Μοναχοπαίδι δεν σημαίνει μονάχο παιδί

Οι περισσότεροι άνθρωποι -συχνά συμπεριλαμβανομένων και των διαφόρων ειδικών επιστημόνων- έχουμε την τάση να βλέπουμε και να ερμηνεύουμε τα πράγματα με τρόπο που να επιβεβαιώνει την πεποίθησή μας… 

Μια τέτοιου είδους περιρρέουσα ατμόσφαιρα έχει αρκετές φορές ως συνέπεια την ενσωμάτωση/υιοθέτηση από τα μοναχοπαίδια αυτών των αρνητικών παραστάσεων ή προκαταλήψεων με αποτέλεσμα να επηρεάζεται τόσο η αυτοεκτίμηση όσο και η εικόνα που τα ίδια έχουν για τον εαυτό τους.
Οι πιθανές αρνητικές συνέπειες, όμως, δεν σταματούν εδώ. 

Όλοι μας έχουμε ακούσει από γονείς του περίγυρού μας – κι ίσως, αρκετοί από εμάς να’ χουμε κάνει το ίδιο – την έκφραση:
«Λέμε να του κάνουμε ένα αδελφάκι για να μην είναι μόνο του».
Η γέννηση ενός παιδιού, όμως, που δεν είναι αποτέλεσμα της αυθεντικής προσωπικής επιθυμίας δύο γονέων που αντέχουν να αναλάβουν μια τέτοια ευθύνη αλλά υπαγορεύεται από άλλους παράγοντες και λόγους, εμπεριέχει δυνητικά προϋποθέσεις εμφάνισης διαφόρων προβλημάτων/δυσκολιών, όπως π.χ. παραμέληση, κακοποίηση, ψυχοσυναισθηματικές δυσκολίες κ.τ.λ.

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Τι είναι άραγε καλύτερο; 

Να έχει ένα παιδί ολόκληρο το πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου για τον εαυτό του, όταν πηγαίνει διακοπές; 

Να μη χρειάζεται να τσακώνεται για το ποιος θα παίξει με ένα συγκεκριμένο παιχνίδι; 

Ή το να’χει ένα αδελφάκι να παίζει μαζί του δίπλα στη θάλασσα/σπίτι και να μπορεί να μοιράζεται μνήμες/εμπειρίες/ευθύνες; 

Η απάντηση δεν είναι εύκολη. 
Σε κάθε περίπτωση, υπάρχουν τα υπέρ και τα κατά.
Η απάντηση περί πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων δεν είναι ποτέ απλή, αλλά σύνθετη. 

Κάθε φορά εξαρτάται από την οπτική που προσεγγίζουμε το ερώτημα που τίθεται. Κάθε κατάσταση έχει τα δικά της πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. 

Η ύπαρξη των οποιωνδήποτε μειονεκτημάτων, όμως, δεν είναι απαραίτητα κάτι το καθοριστικό, τραγικό, μη αναστρέψιμο ή μη αναπληρώσιμο.

Για παράδειγμα, η ύπαρξη άλλων αδελφών έχει διαφορετική επιρροή/επίπτωση στο κάθε αδέλφι ξεχωριστά:
– π.χ. ανάλογα με τη σειρά γέννησής του,
– τη διαφορά ηλικίας από τα υπόλοιπα αδέλφια,
– τη συγκεκριμένη κάθε φορά οικογενειακή κατάσταση,
– διάφορα γεγονότα ζωής (π.χ. διαζύγιο),
– κρίσεις (π.χ. θάνατος, ασθένεια, ανεργία κ.α.).

Πάντως, έχουν γίνει εκατοντάδες έρευνες που επιχείρησαν να συγκρίνουν διάφορες παραμέτρους της ζωής και στοιχεία χαρακτήρα μοναχοπαιδιών και παιδιών που έχουν αδέλφια. Δεν κατέδειξαν, όμως, την ύπαρξη σημαντικών πλεονεκτημάτων ή μειονεκτημάτων που να σχετίζονται με τον αριθμό των παιδιών μιας οικογένειας.

Ως πλεονεκτήματα, αναφέρονται τα εξής:

– Το μοναχοπαίδι, ως μοναδικός αποδέκτης των συναισθημάτων και του χρόνου των γονιών του, καλύπτει, συνήθως, με το παραπάνω αυτές του τις ανάγκες. Με την προϋπόθεση, βέβαια, οι γονείς του να’ ναι σε θέση να τις καλύψουν. Να μην υπερβάλουν και να αισθάνονται καλά που έχουν ένα μόνο παιδί.
– Τα μοναχοπαίδια έχουν, συχνά, καλύτερες σχολικές επιδόσεις, προφανώς εξαιτίας του ότι οι γονείς μπορούν να διαθέτουν περισσότερο χρόνο και ενέργεια.
– Οι γονείς έχουν περισσότερο χρόνο για τον εαυτό τους.
– Μικρότερη οικονομική πίεση, σε περίπτωση οικονομικής στενότητας.

Ως μειονεκτήματα, αναφέρονται τα εξής:

– Τα μοναχοπαίδια είναι πιο ευάλωτα, σε περίπτωση που η οικογένεια αντιμετωπίζει διάφορα προβλήματα ή εντάσεις. Η ύπαρξη αδελφών μπορεί να μειώσει τις επιπτώσεις ανάλογων καταστάσεων σε ένα παιδί.

– Αρκετές φορές, ένα μοναχοπαίδι αισθάνεται μεγαλύτερη πίεση στο να τα καταφέρει καλά στη ζωή του.
– Το μοναχοπαίδι δεν έχει (στον ίδιο τουλάχιστον βαθμό) δυνατότητα διαχείρισης:
~ της επιθετικότητας του,
~ διαφόρων συγκρούσεων,
~ διαπραγμάτευσης και δοκιμής διαφόρων στρατηγικών διαχείρισης έντονων διαπροσωπικών καταστάσεων και συναισθημάτων, όπως η διεκδίκηση της προσοχής και της αγάπης των γονιών, η αδελφική αντιζηλία κ.α.

Όλα αυτά, όμως, σταδιακά, μπορούν ν’ αντισταθμισθούν μέσα απ’ την επαφή με συνομηλίκους στον παιδικό σταθμό, στον ελεύθερο χρόνο κι αργότερα στο σχολείο.
– Σχεδόν όλα τα μοναχοπαίδια νιώθουν πολύ μεγαλύτερη πίεση, ευθύνη κι άγχος, όσον αφορά στην ενδεχόμενη μελλοντική φροντίδα των ηλικιωμένων γονιών τους.

Επίλογος

Καμιά έρευνα στον κόσμο δεν είναι σε θέση να δώσει απόλυτες απαντήσεις για το τι είναι σωστό ή λάθος για τον καθένα μας. Το τι είναι σημαντικό, από υπαρξιακή άποψη, για τον κάθε άνθρωπο-ενήλικα ή παιδί-δεν μπορεί ν’ απαντηθεί, παρά μόνο με γενικούς όρους.
Κάτι ανάλογο ισχύει και για το αν αποτελεί πλεονέκτημα ή μειονέκτημα να είναι κάποιος μοναχοπαίδι ή όχι. Η διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας, η ψυχική ισορροπία κι η ανθρώπινη ευτυχία εξαρτώνται από πάρα πολλούς παράγοντες. 

Κανένας αριθμός αδελφών δεν μπορεί από μόνος του να τους καθορίσει.
Το σημαντικότερο απ’ όλα είναι η ποιότητα της σχέσης των γονιών κι αυτής της σχέσης γονέων-παιδιού. 

Το ταμπεραμέντο με το οποίο γεννιόμαστε. Κατά δεύτερο λόγο, η κοινωνικο-οικονομική κατάσταση της οικογένειας, το σύστημα κοινωνικής φροντίδας και, τέλος, διάφορα σημαντικά γεγονότα ζωής.

Και ποτέ να μην ξεχνάμε πως μοναχοπαίδι δεν σημαίνει μονάχο παιδί…

Σάββας Ν. Σαλπιστής, Ph.D., Κλινικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής

The Mamagers Team

Πώς να πω στο παιδί μου ότι θα αποκτήσει αδελφάκι;

Ίσως το μικρό σας ήθελε πάντα ένα αδελφάκι, αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα βρει εύκολη τη μετάβαση

Τα περισσότερα πιτσιρίκια περνούν μεγάλο μέρος της νηπιακής τους ηλικίας παρακαλώντας για ένα αδελφάκι – ή για ακόμη ένα αδελφάκι που να έχει το… φύλο της προτίμησής τους. Όταν, όμως, τους κάνουμε τη χάρη, τα πράγματα ενδέχεται να αλλάξουν άρδην. Πλέον δεν θα είναι το αποκλειστικό επίκεντρο της προσοχής μας, και αυτό δεν μπορεί παρά να τα στεναχωρήσει, τουλάχιστον για τον πρώτο καιρό. Για αυτό και έχει τεράστια σημασία ο τρόπος που θα τους το ανακοινώσουμε, προκειμένου η επαφή τους με το ζήτημα «αδελφάκι» να ξεκινήσει με θετικά συναισθήματα.

Πώς να πω στο παιδί μου ότι θα αποκτήσει αδελφάκι;

 
Μην βιαστείτε

Περιμένετε μέχρι η κοιλίτσα σας να αρχίσει να φαίνεται για να του το ανακοινώσετε. Αυτό εξυπηρετεί δύο σκοπούς: Από τη μία πλευρά, οι πρώτοι μήνες της κύησης δυστυχώς μπορεί να κρύβουν δυσάρεστες εκπλήξεις. Αν βρεθείτε αντιμέτωπη με μια ατυχή έκβαση, δεν θα θέλετε παράλληλα να πρέπει να εξηγήσετε στο τρίχρονο παιδί σας γιατί το αδελφάκι του αποφάσισε να μην έρθει τελικά. Από την άλλη, ένα νήπιο θα καταλάβει καλύτερα για ποιο πράγμα μιλάτε αν έχει και κάποιες… οπτικές αποδείξεις.

Κάντε την πρώτη γνωριμία

Αφού του εξηγήσετε ότι σε λίγους μήνες θα έρθει στο σπίτι σας ένα μωρό, κατατοπίστε το για την τωρινή του τοποθεσία. Αφήστε το να ακουμπήσει την κοιλίτσα σας για να νιώσει το μωρό να «κλωτσάει» ή να αφουγκραστεί τον χτύπο της καρδιάς του. Έτσι η είδηση θα γίνει πολύ πιο πραγματική.

Δείξτε του μια φωτογραφία

Συγκεκριμένα, εκείνη του υπερηχογραφήματος. Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να το κάνετε να καταλάβει πως μέσα στην κοιλιά σας αναπτύσσεται ένα ανθρωπάκι.

Καθησυχάστε το

Ίσως τον πρώτο ενθουσιασμό ακολουθήσουν σπαρακτικά κλάματα. Η κυκλοθυμία γύρω από το ζήτημα δεν είναι παράλογη – για να μην πούμε ότι είναι αναμενόμενη. Φροντίστε να του λέτε συχνά πόσο το αγαπάτε και εξηγήστε του πως η παρουσία του μωρού δεν θα αλλάξει τίποτα στον τρόπο που νιώθετε για εκείνο. Παράλληλα, όσο ακόμη είστε οι τρεις σας, βεβαιωθείτε πως εκμεταλλεύεστε την απουσία του νεογέννητου για να κάνετε διασκεδαστικά πράγματα όλοι μαζί. 

Δείτε ταινίες μαζί

Συγκεκριμένα, δείτε ταινίες που να περιστρέφονται γύρω από τη γέννηση ενός μωρού ή που να έχουν ως πρωταγωνιστές δύο αδελφάκια. Απλώς βεβαιωθείτε πως το μήνυμα είναι θετικό. Επίσης, αν στο φιλικό ή οικογενειακό σας περιβάλλον υπάρχουν οικογένειες με μωράκια, επισκεφθείτε τες μαζί. Έτσι θα πάρει μια πρώτη εικόνα του πώς θα μοιάζει η ζωή με το αδελφάκι του. Φροντίστε αυτή η… προεπισκόπηση να δίνει έμφαση στο πόσο χαριτωμένα και διασκεδαστικά είναι τα μωρά, και όχι στις λιγότερο ευχάριστες πλευρές τους. 

Εισάγετέ το στον νέο του ρόλο

Ζητήστε του βοήθεια στην προετοιμασία του δωματίου ή των πραγμάτων του μωρού – που κατά πάσα πιθανότητα κάποτε του ανήκαν. Πάρτε το μαζί σας όταν πάτε για τα ψώνια του βρεφικού δωματίου. Ρωτήστε το πώς του φαίνεται το όνομα που σκοπεύετε να δώσετε στο νεογέννητο ή ακόμα καλύτερα ζητήστε του να επιλέξει το αγαπημένο του από τρεις επιλογές. Μιλήστε του για τα όμορφα παιδικά χρόνια με τα δικά σας αδέλφια – ή για το πόσο σας στεναχωρούσε που ήσασταν μοναχοπαίδι.

Επιλέξτε τα σωστά βιβλία

Σε όποια ηλικία και αν βρίσκεται το μικρό σας, σίγουρα υπάρχουν βιβλία που να του εξηγούν με κατάλληλο τρόπο πώς δημιουργείται μια νέα ζωή. Επιλέξτε τα αγαπημένα σας και διαβάστε τα μαζί για να του λύσετε όποιες απορίες έχουν προκύψει. Τα περισσότερα θα περιγράφουν την αναπαραγωγική διαδικασία μέσα από κάποια μεταφορά, όπως με ένα σποράκι που φυτεύεται, φυτρώνει και αναπτύσσεται.

imommy.gr

Νέο αδερφάκι στην οικογένεια

Πέρασε το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, η ανάπτυξη του εμβρύου φαίνεται να είναι ομαλή και αποφασίσατε ότι πλέον μπορείτε να ανακοινώσετε στο πρώτο σας παιδί ότι σύντομα θα αποκτήσει αδερφάκι. Πολλά όμως ερωτήματα γεννιούνται μέσα σας: «Και εάν ζηλέψει;», «Μήπως νοιώσει ότι το μωρό θα το αντικαταστήσει;», «Πώς θα του στερήσω την αποκλειστικότητα στην οποία έχει μάθει;».

Οι ανησυχίες αυτές των γονέων φαίνεται να μην είναι αβάσιμες, καθώς πράγματι ο ερχομός ενός νέου παιδιού τοποθετεί την οικογένεια σε μια αναδιαπραγμάτευση της θέσης του καθενός εντός αυτής και κατά κύριο λόγο αυτής του πρώτου παιδιού. Μπορούμε να πούμε ότι οι γονείς έκαναν ήδη μια μεγάλη ψυχική μετάβαση στη ζωή τους όταν απέκτησαν το πρώτο τους παιδί, καθώς τότε ήταν η περίοδος που πέρασαν από την κατάσταση του ζευγαριού σε αυτή των γονέων, οπότε με το δεύτερο παιδί η ταυτότητά τους ως γονείς εντός της οικογένειας δεν αλλάζει ιδιαίτερα. Για το πρώτο παιδί όμως, ένα αδερφάκι σηματοδοτεί σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως μέλος της οικογένειας. Το νέο αδερφάκι έρχεται να κλονίσει τη σχέση σιγουριάς και ασφάλειας που μέχρι τώρα είχε δομήσει με τους γονείς του. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να πυροδοτηθούν αντιδράσεις από την πλευρά του πρώτου παιδιού οι οποίες δεν είναι πάντα θετικές.

Οι αντιδράσεις αυτές μπορεί να είναι άμεσες ή έμμεσες, ανάλογα με την ηλικία και την ιδιοσυγκρασία του παιδιού. Ένα παιδί ενδέχεται να εκφράσει ανοιχτά τους φόβους του προς τους γονείς, ότι για παράδειγμα φοβάται ότι θα χάσει κάποια κεκτημένα μέσα στην οικογένεια, όπως τον χρόνο των γονέων, το δωμάτιό του, τα παιχνίδια του. Σε κάποιες περιπτώσεις, ένα παιδί μπορεί να εκδηλώσει συμπτώματα, όπως για παράδειγμα να γίνει αντιδραστικό προς τη μητέρα, να κάνει αταξίες, να αρχίσει να κλέβει πράγματα ασήμαντης αξίας και γενικά να δίνει την εικόνα παιδιού που παλινδρομεί προς τα προηγούμενα στάδια της ανάπτυξης. Δεν αποκλείεται να εκδηλώσει ακόμα και βίαιη συμπεριφορά προς το αδερφάκι του. 

Σύμφωνα με τη Miller (2009), o ερχομός ενός νέου παιδιού στην οικογένεια προκαλεί σχεδόν πάντα αντικρουόμενα συναισθήματα στο πρώτο παιδί και αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό. Το πρωτότοκο βρίσκεται σε μια θέση όπου κάτι κερδίζει και κάτι χάνει μέσα σε αυτή τη νέα οικογενειακή συνθήκη. Από τη μία μπορεί να χαίρεται γιατί θα κερδίσει τον τίτλο του/της μεγάλου /ης αδερφού /ης και θα έχει και αυτό αδερφάκι όπως οι φίλοι του, από την άλλη όμως υπάρχουν και πράγματα που θα χάσει, όπως το να είναι το αποκλειστικό παιδί που θα εισπράττει τη φροντίδα και την προσοχή των γονέων του. Το παιδί δεν είναι πάντα σε θέση να αντιληφθεί ευθύς εξαρχής τα μακροπρόθεσμα οφέλη της αδερφικής σχέσης. Όσο μικρότερο είναι τείνει να λειτουργεί στο «τώρα» και ο θυμός, η ζήλεια και η απογοήτευση είναι αναμενόμενες αντιδράσεις από την πλευρά του. Συνήθως είναι δύσκολο να αντιληφθεί ότι οι γονείς του μπορούν να το αγαπούν και ταυτόχρονα να αγαπιούνται μεταξύ τους εν απουσία του, καθώς και να αγαπάνε εξίσου ένα άλλο παιδί χωρίς να χρειάζεται να στερείται το ίδιο κάτι από την αγάπη τους.

Οι γονείς θα πρέπει να είναι σε θέση να κατανοήσουν τις αρνητικές αντιδράσεις του παιδιού τους προκειμένου να του δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για να εκφράσει και τα αρνητικά του συναισθήματα. Συχνά οι γονείς παρασύρονται από τον δικό τους ενθουσιασμό και την ανάγκη τους να δομηθεί γρήγορα μια καλή αδερφική σχέση πριν καν αυτή γίνει βίωμα από το ίδιο το παιδί και άθελά τους «υποχρεώνουν» το πρωτότοκο να συμμετέχει μόνο στη χαρά, εξιδανικεύοντας την αδερφική σχέση χωρίς να δίνουν διεξόδους όπου το παιδί θα μπορούσε να εκφράσει ανοιχτά τους προβληματισμούς του χωρίς να νοιώθει «κακό». Είναι ωστόσο, απόλυτα υγιές σε μια οικογένεια το παιδί να μπορεί να εκφράσει ανοιχτά την αντίδρασή του για το μωρό που ήρθε και οι γονείς να μπορούν να εμπεριέξουν τα συναισθήματά του χωρίς να το ενοχοποιούν, ούτε όμως να το αφήνουν να τα εκδηλώνει ανεξέλεγκτα.  Όπως αναφέρει ο Βίννικοτ (2001).

Οι γονείς πρέπει να νοιώθουν ανακούφιση όταν το παιδί εκφράζει άμεσα τη δυσαρέσκειά του ή το μίσος του για την παρουσία του νεογέννητου βρέφους. Το μίσος αυτό με τον καιρό δίνει τη θέση του στην αγάπη, καθώς το νέο βρέφος εξελίσσεται σ’ ένα ανθρώπινο πλάσμα με το οποίο παίζει κανείς και για το οποίο νοιώθει κανείς περήφανος (σελ. 154).

 Εξυπακούεται ότι η αδερφική σχέση υπό αυτό το πρίσμα αποτελεί ένα μεγάλο όφελος, καθώς τα παιδιά έχουν την ευκαιρία «να συμβιβαστούν με την επιθετικότητά τους» και να ανακαλύψουν «μόνα τους πως νοιάζονται, όταν πραγματικά πληγώνουν κάποιον που αγαπούν» (σελ.154). Αν λοιπόν, η αδερφική σχέση χτιστεί πάνω σε υγιείς βάσεις, όπου η επιθετικότητα επιτρέπεται να εκφραστεί, αλλά και να βρεθούν οι κατάλληλοι αμοιβαίοι συμβιβασμοί, αποτελεί μια ευκαιρία συναισθηματικής ωρίμανσης που επηρεάζει και τις μετέπειτα σχέσεις της ενηλικίωσης.

Στο σημείο αυτό θα αναρωτηθεί κανείς με ποιον τρόπο μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν ώστε να καλλιεργηθεί μια ώριμη και αυθεντική σχέση αγάπης ανάμεσα στα αδέρφια. Είναι σαφές ότι συνταγές δεν είναι εύκολο να δοθούν, καθώς οι σχέσεις είναι πάντα αρκετά σύνθετες και επηρεάζονται από τα περίπλοκες δυναμικές που αναπτύσσονται εντός μιας οικογένειας, που σχετίζονται τόσο με το παρόν, όσο και με το παρελθόν των μελών της. Ο τωρινός ρόλος του κάθε μέλους μέσα στην οικογένεια (π.χ. προστάτη, «τυράννου», θύματος), η προσωπική ιστορία των γονέων (π.χ. αποβολές, θάνατοι, διαζύγιο), η θέση τους στις δικές τους πατρικές οικογένειες (μοναχοπαίδια, τέκνα πολύτεκνων) και οι συγκυρίες που επικρατούσαν στη ζωή τους τη χρονική περίοδο της γέννησης του κάθε παιδιού (οικονομικές δυσκολίες, ανεργία, ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη) είναι σημαντικοί παράγοντες που σε συνδυασμό με την ιδιοσυγκρασία των ίδιων των παιδιών μπορούν να επηρεάσουν έμμεσα και την ποιότητα της αδερφικής σχέσης.

Βάσει των παραπάνω, οι κατευθύνσεις που ακολουθούν για τη στήριξη των απαρχών της αδερφικής σχέσης είναι γενικές και σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται μηχανικά από τους γονείς, χωρίς να συνοδεύονται από μια βαθύτερη κατανόηση των ειδικότερων συνθηκών που επικρατούν σε κάθε οικογένεια.

Πριν από τη γέννα:

• Προετοιμάστε το έδαφος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης για να συζητήσετε με το μεγάλο παιδί για τις επικείμενες αλλαγές. Προσπαθήσετε να μην κατευθύνετε τη συζήτηση, κάντε ανοιχτές ερωτήσεις στο παιδί ώστε να μπορέσει να σας εκφράσει ελεύθερα τις ανησυχίες του, χωρίς να νοιώθει υποχρεωμένο να σας ευχαριστήσει με τα λόγια του. Ενδέχεται να χρειαστεί να επανέλθετε σε αυτές τις συζητήσεις ή το παιδί να μην θέλει να συζητήσει την ώρα που εσείς θα το προτείνετε και να επαναφέρει από μόνο του το θέμα κάποια άλλη στιγμή. Στο εμπόριο κυκλοφορούν πολλά παιδικά βιβλία με αυτό θέμα τα οποία θα μπορούσαν να σας βοηθήσουν ως έναυσμα για συζήτηση με το παιδί σας.
• Μιλήστε του για τα πλεονεκτήματα της αδερφικής σχέσης χωρίς όμως να την εξιδανικεύετε και διευκρινίζοντας ότι θα χρειαστεί λίγος χρόνος μέχρι να μεγαλώσει το μικρό αδερφάκι για να μπορέσει να εισπράξει τα πλεονεκτήματα αυτά. Καλό είναι να μην δημιουργείται η προσδοκία ότι το νέο αδερφάκι θα είναι ευθύς εξαρχής ένας ικανός σύντροφος για παιχνίδι.
• Λύστε τις απορίες που μπορεί να έχει σε σχέση με τις πρακτικές αλλαγές που θα επέλθουν στη ζωή του, όπως στη διαρρύθμιση του δωματίου του, στο ποιος θα το συνοδεύει στο σχολείο, στο ποιος θα μείνει μαζί του τις μέρες που θα είναι η μητέρα στο μαιευτήριο.
• Προσπαθήστε να εμπλέξετε το παιδί στη λήψη κάποιων αποφάσεων σε σχέση με το αδερφάκι του, όπως για παράδειγμα να πει τη γνώμη του για τη διακόσμηση στο βρεφικό δωμάτιο, για τα πρώτα ρούχα και παιχνίδια που θα αγοραστούν.
• Βοηθήστε το παιδί να μην επικεντρώνεται αποκλειστικά σε αυτά που θα αλλάξουν, αλλά εστιάστε περισσότερο σε αυτά που θα φροντίσετε να παραμείνουν ίδια στη ζωή του, όπως η ποιότητα της φροντίδα σας, οι συνήθειές του, οι φίλοι του, τα παιχνίδια του.

Μετά από τη γέννα:

• Φροντίστε να έχει το κάθε παιδί και εξατομικευμένο χρόνο μαζί σας, βρίσκοντας ο κάθε γονέας στιγμές «αποκλειστικότητας» μέσα στην καθημερινότητα, για παράδειγμα, όταν το άλλο παιδί κοιμάται ή είναι στο σχολείο.
• Αναθέστε στο μεγάλο παιδί πρωτοβουλίες αναφορικά με τη φροντίδα του μικρού, φυσικά ανάλογα με την ηλικία του. Μπορείτε, για παράδειγμα, να του προτείνετε να αλλάξει μια πάνα, να του διαβάσει ένα παραμύθι, να σπρώξει το καρότσι.
• Τονίστε στο μεγαλύτερο παιδί τα οφέλη του μεγαλώματος και τη δική σας χαρά και περηφάνια που το βλέπετε να μεγαλώνει σε περίπτωση που παρατηρήσετε ότι υιοθετεί συμπεριφορές μικρότερου παιδιού προκειμένου  να το «αγαπήσετε» όπως το αδερφάκι του.
• Αποφεύγετε να κάνετε συγκρίσεις μεταξύ αδερφών, για να εξασφαλίσετε, για παράδειγμα, την υπακοή τους ή τη συνέπειά τους στο σχολείο. Επιτρέψτε σε κάθε παιδί να αναπτύξει την ατομικότητά του μέσα στην οικογένεια.
• Φροντίστε να είστε δίκαιοι απέναντι στα παιδιά σας χωρίς όμως να παραγνωρίζετε και τις ιδιαίτερες ανάγκες που μπορεί να έχει το καθένα.
• Ρυθμίστε την έκφραση της στοργή σας μέσα σε λογικά πλαίσια προς όλα τα παιδιά σας. Δεν χρειάζεται να κάνετε χάδια στο μωρό σας στα κρυφά για να μην ζηλέψει το αδερφάκι του, ούτε όμως να εξαντλείτε όλη σας τη στοργή προς το μωρό και να απαιτείτε από το μεγάλο να «μεγαλώσει» πριν από την ώρα του.
• Εξηγήστε, αλλά πάνω απ’ όλα, δείξτε έμπρακτα στα παιδιά σας ότι η αγάπη των γονέων δεν μοιράζεται αλλά ότι πολλαπλασιάζεται!!!

Για οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφορία ή διευκρίνιση μπορείτε να καλέσετε στην «Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών 116111» ώστε να συζητήσετε με έναν ψυχολόγο όλα αυτά που μπορεί να σας απασχολούν σε σχέση με το παιδί σας.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

Ελληνόγλωσσες:

Βίννικοτ, Ν. (2001). Το παιδί, η οικογένεια και ο εξωτερικός του κόσμος. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη.

Ξενόγλωσσες:

Miller, L. (2009). Cosa Sapere su tuo Figlio di due Anni. Trento: Erickson.

hamogelo.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Όσα έμαθα όταν απέκτησα δεύτερο παιδί

10 πράγματα που έμαθα όταν απέκτησα 2ο παιδί

Νούμερο 1: Ότι αγοράζω πλέον πρέπει να είναι διπλό. Πάντα! Ζυγός αριθμός.

Πηγαίνεις στο σούπερ μάρκετ με το μεγάλο σου παιδί (ο μπαμπάς και το μικρό παιδί είναι στο σπίτι), σου ζητά ένα kinder αυγό, του το αγοράζεις, γυρίζετε σπίτι, βλέπει ο μικρός το αυγό και θέλει να το πάρει. Ο μεγάλος αντιστέκεται, αρχίζει ο τσακωμός, αρχίζει η γκρίνια, τα νεύρα κουρέλια. Ξαναβγαίνεις, πετάγεσαι στο περίπτερο για άλλο ένα αυγό ή απλά μένεις με τις τύψεις που αδίκησες τον μικρό.

Έχετε βγει για ψώνια με τον μικρό, σου ζητά μια κίτρινη μπάλα, του την αγοράζεις, γυρίζετε σπίτι όλο χαρά. Σχολάει ο μεγάλος από το σχολείο, βλέπει την μπάλα, θέλει να παίξει, ο μικρός αρχίζει την γκρίνια γιατί είναι δικιά του η μπάλα, ο μεγάλος νιώθει αδικημένος που δεν τον σκέφτηκες κι αυτόν. Ξαναβγαίνεις έξω, αγοράζεις μια ίδια μπάλα αλλά πράσινη (γιατί οι κίτρινες τελείωσαν), γυρίζεις σπίτι, χαίρεται ο μεγάλος αλλά ο μικρός θέλει τώρα την πράσινη μπάλα! Αρχίζει ο τσακωμός, τα τραβήγματα, όχι δικιά μου είναι να λέει ο μεγάλος, ατό ατό να φωνάζει ο μικρός.

Ηθικό δίδαγμα: Όχι μόνο να αγοράζω πάντα διπλό αριθμό αλλά να αγοράζω ακριβώς το ίδιο είδος σε μέγεθος και σε χρώμα γιατί ο τσακωμός σε καρτερεί στη γωνία. Ζυγός αριθμός γιατί αρχίζουν τα εσύ έχεις πιο πολλά από μένα!

Νούμερο 2: Δυσκολίες στον ύπνο παντός τύπου. 
Όταν έχεις ένα παιδί μπορείς να το κοιμίσεις το μεσημέρι ή το βράδυ κι εκείνη την ώρα ή να ξεκουραστείς κι εσύ ή να κάνεις κάποια δουλειά πιο ήσυχα και ήρεμα. Όταν έχεις δύο παιδιά σχεδόν ποτέ δεν θα μπορέσεις να τα συγχρονίσεις να κοιμηθούν. Την ώρα δηλαδή που έχεις κοιμίσει τον μικρό κι έχεις βάλει τον μεγάλο να δει κάποια ταινία ή να παίξει ήσυχα στο δωμάτιο του και λες ωραία ας κάνω αυτό, τότε αρχίζει ο μεγάλος τα μαμά θέλω χυμό, μαμά πεινάω, μαμά έλα να με βοηθήσεις τώρα που μπορείς, μαμά καθάρισε μου ένα μήλο, μαμά τι σημαίνει αυτό;

Όταν έχεις δυο παιδιά ο ένα ενοχλεί τον άλλο στον ύπνο. Όταν κοιμάται ο μεγάλος κι ο μικρός ξυπνά μέσα στη νύχτα με κλάματα και τσιρίδες (αλήθεια γιατί τα μωρά κλαίνε όταν νυστάζουν και ξανακλαίνε όταν ξυπνάνε;) τότε ενοχλεί τον μεγάλο κι αυτός τοποθετεί το μαξιλάρι πάνω στο κεφάλι του για να βουλώσει τα αυτιά του. Αντιθέτως όταν κοιμάται ο μικρός κι ο μεγάλος είναι ξύπνιος όση ησυχία κι αν προσπαθήσει να κάνει ως παιδί θα πατήσει κάποιο παιχνίδι με ήχο, κάτι θα του πέσει από τα χέρια, θα θέλει εκείνη την ώρα να παίξει playstation στο ίδιο δωμάτιο ή θα θέλει να φτιάξει πύργους με τα τουβλάκια του οι οποίοι θα γκρεμιστούν κάποια στιγμή με κραδασμούς και το μωρό θα ξυπνήσει.

Όταν έχεις ένα παιδί μπορείς κάπως να το κουμαντάρεις να κοιμάται στο κρεβάτι του εξηγώντας κι αιτιολογώντας. Όταν έχεις δυο παιδιά και το μικρότερο έρχεται στο κρεβάτι σου δεν μπορείς να απαιτείς από το μεγάλο να κοιμάται στο κρεβάτι του γιατί είναι λογικό να νιώθει παραγκωνισμένος (μαμά γιατί εσείς να κοιμάστε όλοι μαζί ενώ εγώ μόνος μου; είναι άδικο!) με αποτέλεσμα να χάνεις κάθε έλεγχο και να προσπαθείτε κάποιες νύχτες να χωρέσετε και οι τέσσερις στο διπλό κρεβάτι.

Νούμερο 3: Ξεχνάμε τις εξόδους, το σινεμά, τα μπουζούκια και κάθε είδους ξενύχτι. 

Όταν έχεις ένα παιδί μπορείς να το αφήσεις στη γιαγιά και να βγεις για ένα ποτό ή γιατί όχι να κοιμηθεί εκεί για να μπορέσεις να ξενυχτήσεις με την ησυχία σου και να μπορέσεις να κοιμηθείς μετά το ξενύχτι. Γιατί εντάξει, ωραία τα βόλεψες, άφησες το παιδί σου όση ώρα εσύ διασκέδαζες αλλά τι γίνεται όταν γυρνάς στις 5 και το παιδί ξυπνά στις 7; Πώς θα ανταποκριθείς την υπόλοιπη ημέρα με μόνο 2 ώρες ύπνο; Όταν όμως έχεις δυο παιδιά είναι σίγουρα πιο δύσκολο πρακτικά να στα κρατήσει η γιαγιά οπότε κόβεις για ένα διάστημα κάθε είδους ξενύχτι αφού πέρα από τα παραπάνω η αλήθεια είναι πως δεν έχεις και κουράγιο για όλα αυτά εφόσον παρακαλάς να τα πάρει ο ύπνος για να ξαπλώσεις κι εσύ επιτέλους!

Στο δικό μας σπίτι για να καταλάβετε μαζέψαμε και το home cinema αφού δεν υπάρχει περίπτωση να καταφέρουμε (τουλάχιστον προς το παρόν) να δούμε κάποια ταινία οπότε γιατί να σκονίζεται άδικα;

Νούμερο 4: Πλυντήρια, σιδέρωμα στο θεό.

Με το ένα παιδί έβαζα ένα πλυντήριο κάθε δύο μέρες, με τα δύο παιδιά αυτό αντιστράφηκε και βάζω 2 πλυντήρια κάθε μία μέρα! Πραγματικά ούτε εγώ δεν μπορώ να το πιστέψω αυτό που μου συνέβη.

Γυρίζει ο μεγάλος από το σχολείο με ρούχα χάλια είτε γιατί λερώθηκε με το κολατσιό του είτε γιατί έχει πάνω του αφηρημένη τέχνη από μαρκαδόρους, ρούχα στα άπλυτα. Τον αλλάζω γιατί έχει μάθημα κεραμικής κι όταν πάω να τον πάρω μετά από δύο ώρες τον βλέπω άσπρο από πάνω μέχρι κάτω λες κι απλώνει τον πηλό όλο πάνω του, δεν ξέρω τι κάνει πάντως…ρούχα στα άπλυτα. Το ίδιο ισχύει βέβαια κι όταν πάει στην θεατρική αγωγή αφού κάθονται ή ξαπλώνουν πάνω στη σκηνή που πατάνε όλοι με τα παπούτσια.

Ο μικρός από την άλλη είναι στη φάση που θέλει να τα κάνει όλα μόνος του με αποτέλεσμα να λερώνεται κάθε μέρα όλη μέρα με αποτέλεσμα να τον αλλάζω σχεδόν 3-4 φορές, μία γιατί έλιωσε τη σοκολάτα πάνω του, μία γιατί θέλει να πιει χυμό μόνος του και καταλήγει ο μισός πάνω στην μπλούζα του, μία γιατί είχαμε διαρροές στην πάνα και λερώθηκε, μία γιατί ήθελε να ζωγραφίσει και τα ρούχα του οπότε σαν να έχουν ουράνιο τόξο. Ρούχα στα άπλυτα.

Ο σύζυγος από την άλλη γυρνώντας από την μια δουλειά αλλάζει ρούχα για να πάει στην άλλη, ρούχα στα άπλυτα. Βάλε και καμιά πετσέτα, καμιά μαξιλαροθήκη, κανένα σεντόνι. Ε, να. Στα λεγα εγώ!

Νούμερο 5: Μαζί τα κάναμε, εγώ τα μεγαλώνω.

Μαζί με τον ερχομό του δεύτερου παιδιού ο άντρας παθαίνει μια παράκρουση, βαράει κόκκινο από το άγχος για τα οικονομικά και συνήθως οι επαγγελματικές του υποχρεώσεις αυξάνονται με αποτέλεσμα να λείπει πολλές περισσότερες ώρες από το σπίτι κι έτσι να νιώθεις πελαγωμένη, μόνη, σαν να τα μεγαλώνεις μόνη σου ένα πράγμα. Και ξέρεις αν έχεις μάθει να τα κάνεις όλα μαζί του μετά σου κακοφαίνεται διπλά! Μόνη στην παιδίατρο, μόνη στο σχολείο, μόνη στο σουπερ μαρκετ, μόνη σαν το λεμόνι.

Νουμερο 6: Το δεύτερο παιδί σοφέρ.
Αν δεν είσαι από τις τυχερές που μένουν μαζί, πάνω ή κάτω από γονείς και πεθερικά τότε το δεύτερο παιδί θα γίνει σίγουρα ο συνταξιδιώτης σου σε όλα τα καθημερινά πέρα δώθε. Να πας τον μεγάλο σχολείο, να πας να τον πάρεις και μετά βέβαια σε όλες τις απογευματινές του δραστηριότητες το δεύτερο παιδί θέλοντας και μη θα μπαίνει και θα βγαίνει στο αμάξι ταλαιπωρώντας και τον εαυτό του αλλά και εσένα αφού θα πρέπει να ντύνεις και να ετοιμάζεις και τα δυο παιδιά κουβαλώντας πάντα βέβαια την τσάντα του σπορ μπίλι (ξέρεις, πάνα, μωρομάντηλα, νερό, μπισκοτάκια κλπ).

Νούμερο 7: Μειώνεται ο αποκλειστικός χρόνος με τον μεγάλο.

Αλήθεια μου λείπει πολύ ο χρόνος που είχα να ασχοληθώ μονάχα με τον μεγάλο και τώρα νιώθω πως χάνω κάποια πράγματα της ζωής του χωρίς να το θέλω μα εκ των πραγμάτων δεν γίνεται. Ακόμη και τα επιτραπέζια παιχνίδια που παίζαμε στο σπίτι πλέον ο μικρός δεν μας αφήνει αφού άλλοτε αρπάζει το ζάρι και τρέχει σε όλο το σπίτι κι άλλοτε τουμπάρει όλο το ταμπλό. Για εξόδους μόνοι μας (όπως να δούμε μια παιδική ταινία στο σινεμά) ούτε λόγος αφού είπαμε ο χρόνος είναι περιορισμένος όπως είναι περιορισμένη κι η βοήθεια που έχουμε πλέον αφού κάποιος θα πρέπει να κρατήσει τον μικρό κι αυτός δεν θα είναι ο μπαμπάς του (είπαμε είναι στη δουλειά).

Νούμερο 8: Χάος στο σπίτι.

Όσο κι αν προσπαθώ να κάνω το σπίτι να φαίνεται τακτοποιημένο δεν τα καταφέρνω με τίποτα. Φτιάχνω εγώ χαλάνε αυτοί. Σκόρπια παιχνίδια παντού, ζωγραφιές στους τοίχους, αμαξάκια, τουβλάκια, δεινόσαυροι παντού! Σκουπίζεις και σφουγγαρίζεις όλη την ώρα ή απλά δέχεσαι πως θα σας φάνε τα μυρμήγκια. Ψίχουλα παντού από μπισκότα, σταγόνες από χυμό,ο καναπές ένα χάλι.

Νούμερο 9: Βιβλία γιοκ.
Αν με το ένα παιδί προσπαθούσες να διαβάσεις στα κλεφτά, όταν αυτό κοιμόταν (γιατί μόνο τότε έχεις χρόνο κι ησυχία) κάποιο βιβλίο τότε με τα δύο δεν υπάρχει καμία πιθανότητα! Μάζεψε τα, σήκωσε τα ψηλά στη βιβλιοθήκη μέχρι να πάνε παιδικό σταθμό ή σχολείο γιατί αλλιώς όχι μόνο δεν πρόκειται να τα διαβάσεις αλλά υπάρχει κι η πιθανότητα να στα πετσοκόψουν και να τα δεις ένα ωραίο πρωινό στο πάτωμα του σπιτιού σου χαρτοπόλεμο. Βιβλίο για την παραλία μην πάρεις, κρίμα είναι να το κουβαλάς τσάμπα.

Νούμερο 10: Απέραντη, ατελείωτη αγάπη. (last but not least). 

Έμαθα πως η καρδιά με τον ερχομό του δεύτερου παιδιού μεγαλώνει. Η αγάπη πολλαπλασιάζεται. Η αγκαλιά μεγαλώνει και τους χωρά και τους δυο. Ο ένας είναι το δεξί σου χέρι κι ο άλλος το αριστερό. Η οικογένεια ολοκληρώνεται, ο μεγάλος έχει πλέον αδερφό, τα γέλια αυξάνονται και τα μπαγκάζια των διακοπών δεν χωρούν με τίποτα στο αυτοκίνητο.

by sofiaathanasiadou, mikroimegaloi.gr
Πηγή: 4seasonswithgeo.com