Περί Χαιρεκακίας

ἐπιχαιρεκακία δὲ ἡδονὴ ἐπ' ἀλλοτρίοις κακοῖς

(... η χαιρεκακία είναι η ηδονή από την κακοτυχία του άλλου)

Διογένης Λαέρτιος

Χαιρεκακία (ρ. ἐπιχαίρω) είναι η χαρά που νιώθει κάποιος με τη δυστυχία κάποιου άλλου.
Είναι ένα από τα χειρότερα συναισθήματα.

H προέλευση της λέξης ανάγεται στην αρχαία ελληνική λέξη ἐπιχαιρεκᾰκία - Aριστοτέλης. Ἠθ. Ν. 2. 6, 18., 2.7, 15.
Η ελληνική λέξη αντιστοιχεί τη γερμανική Schadenfreude.

Οι έρευνες που έχουν διεξαγάγει οι επιστήμονες διαφόρων πανεπιστημίων ειδικότερα αυτών των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής διαπίστωσαν ότι τρία είναι τα κίνητρα πίσω από την χαιρεκακία: η επιθετικότητα, ο ανταγωνισμός και το δίκιο.

Επιστημονική έρευνα
Η γνωστή Αμερικανική εφημερίδα The New York Times, το έτος 2002, δημοσίευσε αρκετές επιστημονικές μελέτες σχετικά με τη χαιρεκακία, την οποία χαρακτήριζε ως "απόλαυση των αποτυχιών των άλλων ανθρώπων". 

Πολλές μελέτες έχουν βασιστεί στη θεωρία της κοινωνικής σύγκρισης, στην ιδέα ότι, όταν οι άνθρωποι αποτυγχάνουν, ο παρατηρητής αρχίζει να θεωρεί τον εαυτό του καλύτερο. 

Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση αισθάνονται περισσότερο χαρούμενοι από ό,τι τα άτομα με υψηλή αυτοεκτίμηση. 

Οι έρευνες αυτές διεξήχθησαν στα Πανεπιστήμια του Κεντάκι, της Καλιφόρνιας και του Κονέκτικατ. 

Ένα πείραμα που διεξήχθη το 2006 με παρατήρηση της δραστηριότητας του εγκεφάλου με τη βοήθεια του μαγνητικού τομογράφου έδειξε ότι οι άνδρες (όχι όμως οι γυναίκες) αγαπούν να παρατηρούν πώς οι κακοί άνθρωποι υποφέρουν βιώνοντας φυσικό πόνο. Ο εγκέφαλος έδειξε δραστηριότητα όταν ένα άτομο που δεν το άξιζε υποβαλλόταν σε ηλεκτρικό σοκ ενώ παρατηρήθηκε επίσης δραστηριότητα απόλαυσης του εγκεφάλου όταν σε ηλεκτροσόκ υποβλήθηκε άτομο που το άξιζε. Επίσης μια σάρωση του εγκεφάλου έδειξε ότι η χαιρεκακία οφείλεται και σε ζήλια.

πηγή
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

«Δεν ντρέπεσαι που κάνεις σαν μωρό;»

Όταν προκαλούμε ντροπή στα παιδιά – Το τοξικό αποτέλεσμα…

«Μην συμπεριφέρεσαι σαν χαζό»

«Είσαι τόσο άτακτος, τόσο ανώριμος, τόσο ανεύθυνος, τόσο… τόσο…τόσο…»

🌼Αλήθεια, θα μας άρεσε, αν οι άλλοι μας συμπεριφέρονταν έτσι;🌼

Φράσεις που χρησιμοποιούνται σαν ένα αποτελεσματικό εργαλείο για να αλλάξει μια συμπεριφορά, ή μήπως έχουν καταστρεπτικές συνέπειες στη ψυχοσύνθεση των παιδιών;

Στην πραγματικότητα, όταν οι γονείς χρησιμοποιούν σχόλια που προκαλούν ντροπή στα παιδιά ή υποτιμητικά συναισθήματα, μπορούν να δουν τη συμπεριφορά των παιδιών στιγμιαία να αλλάζει με σκοπό να τους ευχαριστήσουν.

Αυτό ωστόσο συμβαίνει με ένα βαρύ τίμημα.

Τα αρνητικά συναισθήματα εσωτερικεύονται, δημιουργούν αρνητική εικόνα του εαυτού και το χειρότερο, εσωτερικές πληγές που μπορεί να μη γιατρευτούν ποτέ!

Μπορεί το αίσθημα της ντροπής να έχει ένα γρήγορο και συχνά αποτελεσματικό τρόπο επίδρασης στη συμπεριφορά, κρύβει όμως μία παγίδα. Εστιάζει στη συμπεριφορά και όχι στο άτομο πίσω από αυτήν.

Χρησιμοποιείται για να κερδίσουμε τη γρήγορη συμμόρφωση του παιδιού και όχι για να κατανοήσουμε, να διδάξουμε, να καθοδηγήσουμε την καλύτερη συμπεριφορά – κάτι που σαφέστατα χρειάζεται περισσότερο χρόνο και προσπάθεια.

Το τοξικό αποτέλεσμα της ντροπής…
Τα λόγια, οι λέξεις, οι φράσεις που χρησιμοποιούν οι γονείς όταν απευθύνονται στα παιδιά έχουν τεράστια επίδραση στην εικόνα που δημιουργούν για τον εαυτό τους από τα πρώτα χρόνια κιόλας της ζωής τους.

Με άλλα λόγια, βλέπουν τον εαυτό τους όπως τους βλέπουν οι γονείς και τα κοντινά τους πρόσωπα.
Όταν τα παιδιά ακούν συνέχεια πόσο «κακά», «χαζά», «ανώριμα» είναι και μάλιστα συχνά μπροστά σε άλλους, εσωτερικεύουν το μήνυμα και δημιουργούν την ανάλογη αντίληψη για τον εαυτό τους η οποία θα καθορίσει και τη συμπεριφορά τους στο παρόν και στο μέλλον.

Έτσι, ένα παιδί που έχει πιστέψει πως είναι κακό, θα έχει και κακή συμπεριφορά.

Αυτό με τη σειρά του μπορεί να κάνει τον γονιό να θελήσει να προκαλέσει ακόμη περισσότερη ντροπή για να ελέγξει τη συμπεριφορά του παιδιού.

Επομένως, η ντροπή δεν μειώνει επί της ουσίας τη συμπεριφορά που θέλουν να αλλάξουν οι γονείς, αλλά το ίδιο το παιδί.
Έρευνες δείχνουν πως τα άτομα που έχουν νιώσει ντροπή και υποτίμηση από τους γονείς, είναι πιο πιθανό να είναι επιθετικά και συχνά επιδεικνύουν αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.

Επίσης, το καλά εδραιωμένο συναίσθημα της ντροπής προκαλεί παραίτηση από σχέσεις, απομόνωση, άγχος, φόβο, κατάθλιψη, και προκειμένου να αντισταθμιστεί, συχνά το άτομο εμφανίζει εκφοβιστική και υποτιμητική συμπεριφορά προς άλλους, τελειομανία σε ακραίο βαθμό, ακόμη και τάση σε ψυχικές ασθένειες.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Αρχικά οι γονείς είναι σημαντικό να αντιληφθούν πως όταν ντροπιάζουν ή υποτιμούν τα παιδιά, στην πραγματικότητα πράττουν λεκτική κακοποίηση με ανυπολόγιστες συνέπειες στον συναισθηματικό τους κόσμο.

Πρέπει να θυμούνται πως ακόμα και αν δουν μια προσωρινή συμμόρφωση, κερδίζουν μια μάχη αλλά χάνουν τον πόλεμο.
Ο ρόλος του γονιού είναι να παρέχει ασφάλεια, αποδοχή, κατανόηση και να συμπεριφέρεται με σεβασμό. Να καθοδηγεί και να διδάσκει με το παράδειγμά του έτσι ώστε το παιδί να μαθαίνει μέσα από αυτό τι πρέπει να βελτιώσει.

Όταν συμβαίνει αυτό, τότε το παιδί θα εξελιχθεί σε έναν υγιή συναισθηματικά ενήλικα, που θα σέβεται τόσο τον εαυτό του όσο και τους άλλους γύρω του.
Ο χρυσός και απλός κανόνας που πρέπει να τηρείται απέναντι στα παιδιά, είναι να τους συμπεριφερόμαστε όπως θα θέλαμε οι άλλοι να συμπεριφέρονται σε εμάς!

Ελένη Σίγκου για Parentshelp.gr

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Μήπως θέλετε να είναι τα παιδιά σας συνεχώς ευτυχισμένα;

Η παγίδα της επιθυμίας να είναι τα παιδιά συνεχώς ευτυχισμένα

    Επιστρέφει από το σχολείο και ανοίγουν οι κεραίες ανίχνευσης συναισθημάτων. 

Πέρασε άραγε καλά; 

Μήπως έγινε κάτι που το στεναχώρησε; 

Μήπως δεν είναι πολύ γελαστή; 

Μήπως να πάμε μια βόλτα για να πάρουμε εκείνα τα αυτοκόλλητα που την κάνουν τόσο χαρούμενη…

    Αν μας ρωτούσαν τι θα θέλαμε για τα παιδιά μας, είμαι σχεδόν βέβαιη πως οι περισσότεροι θα λέγαμε να είναι απλά ευτυχισμένα! 

Εξάλλου για αυτό δεν παλεύουμε καθημερινά; Να προσφέρουμε απλόχερα ευτυχία στα παιδιά χρησιμοποιώντας κάθε τρόπο και μέσο. Πολύ συχνά, με το που ανιχνεύσουμε ίχνος λύπης, αναστάτωσης, παρεμβαίνουμε για να απαλύνουμε τα αρνητικά συναισθήματα λειτουργώντας σαν ανθρώπινες πιπίλες. Και που είναι το κακό; μπορεί να αναρωτηθεί κάποιος. Αν μπορώ να λειτουργήσω βοηθητικά για να μην υποφέρει το παιδί μου γιατί να μην το κάνω;

    Στην πραγματικότητα όμως αν θέλουμε ευτυχισμένα παιδιά, πρέπει και οφείλουμε να τα διδάξουμε πώς να διαχειρίζονται τα αρνητικά τους συναισθήματα. 

Πώς να διαχειρίζονται όλα τα μεγάλα συναισθήματα όπως είναι ο θυμός, η ματαίωση, η απογοήτευση, η θλίψη χωρίς να προσπαθούμε συνεχώς να τα προστατέψουμε από αυτά γίνοντας άθελά μας η πρώτη τους σχέση εξάρτησης.
    Τα παιδιά που είναι συμφιλιωμένα με όλων των ειδών τα συναισθήματα, είναι πιο συμφιλιωμένα με τον εαυτό τους και μελλοντικά μπορούν να λειτουργήσουν πιο εύκολα σε ένα εργασιακό περιβάλλον, να δημιουργήσουν υγιείς φιλικές και συντροφικές σχέσεις. Αντίθετα, τα παιδιά που δεν μπορούν να διαχειριστούν τον θυμό, τη λύπη, την ενόχληση τους, είναι πολύ πιθανό σαν ενήλικες να αναζητήσουν εξωτερικές πηγές ηρεμίας όπως το φαγητό, το αλκοόλ, τα ναρκωτικά, κακές σχέσεις συνεξάρτησης, αποφεύγοντας έτσι την επαφή με το πραγματικό τους συναίσθημα.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
    Το πρώτο που μπορούμε να κάνουμε είναι να αποδεχτούμε τα αρνητικά συναισθήματα του παιδιού χωρίς τη διάθεση να τα διορθώσουμε άμεσα. Σκεφτείτε λίγο το εξής. Ας υποθέσουμε πως είχατε μια κακή μέρα και θέλετε να μοιραστείτε με τον σύντροφό σας αυτό που νιώθετε. Στην πραγματικότητα δεν θέλετε να σας δώσει μια λύση στην κατάσταση αλλά να εκφράσετε τα συναισθήματά σας και να νιώσετε ότι αυτά ακούγονται και γίνονται αντιληπτά από αυτόν.
    Το ίδιο λοιπόν ισχύει και στα παιδιά. Αν για παράδειγμα επιστρέψει μια μέρα από το σχολείο με κλάματα επειδή δεν πήρε καλό βαθμό, προκειμένου να σταματήσουμε το κλάμα ίσως μπούμε στον πειρασμό να πούμε θα πάρω τον δάσκαλο τηλέφωνο. Δεν χρειάζεται όμως να κοιτάνε πάντα εμάς ως λύση στο κάθε τους πρόβλημα γίνοντας έτσι η πρώτη τους σχέση εξάρτησης. 

Να θυμάστε, όταν οι γονείς υπερλειτουργούμε, τα παιδιά υπολειτουργούν. 

Μπορούμε να δοκιμάσουμε λέγοντας “Δείχνεις αρκετά αναστατωμένος. Τι σκοπεύεις να κάνεις; Τι διαφορετικό θα έκανες την επόμενη φορά;”

    Σίγουρα είναι δύσκολο να βλέπουμε το παιδί που λατρεύουμε να είναι αναστατωμένο ή να απογοητεύεται. Δουλεύοντας τα συναισθήματά του, όμως, αποκτά μια σπουδαία δεξιότητα ζωής. Σκεφτείτε πως κάθε δική μας παρόρμηση να σώσουμε το παιδί από αυτό που νιώθει του δίνει το μήνυμα πως δεν μπορεί να το διαχειριστεί μόνο του.

Δεν πρέπει να αρνούμαστε τα συναισθήματα των παιδιών πιστεύοντας πως έτσι θα φύγουν. Αντίθετα δείχνοντας ενσυναίσθηση, βοηθάμε τα παιδιά να αποκωδικοποιούν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους νιώθοντας έτσι ασφάλεια. 

Αντί να πούμε “σταμάτα να κλαις, σταμάτα να φοβάσαι, σταμάτα να πονάς” μπορούμε να πούμε “βλέπω πως αυτό σου προκάλεσε λύπη, φόβο, πόνο”. 

Τα παιδιά πρέπει να παίρνουν το μήνυμα “Σε ακούω, σε βλέπω, σε καταλαβαίνω”.
    Είναι σημαντικό να μην χρησιμοποιούμε το φαγητό, τα δώρα ή τις ηλεκτρονικές συσκευές για να κατευνάσουμε ένα συναίσθημα. Προτάσεις όπως “αν σταματήσεις να κλαις θα σου δώσω μια σοκολάτα”, “βαρέθηκες; στενοχωρέθηκες; θες να παίξεις στο κινητό μου;”, μπορεί να σταματούν τα δάκρυα, τη στεναχώρια ή τη βαρεμάρα άμεσα, μακροπρόθεσμα όμως θα είναι πολύ πιο ωφέλιμο για το παιδί να νιώσει τα συναισθήματά του, να έρθει σε επαφή με αυτά.
    Αν συμπεριφερόμαστε στα παιδιά σαν είναι εύθραυστα, θα παραμείνουν εύθραυστα. Μπορούμε να πούμε για παράδειγμα “Ξέρω ότι είναι δύσκολο να μιλήσεις στο διπλανό σου για αυτό που σε στεναχώρησε αλλά είμαι σίγουρη πως μπορείς να τα καταφέρεις και στοιχηματίζω πως θα έρθεις ακόμα πιο κοντά τους μόλις το κάνεις”. 

Δίνοντας στα παιδιά την ευκαιρία να εξασκηθούν σε αυτές τις μικρές συναισθηματικές δυσκολίες, τα βοηθάμε να διαχειριστούν μελλοντικά τις μεγαλύτερες.

    Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως αποτελούμε παράδειγμα για τα παιδιά μας. Όσο πιο συνειδητοποιημένοι είμαστε ως γονείς, τόσο πιο καλοί γονείς είμαστε. Δεν γίνεται να ουρλιάζουμε για να σταματήσουν να φωνάζουν, δεν γίνεται να φωνάζουμε για να ηρεμήσουν. Το να διδάξουμε στα παιδιά να διαχειρίζονται τα συναισθήματα τους προϋποθέτει να μάθουμε να διαχειριζόμαστε τα δικά μας.
    Φανταστείτε έναν κόσμο όπου όλοι μας θα μπορούσαμε να διαχειριστούμε τα συναισθήματά μας. Θα χτίζαμε μια κοινωνία πολύ πιο υγιή, όπου τα ζευγάρια θα μπορούσαν να καλύψουν τις ανάγκες τους, στις εργασιακές σχέσεις τα προβλήματα θα λύνονταν πολύ πιο ομαλά, η βία θα μειωνόταν και οι σχέσεις θα γίνονταν πιο ουσιαστικές!
    Επομένως, την επόμενη φορά που θα δούμε το παιδί μη ευτυχισμένο, θυμηθείτε πως δεν πρόκειται να καταρρεύσει από τα μεγάλα του συναισθήματα. Ένα μεγάλο κομμάτι της ψυχικής υγείας είναι η συμφιλίωση με τα συναισθήματά μας. Να έχουμε συναισθηματική ευελιξία και συναισθηματική ανθεκτικότητα για να νιώθουμε ασφάλεια με τον εαυτό μας, και αυτό είναι που θα πρέπει να επιδιώκουμε οι γονείς για τα παιδιά μας!

Ελένη Σίγκου

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι