά, όλα θα φύγουν και θα ξεθωριάσουν, ναι, ακόμα και τα άσχημα.

5. Όλα έχουν τη δική τους ιδανική στιγμή να λάμψουν

Κάθε φύλλο σε ένα δέντρο γνωρίζει πότε να πέσει. Κάθε σπόρος που πέφτει στο έδαφος έχει μια σύνδεση με τη γη στην οποία μεγαλώνει. Δεν υπάρχουν συμπτώσεις στη ζωή. Μπορούμε να το αποκαλέσουμε συγχρονικότητα ή πεπρωμένο. Το περιβάλλον πάντα γνωρίζει τα μυστικά.

Απόδοση – Επιμέλεια: Στέφη Βαρούχου

enallaktikidrasi.com
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Friday, 10 January 2025

O Master Chef της Αρχαίας Ελλάδας...

Στο βιβλίο του «Περί Αισθήσεως και Αισθητών» υποστηρίζει ότι 
Το Φάρμακό μας είναι η τροφή μας!
Λέει:
Διότι, όταν προσφέρετε τροφή σε έναν ζώντα οργανισμό η τροφή κινείται σε δύο παραμέτρους. Από την μία λειτουργεί για την ανάπλαση του οργανισμού και από την άλλη, για τον περιορισμό της ασθένειας. Είναι προφανές λοιπόν, ότι η τροφή λειτουργεί και ως φάρμακο. Στην περίπτωση αυτή, λειτουργεί ως «τροπή», γίνεται δηλαδή η αιτία που μπορεί να μετατρέψει μία ενδεχόμενη ασθενή κατάσταση σε υγιή.
(…)
Η αιτία αυτών των θεραπειών μέσω τροφής, βασίζεται στο αν η προσφερόμενη τροφή είναι θερμή ή ψυχρή. Διαφορετική επίδραση επιφέρει μία τροφή που την τρώμε ζεστή, από μία τροφή που την λαμβάνουμε κρύα.

Θεωρεί ότι πρέπει να καθορίσουμε σε όλα αυτά τα τρόφιμα, τον τρόπο παρασκευής τους. Για τον λόγο αυτόν, αναφέρεται στους περισσότερο χρήσιμους τρόπους παρασκευής τροφών. 

Υποστηρίζει ότι μια ζεστή τροφή βοηθά στην ανάπλαση του οργανισμού, επομένως αποτελεί καλή διατροφή. 
Για παράδειγμα μία ζεστή σούπα, δεν θεραπεύει αλλά ωφελεί σαν διατροφή τον οργανισμό μας. Οι ανάλαφρες τροφές τραβάνε την ασθένεια από τον οργανισμό. 
Επίσης η αλμυρή και η πικρή τροφή μειώνουν το βάρος της ασθένειας. 
Όπως είναι γνωστό τα περισσότερα φάρμακα είναι ιδιαιτέρως πικρά, σαν φαρμάκι. 
Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με τα ζώα που ζουν στην ύπαιθρο, κάτω από τον Ήλιο, δηλαδή αφορά την φυσιολογία των ζώων και των φυτών. Δηλαδή η θερμότητα του Ήλιου βοηθάει τα ζώα και τα φυτά να αναπτυχθούν.

Για τον ίδιο λόγο, αποτελεί διατροφή των ζώων ό,τι είναι γλυκό (αφού βοηθάει στην αύξηση). Μπορούν να δημιουργηθούν «χημικά μείγματα» (συνδυασμοί τροφών) με τις άλλες ουσίες, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, δηλαδή αναμιγνύοντας το γλυκό με το αλμυρό και το ξινό, αντί μια σκέτη και γλυκιά τροφή. Όλα αυτά χρησιμεύουν στον μεταβολισμό της τροφής. 
Το δε πιο θρεπτικό από όλα είναι το γλυκό και πρέπει να αναμιγνύεται με όλα τα υπόλοιπα. Μπορούμε να παρομοιάσουμε τους γευστικούς συνδυασμούς του γλυκού και του πικρού με τους χρωματικούς συνδυασμούς του λευκού και μαύρου.

Και σύμφωνα με την σωστή αναλογία του μικρότερου προς το μεγαλύτερο μέρος ή με αριθμητικά δεδομένα που αφορούν στην ανάμιξη και στην ανακίνηση του μίγματος. 
Οι αριθμοί είναι: 
1, η θερμοκρασία που πρέπει να γίνει η ανάμιξη και 
2, η ταχύτητα της ανάμιξης του μείγματος ή ακόμα και με τυχαία ανάμιξη, δηλαδή άνευ προσδιορισμού ποσοτήτων ή αριθμών. Αυτοί που ασχολούνται μόνο με την ηδονή της γεύσης του μείγματος, αυτοί λαμβάνουν υπόψη τους, μόνο αυτές τις αριθμητικές ποσότητες.

Έτσι οι τροφές που έχουν γλυκιά γεύση, αντιδρούν χημικά στον οργανισμό μας όπως το λίπος (δηλαδή δημιουργεί καύσεις) ενώ οι τροφές που έχουν αλμυρή και πικρή γεύση, λειτουργούν περίπου το ίδιο. Τα άλατα και οι λοιπές πικρές ουσίες λειτουργούν στο σώμα μας ως καταλύτες των καύσεων. Αν δεν υπάρχουν αυτά, δεν γίνονται οι καύσεις και η αφομοίωση των αποτελεσμάτων της καύσης. Σε ό,τι αφορά τις τροφές που έχουν γεύση έντονη και χαρακτηριστική και ιδιότροπη και ξινή, αυτές βρίσκονται σε μία μέση κατάσταση επίδρασης. Δηλαδή άλλες επιδρούν και άλλες όχι.
 
Από ό,τι φαίνεται ο Αριστοτέλης δεν ήταν μόνο ένας θεωρητικός φιλόσοφος αλλά είχε κάνει και φιλοσοφική έρευνα για τον σκοπό και το όφελος της διατροφής, όχι μόνο για τις ανάγκες ανάπτυξης αλλά και τις ανάγκες θεραπείας.

πηγή
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

«Ο Κάφκα και η Κούκλα»/Kafka and the Doll

Μια αληθινή ιστορία σαν παραμύθι.
«Οτιδήποτε αγαπάς, τελικά κάποια μέρα θα το χάσεις. Αλλά στο τέλος η αγάπη θα επιστρέψει με μια διαφορετική μορφή.»
Ο Κάφκα κάποτε συνάντησε ένα μικρό κορίτσι στο πάρκο όπου έκανε τον καθημερινό του περίπατο. Το κορίτσι έκλαιγε. Είχε χάσει την κούκλα της και ήταν απαρηγόρητη.
     Ο Κάφκα προσφέρθηκε να τη βοηθήσει να τη βρει και συνεννοήθηκε μαζί της να τη συναντήσει την επόμενη μέρα στο ίδιο σημείο.
     Επειδή δεν μπόρεσε να βρει την κούκλα της, έγραψε ένα γράμμα που υποτίθεται πως είχε γράψει η κούκλα και της το διάβασε όταν συναντήθηκαν την επόμενη μέρα.
«Σε παρακαλώ μη θρηνείς για μένα. Έχω πάει ένα μεγάλο ταξίδι για να δω τον κόσμο. Θα σου γράφω τις περιπέτειες μου.»
     Αυτό ήταν μόνο η αρχή και πολλά γράμματα ακολούθησαν. 
Κάθε φορά που ο Κάφκα συναντούσε το μικρό κορίτσι, της διάβαζε ένα καινούριο γράμμα με τις υπέροχες περιπέτειες της αγαπημένης της κούκλας. Το οποίο φυσικά έγραφε ο ίδιος με μεγάλη προσοχή.
     Όταν κάποτε αποφάσισαν να πάψουν να συναντιούνται, ο Κάφκα έφερε στο κορίτσι μια καινούρια κούκλα. Προφανώς και ήταν πολύ διαφορετική από την αρχική. Ένα γράμμα που τη συνόδευε έγραφε… «Τα ταξίδια μου με άλλαξαν».
     Πολλά χρόνια αργότερα, το μεγάλο πλέον κορίτσι ανακάλυψε σε ένα κρυφό σημείο της κούκλας με την οποία ο Κάφκα αντικατέστησε τη δικιά της, ένα κρυμμένο σημείωμα.
Περιληπτικά έλεγε…
«Οτιδήποτε αγαπάς, τελικά κάποια μέρα θα το χάσεις. Αλλά στο τέλος η αγάπη θα επιστρέψει με μια διαφορετική μορφή.»
– «Ο Κάφκα και η Κούκλα» είναι μια ιστορία που περιλαμβάνεται σε όλες τις βιογραφίες του Κάφκα.
     Την ιστορία αυτή την αγαπώ ιδιαίτερα. Θα την βρεις σε διάφορες εκδοχές που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, όμως αυτή φαίνεται να είναι επικρατέστερη. Την υπέροχη αυτή ιστορία αυτή την αφηγήθηκε μετά το θάνατο του Κάφκα, η τότε αρραβωνιαστικιά του, Φελίτσε Μπάουερ. Χρόνια αργότερα, το 2005, ο Paul Auster την συμπεριέλαβε στο μυθιστόρημα του «The Brooklyn Follies».
      Σε μια συνέντευξη που έδωσε ο Paul Auster είπε:
Η ιστορία του Κάφκα πιστεύω ότι είναι αληθινή. Ελπίζω ότι είναι αλήθεια, εξ αιτίας του πώς αισθάνομαι γι' αυτόν τον συγγραφέα. Είναι, πιστεύω, μια αληθινή ιστορία. Είναι μια θαυμάσια ιστορία, αν μη τι άλλο γιατί δείχνει τέτοια συμπόνια εκ μέρους του.
......................
περισσότερα εδώ: e-mama
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Wednesday, 8 January 2025

Κατάποση απορρυπαντικού ή άλλου επικίνδυνου υγρού!

Είναι από τους χειρότερους εφιάλτες που μπορεί να βιώσει ένας γονέας. Να μην προσέξει για μια στιγμή, για ένα απειροελάχιστο κλάσμα του δευτερολέπτου, και το μικρό παιδί του με κάποιο «μαγικό τρόπο» ως συνήθως, να μπορέσει να πιει από ένα ξεχασμένο μπουκάλι, απορρυπαντικό, ή υγρό μπαταρίας, ή βενζίνη, ή οποιοδήποτε τοξικό δηλητήριο υπάρχει μέσα στο σπίτι.
Τι κάνουμε σε αυτή την περίπτωση όταν κάθε λεπτό που περνάει είναι κρίσιμο;
Και το σημαντικότερο πως δεν θα φτάσουμε ποτέ σε μια τέτοια κατάσταση;
Διαβάστε χρήσιμες οδηγίες αποφυγής τοξικών δηλητηριάσεων από παιδιά. 
Παρά τη λήψη προληπτικών μέτρων, οι δηλητηριάσεις στην παιδική ηλικία παραμένουν ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα της δημόσιας υγείας, με αποτέλεσμα την αύξηση νοσηλείας σε μονάδες εντατικής θεραπείας. Σε παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών οι δηλητηριάσεις αποτελούν περίπου το 7% του συνόλου των ατυχημάτων και 2% των παιδικών θανάτων στις αναπτυγμένες χώρες, και πάνω από 5% στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Σύμφωνα με στοιχεία από το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Ατυχήματα 2008-2012 του υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, η άνοδος του βιοτικού επιπέδου, η λειτουργία των κέντρων δηλητηριάσεων και άλλες προληπτικής φύσης ενέργειες συνέβαλαν ουσιαστικά στη μείωση των θανάτων από δηλητηριάσεις, που αποτελούν την πέμπτη και λιγότερο συχνή αιτία θανάτου σε παιδιά στη χώρα μας.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι κατά την τελευταία διαθέσιμη περίοδο (1992-2004) παρατηρήθηκαν στην Ελλάδα 1.593 ακούσιοι θάνατοι παιδιών ηλικίας 0-14, εκ των οποίων οι 874 οφείλονται σε τροχαία, οι 135 σε πνιγμούς, οι 82 σε πτώσεις, οι 47 σε εγκαύματα, οι 23 σε δηλητηριάσεις. Για τους υπόλοιπους 432 θανάτους από ατύχημα οι αιτίες ήταν αδιευκρίνιστες. Ωστόσο, η οικονομική ανέχεια μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο πρόκλησης γενικά ατυχημάτων. Σύμφωνα με στοιχεία του Π.Ο.Υ. (WHO 1996; WHO 1998), η θνησιμότητα που παρατηρείται στις χώρες χαμηλού ή μέσου εισοδήματος είναι υψηλότερη σε σχέση με τις χώρες υψηλού εισοδήματος. Γι αυτό, λοιπόν, η συνεχής ενημέρωση σχετικά με την πρόληψη των δηλητηριάσεων στην παιδική ηλικία είναι ουσιαστικής σημασίας, σε μία δύσκολη, από οικονομικής πλευράς, περίοδο για τη χώρα μας.
Τα περισσότερα ατυχήματα λόγω κατάποσης επικίνδυνων ουσιών παρατηρούνται σε παιδιά ηλικίας 1-5 ετών, κυρίως στο χώρο του σπιτιού, και αυτό οφείλεται τόσο στην περιέργεια του μικρού παιδιού, όσο και στην απροσεξία των ενηλίκων που αφήνουν φάρμακα και ουσίες οικιακής χρήσης σε σημεία προσπελάσιμα από τα παιδιά.

Τα αίτια δηλητηρίασης ποικίλλουν από χώρα σε χώρα και μεταξύ γεωγραφικών περιοχών στην ίδια χώρα, ανάλογα με την κοινωνικοοικονομική και πολιτιστική κατάσταση του κάθε πληθυσμού.
 
Τα συνήθη αίτια είναι τα ακόλουθα:

  • Αλκοόλ
  • Καλλυντικά και άλλα προϊόντα προσωπικής φροντίδας  
  • Ξένα αντικείμενα (π.χ. παιχνίδια, μπαταρίες)  
  • Προϊόντα καθαρισμού οικιακής χρήσης (π.χ. Καθαριστικά, χλωρίνη, υγρό πιάτων)
  • Υγρά αυτοκινήτου (π.χ. Βενζίνη, αντιψυκτικό, υγρό καθαρισμού παρμπρίζ) 
  • Φάρμακα (π.χ. αναλγητικά όπως ακεταμινοφαίνη, αντιβηχικά και βιταμίνες)  
  • Φυτά
  • Φυτοφάρμακα (π.χ., εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, ποντικοφάρμακα)
  • Χρώματα και διαλυτικά χρωμάτων
Ορισμένες ουσίες θεωρούνται ως αδρανείς, όταν καταπωθούν σε μικρές ποσότητες, όπως:
    Αφρόλουτρο,
    αντηλιακή κρέμα,
    αποσμητικά,
    αρώματα,
    κεριά,
    κιμωλία,
    κρέμα χεριών,
    κραγιόν,
    κραγιόν,
    μολύβι,
    νερομπογιές,
    οδοντόκρεμα,
    σαμπουάν,
    σαπούνι,
    Make up
Ορισμένοι απλοί κανόνες μειώνουν την πιθανότητα δηλητηριάσεων στην παιδική ηλικία και είναι οι ακόλουθοι:
  • Τοποθετήστε όλα τα φάρμακα, τα προϊόντα οικιακού καθαρισμού και τα καλλυντικά στη φυσική τους συσκευασία, κλειδωμένα σε σημεία που δεν μπορούν να τα φτάσουν τα παιδιά.
  • Μη χρησιμοποιείτε κοινές συσκευασίες, πχ πλαστικά μπουκάλια νερού για να αποθηκεύσετε επικίνδυνες ουσίες, όπως: νέφτι, βενζίνη, αλκοόλ
  • Διατηρείτε τα χρώματα, τα βερνίκια, τα διαλυτικά χρωμάτων, τα εντομοκτόνα και τα λιπάσματα σε ένα κλειδωμένο ντουλάπι, στις αρχικές τους συσκευασίες και με την ετικέτα τους
  • Μην αναμειγνύετε προϊόντα  καθαρισμού μεταξύ τους, καθώς είναι δυνατό από τη μίξη να δημιουργηθούν τοξικά αέρια.
  • Χρησιμοποιείτε σύρτες ασφαλείας σε συρτάρια και ντουλάπια που περιέχουν αντικείμενα που μπορεί να είναι επικίνδυνα για τα παιδιά.
  • Μην αφήνετε δηλητηριώδη προϊόντα σε εμφανή σημεία χωρίς τη συνεχή επίβλεψή σας. Τα περισσότερα ατυχήματα γίνονται τη στιγμή που ο γονιός για ένα λεπτό θα σηκώσει το τηλέφωνο ή θα ανοίξει την πόρτα του σπιτιού. 
  • Σφραγίστε καλά τη συσκευασία ενός φαρμάκου ή ενός τοξικού προϊόντος αμέσως μετά τη χρήση, ώστε να είναι αδύνατη η διάνοιξή του από ένα παιδί 
  • Αποφύγετε την αγορά προϊόντων με έντονα χρώματα, ελκυστική συσκευασία, ή ευχάριστη οσμή που παραπέμπει σε τρόφιμο, όπως αρώματα (λεμόνι ή δυόσμο), το οποίο θα μπορούσε να δελεάσει το παιδί σας σας να το διερευνήσει. Μπορείτε να καλύψετε τις ελκυστικές εικόνες στις συσκευασίες με μία μαύρη ταινία (προσέχοντας να μην καλύψετε τυχόν οδηγίες). 
  • Επίσης, προσπαθήστε να αγοράζετε λιγότερο επικίνδυνα προϊόντα καθαρισμού, όπως λευκαντικά χωρίς χλωρίνη, ξύδι, λεμόνι κλπ. 
  • Ελέγχετε καθημερινά τους χώρους του σπιτιού για μικροαντικείμενα που θα μπορούσαν να καταπωθούν από τα παιδιά, πχ κέρματα, κομμάτια από παιχνίδια
  • Προσέξτε τις οδηγίες και προειδοποιήσεις που αναφέρονται στις συσκευασίες παιχνιδιών, ώστε να αποφευχθούν ατυχήματα όταν το παιχνίδι δεν ανταποκρίνεται στην ηλικία του παιδιού 
  • Μην λαμβάνετε φάρμακα παρουσία μικρών παιδιών, καθώς είναι στη φύση τους να προσπαθήσουν να σας αντιγράψουν. 
  • Μην προμηθεύεστε φάρμακα χωρίς ιατρική συνταγή. Το παιδί θα πρέπει να λαμβάνει φάρμακα στη σωστή δοσολογία που προσαρμόζεται και υπολογίζεται με βάση το βάρος του σώματός του. 
  • Μην χαρακτηρίζετε ένα φάρμακο ή πολυβιταμινούχο σκεύασμα ως λιχουδιά, ώστε να πείσετε το παιδί να λάβει το φάρμακό του. 
  • Μη δίνετε ποτέ φάρμακο τη νύχτα χωρίς να ανάψετε το φως. Ενέχεται κίνδυνος να μη γίνει σωστός υπολογισμός της δόσης
  • Ελέγχετε τις οδηγίες χορήγησης των φαρμάκων του παιδιού σας, για να είστε σίγουροι ότι δίνετε το φάρμακο στη σωστή δοσολογία. 
  • Διατηρείστε τα στοματικά διαλύματα σε μέρη που δεν μπορούν να είναι προσιτά από τα παιδιά, καθώς αρκετά από αυτά περιέχουν αλκοόλ 
  • Ενημερώστε ανθρώπους του οικείου περιβάλλοντος (γιαγιά, παππούς που συνήθως λαμβάνουν μακροχρόνια αγωγή για διάφορες παθήσεις), που πιθανόν να έχουν την ευθύνη του παιδιού κάποιες ώρες την ημέρα, για τους κινδύνους και τους τρόπους αποφυγής δηλητηριάσεων στην παιδική ηλικία. 
  • Χρησιμοποιείστε τα διάφορα οικιακά καθαριστικά με ανοιχτά παράθυρα. 
  • Μη δίνετε αλκοόλ, ακόμη και σε μικρές ποσότητες, στα παιδιά θεωρώντας ότι είναι ακίνδυνο. Το αλκοόλ στα παιδιά προκαλεί σημαντικού βαθμού υπογλυκαιμία που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του. 
  • Εκχυλίσματα τροφίμων, κυρίως βανίλιας και αμυγδάλου, μπορεί να περιέχουν αλκοόλ, γιαυτό και πρέπει να αποφεύγονται στην παιδική ηλικία  
  • Μη χρησιμοποιείτε κούνιες, καρεκλάκια ή βαμμένα παιχνίδια που είναι κατασκευασμένα πριν το 1978, καθώς μπορεί να έχουν φινίρισμα που περιέχει μόλυβδο
  • Κρατήστε τα παιδιά μακρυά από φυτά εσωτερικού χώρου, αλλά κι εξωτερικού χώρου που είναι δηλητηριώδη. Πολλές φορές φροντίζουμε φυτά που δεν γνωρίζουμε ότι μπορεί να προκαλέσουν δηλητηρίαση αν καταπωθούν. Το ανθούριο, η ορτανσία, το κυκλάμινο,η πικροδάφνη, το αλεξανδρινό καθώς και τα μανιτάρια Phalloides ή Muscaria που αναπτύσσονται ανάμεσα στα χόρτα είναι μερικά από αυτά. Δηλητηριάσεις, κυρίως ομαδικές, αναφέρονται από το φυτό Datura που μοιάζει με τα ήρεμα χόρτα και έχει δράση ατροπίνης
  • Αν κάποιο παιχνίδι λειτουργεί με επίπεδες μικρές μπαταρίες τύπου ρολογιού, θα πρέπει να τις απομακρύνετε καθώς είναι ιδιαίτερα τοξικές και διαβρωτικές για το γαστρεντερικό σύστημα όταν καταπωθούν.
Σημειώστε το τηλέφωνο του Κέντρου Δηλητηριάσεων (2107793777) και του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (166) σε εμφανές σημείο στο σπίτι σας, ώστε να το βρίσκετε εύκολα όταν το χρειαστείτε.
  
Αντιμετώπιση Δηλητηριάσεων

  • Η διατήρηση της ψυχραιμίας σε περίπτωση δηλητηρίασης είναι η βασική προϋπόθεση για την σωστή αντιμετώπιση της επείγουσας αυτής κατάστασης.
  • Εξακριβώστε το είδος και την ποσότητα της ληφθείσας ουσίας
  • Καλέστε το Κέντρο Δηλητηριάσεων για την καταγραφή του περιστατικού και τη λήψη σωστών οδηγιών
  • Αν το παιδί παρουσιάζει ήδη σημεία δράσης της τοξικής ουσίας όπως λήθαργό, αστάθεια, σπασμούς, εμετούς, μεταφέρετε γρήγορα και ασφαλώς το παιδί στο Νοσοκομείο, καλώντας το Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας
  • Είναι ουσιαστικής σημασίας κατά τη μεταφορά του παιδιού στο Νοσοκομείο να προσκομίσετε το σκεύασμα που έχει λάβει και να δώσετε σαφείς πληροφορίες για την ποσότητα και το χρονική περίοδο που έχει μεσολαβήσει από τη λήψη
  • Μην προκαλείτε εμετό στο παιδί. Αν έχουν καταπωθεί ουσίες καυστικές ή πετρελαιοειδή, ο εμετός επιδεινώνει την κατάσταση.
  • Μη δίνετε οτιδήποτε από το στόμα σε ένα παιδί που έχει χάσει τις αισθήσεις του
  • Τοποθετείστε το παιδί στο πλάι αν παρουσιάζει επεισόδιο σπασμών, χωρίς να κάνετε προσπάθειες να ανοίξετε το στόμα του, διότι υπάρχει ο κίνδυνος να τραυματίσετε τα χέρια σας αλλά και το στόμα του παιδιού
  • Αν ο χώρος έχει τοξικά αέρια, καλύψτε το στόμα και τη μύτη σας με ένα βρεγμένο ύφασμα, πάρτε μία βαθιά ανάσα και μπείτε στο χώρο. Ανοίξτε παράθυρα και πόρτες και βγάλτε το παιδί έξω στον καθαρό αέρα.
  • Αν η ουσία έχει έρθει σε επαφή με το δέρμα του παιδιού απομακρύνετε τα ρούχα του και πλύνετε το δέρμα με άφθονο νερό
  • Αν η ουσία έχει έρθει σε επαφή με τα μάτια του παιδιού, πλύνετε τα μάτια του με άφθονο νερό για 10 λεπτά περίπου και μεταφέρετε το παιδί προς εξέταση από ειδικό
  • Σύμφωνα με τις συστάσεις του Κέντρου Δηλητηριάσεων σε κάθε λήψη πιθανής τοξικής ουσίας καλό είναι να δίνετε στο παιδί να πιει γάλα για να αραιώσει το δηλητήριο, εκτός κι αν πρόκειται για λήψη ναφθαλίνης ή καμφορά.
  • Είτε έχετε ένα βρέφος είτε ένα παιδί σχολικής η προσχολικής ηλικίας, το σπίτι σας θα πρέπει να είναι ένα καταφύγιο όπου το παιδί σας μπορεί να εξερευνήσει με ασφάλεια. Εξερευνώντας τους χώρους, κρατώντας αντικείμενα, σκαρφαλώνοντας σε έπιπλα, τα παιδιά αναπτύσσουν το σώμα και το μυαλό τους. Το πόσο ασφαλές θα είναι το περιβάλλον που κινείται το παιδί εξαρτάται από τους γονείς. Είναι γεγονός ωστόσο ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να προσεγγίσει το 100% ακόμη κι όταν αφορά τους πιο υπεύθυνους και ευαισθητοποιημένους γονείς.
Της παιδιάτρου Νίκης Μανάκου – iatropedia.gr
babyradio

© Το χαμομηλάκι | To hamomilaki