Showing posts with label Φαντασία. Show all posts
Showing posts with label Φαντασία. Show all posts

Sunday, 26 September 2021

Τι δείχνει για το παιδί η δημιουργία φανταστικού φίλου;

Τι προσφέρει στο παιδί ο φανταστικός φίλος;

Είτε το παιδί μας επιμένει ότι ο φίλος του χρειάζεται τη δική του καρέκλα στο τραπέζι είτε το ακούμε να μιλάει με έναν αόρατο φίλο όποτε βρίσκεται στο δωμάτιο μόνο του, δεν πρέπει να βιαστούμε να ανησυχήσουμε. Η επινόηση φανταστικών φίλων είναι αρκετά συνηθισμένη κατά την παιδική ηλικία. Συγκεκριμένα, μελέτη που διεξήχθη από ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Ορεγκον διαπίστωσε ότι μέχρι την ηλικία των 7, τουλάχιστον το 37% των παιδιών είχε έναν φανταστικό φίλο.

Γνωρίζοντας τον φανταστικό φίλο του παιδιού…

Οι φανταστικοί φίλοι έρχονται σε πολλές διαφορετικές μορφές. Μπορεί να βασίζονται σε κάποιον που ήδη γνωρίζει το παιδί, σε έναν χαρακτήρα παραμυθιού ή ακόμα και σε ένα παιχνίδι. Μερικές φορές προέρχονται αποκλειστικά από τη φαντασία του παιδιού. Είναι ως επί το πλείστον ανθρώπινοι, αλλά μπορούν επίσης να είναι ζώα. Αυτοί οι φίλοι μπορεί να είναι πάντα εκεί ή μπορεί να έρθουν και να φύγουν. Ενδέχεται να υπάρχουν μόνο σε ορισμένα σημεία όπως το σπίτι ή την κουζίνα και μπορεί να εμφανίζονται και να εξαφανίζονται χωρίς προφανή λόγο.

Ο φανταστικός φίλος του παιδιού μπορεί να είναι κάποιος που:
  • ακούει και υποστηρίζει το παιδί
  • παίζει με το παιδί
  • μπορεί να κάνει πράγματα που δεν μπορεί να κάνει το παιδί
  • είναι ξεχωριστός και ανήκει μόνο στο παιδί
  • δεν κρίνει και δεν βλάπτει το παιδί
  • επιτρέπει στο παιδί να εξερευνήσει έναν κόσμο που δημιουργεί το ίδιο

Τι δείχνει για το παιδί η δημιουργία φανταστικού φίλου;

Ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά παίζουν ή μιλούν για τους φίλους τους μπορούν να μας πουν πολλά για το πώς αισθάνονται. Ετσι, οι φανταστικοί φίλοι μάς δίνουν μια εικόνα για τον εσωτερικό κόσμο των παιδιών μας, καθώς και για τις προτιμήσεις και τις αντιπάθειές τους.

Μερικές έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά με φανταστικούς φίλους είναι πιο πιθανό να είναι πρωτότοκα ή μοναχοπαίδια, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι φανταστικοί φίλοι είναι μόνο για τα παιδιά που νιώθουν μοναχικά. Ενώ ορισμένοι γονείς ανησυχούν ότι η εφεύρεση ενός φανταστικού φίλου σημαίνει ότι ένα παιδί δεν έχει πραγματικούς φίλους, οι φανταστικοί φίλοι δεν δείχνουν κοινωνικά προβλήματα ή έλλειψη κοινωνικών δεξιοτήτων. Στην πραγματικότητα, οι μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά που έχουν φανταστικούς φίλους είναι αρκετά κοινωνικά και δημιουργικά.

Οι φανταστικοί φίλοι δεν αποτελούν ένδειξη ότι ένα παιδί είναι προβληματικό. Ομως, οι φανταστικοί φίλοι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιούν τα παιδιά για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες τους. Για παράδειγμα, τα παιδιά που έχουν βιώσει κάποια τραυματική εμπειρία, μπορεί να βασίζονται σε φανταστικούς φίλους για να τους βοηθήσουν.

Τι προσφέρει στο παιδί ο φανταστικός φίλος;

Πέρα από μια διασκεδαστική συντροφιά, οι φανταστικοί φίλοι μπορούν να χρησιμεύσουν και ως ένας καλός τρόπος εξάσκησης κοινωνικών δεξιοτήτων, όπως η επίλυση συγκρούσεων. Ετσι, η συζήτηση με έναν φανταστικό φίλο μπορεί ακόμη και να βελτιώσει τις δεξιότητες επικοινωνίας του παιδιού. Η συμμετοχή σε διάλογο με έναν φανταστικό φίλο απαιτεί από το παιδί να λάβει υπόψη του τη θέση του φανταστικού φίλου. Κατά συνέπεια, τα παιδιά με φανταστικούς φίλους μπορεί να είναι καλύτερα στην κατανόηση της θέσης ενός άλλου ανθρώπου και να έχουν μεγαλύτερη ενσυναίσθηση.

Πώς να αλληλεπιδράσουμε με τον φανταστικό φίλο του παιδιού

*Δεν πρέπει να αμφισβητούμε την ύπαρξη του φανταστικού φίλου του παιδιού μας. Αντ’ αυτού, είναι εντάξει να παίζουμε μαζί του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρέπει να του σερβίρουμε φαγητό. Μπορούμε να ορίσουμε ορισμένα όρια σε αυτά που είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε.

*Είναι σημαντικό να μην αφήνουμε τον φανταστικό φίλο να επωμίζεται τις συνέπειες για την κακή συμπεριφορά του παιδιού μας. Αν το παιδί προσπαθεί να πετύχει κάτι τέτοιο, μπορούμε να απαντήσουμε κάτι όπως: «Δεν με νοιάζει ποιος από εσάς δημιούργησε αυτό το χάος στην κουζίνα, αλλά περιμένω να το τακτοποιήσετε».

*Μπορούμε να κάνουμε ερωτήσεις σχετικά με τον φανταστικό φίλο, όπως «Τι είδους πράγματα θέλει να κάνει ο φίλος σου για διασκέδαση;». Το παιδί πιθανότατα θα χαίρεται να μας λέει τα πάντα για τον φίλο του, αποκαλύπτοντας έτσι πτυχές της δικής του προσωπικότητας.

Πότε το παιδί θα ξεπεράσει τον φανταστικό φίλο του

Τα περισσότερα παιδιά ξεπερνούν τους φανταστικούς φίλους τους όταν ξεκινούν το δημοτικό, αλλά δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία κατά την οποία πρέπει να επιμείνουμε ώστε το παιδί να σταματήσει να ασχολείται με τον φανταστικό του φίλο. Αλλωστε, καταλαβαίνουν ότι ο φανταστικός τους φίλος δεν είναι πραγματικά εκεί – ακόμη και όταν επιμένουν ότι ο φίλος τους χρειάζεται το δικό του… παγωτό. Αφήνουμε λοιπόν το παιδί να αποφασίσει πότε θα σταματήσει να αλληλεπιδρά με τον φανταστικό του φίλο. Μέχρι τότε, απολαμβάνουμε την… επιπλέον παρέα στο σπίτι μας.

Πότε πρέπει να απευθυνθούμε σε ειδικό

Στη σπάνια περίπτωση που το παιδί δυσκολεύεται να διαχωρίσει την πραγματικότητα από τη φαντασία, είναι σημαντικό να απευθυνθούμε σε παιδοψυχολόγο, χωρίς αυτό ωστόσο να σημαίνει ότι υπάρχει απαραίτητα κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας.

vita.gr

Sunday, 23 August 2020

Η απίστευτη σοβαρότητα του παραμυθιού

Είναι το παιδικό παραμύθι ικανό να συμβάλλει στην σχολική επίδοση του παιδιού; Η απάντηση είναι πως μπορεί να το βοηθήσει εξίσου, στο σχολείο και στην καθημερινή του ζωή. Οι φίλοι μας, τα βιβλία, μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τόσο σε πρακτικά κομμάτια όπως είναι η σχολική επίδοση όσο και στην αποκόμιση ανώτερων γνώσεων σχετικά με την λειτουργία του γραπτού λόγου στην καθημερινότητα μας.
Από το 106 π.Χ. κιόλας ο Κικέρων είχε πει πως αν έχεις έναν κήπο και μια βιβλιοθήκη, έχεις όλα όσα σου χρειάζονται. Κατά τα πρώτα χρόνια ζωής του παιδιού, το μπαλάκι για τον κήπο και για την βιβλιοθήκη πέφτει στους γονείς. Πολλές φορές οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας, μας απομακρύνουν από τα βιβλία, που για να τα απολαύσεις πρέπει να αφιερώσεις χρόνο. Για ένα παιδί, όμως, τα βιβλία έχουν ζωτική σημασία και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να του τα στερήσει.

Αν σκεφτούμε τις πιο πρακτικές απολαβές ενός παραμυθιού θα δούμε πως οι γονείς που διαβάζουν βιβλία στην καθημερινότητα τους, βοηθούν τα παιδιά τους ώστε να αναπτύξουν κοινωνική ρουτίνα με αυτά.

Πιο απλά, τα παιδιά εκείνα, χωρίς να τα έχει εκπαιδεύσει κάποιος, γνωρίζουν πως να κρατούν σωστά ένα βιβλίο και να γυρνούν τις σελίδες για να ακούσουν την ιστορία παρακάτω. Έχουν επίγνωση του τρόπου με τον οποίο πρέπει να το προσέχουν για να μην χαλάσει. Οι δεξιότητες της γραφής και την ανάγνωσης έχουν τοποθετημένες τις ρίζες τους στην πρώιμη επαφή των παιδιών με τα βιβλία.

Ως προς το περιεχόμενο του βιβλίου, τα παιδιά αντιλαμβάνονται πως οι εικόνες ταυτίζονται με τα γραμματικά σύμβολα. Η επαφή τους με τα βιβλία, χωρίς να έχουν πάει σχολείο, τους μαθαίνει ότι κάθε σύμβολο (γράμμα) έχει έναν ήχο κι ότι οι ήχοι- γράμματα, που δείχνει αυτός που τους διαβάζει με το δάχτυλο του, φτιάχνουν όλα μαζί την λέξη που ακούν ταυτόχρονα. Παράλληλα, αποκτούν την δεξιότητα να ταυτίζουν τις λέξεις αυτές, με την εικόνα που βλέπουν και κάπως έτσι αρχίζουν να κατανοούν το πλαίσιο και την πλοκή της ιστορίας.


Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει εξαιρετικά ευχάριστη όταν τα βιβλία είναι κατάλληλα για την ηλικία του παιδιού αλλά και για τα ενδιαφέροντα του, ένα θέμα για το οποίο θα μιλήσουμε σε επόμενο άρθρο. Τα παιδιά με την κατάκτηση των παραπάνω δεξιοτήτων έχουν το πλεονέκτημα, όταν πάνε σχολείο να έχουν μεγαλύτερο κίνητρο μέσα στην σχολική αίθουσα.

Σε αντίθεση, τα παιδιά που δεν έμαθαν να διασκεδάζουν με τις ιστορίες, και συνεπώς δεν είναι τόσο κινητοποιημένα ώστε να μάθουν να γράφουν και να διαβάζουν, θα πρέπει να καταβάλουν μεγαλύτερο κόπο κατά τα πρώτα τους σχολικά χρόνια.
Η κατάκτηση της κοινής προσοχής είναι ένα ακόμα πλεονέκτημα των παιδιών που έχουν, από την πρώιμη ηλικία, επαφή με τα βιβλία. Η διάθεση τους, δηλαδή να μοιραστούν αντικείμενα και στιγμές με έναν άλλο άνθρωπο χωρίς αυτό να τα αποσπά. Η δεξιότητα αυτή είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητη για τα σχολικά χρόνια των παιδιών. Είναι πολύ σημαντικό να αναφέρουμε πως τα παιδικά παραμύθια εκτός από πρακτικές δεξιότητες ενισχύουν και την επίγνωση των παιδιών στην λειτουργία του γραπτού λόγου.

Πιο συγκεκριμένα, τα παιδιά που αναγνωρίζουν την λειτουργία των λέξεων μέσα από τα βιβλία, την εφαρμόζουν και στην καθημερινότητα τους. Οι λέξεις στην αρχή θα λειτουργούν σαν ολοκληρωμένες εικόνες τις οποίες το παιδί θα χρησιμοποιεί προς όφελος του, όπως είναι οι πινακίδες, τα λογότυπα, τα σήματα κ.α.
Από τα πρώτα σχολικά χρόνια κιόλας, δεν είναι τυχαίο που τα παιδιά που έχουν επαφή με τα βιβλία παρουσιάζουν έναν πιο πλούσιο και ολοκληρωμένο προφορικό και γραπτό λόγο. Οι ιστορίες που διαβάζουμε στα παιδιά τους παρέχει ένα πλαίσιο σχετικά με τον τρόπο που θα πρέπει τα ίδια να οργανώσουν τις πληροφορίες όταν λένε ιστορίες μόνα τους.

Φυσικά, τα βιβλία αποτελούν πάντα μια αστείρευτη πηγή νέου λεξιλογίου αλλά και ιδεών. Όσο πιο πολλά βιβλία έχει ξεφυλλίσει ένα παιδί τόσο πιο πλούσια φαντασία θα αναπτύξει. Αποτέλεσμα σε αυτό, είναι ένας μελλοντικός μαθητής με διευρυμένες δεξιότητες σε μαθήματα που απαιτούν την ανάπτυξη δικών τους κειμένων.

Όπως είναι φυσικό, ένα παιδί που έχει μάθει να ζει με τα βιβλία παρέα θα είναι στο μέλλον ένας πιο ολοκληρωμένος άνθρωπος. Θα έχει έναν ακόμα τρόπο για να περνά όμορφα την ώρα του ενώ παράλληλα θα εξευγενίζει την ψυχή του και θα αναπτύσσει τις δεξιότητες του. Δεν λέμε πως το να μην διαβάζεις βιβλία είναι κακό ή πως ταιριάζει σε όλους, λέμε όμως πως το να διαβάζεις βιβλία μπορούν να κάνουν την καθημερινότητα σου πολύ πιο πλούσια και εύκολη.

Τα παιδιά από μικρή ηλικία θα εκτεθούν σε νέους κόσμους, νέους πολιτισμούς, νέες γλώσσες, εικόνες, ιδέες, φαντασία. Θα μπορούν να δείξουν τον κόσμο τους μέσα από αυτά που θα μαθαίνουν πολύ πιο επιδέξια και προσιτά σε μικρούς και μεγάλους. Το παιδικό παραμύθι όπως και κάθε βιβλίο έχει στόχο να ανοίξει ορίζοντες και ν’ απαλύνει το μέσα όλων μας, μικρών και μεγάλων.

Μην νομίζετε γονείς, πως δεν έχετε να κερδίσετε κι εσείς από τα παιδικά παραμύθια. Θα είναι και πάλι μια δραστηριότητα για εσάς και το παιδί σας που θα μάθετε, θα γελάσετε, θα σκεφτείτε και θα ονειρευτείτε. Ο χρόνος με τα παιδιά σας είναι πολύτιμος και ένα καλό βιβλίο μπορεί πάντα να σας συντροφεύει όπου κι αν βρίσκεστε.

Βιβλιογραφία: Plante, El. & Beeson, P.M. (2012). Communication and Communication Disorders: A clinical introduction, 3rd ed., Parisianou S.A.

psychologynow.gr

Wednesday, 29 July 2020

Ένα κορίτσι ζωγραφίζει κίτρινα αστέρια

Όπως όλα τα παιδιά, έτσι κι εκείνο το κορίτσι κάποτε επιχείρησε να μετρήσει τα αστέρια του ουρανού. Πολύ μικρή, αλλά αρκετά μεγάλη για να ονειρεύεται «να γίνω κάτι πολύ σπουδαίο». Πολιτικός μηχανικός, γιατρός, καθηγήτρια σε ένα πανεπιστήμιο.
Τίποτα από αυτά δεν συνέβη στο μέλλον, που σχεδόν ποτέ δεν είναι όπως το σχεδιάζουμε, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Και πότε βγαίνει σε καλό και πότε σε κακό. Το μόνο που απέμεινε από τα όνειρα ήταν οι λέξεις και τα χρώματα, να τα μπερδεύει πότε πότε και να αναπαριστά κόσμους υπαρκτούς, είτε να φτιάχνει άλλους, κομμάτι της φαντασίας.

Ένα καλοκαιρινό βράδυ, από αυτά που ο ουρανός μοιάζει με σκούρο μπλε μετάξι, κεντημένο με πολύτιμες πέτρες, αποφάσισε να τις μετρήσει: όσο περισσότερες μπορούσε. Ήταν 10 χρονών και, ξαπλωμένη σε ένα ντιβάνι σε μια βεράντα στην εξοχή, με σβηστά τα φώτα, άρχισε την επίπονη εργασία.

Διάλεξε μια γωνιά του ουρανού, βάζοντας σημάδι ένα μεγάλο άστρο και ξεκίνησε: ένα, δύο, τρία, τέσσερα… εκατόν είκοσι τρία, εκατόν είκοσι τέσσερα… εκατόν τριάντα πέντε, εκατόν τριάντα έξι…

Κάπου εκεί, στο εκατόν πενήντα τέσσερα, σταμάτησε. Αυτό το αστέρι τής φάνηκε πολύ μεγάλο και πολύ πιο φωτεινό από τα υπόλοιπα, το χρώμα του λίγο πιο κίτρινο από τα άλλα. Η καταμέτρηση των συντρόφων του πήγε περίπατο. Σιγά σιγά ο ουρανός σαν να έχανε ύψος και της φάνηκε ότι μπορούσε να τον αγγίξει, ότι αν απλώσει το χέρι της θα πιάσει αυτό το αστέρι και θα το κρατήσει στην παλάμη της.

Δεν μπόρεσε να το αγγίξει φυσικά, αλλά άρχισε να γράφει μια ιστορία για το λαμπερό αυτό αστέρι. Ότι νά, εκεί, σε κείνο το μακρινό ουράνιο σώμα, σε μια άλλη βεράντα, σε μία άλλη εξοχή, εκείνη την ίδια νύχτα, ένα άλλο παιδί έκανε ό,τι και εκείνη: μετρούσε τα αστέρια του ουρανού. Μπορεί το σπίτι του να μην έμοιαζε πολύ με το δικό της και τα νυχτολούλουδα εκεί να μύριζαν αλλιώς, να μην υποχρεωνόταν να πιει γάλα το πρωί, αλλά να του άρεσαν φρούτα που έμοιαζαν με φράουλες, αλλά ήθελε κι αυτό να μάθει τα μυστικά του κόσμου.

Άραγε μπορούσε να τους δώσει και ονόματα; Γιατί εκείνη δεν ήξερε τα ονόματά τους. Μπορούσε εκείνο το μακρινό παιδί να ξέρει ότι υπάρχει ο πλανήτης Γη και ότι τον κατοικούν άνθρωποι;
Κανείς δεν μπορούσε να της απαντήσει, το ήξερε. Παλεύοντας με τις σκέψεις, αποκοιμήθηκε στο ντιβάνι, αλλά ξύπνησε στο κρεβάτι της.

Ζήτησε να της αγοράσουν σκούρο μπλε χαρτί, κόλλα και χρυσόσκονη. Ήθελε να φτιάξει έναν ουρανό. «Πού θα βρούμε τέτοια πράγματα στην εξοχή;» της είπε ο πατέρας. «Φτιάξ’ τον με τις μπογιές σου».

Και έτσι έκανε. Ζωγράφισε αστέρια κίτρινα, μικρά, μεγαλύτερα, πολλά, πάρα πολλά, όσα χωρούσε το χαρτί. Τα χρωμάτισε με προσοχή για να μη φύγει χρώμα από τα περιθώρια. Στο κέντρο έβαλε ένα μεγάλο. Γέμισε το υπόλοιπο χαρτί με μπλε χρώμα. Το βράδυ θα το σύγκρινε με τον πραγματικό ουρανό.
«Πολύ ωραίο», της είπαν όλοι, όπως θα έλεγαν σε κάθε παιδί. Τους κοιτούσε με δυσπιστία. Περίμενε το βράδυ.

Η απογοήτευσή της ήταν απόλυτη. Τα αστέρια της δεν έμοιαζαν με τα αληθινά, αλλά με αυτά των χριστουγεννιάτικων δέντρων. Το αστέρι πρωταγωνιστής ήταν τόσο θαμπό! Έψαξε τον ήρωά της στον ουρανό και δεν τον βρήκε, ούτε ήξερε πού να κοιτάξει.
Έβαλε τα κλάματα. «Ποτέ δεν θα τα καταφέρω», είπε στον πατέρα. «Δεν μπορώ να φτιάξω ούτε ένα αστέρι σωστό».

Εκείνος την καθησύχασε κοιτώντας τη ζωγραφιά. «Εγώ εδώ βλέπω πολλά όμορφα αστέρια. Και είναι όμορφα γιατί είναι τα δικά σου. Ο,τι φτιάχνεις με φροντίδα είναι όμορφο. Νά κοίταξε, εδώ, στο αστέρι το μεγάλο σε χαιρετά ένα παιδί», της είπε.

Το κορίτσι πήρε τη ζωγραφιά και έτρεξε μέσα. Θα ζωγράφιζε ένα κορίτσι σε μια βεράντα να χαιρετά τον ουρανό. Και θα περίμενε μια απάντηση.

archkatsoura@yahoo.gr
efsyn.gr

© Το χαμομηλάκι | To hamomilaki