Από «πόρτα» σε «πόρτα» φαίνεται ότι σκάσαμε σε τοίχο

....................

Η σημερινή κατάσταση μας φέρνει καθημερινά αντιμέτωπους και με τις δύο εκφράσεις. 

«Εγκλήματα τιμής», «εγκλήματα πάθους», γυναίκες που σκοτώνονται καθημερινά, παιδιά που τσιμεντώνονται από ακατάλληλες οικογένειες, παιδιά που βρίσκονται νεκρά υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, πατεράδες που λυγίζουν από το βάρος μιας αποκάλυψης. 

Οι κοινωνίες της «τιμής» έχουν δώσει τη θέση τους στις κοινωνίες της «ντροπής». Γιατί αυτό που ζούμε τα τελευταία χρόνια μάς θέτει όλους προ των ευθυνών μας. 

Πώς φτάσαμε μέχρις εδώ;

Μια γειτόνισσα ακούει στον κάτω όροφο ένα παιδί να κλαίει σπαρακτικά. Ο πατέρας το χτυπάει, δεν είναι η πρώτη φορά. Όταν το αναφέρει, της λένε να κοιτάει τη δουλειά της. 

Μια ψυχολόγος δέχεται καθημερινά στο ειδικό σχολείο που δουλεύει ένα παιδί με εμφανή τα σημάδια της κακοποίησης. Το λέει στον πατέρα, που μάλλον είναι ο κακοποιητής, αυτός την εκφοβίζει. 

Παίρνει μια σύνταξη εκείνος εξαιτίας της αναπηρίας του παιδιού, δεν διανοείται να τη χάσει. 

Η ψυχολόγος θέλει να το προχωρήσει το θέμα, όλο όμως το σχολείο είναι εναντίον της. Θα τους εκθέσει, της λένε. 

Ένα μεγάλο σκάνδαλο ξεσπάει σε οικοτροφείο. Τι συμβαίνει με τους υπεύθυνους εκεί; Τι μοίρα έχουν τα παιδιά; Μια δασκάλα που έχει μαθητή ένα από αυτά τα παιδιά αγωνιά. Θέλει να μάθει πού είναι το παιδί, πώς να το βοηθήσει. Η διεύθυνση όμως του σχολείου δεν θέλει να θίξει το θέμα, να αγγίξουν ευαίσθητα θέματα που έχουν πάρει τον δρόμο της Δικαιοσύνης.

Η πραγματικότητα μας γονατίζει, αλλά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θεριεύουμε. Εκεί οι άνθρωποι παίρνουμε φωτιά. 

Ο καθένας κάνει και μια καταγγελία στον προσωπικό του λογαριασμό. Μιλάμε ανοιχτά, έχουμε όλοι ή σχεδόν όλοι γνώμη. Ακυρώνουμε πρόσωπα και πράγματα, επιτιθέμεθα, αποδοκιμάζουμε, αφανίζουμε. 

«Να το κακό», σαν μια ορδή αναφωνούμε και το σκοτώνουμε. Από το πληκτρολόγιο. Γινόμαστε γιατροί, ψυχολόγοι, δικαστές, ιεροκήρυκες. Πατάσσεται η αδικία. Είμαστε όμως όλοι παιδιά και της μιας πόρτας και της άλλης. Παιδιά της παράδοσης και του πληκτρολογίου. Είμαστε παιδιά της «τιμής» και της «ντροπής». Έτσι μεγαλώσαμε. Όλοι μας βεβαρημένοι με προσωπικά τραύματα, συμπεριφερθήκαμε σαν ιδιώτες μέσα στην κοινωνία και όχι ως πολίτες. 

Στη δουλειά μας, στην πολυκατοικία, στη γειτονιά, δεν υπερασπιστήκαμε τον αδύνατο όταν έπρεπε, και δεν χάσαμε τη δουλειά μας, όταν έπρεπε να υπερασπιστούμε το δίκαιο. Γιατί είχε κόστος. Το γάλα του παιδιού μας. Και είναι θεμιτό.

Το ζήτημα πλέον όμως που τίθεται τώρα που αγρίεψε η κατάσταση είναι να μην αρκεστούμε στο να πληκτρολογούμε μόνο, και να αναλάβουμε το ρίσκο να κοιταχτούμε στον καθρέφτη. 

Να συνειδητοποιήσουμε ότι ταυτίσαμε την πρόοδό μας με το προφίλ μας στο fb, ανοίξαμε μια «πόρτα» στον κόσμο για να παινέψουμε τα παιδιά μας, να αναζητήσουμε φίλους και συντρόφους, να πάρουμε likes για την άποψή μας, ή για τα τραύματά μας, αλλά από αυτό το σημείο μέχρι να καταφέρουμε να γίνουμε υπεύθυνοι, συνετοί, ώριμοι πολίτες απέχουμε πολύ. 

Γιατί η δουλειά που πρέπει να γίνει δεν αφορά το έξω μας, αλλά κάτι πολύ βαθύτερο. Αχνό αλλά πολύ στέρεο. 

Το ότι η κάθε «πόρτα» μας ανοίγει με ευκολία, όταν δεν υπάρχει κόστος. Όταν όμως στο τέλος έρχεται ένας λογαριασμός και μια συνέπεια για την πράξη μας, παρά το ανοιχτό Facebook, οι πόρτες μας κλείνουν. 

Ας δούμε στα σοβαρά τι χρειάζεται για να ξαναχτιστεί η αλυσίδα που λέγεται κοινωνία.

ολόκληρο το άρθρο εδώ

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Σύνδεση μεταξύ Φόβου, Μίμησης και Αντικοινωνικής Συμπεριφοράς στα Παιδιά

Γιατί κάποια παιδιά αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες στην κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων ανθρώπων ή στην απολογία μετά από μια άσχημη συμπεριφορά; 

Γιατί μερικά παιδιά συμπεριφέρονται άσχημα σε συγκεκριμένες καταστάσεις ενώ είναι φρόνιμα σε άλλες; 

Πώς πρέπει να ανταποκρίνονται οι ενήλικοι σε αυτές τις περιπτώσεις;

Για τους γονείς, αυτά τα ερωτήματα μπορεί να φαίνονται δισεπίλυτα, όμως όταν αυτές οι συμπεριφορές αρχίζουν να παρεμβαίνουν στην καθημερινή λειτουργία και την υγιή ανάπτυξη των παιδιών, είναι σημαντική η απόκτηση γνώσης στην εσωτερική λειτουργία αυτών των καταστάσεων.

Δύο νέες έρευνες ψυχολόγων από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια και από το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης, δίνουν μία νέα εικόνα για μια σειρά συμπεριφορών γνωστών ως "σκληρών-απαθών χαρακτηριστικών "(Callous - Unemotional traits). 

Οι ψυχολόγοι διαπίστωσαν ότι τα μικρά παιδιά που εκδήλωναν λιγότερο φόβο και επιθυμία για κοινωνική σύνδεση και που εμπλέκονταν λιγότερο συχνά με μια μιμητική συμπεριφορά που ονομάζεται αυθόρμητη απομίμηση, ανέπτυξαν περισσότερα χαρακτηριστικά CU, τα οποία είναι γνωστό ότι οδηγούν αργότερα σε αντικοινωνική συμπεριφορά.

Είναι ήδη γνωστή στο πεδίο της ψυχολογίας μία συσχέτιση μεταξύ αντικοινωνικής ή επιθετικής συμπεριφοράς και χαρακτηριστικών CU - που χαρακτηρίζεται από έλλειψη ενσυναίσθησης, ενοχής και μειωμένης ευαισθησίας στα συναισθήματα των άλλων. Προηγούμενες έρευνες έχουν αποκαλύψει ότι τα παιδιά με αυτά τα χαρακτηριστικά είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν σοβαρή, επίμονη αντικοινωνική συμπεριφορά, που συχνά εκφράζεται μέσω βίας και εχθρότητας.

Πρακτικά αυτό μεταφράζεται σε ένα παιδί που είναι λιγότερο συμπονετικό, δεν νοιάζεται αν θα παραβιάσει τους κανόνες και δεν αλλάζει συμπεριφορά όταν του λένε: "Αν κάνεις το X, αυτό το κακό θα συμβεί", υποστηρίζουν οι ερευνητές ψυχολόγοι και συμπληρώνουν ότι είναι επίσης πιο πιθανό να είναι επιθετικά για να πάρουν αυτό που θέλουν επειδή δεν φοβούνται τις συνέπειες.

Αυτό που είναι λιγότερο κατανοητό είναι οι μηχανισμοί και οι διαδικασίες που δημιουργούν τα χαρακτηριστικά CU, μία γνώση με σημαντικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και την εφαρμογή αποτελεσματικών παρεμβάσεων.

Οι ψυχολόγοι εξέτασαν δύο υποθέσεις: 

Η πρώτη επικεντρώνεται στον φόβο και την αίσθηση του ανήκειν, γνωστή και ως σύνδεση. 

Η δεύτερη σχετίζεται με την απομίμηση.

Έλλειψη φόβου και κοινωνικές σχέσεις

Για να δοκιμάσουν την πρώτη τους υπόθεση, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από το Twin Project του Πανεπιστημίου της Βοστώνης, με επικεφαλής την καθηγήτρια του BU Kimberly Saudino. Κατά τη διάρκεια εξέτασης της πρώτης υπόθεσης, πραγματοποιήθηκαν δύο εργαστηριακές επισκέψεις διάρκειας δύο ωρών.

Η πρώτη επίσκεψη αφορούσε σε παιδιά ηλικίας 3 ετών και η δεύτερη στα ίδια παιδιά στην ηλικία των 5 ετών, όπου έπαιξαν με διάφορα σενάρια, όπως να προσφέρουν σε ένα γονιό μια «καραμέλα» από ένα μεταλλικό κουτί που περιείχε πραγματικά ένα λούτρινο φίδι, να σπάσουν φυσαλίδες ή να ξεχωρίσουν σε στοίβες, χάντρες διαφόρων χρωμάτων.

Η ανάλυση των συμπεριφορών των παιδιών έδειξε ότι τα λιγότερα φοβισμένα παιδιά που έδειχναν λιγότερο ενδιαφέρον για τις κοινωνικές συνδέσεις κατά την πρώτη επίσκεψη, είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν σκληρά-απαθή χαρακτηριστικά μέχρι τη δεύτερη επίσκεψη. Ο φόβος από μόνος του δεν είναι το μόνο συστατικό, λέει η Ρεμπέκα Γουάλλερ εκ των συγγραφέων της έρευνας. Αυτά τα παιδιά δεν αισθάνονται, στον ίδιο βαθμό, τα έμφυτα κίνητρα και την ανταμοιβή από μία θετικά κοινωνική σχέση με άλλους ανθρώπους.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η άκαμπτη γονεϊκή ανατροφή - η οποία περιλαμβάνει συμπεριφορές όπως φωνές, εντάσεις και ακόμη χτυπήματα - ενέτεινε την έλλειψη φόβου και ενίσχυσε τη σύνδεση με τα τελευταία χαρακτηριστικά CU.

Οι γονείς διαθέτουν ένα σύνολο από "τεχνικές και εργαλεία" για τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, υποστηρίζουν οι ερευνητές. Αν τα παιδιά είναι άφοβα, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας τιμωρίας, τότε μεγαλώνει η πιθανότητα ότι η σκληρή γονεϊκή ανατροφή θα επιδεινώσει την αύξηση του κινδύνου. Κάτι που ταιριάζει στο μοντέλο που ήδη είναι γνωστό στους ψυχολόγους και τους κλινικούς γιατρούς. Αυτό που κουβαλούν τα παιδιά στο οικογενειακό τραπέζι φαγητού, αναμειγνύεται με αυτό που βιώνουν στο περιβάλλον τους.

Αυθεντική και πρακτική μίμηση

Η έρευνα που διεξήχθη στο δεύτερο πανεπιστήμιο, με ένα διαφορετικό σύνολο παιδιών, ηλικίας δύο και τριών ετών, συνέκρινε την αυθόρμητη και την πρακτική μίμηση. Η πρώτη σημαίνει αντιγραφή συμπεριφορών που εξυπηρετούν μια λειτουργία, κάτι που γίνεται συχνά ώστε να μάθουν μια δεξιότητα. Η δεύτερη σημαίνει ότι ακολουθούμε τις ενέργειες κάποιου άλλου χωρίς να διαθέτουμε κάποιο σκoπό, παρά να επιδείξουμε την επιθυμία για κοινωνική σύνδεση.

Η αυθόρμητη απομίμηση σχετίζεται με την οικοδόμηση κοινωνικών δεσμών, ώστε να δείξουμε σε κάποιον άλλο ότι ανήκουμε στην ομάδα τους, ότι αποδεχόμαστε τους τρόπους τους και ότι μπορούμε και θέλουμε να κάνουμε αυτό που κάνουν.

Σε αυτή την πειραματική διαδικασία, οι ψυχολόγοι διαπίστωσαν ότι τα παιδιά ηλικίας δύο ετών που παρουσίασαν συνολικά λιγότερο αυθόρμητη απομίμηση, διέτρεχαν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν αργότερα τα χαρακτηριστικά CU. Αυτό σύμφωνα με τους ψυχολόγους δείχνει ότι αυτά τα παιδιά είχαν λιγότερα κίνητρα να δημιουργήσουν συνδέσεις με άλλα παιδιά ή ενήλικες. Οι ψυχολόγοι δεν βρήκαν να ισχύει το ίδιο για την πρακτική απομίμηση.

Και πάνε ένα βήμα πιο πέρα: Το εύρημα αυτό δε σημαίνει ότι τα παιδιά δεν είναι σε θέση να δουν και να παρακολουθήσουν κάποιον να κάνει κάτι. Απλά δεν δένονται κοινωνικά, σε εκείνη την περίεργη και αστεία στιγμιαία συμπεριφορά που ενδεχομένως θα δημιουργήσει μία κοινωνική σχέση.

Συμβουλεύοντας τους γονείς

Αν και αυτά τα ευρήματα προσφέρουν σημαντικές ενδείξεις για το λόγο που τα χαρακτηριστικά CU μπορούν να οδηγήσουν σε αντικοινωνική συμπεριφορά, οι ερευνητές θέλουν να καταστήσουν σαφές ότι εξετάζουν τα γενικά πρότυπα και όχι τα απλά περιστατικά. Όπως υποστηρίζουν 

δεν θέλουμε να τρομάξουμε τους γονείς. Δεν σημαίνει ότι αν παρατηρήσετε για μία φορά αυτές τις συμπεριφορές, τότε τα παιδιά σας θα έχουν πρόβλημα. Η συμπεριφορά αυτή, είναι μέρος μίας γενικής διάστασης.

Προτείνουν στους γονείς να στηρίξουν θετικά αυτές τις πτυχές της κοινωνικής και συναισθηματικής ανάπτυξης, δημιουργώντας τεχνητά καταστάσεις, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της αυθόρμητης μίμησης.

Ενθαρρύνετε το παιδί να μιμηθεί τον χαζό θόρυβο ή την αστεία κίνηση που κάνατε και στη συνέχεια γελάστε μαζί του με αυτό. Μπορεί να έχετε δημιουργήσει μία τεχνητή κατάσταση από το να συμβεί φυσικά, όμως τα παιδιά θα εξακολουθούν να λαμβάνουν τη θετική ενίσχυση που απαιτείται και μπορεί να υπάρξει μια στιγμή συναισθηματικού δεσίματος, υποστηρίζουν οι ψυχολόγοι.

Όσον αφορά στην έλλειψη φόβου και την κοινωνική σύνδεση, οι ψυχολόγοι προτείνουν να μην επιδεικνύετε σκληρότητα στη συμπεριφορά σας αλλά να δείξετε ζεστασιά. Εκεί που μπορούμε να παρέμβουμε είναι στην αλλαγή των εμπειριών των παιδιών μας.

Less imitation of arbitrary actions is a specific developmental precursor to callous–unemotional traits in early childhood
Απόδοση - Επιμέλεια: PsychologyNow.gr

psychologynow.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι