Συναισθηματική κακοποίηση: Αυτά που κάνετε στην ενήλικη ζωή και «αποκαλύπτουν» την παιδική σας ηλικία

Ο βαθμός τοξικότητας των παιδικών μας χρόνων -ευτυχώς- μπορεί να προσδιοριστεί από τη σύγχρονη ψυχολογία και να αντιμετωπιστεί. 
Η σύγχρονη ψυχολογία ωστόσο είναι άκρως βοηθητική στο να εντοπίσουμε τον βαθμό που μία ενήλικη συμπεριφορά αποτελεί αντανάκλαση μίας τέτοιας τραυματισμένης παιδικότητας. 

Βάσει αυτής, μπορεί εύκολα να εντοπίσει κανείς τον βαθμό τοξικότητας της παιδικής του ηλικίας και με την κατάλληλη συμβουλευτική ή έστω την προσωπική δουλειά με τον εαυτό του να αμβλύνει τον αντίκτυπο του στην ενήλικη ζωή. 

Να, ορισμένα από αυτά: 

1. Δεν αντέχετε τη σύγκρουση. Οι φωνές, οι καβγάδες, η παραμικρή ένταση είναι το δικό σας σινιάλο για να εγκαταλείψετε τον χώρο που βρίσκεστε άμεσα. 

2. Αδυνατείτε να αποδεχθείτε ή να πιστέψετε τις φιλοφρονήσεις και τα καλά λόγια. Ως παιδιά είχατε συνηθίσει να ακούτε μόνο για τα λάθη και τα ελαττώματά σας. 

3. Καταβάλετε υπερπροσπάθεια σε οτιδήποτε κάνετε, μόνο και μόνο για να αποδείξετε ότι αξίζετε. 

4. Κατά βάθος, όμως, πιστεύετε πως οτιδήποτε κάνετε είναι λάθος, ό,τι κι αν σας λένε οι γύρω σας. 

5. Είστε πάντα απολογητικοί και ζητάτε πάντα συγνώμη για ό,τι πήγε στραβά, ακόμη κι αν δεν φταίτε, νιώθοντας ότι στο τέλος, ούτως ή άλλως, κάπως θα κατηγορηθείτε. 

6. Έχετε την τάση να απομονώνεστε, θεωρώντας το σπίτι σας ως τη μοναδική ασφαλή κρυψώνα. 

7. Δεν εμπιστεύεστε σχεδόν κανέναν και όταν το κάνετε έχει προηγηθεί μεγάλη πάλη με τον ίδιο σας τον εαυτό. 

8. Είστε πάντα ανασφαλής αναφορικά με τις επιλογές σας, καθώς σας έχουν πείσει ότι θα είναι οι λανθασμένες. Είναι και ο λόγος που σας αποτρέπει από το να γίνετε οι ίδιοι γονείς. 

9. Προτιμάτε να μένετε ουδέτεροι σε αντιπαραθέσεις, προκειμένου να μη χρειαστεί να διαφωνήσετε ανοιχτά με κάποιον. 

10. Είστε μονίμως σε θέση άμυνας, σε βαθμό που κάποτε γίνεστε ψυχροί ή αρνητικοί, αλλά αυτός είναι ο τρόπος οχύρωσής σας. 

11. Αισθάνεστε άβολα με τις εκδηλώσεις αγάπης, κυρίως γιατί πιστεύετε ότι ποτέ δεν είναι άδολη και άνευ όρων. 

12. Πολύ συχνά καταβάλετε υπερπροσπάθεια για να ικανοποιήσετε πρόσωπα που βρίσκονται σε θέση εξουσίας. 

13. Έχετε την ανάγκη να εξηγείτε κάθε τι που κάνετε, καθώς και τον λόγο που σας οδήγησε εκεί. Επίσης, σας είναι εξαιρετικά δύσκολο να λέτε «όχι». 

14. Δεν ζητάτε βοήθεια σχεδόν ποτέ, κυρίως γιατί φοβάστε το αντάλλαγμα που θα σας ζητηθεί. Κάπως έτσι όμως αδυνατείτε να αποκτήσετε στενούς φίλους. 

15. Είστε καχύποπτοι σχεδόν σε όλες σας τις σχέσεις και αποφεύγετε τις σοβαρές δεσμεύσεις, φιλικές και προσωπικές. 

16. Είστε συνεσταλμένοι και σχεδόν ποτέ δεν θα υψώσετε πρώτοι τη φωνή. Ούτε για να κάνετε κάποιο αστείο, πόσω μάλλον, για μία αντιπαράθεση. 

17. Φροντίζετε να καμουφλάρετε τις «σκοτεινές» πτυχές του εαυτού σας, να μην αποκαλύπτετε ποτέ τα ελαττώματα σας, περισσότερο από φόβο ότι θα σας απορρίψουν, παρά από κάποια άλλη σκοπιμότητα. 

18. Ό,τι κι αν καταφέρατε, όσο ψηλά κι αν φτάσατε, ποτέ δεν θα πιστέψετε ότι είστε τόσο έξυπνοι ή τόσο ικανοί. Τα όσα αρνητικά ακούσατε στην παιδική σας ηλικία έχουν πάντα προτεραιότητα για εσάς. 

19. Δυσκολεύεστε ή αδυνατείτε να πιστέψετε ότι υπάρχουν άνθρωποι που πραγματικά σας αγαπούν και νοιάζονται για εσάς, χωρίς να περιμένουν κάτι σε αντάλλαγμα. 

20. Αποφεύγετε την άμεση οπτική επαφή με τους ανθρώπους του περίγυρου σας. Κάποιοι το εκλαμβάνουν ως αλαζονεία ή υπεκφυγή, αλλά είναι ο φόβος σας απέναντι στους ανθρώπους. 

21. Έχετε σοβαρό πρόβλημα έκφρασης των συναισθημάτων σας, κάτι που συχνά μπορεί να οδηγήσει σε κρίσεις άγχους, ακόμη και κατάθλιψη. 

22. Προτιμάτε να διακόψετε τις σχέσεις με έναν άνθρωπο που σας ενόχλησε, παρά να του αντιμιλήσετε ή να ξεκινήσετε έναν καβγά ή να διατυπώσετε μία απλή παρατήρηση. 

23. Για οτιδήποτε κακό συμβαίνει στην ακτίνα δραστηριοποίησης σας, θα αναζητήσετε το μερίδιο εμπλοκής και ευθύνης σας. 

24. Σπανίως θα αποκαλύψετε τα πραγματικά πιστεύω σας για οτιδήποτε. Πολύ συχνά αναρωτιέστε αν έχετε τέτοιους προβληματισμούς και με τρόμο ανακαλύπτετε ότι «όχι». Είναι γιατί για καιρό τα βασικά προβλήματα της ζωής σας ήταν άλλα και ήσασταν απασχολημένοι με την επίλυση αυτών και δικαίως. 

25. Ανακαλύπτετε συχνά ότι είστε θυμωμένοι, οργισμένοι για την ακρίβεια, χωρίς να ξέρετε το γιατί. Τα social media είναι το δικό σας κανάλι διοχέτευσης αυτού του θυμού, πάντα προστατευμένοι πίσω από μία οθόνη.

Με στοιχεία από Independent, PsycologyToday.com, Mighty.com 
Πηγή: lifo.gr 
by Αντικλείδι
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Παιδικά βιώματα: Γιατί μας ακολουθούν στην ενήλικη ζωή;

Όσοι έχουν κάνει ψυχοθεραπεία ή έχουν επισκεφτεί έναν ειδικό ψυχικής υγείας, θα έχουν ακούσει σίγουρα την περιβόητη ερώτηση: «πώς ήταν τα παιδικά σου χρόνια;». 

Η ψυχοθεραπεία ξεκινάει όταν ο ειδικός αποκτήσει τη γνώση των βιωμάτων που είχε ο ασθενής στην παιδική του ηλικία και η γνώση της σχέσης του ατόμου με τους ίδιους τους γονείς του.

Γιατί όμως; Για ποιο λόγο τα βιώματα της παιδικής μας ηλικίας μας ακολουθούν και στην ενήλικη ζωή μας; 

Για ποιο λόγο η παιδική μας ηλικία μας ακολουθεί σε όλη την ενήλικη ζωή μας, αφήνοντας πολλές φορές μέσα μας τραύματα και πληγές οι οποίες ίσως και να μην επουλωθούν ποτέ;

Η παιδική ηλικία είναι εκείνη η οποία αποτελεί και το θεμέλιο για τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας. Είναι η ηλικία εκείνη στην οποία το άτομο πλάθεται όπως ένας πηλός, απορροφώντας όλα τα μηνύματα και τη συμπεριφορά του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος.

Ο άνθρωπος απορροφά όπως ένα σφουγγάρι τα μηνύματα του κοινωνικού περιβάλλοντος, τα οποία και αποτελούν την κύρια αιτία για το χτίσιμο ή όχι της προσωπικότητάς του. 

Αν ένας άνθρωπος αποζητά αγάπη σε εκείνη την τόσο τρυφερή ηλικία και δεν τη δέχεται, τότε είναι πιθανότερο η ίδια η αυτοεκτίμηση να δεχθεί το έναυσμα ώστε να παραμείνει χαμηλή και στην ενήλικη ζωή.

Είναι πραγματικά αξιοσημείωτη και αξιοθαύμαστη η αξία της καλής παιδικής ηλικίας για την υγιή διάπλαση της προσωπικότητας ενός ατόμου η οποία θα τον ακολουθήσει και στην ενήλικη ζωή. 

Γι’ αυτό και είναι σημαντικό όσοι είναι γονείς, να αντιληφθούν τη σημασία των καλών αναμνήσεων και της δημιουργίας ενός περιβάλλοντος στο οποίο το παιδί θα μεγαλώνει με αγάπη, παιχνίδι, χαμόγελο, ενθάρρυνση.

Αν κάποιος μεγάλωσε σε ένα άσχημο περιβάλλον στην παιδική του ηλικία, ας αποφασίσει να το αφήσει πίσω του και να μην του επιτρέψει να δηλητηριάσει την ενήλικη ζωή του. 

Σίγουρα θα είναι μία διαδικασία δύσκολη αλλά όχι ακατόρθωτη, την οποία και αξίζει όμως να καταφέρει για τον εαυτό του ως ένα μοναδικό δημιούργημα.

Μαρία Σκαμπαρδώνη
Εναλλακτική Δράση
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Οι αθώες γονεϊκές εντολές που γίνονται δυνάστες της ενήλικης ψυχής

Όλοι οι γονείς θέλουν το καλό του παιδιού τους και μέχρι τώρα δεν έχω συναντήσει κανέναν που να μην το θέλει. 

Στην προσπάθειά τους να το προστατεύσουν από τους κινδύνους καθώς μεγαλώνει, του λένε τι να κάνει, πως να φερθεί και τι να προσέχει.

Όταν οι γονείς μιλήσουν στη γλώσσα που καταλαβαίνει και ανάλογα με την ηλικία του για τον κόσμο και τους ανθρώπους, τότε η γονεϊκή ανατροφή και οι οικογενειακές σχέσεις γίνονται πολύ πιο εύκολες. Το παιδί κατανοεί τους λόγους για τους οποίους πρέπει να αποφύγει ή να επιλέξει κάτι και αυτή η επιχειρηματολογία μένει στο μυαλό του βοηθώντας το να το ενσωματώσει στη λογική του και να μπολιάσει πάνω σε αυτήν.
Σε πολλές όμως περιπτώσεις, όπως έχουμε δει και στις οικογενειακές θεραπείες, οι γονείς είτε επειδή είναι κουρασμένοι, είτε επειδή ματαιώνονται από τον γονεϊκό ρόλο, είτε γιατί έτσι έχουν μάθει από τη δική τους οικογένεια είτε κυρίως γιατί η σχέση μεταξύ τους δεν είναι πια ζευγαρική αλλά τυπικά γονεϊκή, νομίζουν ότι γονέας σημαίνει να είσαι ένα πρόσωπο εξουσίας που δίνει προστατευτικές μεν, εντολές δε και αρκετές φορές προσταγές, χωρίς εξήγηση και χωρίς αντίρρηση. 
Άλλωστε ένα πρόσωπο εξουσίας δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, ειδικότερα όταν διαπραγματεύεται την αγάπη του μέσα από την υπακοή των εντολών του.
Το παιδί δεν γνωρίζει τι συμβαίνει (άλλωστε και ο ίδιος ο γονέας δεν γνωρίζει τι συμβαίνει μέσα του και συνεχίζει αυτοματοποιημένα το οικογενειακό μοτίβο που έχει κληρονομήσει). 
Ξέρει μόνο ότι πρέπει να ακολουθεί πιστά τις εντολές, δεν έχει σημασία που οδηγούν, αν είναι σωστές ή αν υπάρχει άλλη επιλογή. 
Η αγάπη του γονέα θα χαθεί, η μοναξιά παραμονεύει και η ζωή απελείται αν δεν τηρηθούν απαρέκκλιτα οι εντολές. 
Και έτσι το παιδί, μαθαίνει να ζει πλαισιωμένο με εξουσιαστικές εντολές που έχουν ντυθεί με το μανδύα της προστασίας.

Αυτές οι εντολές, θα σκεφτείτε ότι είναι μόνο απλές λέξεις που θα ξεχαστούν μέσα στα χρόνια. 
Λάθος. 
Στην ουσία τους είναι πέρα για πέρα ψυχολογικά καταπιεστικές. 
Τις συναντώ στους ενήλικους θεραπευόμενους μου που τις θυμούνται σαν να ήταν χθες: 
«Να προσέχεις εκεί έξω (από το σπίτι) γιατί συμβαίνουν μόνο άσχημα πράγματα!», 
«Θα το κάνω εγώ για σένα, εσένα δε σώνει ο νους σου!», «Γίνε επιτέλους άνθρωπος!», 
«Μαζέψου στο σπίτι, αυτά δεν είναι για σένα!», 
«Εσύ είσαι το όμορφο παιδί, η αδερφή σου είναι το έξυπνο!», 
«Μόνο εσένα έχω, εσύ θα με γηροκομήσεις»...

Με το πρώτο άκουσμα, αυτές οι λέξεις ίσως ακούγονται τρυφερές, προστατευτικές ή και αποποιητικές ευθυνών, άλλωστε ποιο παιδί δεν θα ήθελε να έχει τον γονιό του να τον βοηθά και να του δίνει έτοιμη τη λύση; 
Το πρόβλημα ξεκινά όταν το ενήλικο «παιδί» δεν μπορεί πια να έχει το γονέα δίπλα του για να του λύσει τα προβλήματα και πρέπει να τα διαχειριστεί μόνο του. 
Θέλει να τα λύσει, μπορεί όμως; 
Δύσκολο καθώς έχει μάθει να ζει μέσα από αυτές τις εντολές που του τονίζουν συνεχώς στα αυτιά σου το ψυχολογικό νόημα που κρύβουν όλες αυτές οι φράσεις: 
«Μόνο στο σπίτι μπορείς να βρεις προστασία, έξω παραμονεύει ο θάνατος», 
«Είσαι ανίκανος να το κάνεις μόνος/η σου», 
«Είσαι άχρηστος», 
«Δεν θα τα καταφέρεις ποτέ μόνος σου», 
«Θα πρέπει να υπακούς την αδερφή σου γιατί εσύ είσαι χαζή/ος», 
«Αν φύγεις ποτέ από δίπλα μου, θα πεθάνω και θα το έχεις για πάντα βάρος στην ψυχή σου για πάντα».

Η ιδέα που σχηματίζει το ενήλικο παιδί για τον εαυτό του, μέσα από αυτές τις εντολές, βλέπουμε πολύ καλά ποια είναι: είναι άχρηστο, ανίκανο, δεν πρόκειται να καταφέρει τίποτα μόνο του, πρέπει να έχει ανάγκη τους γονείς του πάντα (γιατί μόνοι τους δεν μπορούν να αντέξουν ο ένας τον άλλον) και ενοχοποιημένο αν κάνει κάτι που του άρεσει και δεν εγκρίνεται από τους γονείς του. 

Συνήθως, η πρώτη επανάσταση γίνεται στην εφηβεία και αν υπάρξει εκεί η κατάλληλη παρέμβαση, μπορεί να προληφθούν διάφορες καταστάσεις και να μην εκδηλωθούν χειρότερες συμπεριφορές ή ψυχολογικές δυσκολίες αργότερα.
Η ζωή όμως προχωρά και δεν σταματά σε εντολές. 
Το παιδί γίνεται ενήλικος που πρέπει να αναλάβει υποχρεώσεις πλέον μόνο του. 
Οι απαιτήσεις είναι καθημερινές και σε όλους τους τομείς: στις σπουδές, στην επαγγελματική σταδιοδρομία, στις διαπροσωπικές σχέσεις και στη σχέση με τον εαυτό – αυτοεκτίμηση και αισιόδοξη ματιά στον κόσμο. 
Οι δεξιότητες δεν έχουν δημιουργηθεί ώστε να αντιμετωπιστούν ακόμη και τα πιο απλά θέματα της καθημερινότητας. 
Οι σχέσεις φοβίζουν, η εργασία είναι δυσφορική και ο εαυτός είναι ένα μπέρδεμα: δεν ξέρει τι θέλει, γιατί το θέλει και πώς το θέλει. Αδιέξοδο. 
Η ζωή περνά μπροστά του και χάνεται, θέλει να την αρπάξει, να τη γευθεί, να την απολαύσει και να τη χαρεί αλλά δεν μπορεί. Κάθε επιθυμία, ισοδυναμεί με απαγόρευση.
Πώς μπορεί να προχωρήσει στη ζωή, αφού δεν έχει κάποιον να του δείξει που να πάει;
Πώς μπορεί να κάνει σχέσεις, αφού δεν ξέρει τι θέλει από το σύντροφό του;
Πώς μπορεί να διεκδικήσει καλύτερη θέση εργασίας, όταν δεν πιστεύει αυτό που έχει καταφέρει μέχρι τώρα;
Πώς να συνυπάρξει ισότιμα με ανθρώπους της ίδιας ηλικίας, όταν το μόνο που έχει μάθει είναι να βρίσκεται με μεγαλύτερους που έχουν πάντα δίκιο γιατί αυτός δεν γνωρίζει τι είναι το σωστό;
Πώς να αντέξει να κοιτάξει βαθιά μέσα του, όταν αυτό που βλέπει είναι την ψυχολογική εντολή του γονιού να τον κατηγορεί;
Που να βρει νόημα να διοχετεύσει την αυθεντική επιθυμία του...;

Και ξαφνικά μία ημέρα, η χύτρα σκάει, το καπάκι τινάζεται στον αέρα, τα νερά χύνονται και τσουρουφλίζουν όποιον πάει να την αγγίξει: 

αγχωτικά συμπτώματα, κρίσεις πανικού, ταχυκαρδίες, ψυχοσωματικά συμπτώματα, εντάσεις, απόσυρση, ενοχοποίηση, θυμός χωρίς προφανή λόγο και χιλιάδες σκέψεις, σκέψεις, σκέψεις συνέχεια... 

Ο εαυτός δεν ελέγχεται, το οξυγόνο λιγοστεύει, πνίγεται στα ρηχά νερά της ζωής, που να σκεφτεί να βουτήξει στα βαθιά; Συνεχώς τριβελίζουν οι γονεϊκές εντολές μέσα του, κάθε φορά που επιχειρεί να κάνει ένα βήμα, ενεργοποιείται ο μηχανισμός ασφαλείας του γονέα και τον σταματά. 
Αν συνεχίσει, θα το κάνει με τη λογική, ενώ το συναίσθημα λέει όχι. Γιατί το συναίσθημα έχει κάτι το παιδικό και αποζητά την ασφάλεια του γονέα. Χωρίς αυτόν, δεν μπορεί να υπάρξει ζωή, επομένως η μόνη λύση είναι η οικειότητα της ασφάλειας της παιδικής πατρίδας. Όλα εκεί γυρίζουν.
Στις ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες, αποκρυπτογραφούμε συχνά το παραπάνω οικογενειακό μοτίβο. Αν μείνουμε μόνο στα συμπτώματα και τα καταστείλουμε, έχουμε γίνει συνένοχοι με τους γονείς, του έχουμε κάνει μία ένεση με ιό και τον έχουμε καταδικάσει να ζει σαν ζόμπι, να ζει αλλά να μην το ξέρει. 
Όχι, η ευθύνη μας ως θεραπευτές δεν μας επιτρέπει να μείνουμε στα συμπτώματα όταν η επιθυμία είναι αυτή που βράζει μέσα στην ψυχή του ανθρώπου και θέλει να επαναστατήσει για να βγει μπροστά.

Τα συμπτώματα μιλούν για τον ίδιο τον άνθρωπο που στέκεται μπροστά μας και παλεύει με κάτι διπλό: παιδί σε σώμα του ενηλίκου, την οικειότητα του παρελθόντος με την αγωνία του μέλλοντος, την ανάγκη να κοιτά με ασφάλεια τη ζωή με τον κίνδυνο να τη ζήσει... Είναι η επιθυμία για τη ζωή που θέλει να ζήσει, που του αναδεικνύουμε μέσα από αυτό το δίπολο. 
Η ευθύνη να ζήσει τη ζωή που θέλει το ίδιο το πρόσωπο αντί για τη ζωή που οι γονείς του έχουν θέλουν να ζήσει για εκείνους. Είναι τότε που οι τυραννικές γονεϊκές εντολές δεν φοβίζουν και δεν απειλούν πια γιατί αυτό που θα χάσει, είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που θα κερδίσει αν παραμείνει να τις υπακούσει. 
Η ζωή που βλέπει να ζουν οι άλλοι άνθρωποι, δεν είναι πια φαντασιωσική αλλά έχει γίνει πραγματικότητα γιατί η αυτοπεποίθηση έχει πάρει το χώρο της και πλέον ορίζει τις σκέψεις και τις συμπεριφορές.
Ο κόσμος δεν είναι τρομακτικός αλλά γίνεται επιλέξιμος, καθώς πλέον το νόημα της ζωής έχει βρεθεί και μπορεί πια να διακρίνει τι είναι αυτό που τον εκφράζει και θέλει να ακολουθήσει, αντί για πριν που η κατανάλωση της ζωής γέμιζε ένα βαρέλι χωρίς πάτο. 
Τα δεσμά από τις εντολές έχουν σπάσει και χωρίς ενοχή, μπορεί να κοιτάζει πίσω συγχωρητικά στους γονείς, δίνοντας πλέον προτεραιότητα στις επιθυμίες που περιμένουν να ανακαλυφθούν.

psychologynow.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι