Showing posts with label Πρωτομαγιά. Show all posts
Showing posts with label Πρωτομαγιά. Show all posts

Monday, 1 May 2023

Καισαριανή, Πρωτομαγιά του 1944 / Η ποίηση της Πρωτομαγιάς

Για την εκτέλεση των 200 πατριωτών, μελών του ΕΑΜ, στην Καισαριανή από το ναζιστικό εκτελεστικό απόσπασμα. Ήταν κρατούμενοι στο Χαϊδάρι, από έλληνες δοσίλογους που τους παρέδωσαν στους γερμανούς κατακτητές, επειδή αντιστάθηκαν στην εισβολή των ναζί στην πατρίδα μας.
Γιάννης Ρίτσος: “Σκοπευτήριο Καισαριανής”

Εδώ πέσαμε. Παιδιά του λαού. Γνωρίζετε γιατί.
Γυμνοί, κατάσαρκα φορώντας τις σημαίες,—η Ελλάδα τις έρραψε με ουρανό και άσπρο κάμποτο—.
Ακούσατε τις ομοβροντίες στα μυστικόφωτα αττικά χαράματα.
Είδατε τα πουλιά, που πέταξαν αντίθετα στις σφαίρες
αγγίζοντας με τα φτερά τους, τον ανατέλλοντα πυρφόρον.
Είδατε τα παράθυρα της γειτονιάς ν’ ανοίγουνε στο μέλλον.
Εμείς, μερτικό δε ζητήσαμε … Τίποτα … Μόνον
θυμηθείτε το: αν η ελευθερία
δεν βαδίσει στα χνάρια του αίματός μας,
εδώ θα μας σκοτώνουν κάθε μέρα. Γεια σας.

Κώστας Βάρναλης: ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΤΟΥ 1944

Πέσε στα γόνατα, προσκύνα το πανάγιο χώμα
με την ψυχή κατάκορφα στον ουρανό υψωμένη,
όποιος και να σαι, όθε και να σαι κι ό,τι — άνθρωπος να σαι!
Πιότερο, αν είσαι του λαού ξωμάχος, χερομάχος,
φτωχόπαιδο, που αθέλητα σε βάλαν να καρφώσεις
τον αδερφό σου αντίκρα σου — με μάνα εσύ και κείνος!
Ετούτ’ η μάντρ’ αγνάντια σου το σύνορο του κόσμου.
Σ’ αφτήν απάνου βρόντηξεν ο Διγενής το Χάρο.
Είτανε πρώτη του Μαγιού, φως όλα μέσα κ’ έξω
(έξω τα χρυσολούλουδα και μέσα η καλωσύνη)
που αράδειασε πα στο σοβά, πιστάγκωνα δεμένους
και θέρισε με μπαταριές οχτρός ελληνομάχος,
όχι έναν, όχι δυο και τρεις, διακόσια παληκάρια.
Δεν ήρθαν μελλοθάνατοι με κλάμα και λαχτάρα,
μόν’ ήρθανε μελλόγαμπροι με χορό και τραγούδι.
Και πρώτος άρχος του χορού, δυο μπόγια πάνου απ’ όλους
κι από το Χάρο τρεις φορές πιο πάνου ο Ναπολέος.

Κ’ είναι από τότες Μάης εδώ, φως όλα μέσα κ’ έξω.
Κόλλα τ’ αφτί και την καρδιά στο ματωμένο χώμα.
Στον Κάτου Κόσμο τραγουδάνε πάντα και χορεύουν
κι αν κάπου ανάκουστος καημός θολώνει τη λαλιά τους,
δεν είναι που τη μάνα τους τη μάβρη ανανογιούνται
παρά που τους προδώσαν απορίματα δικά μας.
Κι αν πέσανε για το λαό, νικήσαν οι προδότες,
που τώρα εδώ κατάχρυσοι περνούν και μαγαρίζουν,
και τώρα πιο τους μάχονται και τους ξανασκοτώνουν!
Σιχαίνεσαι τους ζωντανούς; Μην κλαις τους σκοτωμένους!
Απ’ τα ιερά τους κόκκαλα, πρώτη του Μάη και πάλι,
θα ξεπηδήσει ο καθαρμός κ’ η λεφτεριά του ανθρώπου.
Κ’ είναι χιλιάδες στην Ελλάδα όμοιοι Πανάγιοι Τάφοι.

Ηλίας Σιμόπουλος: «Πρωτομαγιά 1944»

“Διακόσια παλικάρια τραγουδήσαν σαν σήμερα τον ερχομό του Μάη.
Το τραγούδι τους πυρπόλησε τους ορίζοντες της Καισαριανής.
Τ’ ακούσαν οι γερόντισσες και στήσαν όλες το χορό
κι ανάστησαν το Ζάλογγο κι αγκάλιασαν τον κόσμον όλο.
Τ’ ακούσανε και οι δήμιοι και πισωπάτησαν
τρομαγμένοι με μια πελώρια σιωπή στο στόμα.
Διακόσια παλικάρια τραγούδησαν σήμερα τον ερχομό του Μάη!
Σταθείτε ολόρθοι, σύντροφοι. Συντρόφισσες στο πόδι.
Στις πολιτείες, στα χωριά, στους κάμπους, στ’ ακροβούνια,
συντρόφοι και συντρόφισσες, σταθείτε ορθοί. Και στρέψετε
το βλέμμα σας προς την Καισαριανή”
τη λεβεντιά για ν’ ανταμώσει.
Διακόσια παλικάρια τραγουδήσαν σήμερα….
Στο πλατύ μέτωπο και στα μαλλιά
και στα μεγάλα εκφραστικά τους μάτια
διαβάσαμε το μήνυμα: Η άνοιξη πως φτάνει!
Χαρά σε σας, τιμή στα παλικάρια μας, χαρά στον κόσμον όλο.
Δέστε σφιχτά- σφιχτά τα χέρια σας
και πλέχτε μιαν απέραντη αλυσίδα,
να πιάνει απ’ την Κρήτη, το Μωριά
κι από τη Ρούμελη κι από τη Θεσσαλία
ίσαμε κει ψηλά στην Ήπειρος, ίσαμε κει μακριά στη Θράκη
ν’ αρχίσουν τον Καλαματιανό και να χορέψουνε τον τσάμικο,
που να τραντάξει όλη η γη και να καεί το πελεκούδι.
Μα προσοχή συντρόφοι, ουτ’ ένα δάκρυ.
Όπως εκείνοι μας αποχαιρέτησαν περήφανοι
όμοια κι εμείς περήφανοι να τους ξεπροβοδίσουμε ταιριάζει.
Μα προσοχή, συντρόφοι, ουτ’ ένας στεναγμός,
να μη λερώσουμε τη μνήμη των ηρώων.
Όπως εκείνοι δε φοβήθηκαν το θάνατο,
πρέπει κι εμείς να μην τον φοβηθούμε.
Διακόσια παλικάρια τραγούδησαν σήμερα.
Διακόσια παλικάρια τραγουδήσαν, διακόσια παλικάρια…

Από: Η ποίηση της Πρωτομαγιάς
Πρωτομαγιά 1944: Η εκτέλεση των «200» στην Καισαριανή
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πρωτομαγιά: Όλα όσα (ίσως) δεν γνωρίζουμε

Γνωστή ως η Παγκόσμια Ημέρα των Εργαζομένων, η Πρωτομαγιά είναι η γιορτή του διεθνούς εργατικού κινήματος.
Έχει κηρυχθεί εθνική αργία σε περισσότερες από 80 χώρες και γιορτάζεται ανεπίσημα σε πολλές άλλες.
Εκτός από αυτό όμως, η Πρωτομαγιά είναι και η ημέρα που γιορτάζει η φύση.
Τι άλλο δε γνωρίζουμε για τη σημαντική αυτή ημέρα;

1. Στην Ευρώπη, το εργατικό κίνημα άρχισε κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης, όταν μειώθηκε η γεωργική απασχόληση. Η ιδέα αυτή συνάντησε μεγάλη αντίσταση από τους εργάτες της εποχής.
2. Η ιστορία ξεκίνησε το 1824-5, όταν σχηματίστηκαν οι πρώτοι «σύνδεσμοι» (συνδικάτα) των εργατών, ο οποίοι ήθελαν καλύτερες συνθήκες εργασίας.
3. Το 1832, το έτος του νόμου περί μεταρρύθμισης, η οποία επέκτεινε την ψηφοφορία στην Αγγλία (χωρίς να υπάρχει καθολική ψήφος ωστόσο), έξι άνδρες από το Tolpuddle του Dorset, στην Αγγλία, ίδρυσαν τη… Φιλική Εταιρεία των γεωργικών εργατών για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην σταδιακή μείωση των γεωργικών μισθών στη δεκαετία του 1830.
4. Ιδρυτικά μέλη του συνδικάτου ήταν οι: James Brine, James Hammett, George Loveless, ο αδερφός του George, James Loveless, ο γαμπρός του, Thomas Standfield και ο γιος του Thomas, John Standfield.
5. Οι εργάτες αρνήθηκαν να εργάζονται με λιγότερο από 10 σελίνια την εβδομάδα, αν και αυτή τη φορά οι μισθοί είχαν μειωθεί σε επτά σελίνια.
6. Το 1834 ο James Frampton, ένας τοπικός γαιοκτήμονας, έγραψε στον Πρωθυπουργό, Λόρδο Melbourne, για να διαμαρτυρηθεί για την ένωση, επικαλούμενος μια ασαφή νομοθεσία από το 1797, που απαγόρευε την ορκωμοσία μεταξύ ανθρώπων. Κάτι που είχαν κάνει οι «έξι ένοχοι».
7. Οι ένοχοι συνελήφθησαν, ο δικαστής βαρόνος John Williams τους έκρινε ένοχους και τους απέλασε στην Αυστραλία.
Τορόντο, Καναδάς, Πρωτομαγιά 1900(www.wikipedia.org)
Τορόντο, Καναδάς, Πρωτομαγιά 1900
(www.wikipedia.org)
8. Η «ιδέα» είχε ήδη μπει όμως και έτσι το 1864 στο Λονδίνο, ιδρύθηκε η «Διεθνής Ένωση Εργατών», η πρώτη προσπάθεια διεθνούς συντονισμού.
9. Βασικό αίτημα, μεταξύ άλλων, ήταν η 8ωρη εργασία.
10. Το 1871 ήρθε η σειρά των Γάλλων εργατών, να επαναστατήσουν και έτσι γεννήθηκε η Παρισινή Κομμούνα. Η εργατική επαναστατική κυβέρνηση, που εγκαθιδρύθηκε στο Παρίσι, μετά την εξέγερση της εθνοφρουράς και των εργατών της πόλης, διήρκεσε από τις 26 Μαρτίου του 1871 έως τις 28 Μαΐου του 1871.
11. Η Παγκόσμια Ημέρα των Εργαζομένων είναι ο εορτασμός για την υπόθεση Haymarket, μετά την αιματοχυσία των εργατών το 1886 στο Σικάγο. Τότε, η αστυνομία προσπάθησε να διαλύσει μια δημόσια συνέλευση κατά τη διάρκεια μιας γενικής απεργίας για την οκτάωρη εργασία, όταν ένα άτομο αγνώστων στοιχείων έριξε μια βόμβα. Η αστυνομία αντέδρασε σκοτώνοντας δεκάδες διαδηλωτές, αρκετοί από τους οποίους ήταν αξιωματικοί.
12. Το 1889 συνήλθε στο Παρίσι το πρώτο συνέδριο της Δεύτερης Διεθνούς, για την εκατονταετηρίδα της Γαλλικής Επανάστασης. Μετά από πρόταση του Raymond Lavigne, έγινε η νύξη για τον εορτασμό της επετείου του Σικάγο.
13. Η 1η Μαΐου αναγνωρίστηκε επισήμως ως ετήσιος θεσμός το 1891.
14. Εξαιτίας των ταραχών της Πρωτομαγιάς του 1894, αποφασίστηκε το 1904, από το συνέδριο της Διεθνούς Σοσιαλιστικής συνάντησης, που έγινε στο Άμστερνταμ, ότι η 1η Μαΐου δεν είναι αργία αλλά απεργία.
15. Έτσι το συνέδριο κατέστησε «υποχρεωτική από τις προλεταριακές οργανώσεις όλων των χωρών να σταματήσουν την εργασία, την 1η Μαΐου, όπου αυτό είναι δυνατό χωρίς τραυματισμό για τους εργαζόμενους».
16. Η Mary Harris «Mother» Jones ήταν μία ηγετική μορφή στην εργατική επανάσταση. Η Ιρλανδο-αμερικανή δασκάλα και μοδίστρα, έγινε μια εξέχουσα εκπρόσωπος των εργατών, διοργανώνοντας και συντονίζοντας μεγάλες απεργίες. Έτσι ιδρύθηκαν οι «Βιομηχανικοί Εργάτες του Κόσμου».
Flora, Roman Goddess of Flowers
Flora, Roman Goddess of Flowers

17. Ωστόσο, η Πρωτομαγιά έχει διττή σημασία καθώς συμβολίζει και την άνοιξη. Οι πρώτοι εορτασμοί της Πρωτομαγιάς εμφανίστηκαν στους προ-χριστιανικούς χρόνους, με το φεστιβάλ της «Flora», τη ρωμαϊκή θεά των λουλουδιών και τους εορτασμούς «Night Walpurgis» των γερμανικών χωρών.
18. Η ημέρα της Πρωτομαγιάς σε πολλές προ-χριστιανικές ευρωπαϊκές παγανιστικές κουλτούρες θεωρούνταν η έναρξη των καλοκαιρινών διακοπών. Η 1η Φεβρουαρίου ήταν η πρώτη ημέρα της άνοιξης και 1η Μαΐου ήταν η πρώτη ημέρα του καλοκαιριού.
19. Παλιότερα, το έθιμο ήθελε τις ανύπαντρες κοπέλες να βγαίνουν χαράματα στους αγρούς για να μαζεύουν λουλούδια και κλαδιά για να φτιάξουν το μαγιάτικο στεφάνι.
20. Στάχυα από σιτάρι και κριθάρι, αλλά και κρεμμύδι και σκόρδο, για το «μάτι» ήταν μεταξύ των συνηθισμένων «πρώτων υλών».
21. Η πρασινάδα χρησιμοποιούνταν ως σύμβολο της «γονιμότητάς».
22. Σε μερικά χωριά της Κέρκυρας, οι κάτοικοι περιφέρουν έναν κορμό κυπαρισσιού, το οποίο είναι σκεπασμένο με κίτρινες μαργαρίτες και γύρω του έχει ένα στεφάνι με χλωρά κλαδιά. Αυτό το «μαγιόξυλο» έπειτα το παίρνουν νεαροί εργάτες με λευκά ρούχα και κόκκινα μαντήλια και βγαίνουν στους δρόμους, τραγουδώντας τον Μάη.
23. 1η Μαΐου του 1707 ήταν η ημέρα που η «πράξη της Ένωσης», ένωσε την Αγγλία με τη Σκωτία, σχηματίζοντας το Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας.
24. Στη Βενεζουέλα 1η Μαΐου είναι επίσημη αργία ( El Día del trabajador) από το 1936. Ωστόσο από το 1938 ως το1945, οι εορτασμοί είχαν μεταφερθεί στις 24 Ιουλίου, με διάταξη του Eleazar López Contreras. Ο Isaías Medina Angarita επανέφερε τον εορτασμό την 1η Μαΐου το 1945.
25. Η Πρωτομαγιά δεν είναι επίσημη εθνική γιορτή από την ιαπωνική κυβέρνηση, καθώς βρίσκεται μεταξύ άλλων εθνικών εορτών.
26. Στις Μαλδίβες γιορτάστηκε για πρώτη φορά η Πρωτομαγιά το 2011, μετά από απόφαση του Προέδρου Mohamed Nasheed.
27. Στα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Πρωτομαγιά δεν είναι αναγνωρισμένη και αποτελεί άλλη μία καθημερινή εργάσιμη ημέρα. Αλλά ούτε και στην Ολλανδία είναι επίσημη αργία, ωστόσο πολλά συνδικάτα διοργανώνουν πορείες και εορτασμούς.
28. Η 1η Μαΐου γιορταζόταν επίσημα στην Τουρκία μέχρι που το 1981 ανακαλέστηκε από επίσημος εορτασμός. Ωστόσο, το 2010, η τουρκική κυβέρνηση επανέφερε την ημέρα εορτασμού.
29. Στη Χαβάη η Πρωτομαγιά είναι γνωστή και ως «Lei Day» και είναι μία ημέρα, που γιορτάζουν την τοπική κουλτούρα και τον πολιτισμό.
Νέα Υόρκη, Πρωτομαγιά 1912 (www.wikipedia.org)
Νέα Υόρκη, Πρωτομαγιά 1912
(www.wikipedia.org)
30. Το 1892 έγινε η πρώτη πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση στην Ελλάδα, από τον Σοσιαλιστικό Σύλλογο του Καλλέργη.
31. Ένα χρόνο αργότερα, 2000 άτομα διαδήλωσαν ζητώντας οχτάωρο, Κυριακή αργία και κρατική ασφάλιση στα θύματα εργατικών ατυχημάτων, ενώ το 1894, έγινε μια μεγάλη συγκέντρωση με τα ίδια αιτήματα, που έληξε με 10 συλλήψεις. Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου συνελήφθη ο σοσιαλιστής Σταύρος Καλλέργης.
32. Το 1936 οι καπνεργάτες της Θεσσαλονίκης, καταλαμβάνουν ένα εργοστάσιο, αφού απορρίφθηκαν τα αιτήματά τους. Ακολουθούν κινήσεις συμπαράστασης από άλλα εργοστάσια.
33. Σε μία συγκέντρωση στη διασταύρωση Εγνατίας και Βενιζέλου, χωροφύλακες πυροβόλησαν και σκότωσαν 7-8 εργάτες. Σ' αυτό το σημείο έχει στηθεί το μνημείο του καπνεργάτη. Με πυροβολισμούς προσπάθησαν να διαλύσουν και τις άλλες συγκεντρώσεις και συνολικά οι νεκροί έφτασαν τους 12 και οι τραυματίες τους 300.
34. Στην Καισαριανή, την 1η Μαΐου 1944, η εργατική Πρωτομαγιά συνέπεσε με την άνανδρη εκτέλεση 200 Ελλήνων ανδρών από τις γερμανικές δυνάμεις Κατοχής. Έτσι, η περιοχή δε γιορτάζει μόνο την Εργατική Πρωτομαγιά αλλά η ίδια ημέρα είναι ημέρα ιστορικής τιμής και μνήμης.
35. Οι δολοφονίες των καπνεργατών ήταν η έμπνευση του Ρίτσου για τον «Επιτάφιο».

antikleidi

1η Μάη: Των λουλουδιών τ' αρώματα κι ο θρήνος... May Day: International Workers` Day

  η φωτό από: ΒΟΛΤΑ ΣΤ' ΟΝΕΙΡΟ

Του Μαΐου ροδοφαίνεται η μέρα
που ωραιότερη φύση ξυπνάει
και την κάνουν λαμπρά και γελάει
πρασινάδες, αχτίδες, νερά.
Άνθη κι άνθη βαστούνε στο χέρι
παιδιά κι άντρες, γυναίκες και γέροι
ασπροεντύματα, γέλια και κρότοι,
όλοι οι δρόμοι γιομάτοι χαρά.
Ναι, χαρείτε του χρόνου τη νιότη,
άνδρες, γέροι, γυναίκες παιδιά.
Διονύσιος Σολωμός

May Day: International Workers' Day




1η Μάη 1924: 
Η φωτογραφία αυτή από την εξέγερση της Θεσσαλονίκης ενέπνευσε το Γιάννη Ρίτσο να γράψει το θρήνο της μάνας στον Επιτάφιο. Οι μελοποιημένοι αυτοί στίχοι από τον Μ. Θεοδωράκη μετέφεραν μέχρι τις μέρες μας τον πόνο της εργατικής εξέγερσης στη Θεσσαλονίκη του ‘36
Τάσος Τούσης, ετών 25...

Η πρώτη ματωμένη Πρωτομαγιά στην Ελλάδα.
Τα αιτήματα: 
Οκτάωρη εργασία, 
Καθιέρωση της Κυριακής ως αργίας, 
Απαγόρευση της παιδικής εργασίας

1η Μάη 1936:
Τάσος Τούσης, ετών 25... το παλληκάρι  που με το αίμα του έγραψε και μελοποίησε τον Επιτάφιο...

Μέρα Μαγιού μου μίσεψες
μέρα Μαγιού σε χάνω
άνοιξη γιε που αγάπαγες
κι ανέβαινες απάνω

Στο λιακωτό και κοίταζες
και δίχως να χορταίνεις
άρμεγες με τα μάτια σου
το φως της οικουμένης

Και μου ιστορούσες με φωνή
γλυκιά ζεστή κι αντρίκεια
τόσα όσα μήτε του γιαλού
δεν φτάνουν τα χαλίκια

Και μου 'λεγες πως όλ' αυτά
τα ωραία θα ναι δικά μας
και τώρα εσβήστης κι έσβησε
το φέγγος κι η φωτιά μας

Sunday, 30 April 2023

Το Στεφάνι της Πρωτομαγιάς και τα Ανθεστήρια των αρχαίων Ελλήνων

    Σημαντικό ρόλο στον εορτασμό της Πρωτομαγιάς, αλλά και της αναγέννησης της άνοιξης, παίζει το μαγιάτικο στεφάνι.
    Το μαγιάτικο στεφάνι είναι φτιαγμένο με βέργα από ξύλο κληματαριάς και ανοιξιάτικα λουλούδια και είναι το πιο διαδεδομένο έθιμο της συγκεκριμένης ημέρας.
Το έθιμο έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα και την αρχαία ελληνική θρησκεία.

Το έθιμο
    Σύμφωνα με τη μυθολογία, η πρώτη μέρα του Μαΐου, ήταν αφιερωμένη στον ετήσιο εορτασμό της Δήμητρας, της θεάς της γονιμότητας και της γεωργίας. 
Κάθε χρόνο την ίδια ημέρα, η κόρη της, Περσεφόνη, ανέβαινε από τον Άδη στη Γη για να την δει και η Δήμητρα «άνθιζε» από τη χαρά της. Έτσι, προς τιμήν της, οι αρχαίοι Έλληνες γιόρταζαν τα Aνθεστήρια, εορτασμός με διάφορες τελετές.

    Στη συνέχεια, ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς για τον ερχομό της άνοιξης υιοθετήθηκε και κατά τη διάρκεια τόσο της ρωμαϊκής όσο και της βυζαντινής εποχής. Έφτιαχναν, δηλαδή, μαγιάτικα στεφάνια με πολλά άνθη για καλοτυχία, υγεία και προστασία.

Στις μέρες μας τοποθετείται στο κατώφλι του εκάστοτε σπιτιού και απομακρύνεται στο τέλος του καλοκαιριού, ενώ τα ήθη και έθιμα της Πρωτομαγιάς ξεχωρίζουν ανά τόπο.

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Sunday, 1 May 2022

Εργατική Πρωτομαγιά: Οι ρίζες της και οι χρονολογίες-σταθμοί

Σε μία δύσκολη οικονομική συγκυρία παγκοσμίως λόγω της διετούς πανδημίας αλλά και του πολέμου στην Ουκρανία τιμούν οι εργαζόμενοι φέτος την Εργατική Πρωτομαγιά. Σε έναν κόσμο που αλλάζει ολοένα και ταχύτερα και στον οποίο η εργασία, ιδιαίτερα το τελευταίο διάστημα λόγω Covid-19 αλλάζει μορφές, τα μηνύματα των αγώνων που έγιναν πριν από πολλές δεκαετίες από εργαζόμενους για την διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους παίρνουν τώρα άλλο νόημα.

Πώς καθιερώθηκε

Η προέλευση της Εργατικής Πρωτομαγιάς εντοπίζεται στα εργατικά και συνδικαλιστικά κινήματα στα τέλη του 19ου αιώνα. Καθώς οι φρικτές συνθήκες εργασίας στα εργοστάσια έγιναν γνωστές κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ιδιαίτερα σε εργοστάσια συσκευασίας κρέατος, μέσω έργων όπως το «The Jungle» του Άπτον Σίνκλερ, αυξήθηκαν σε ένταση οι κινητοποιήσεις για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τη δημόσια υγεία και ασφάλεια. Στις 3 Μαΐου 1886, κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης εργατών που απαιτούσαν οκτάωρη εργασία στην πλατεία Haymarket του Σικάγο, επικράτησε πανικός όταν μια βόμβα εξερράγη και η αστυνομία άνοιξε πυρ εναντίον του πλήθους. Η υπόθεση Haymarket χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα για εκτεταμένη καταστολή των εργαζομένων και για συλλήψεις συνδικαλιστών. Προηγήθηκαν και επιτυχημένες διεκδικήσεις εργαζομένων στον Καναδά το 1872.

Προοδευτικές οργανώσεις και εργατικά κόμματα σε όλο τον κόσμο άρχισαν να γιορτάζουν την Εργατική Ημέρα την 1η Μαΐου τιμώντας τους εργαζόμενους που διεκδίκησαν τα δικαιώματά τους στην πλατεία Haymarket. Ωστόσο, αρχικά η Εργατική Ημέρα καθιερώθηκε να εορτάζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1894 την πρώτη Δευτέρα του Σεπτεμβρίου κυρίως για να απομακρυνθεί το εργατικό κίνημα από τα πιο ριζοσπαστικά στοιχεία του.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες η πρώτη Εργατική Ημέρα γιορτάστηκε την Τρίτη 5 Σεπτεμβρίου 1882, στη Νέα Υόρκη, σύμφωνα με τα σχέδια του Κεντρικού Εργατικού Συνδικάτου. Μέχρι το 1894, 23 ακόμη πολιτείες είχαν υιοθετήσει την ημέρα και στις 28 Ιουνίου 1894, ο Πρόεδρος Γκρόβερ Κλίβελαντ υπέγραψε νόμο που καθιστούσε την πρώτη Δευτέρα του Σεπτεμβρίου κάθε έτους εθνική εορτή. Ακόμα και σήμερα η 5η Σεπτεμβρίου είναι αφιερωμένη στους αγώνες των εργαζομένων.

Η Εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα

Ο σχηματισμός των πρώτων εργατικών κινημάτων στην Ελλάδα συμπίπτει χρονικά με την ανάπτυξη της καπνοκαλλιέργειας τον 19ο αιώνα. Η πρώτη απεργία επί Οθωμανικής διοίκησης έγινε το 1888 στη Δράμα. Οι καπνεργάτες είχαν ως κύριο αίτημα τις δέκα ώρες εργασίας, καθώς εκείνη την εποχή οι εργάτες απασχολούνταν από δώδεκα έως και δεκατρείς ώρες ημερησίως. Οι αγώνες των καπνεργατών της εποχής ήταν τόσο κρίσιμοι που μπορεί να ισχυριστεί κανείς με ασφάλεια ότι οι πρώτοι αγώνες του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα ανήκαν στο καπνεργατικό κίνημα.

Το 1892 έγινε η πρώτη πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση στο νεοελληνικό κράτος, από τον Κεντρικό Σοσιαλιστικό Σύλλογο του Σταύρου Καλλέργη, ενός εκ των πρωτοπόρων του συνδικαλιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Το 1893 έγινε ο πρώτος μαζικός εορτασμός στην Ελλάδα, όταν 2.000 εργάτες διαδήλωσαν ζητώντας ανάμεσα σε άλλα οκτάωρο, να καθιερωθεί η Κυριακή ως αργία και να υπάρχει υγειονομική περίθαλψη και σύνταξη στα θύματα εργατικών ατυχημάτων με έξοδα της Πολιτείας.

Στα χρόνια που ακολούθησαν η Εργατική Πρωτομαγιά γιορτάστηκε σχεδόν κάθε χρόνο. Σταθμό στους εορτασμούς του προηγούμενου αιώνα αποτέλεσε η Εργατική Πρωτομαγιά του 1936. Η μητέρα του 25χρονου αυτοκινητιστή Τάσου Τούση θρήνησε το γιο της, που έγινε ο πρώτος νεκρός της αιματηρής καταστολής της διαδήλωσης των καπνεργατών της Θεσσαλονίκης. Η φωτογραφία που απαθανάτισε τη μητέρα του να τον θρηνεί μόνη στο μέσον του δρόμου στη διασταύρωση των οδών Βενιζέλου και Εγνατίας, η οποία δημοσιεύθηκε στον Τύπο αποτέλεσε την έμπνευση του Γιάννη Ρίτσου για τη συγγραφή της συλλογής του «Ο Επιτάφιος».

Στα χρόνια της ναζιστικής Κατοχής, οι εκδηλώσεις είχαν απαγορευθεί, ωστόσο, και το 1942 και το 1943 έγιναν απεργίες και συγκεντρώσεις πολύ περιορισμένης κλίμακας. Η Πρωτομαγιά του 1944 έχει μείνει στην ιστορία ως «μαύρη ημέρα», καθώς οι κατοχικές δυνάμεις πήραν 200 κρατούμενους από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου, τους οδήγησαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής και τους πολυβολούσαν κατά ομάδες 20 κρατουμένων από τις δέκα το πρωί μέχρι τις δύο το μεσημέρι.

Η πρώτη Πρωτομαγιά μετά την Κατοχή γιορτάστηκε στις 10 Μαΐου με δεκάδες χιλιάδες να συγκεντρώνονται στο Παναθηναϊκό Στάδιο.

Τις επόμενες δεκαετίες δεν επιτρέπονταν πάντα οι επετειακές εκδηλώσεις με αποκορύφωμα την επταετία της Δικτατορίας που απαγόρευσε κάθε συγκέντρωση. Η πρώτη μεγάλη συγκέντρωση με μαζική συμμετοχή των εργαζόμενων μετά την πτώση της Χούντας έγινε το 1975.

Φέτος οι εκδηλώσεις για την Εργατική Πρωτομαγιά ανά τον κόσμο αναμένεται να είναι πιο μαζικές, μετά από δύο χρόνια σχεδόν πλήρους απουσίας εορτασμών λόγω της πανδημίας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

naftemporiki.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Saturday, 1 May 2021

Πάσχα της Πρωτομαγιάς και της Προσφυγιάς

Γιατί πείνασα και μου δώσατε να φάω;
Γιατί δίψασα και μου δώσατε να πιω;
Γιατί ήμουν ξένος και με περιμαζέψατε;
Γιατί ήμουν γυμνός και με ντύσατε;
Γιατί ήθελα να μάθω γράμματα και με διδάξατε;

Το Χαμομηλάκι

Πού να σε κρύψω γιόκα μου ...

Πρωτομαγιά του Πάθους
Πού να σε κρύψω γιόκα μου, να μη σε φτάνουν οι κακοί;
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Tuesday, 1 May 2018

Πρώτη του Μάη — Θωμάς Μπακαλάκος

Πρώτη του Μάη και πώς
τους εργάτες ξεσηκώνεις.
Πρώτη του Μάη με φως,
φως της εργατιάς θαμπώνεις.
Παλεύει η εργατιά.
🌹🌹🌹
Δεν είν’ αργία,
είν’ απεργία.
Παλεύει η εργατιά.
Αλμπουμ: ΟΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΣ - 1980
Στίχοι: Θωμάς Μπακαλάκος
Μουσική: Θωμάς Μπακαλάκος
Πρώτη εκτέλεση: Βασίλης Παπακωνσταντίνου


Ζωγραφιές για την Εργατική Πρωτομαγιά

Ζωγραφιές μέσα από τα μάτια των παιδιών
για την Πρωτομαγιά και την Ειρήνη











Το Χαμομηλάκι

Monday, 1 May 2017

Τα χαμομηλάκια έγραφαν για το Μάη και την Πρωτομαγιά

Η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ
Την πρώτη Μαΐου του 1886, στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, οι εργάτες όλης της χώρας αποφάσισαν να κάνουν απεργία.
Εκείνη τη μέρα, συγκεντρωμένοι σε ομάδες, διαμαρτυρήθηκαν στους εργοδότες για τις πολλές ώρες που δούλευαν κάθε μέρα, ακόμα και για τις Κυριακές, καθώς επίσης για τα μικρά μεροκάματα.
Χιλιάδες εργάτες πήραν μέρος σ' εκείνη την απεργία ζητώντας να δουλεύουν οκτώ ώρες την ημέρα κι όχι από το πρωί ως το βράδυ.
Στο Σικάγο έγιναν αιματηρές συγκρούσεις, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν πολλά άτομα. Τα γεγονότα έγιναν γνωστά και συγκλόνισαν όλο τον υπόλοιπο κόσμο.
Η οχτάωρη εργασία καθιερώθηκε εκείνη την ιστορική Πρωτομαγιά.
Σε ανάμνηση της αιματοβαμμένης Πρωτομαγιάς του 1886, η 1η Μαΐου είναι αργία - απεργία για τους εργαζόμενους.
Ηλιάδου Χριστίνα, 
Ιωαννίδου Ελένη, 
Μουχτάρης Στέλιος (Γ΄ Τάξη)

Η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
1η Μάη 1924: η πρώτη ματωμένη Πρωτομαγιά στην Ελλάδα.
Τα αιτήματα: 

Οκτάωρη εργασία, 
Καθιέρωση της Κυριακής ως αργίας, 
Απαγόρευση της παιδικής εργασίας
1η Μάη 1936:

Τάσος Τούσης, ετών 25...
το χαμομηλάκι που με το αίμα του "έγραψε" 
και "μελοποίησε" τον Επιτάφιο...
Γιέ μου, σπλάχνο των σπλάχνων μου,
καρδούλα της καρδιάς μου,
πουλάκι της φτωχιάς αυλής,
ανθέ της ερημιάς μου,
πώς κλείσαν τα ματάκια σου
και δε θωρείς που κλαίω…
Η φωτογραφία αυτή από την εξέγερση της Θεσσαλονίκης ενέπνευσε το Γιάννη Ρίτσο να γράψει το θρήνο της μάνας στον Επιτάφιο
Οι μελοποιημένοι αυτοί στίχοι από τον Μ. Θεοδωράκη μετέφεραν μέχρι τις μέρες μας τον πόνο της εργατικής εξέγερσης στη Θεσσαλονίκη του ‘36
ΜΑΗΣ
🌸 Ο Μάης, πέμπτος μήνας του χρόνου, είναι ο μήνας ο Καλομηνάς, ο Λούλουδος, ο Τριανταφυλλάς.
🌸 Τα λουλούδια ανθίζουν, στα δέντρα κρέμονται νόστιμοι καρποί κι όλη η φύση οργιάζει στα καταπράσινα λιβάδια.
🌸 Το έθιμο της Πρωτομαγιάς να στολίζουμε τις πόρτες των σπιτιών με στεφάνια λουλουδιών έρχεται από τα πολύ παλιά χρόνια και τότε συμβόλιζε την υποδοχή της δύναμης της φύσης στο σπιτικό.
🌸 Στα μέρη της Μικράς Ασίας σε κάθε στεφάνι έβαζαν, εκτός από λουλούδια, ένα σκόρδο για τη βασκανία, ένα αγκάθι για τον εχθρό κι ένα στάχυ για την καλή σοδειά.
🌸 Το μαγιάτικο στεφάνι στόλιζε τις πόρτες των σπιτιών ως του Αϊ - Γιαννιού του Θεριστή και τότε το καίγανε στις φωτιές του αγίου.
Στις 21 Μαΐου, την ημέρα της γιορτής των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στη Μακεδονία γιορτάζουν τα' Αναστενάρια.
--------
Ένα έθιμο, που έφεραν οι πρόσφυγες της Ανατολικής Θράκης και συνεχίζεται μέχρι σήμερα στο Λαγκαδά και στο χωριό των Σερρών Αγία Ελένη.
Οι αναστενάρηδες πατούν πάνω στα κάρβουνα και ψιθυρίζουν "στάχτη να γίνει, στάχτη να γίνει…", για να διώξουν κάθε κακό.
Μέσα στις χαρές του Μαΐου έρχεται και η αποφράδα μέρα, στις 29 του μηνός, η πικρή μέρα της άλωσης της Κωνσταντινούπολης.
Όπως λέει ο θρύλος, ο παπάς που λειτουργούσε στην εκκλησία της Αγίας Σοφίας, ακούγοντας τον καλπασμό των βαρβάρων και τις κραυγές των τρομαγμένων πιστών, πήρε το δισκοπότηρο με τα ιερά σκεύη της μεταλήψεως και βγήκε από το ιερό.
Εκείνη τη στιγμή, στρατιώτες μπήκαν στην εκκλησία και όρμησαν στον ιερέα, αλλά εκείνος, με σταθερό βήμα, χάθηκε μέσα από μια σχισμή του τοίχου που έκλεισε αμέσως πίσω του.

Μάλι Ντομένικο, 
Σιδηρόπουλος Στράτος
Φωτιάδης Σωτήρης, 

Σαββίδης Νίκος, 
Φωτιάς Κώστας (Γ΄ Τάξη)

Καλή Πρωτομαγιά!!

Καλή Πρωτομαγιά χαμομηλάκια!!
Όπου κι αν βρίσκεστε,
οι δείκτες του χρόνου
να χτυπούν σε ρυθμούς
χαράς και ξεγνοιασιάς
για σας.
Καλή Πρωτομαγιά χαμομηλάκια!!
κρατήστε τα λουλούδια της
αμάραντα,
παντοτινά,
μέσα στην καρδιά σας.

Friday, 1 May 2015

Γιάννης Ρίτσος: Επιτάφιος - «άνοιξη, γιε, που αγάπαγες ...»

Ο Επιτάφιος αποτελεί έργο ξεχωριστό που συνδυάζει μοναδικά το λαϊκό στοιχείο, την έντεχνη μουσική και την ποίηση. Ήταν η αρχή, το πρώτο βήμα για να έρθει ο Έλληνας κοντά στην ποίηση.
Μέρα Μαγιού μου μίσεψες 
Μέρα Μαγιού μου μίσεψες, μέρα Μαγιού σε χάνω,
άνοιξη, γιε, που αγάπαγες κι ανέβαινες απάνω

Στο λιακωτό και κοίταζες και δίχως να χορταίνεις
άρμεγες με τα μάτια σου το φως της οικουμένης

Και με το δάχτυλο απλωτό μου τάδειχνες ένα-ένα
τα όσα γλυκά, τα όσα καλά κι αχνά και ροδισμένα

Και μούδειχνες τη θάλασσα να φέγγει πέρα, λάδι,
και τα δεντρά και τα βουνά στο γαλανό μαγνάδι

Και τα μικρά και τα φτωχά, πουλιά, μερμήγκια, θάμνα,
κι αυτές τις διαμαντόπετρες που ίδρωνε δίπλα η στάμνα.

Μα, γιόκα μου, κι αν μούδειχνες τ' αστέρια και τα πλάτια,
τάβλεπα εγώ πιο λαμπερά στα θαλασσιά σου μάτια.

Και μου ιστορούσες με φωνή γλυκειά, ζεστή κι αντρίκια
τόσα όσα μήτε του γιαλού δε φτάνουν τα χαλίκια

Και μούλεες, γιε, πως όλ' αυτά τα ωραία θάναι δικά μας,
και τώρα εσβήστης κ' έσβησε το φέγγος κ' η φωτιά μας.

Όλα τα ιστορικά στοιχεία εδώ: tvxs

© Το χαμομηλάκι | To hamomilaki