Γιατί το Βυζάντιο - Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ

Αδιάσπαστος κρίκος το Βυζάντιο ανάμεσα στον αρχαίο (στον ελληνιστικό κυρίως ελληνισμό) και στο σύγχρονο, η ιστορία του εξηγεί την ειδοποιό ψυχοσύνθεση των Νεοελλήνων και καθορίζει τη σχέση τους με την Ευρώπη και τα Βαλκάνια, υπαγορεύοντας, υπόγεια έστω και λάθρα, τη διαχείριση, από την πολιτεία, αλλά και από τους απλούς πολίτες, του «ένδοξου» παρελθόντος. Ξένο βέβαια τελείως το βυζαντινό επίτευγμα από την κυρίαρχη πεποίθηση ότι το Βυζάντιο αποτέλεσε ένα χιλιόχρονο θεοκρατικό σκοταδιστικό σχήμα, πλήρες από ανατολικό δεσποτισμό.

Παρεξηγημένο λοιπόν το Βυζάντιο…

Παρεξηγημένο ιδιαίτερα όταν το συγκρίνουν με το αρχαιοελληνικό μεγαλείο, έστω και αν αναγνωρίζεται έτσι η ιστορική συνέχεια του ελληνισμού. Παρεξηγημένα τα πνευματικά του ενδιαφέροντα και οι διανοούμενοί του, που προέρχονται αποκλειστικά σχεδόν από τις εκκλησιαστικές τάξεις.
Χαρακτηριστικά θα πω εδώ ότι ενώ η αρχαιοελληνική γλώσσα έδωσε τα ονόματα των επιστημών (και ιδιαίτερα της φιλοσοφίας αλλά και του θεάτρου) καθώς και τους αντικειμένου τους σε όλες σχεδόν τις νεότερες ευρωπαϊκές γλώσσες, το Βυζάντιο κληροδότησε γλωσσικά στην Ευρώπη όρους που σχετίζονται σχεδόν όλοι με τις ιδεολογίες, με τη θρησκεία και την εκκλησιαστική πρακτική. Αναφέρω ως παράδειγμα τους όρους: ορθοδοξία, καθολικός, κοιμητήριο, αίρεση και αιρετικός, ιεραρχία και εικονοκλάστης, λέξεις που τόσο χρησιμοποιούν οι νέοι της εποχής μας, αυτοί που αρνούνται την όποια αυθεντία.

Σχολαστικισμός και λογιοτατισμός
Σχολαστικισμός, λογιοτατισμός και σκοταδισμός ταυτίζονται σχεδόν σήμερα με τον βυζαντινισμό για να περιγράψουν μια περίπλοκη σκέψη, που αποστασιοποιήθηκε από το αρχαίο ορθολογιστικό πνεύμα και από την ανθρωπιστική ενατένιση της κλασικής παιδείας· θέσεις ακραίες αυτές δηλώνουν πασιφανώς την άγνοια του βυζαντινού κατορθώματος. Λίγοι άλλωστε γνωρίζουν (ακόμη και στην Ελλάδα) τη βαθιά προσήλωση των Βυζαντινών στις ανθρωπιστικές αρχές. Ενδείκνυται νομίζω να θυμίσω εδώ, έστω και εξωθεματικά και παρενθετικά, μερικά χαρακτηριστικά στοιχεία που βεβαιώνουν την αλήθεια των λεγομένων μου.
Ενδεικτικά αναφέρω ότι η βυζαντινή νομοθεσία απαγορεύει το «μετά βασάνων εξετάζεσθαι» (είμαστε παρασάγγες μακριά από τις συνήθειες της Ιεράς Εξέτασης των Δυτικών) και ότι η περιώνυμη βυζαντινή διπλωματία είχε ως αρχή την εξυπηρέτηση της παγκόσμιας ειρήνης, σύμφωνα με τον τίτλο του «Ειρηνοποιού», τον οποίο έφερε ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου, αλλά και τη διατήρηση του «status quo» που εγγυόταν την Ρax Romana.

«Μολονότι είμαστε βέβαιοι για τη νίκη των όπλων μας, προτιμάμε να συνάψομε ειρήνη, γιατί πιστεύουμε ότι ο νικητής ζει κάκιστα εξαιτίας των δακρύων που χύνουν οι ηττημένοι» (οίμαι τον νενικηκότα κάκιστα ζην εξ ων δακρύουσιν έτεροι).

Αυτό υπεστήριξε ο πρέσβης του τροπαιούχου Ιουστινιανού, Ιωάννης Πατρίκιος, εμπρός στον Πέρση βασιλέα Χοσρόη. Αυτή η περί ειρήνης θεωρία και μέριμνα των Βυζαντινών καταγράφεται και στην εσωτερική πολιτική, με την άσκηση της «φιλανθρωπίας» ως της ανωτάτης αυτοκρατορικής αρετής. Αυτή άλλωστε οδήγησε τους Βυζαντινούς στην κατάργηση της έννομης δουλείας ήδη τον 12ο αιώνα. «Ο Θεός μάς αποκαλεί υιούς όλους εμάς και εμείς τολμάμε να υποβιβάζουμε τους αδελφούς μας σε τάξη δούλων», θα γράψει ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης στον Μανουήλ Κομνηνό, τον αυτοκράτορα που, καταργώντας τη δουλεία, εγγυήθηκε τις προσωπικές ελευθερίες των Βυζαντινών. Αυτός ο ανθρωπισμός τραυματίστηκε από χριστιανούς το 1204 και πλήγηκε θανάσιμα από μουσουλμάνους το 1453.

Η παγκόσμια δύναμη
Θα πω τώρα, χωρίς αυτό να φανεί παραδοξολογία, ότι νομίζω πως η καινούργια παγκόσμια δύναμη, η Αμερική, αν και έχει για πρότυπο και υπόδειγμά της, όπως λέγεται, την αρχαία Ρώμη, οφείλει την ύπαρξή της στη βυζαντινή ιστορία και στο δραματικό τέλος της. Η πρόθεσή της άλλωστε να διασώσει τις αξίες του πολιτισμένου κόσμου την κάνουν να προσεγγίζει και ιδεολογικά στο Βυζάντιο. Θα αναφέρω λοιπόν βιαστικά ότι η εγκατάσταση των μουσουλμανικών δυνάμεων (Τούρκων αλλά και Μογγόλων, Μαμελούκων κ.ά.) στην Ανατολική Μεσόγειο και στον Πόντο στέρησε και απέκλεισε τους χριστιανικούς στόλους των Δυτικών (Γενοβέζων, Βενετών κ.ά.) από τους δρόμους της Ασίας, δρόμους του μεταξιού και των μπαχαρικών, που αποτελούσαν τα πολύτιμα είδη (πρώτες ύλες) του διεθνούς τότε διαμετακομιστικού εμπορίου. Η αναζήτηση νέων οδών που θα οδηγούσαν στην Ανατολή, στις Ινδίες, παρακάμπτοντας τα μουσουλμανικά κράτη, αποτελούσε το κύριο μέλημα των χριστιανικών δυνάμεων της τότε Μεσογείου.
Ο πολυπράγμων Χριστόφορος Κολόμβος, Γενοβέζος που έζησε και στη Χίο κατά την εκεί γενοβέζικη κυριαρχία, καπετάνιος με ευρεία ναυτική εμπειρία, ασφαλώς θα γνώριζε τα Μετεωρολογικά του Αριστοτέλη, τα οποία είχε ήδη μεταφράσει ο Θωμάς Ακινάτης στα μέσα του 14ου αιώνα. Κατά τα Μετεωρολογικά, λοιπόν,

η γη είναι «σφαίρα και πάνυ μικρά»· έτσι μπορείς να φτάσεις σε όποιο σημείο της θέλεις, ξεκινώντας είτε από την ανατολή είτε από τη δύση.

Την παρατήρηση αυτή ο Αριστοτέλης την έκανε όντας στην Κύπρο, όπου διαπίστωσε, όπως γράφει, ότι οι αστερισμοί στον ουρανό της Κύπρου δεν είχαν την ίδια θέση που είχαν στον ουρανό της Ελλάδας, πράγμα που τον οδήγησε στο συμπέρασμα για τη σφαιρικότητα της γης. Το γεγονός ότι η Αμερική ονομάστηκε άλλωστε πρώτα, όπως είναι γνωστό, «Δυτική Ινδία» δείχνει, αν μη τι άλλο, την πρόθεση αυτών που την ανακάλυψαν το 1492, σαράντα δηλαδή χρόνια μετά την πτώση της Πόλης.
Ακριβώς την ίδια χρονιά οι χριστιανικότατες δυνάμεις της Ισαβέλας της Καθολικής καταλαμβάνουν τη Γρανάδα, σηματοδοτώντας την έξοδο όλων των μουσουλμάνων από τη χριστιανική Ευρώπη. Επίσης διώχνουν τους Εβραίους της Ισπανίας, στην προσπάθειά τους να επιβάλουν την πρώτη συστηματική εθνοκάθαρση που γνωρίζει η Ευρώπη. Πολλοί από τους Εβραίους αυτούς κατέφυγαν στη Μακεδονία και στη Θεσσαλονίκη, όπου οι απόγονοί τους είχαν το τραγικό τέλος που τους επεφύλαξε η «πολιτισμένη» ναζιστική Γερμανία.

Το τέλος του Μεσαίωνα
Λογικά λοιπόν το 1492 περισσότερο ίσως και από το 1453 θεωρείται το τέλος του Μεσαίωνα για όλη την Ευρώπη και η αρχή της Αναγέννησης, που παρά το καλλιτεχνικό θαύμα της Ιταλίας σημαίνει την προοδευτική εγκατάλειψη της Μεσογείου εμπρός στα λιμάνια του Ατλαντικού, λιμάνια που κατακλύζει τώρα ο χρυσός του αμερικανικού Εldorado, σηματοδοτώντας έτσι την αρχή του Νέου Κόσμου και της ιστορίας των μοντέρνων χρόνων.
Παγιδευμένο λοιπόν το Βυζάντιο ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση από το τέλος κιόλας του 11ου αιώνα (η μάχη και η συγκλονιστική ήττα στο Μαντζικέρτ το 1071 συμπίπτει με την πτώση του Μπάρι- τελευταία βυζαντινή κτήση στην Ιταλία), το πρώην παγκόσμιο Βυζάντιο ψυχορράγησε το 1204 και εξέπνευσε το 1453, παρασύροντας μαζί με την πτώση τής πρώην παγκόσμιας Νέας Ρώμης και τις δοξασίες και τις προφητείες για την αιωνιότητά της.
Μπορεί η μόνη εκτός ισλαμικής κατοχής ορθόδοξη δύναμη, η Ρωσία, να διεκδικήσει τη συνέχειά του (η Μόσχα αυτοαποκαλείται τον 16ο αιώνα με τον τίτλο της Τρίτης Ρώμης), μπορεί οι υπόδουλοι λαοί που βρέθηκαν στη σφαίρα της επιρροής ή στην επικράτεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (ιδιαίτερα βέβαια οι Έλληνες-Ρωμιοί) να τρέφονται στο εξής με ελπίδες, όπως αυτή που εκφράζει το ποντιακό τραγούδι «η Ρωμανία κι αν πέρασε, ανθεί και φέρει κι άλλο», και η πίστη για το θρύλο, τη μελλοντική δηλαδή ανάσταση του Μαρμαρωμένου Βασιλιά, του τελευταίου Κωνσταντίνου, μπορεί ακόμη ένας τεράστιος σταυρός να περιμένει να αναρτηθεί κάποτε στον τρούλο της Αγιασοφιάς (λέγεται ότι βρισκόταν ως το 1917 στην Οδησσό, περιμένοντας το πλοίο που θα τον έφερνε στην απελευθερωμένη Κωνσταντινούπολη), ένα ωστόσο είναι σίγουρο, ότι η Κωνσταντινούπολη, αν και κατακτήθηκε και από τους Λατίνους το 1204 και από τους Οθωμανούς το 1453, έμεινε πάντα, παρ΄ όλα τα παθήματά της αυτά, αναφορά αίγλης και μεγαλείου.
Έτσι ο Μωάμεθ Β΄ θα προτρέψει τα στρατεύματά του να καταλάβουν την «πολυάνθρωπον και μεγάλην πόλιν, βασίλειον των πάλαι ποτέ Ρωμαίων, ες άκρον ευδαιμονίας και τύχης και δόξης ελάσασαν, κεφαλήν γεγενημένην της οικουμένης [απόδειξη αυτό του άλλοτε παγκόσμιου ρόλου της], ής το κλέος», συνεχίζει ο Μωάμεθ, «πάσαν επήλθε την οικουμένην».

Ανεπηρέαστη και αλώβητη
Είναι λοιπόν αξιοσημείωτο ότι η θέση της Κωνσταντινούπολης, όχι μόνο ως του κόσμου Βασιλεύουσας, αλλά και ως του κατεξοχήν θαυμαστού πολεοδομικού κατορθώματος του Μεσαίωνα, έμεινε ανεπηρέαστη και αλώβητη παρά τις αντιξοότητες της αυτοκρατορίας.
Η Κωνσταντινούπολη φτιάχνει αυτοκράτορες· η πρώην αρχαία Roma mobilis γίνεται στη Νέα Ρώμη Βασιλεύουσα, πάγια εστία αυτοκρατορίας και έδρα αμετακίνητη αυτοκρατόρων, Πόλις νομιμοποιούσα τις αυτοκρατορικές διεκδικήσεις: στο εξής όποιος κατέχει την Κωνσταντινούπολη είναι κύριος της αυτοκρατορίας και συμβολικά του κόσμου. Αυτό γράφει στον Μωάμεθ ο Κριτόβουλος Ιμβριώτης στην αφιερωτήρια επιγραφή της ιστορίας του, όταν τον αποκαλεί «Κύριον Γης και Θαλάσσης» μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης ή μάλλον χάρη σ΄ αυτήν.
Και γι’ αυτό οι Τούρκοι κατακτητές της θα φέρουν στο εξής ως τίτλο τους το: «Σουλτάνος, Βασιλεύς και αυτοκράτωρ Ασίας, Ευρώπης και των εξής» και θα αναφέρονται (όπως ο Μωάμεθ Β΄ στο γράμμα προς τον δόγη Μοτσενίγο το 1480) στο «κράτος της κοσμοκρατορικής βασιλείας τους». Κληρονομιά λοιπόν η παγκοσμιότητα, που η εξουθενωμένη Κωνσταντινούπολη παρέδωσε ακέραια στους νέους της κυρίους (και που αυτή είχε παραλάβει από την αρχαία Ρώμη), άσχετα όμως τώρα πια από το πρόσωπο του αυτοκράτορα, από την εθνικότητα και από τη θρησκεία του.

Το ζωντανό κατόρθωμα
Η βυζαντινή κληρονομιά,το «Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο»,θα ζήσει μέσα σ΄ αυτόν τον νέο κόσμο ως η αναφορά σε έναν νέο ουμανισμό,τον ανθρωπισμό που μετουσίωσε το αρχαίο μάθημα μπολιάζοντάς το με το χριστιανισμό, αυτό το μάθημα που μετέφεραν στη Δύση οι διανοούμενοι της Κωνσταντινούπολης φεύγοντας, την πνευματική κενότητα του κατακτητή.
Η Εκκλησία θα οικειωθεί το σύμβολο του δικέφαλου αετού (όπως άλλωστε και πολλά ευρωπαϊκά κράτη: Ρωσία, Πολωνία, Αυστροουγγαρία, ως και η Αλβανία),ενώ ο πολύς λαός,υποσυνείδητα σχεδόν, θα περιμένει ακόμη (ιδιαίτερα βέβαια οι Νεοέλληνες) αυτό που «δεν χωρά ανθρώπου νους, να δει και πάλι δηλαδή, στην Πόλη ζωντανούς, τον πετρωμένο βασιλιά και τον Ακρίτη Διγενή».
Αυτή είναι ίσως για τους Νεοέλληνες η πνευματική υποθήκη της παρωχημένης πια αυτοκρατορίας του Βυζαντίου, σχετικά με αυτές που ονομάζουν «αλησμόνητες πατρίδες», αυτό το τελευταίο κατάλοιπο της Μεγάλης Ιδέας, ενός σθεναρά ριζωμένου ιδεολογήματος, στην καρδιά του μόνο Βαλκάνιου λαού που δεν ελευθέρωσε την κοιτίδα της ύπαρξής του, δηλαδή τη Βασιλεύουσα Κωνσταντινούπολη.
Η νεοελληνική πρωτεύουσα Αθήνα, που παρά την αρχαία της δόξα δεν ήταν στο Βυζάντιο παρά ένα ταπεινό πόλισμα, όπως γράφει στο τέλος του 12ου αιώνα ο μητροπολίτης Μιχαήλ Χωνιάτης (ο κακώς λεγόμενος Ακομινάτος), εκδικήθηκε την Κωνσταντινούπολη, που για να υπογραμμίσει το κλέος της ονομάστηκε Νέα Ρώμη, Νέα Ιερουσαλήμ, Νέα Σιών, αλλά ουδέποτε «Νέαι Αθήναι», επωνυμία που ήταν καταδικαστέα λόγω του ειδωλολατρικού μεγαλείου της αρχαίας Αθήνας.
Ψυχαναλυτικά σχεδόν η νεοελληνική παράδοση και παιδεία, με την Αθήνα ως αναφορά, αγκιστρώθηκαν στο μεγαλείο της αρχαιότητας, αυτό το παγκόσμια πια αναγνωρισμένο,παραγνωρίζοντας όμως και αγνοώντας ολότελα σχεδόν το έργο του χιλιόχρονου και «ένδοξου», όπως έγραψε ο Καβάφης, βυζαντινισμού. Μένει όμως το βυζαντινό κατόρθωμα ζωντανό σαν θεμέλιο της εθνικής ταυτότητας κάθε Βαλκάνιου, αλλά και σαν ξύπνημα και προσήλωση στις αρχές που στηρίζουν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό ως τα σήμερα. Εννοώ τη χριστιανοσύνη, τη ρωμιοσύνη και την ελληνοσύνη, που αναδεικνύουν ως πρώτη ευρωπαϊκή αυτοκρατορία την αυτοκρατορία του ελληνισμού των μέσων χρόνων.

Διοίκηση ρωμαϊκής έμπνευσης, θρησκεία και εκκλησία χριστιανική, και ελληνόφωνη, ελληνοπρεπής πνευματική κίνηση και διανόηση είναι τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του Βυζαντίου· και αυτό ήδη από την αυγή της ύπαρξής του.

Από αυτήν την άποψη το Βυζάντιο είναι, όχι μόνο μια βέβαιη ευρωπαϊκή πολιτική ενότητα, αλλά σίγουρα η πρώτη ιστορικά ευρωπαϊκή αυτοκρατορία, σύμφωνα αυτό με τον πάντα επίκαιρο ορισμό του Ρaul Valéry για τον Ευρωπαίο. Τον μεταφέρω συνοπτικά εδώ:

Είναι λοιπόν Ευρωπαίος, κατά τον Valéry, αυτός που υπέστη την επίδραση της ελληνικής ορθολογικής σκέψης,που γνώρισε την εμβέλεια των ρωμαϊκών διοικητικών θεσμών και που ζει σύμφωνα με την ιουδαϊκοχριστιανική πνευματικότητα. Κατά τον Valéry, Ευρώπη είναι εκεί όπου τα ονόματα του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Κικέρωνα, του Μωυσή και του Παύλου έχουν σημασία και βαρύτητα.

Αυτά σε κείμενο γραμμένο το 1922, πολύ δηλαδή προτού γίνει λόγος για Ευρωπαϊκή Κοινότητα και Ευρωπαϊκή Ένωση, θεσμοί που έχουν κάποτε την ανιστόρητη τάση να θεωρήσουν αρχή της Ευρώπης την καρλομαγνική πολιτεία της Δύσης. Και αυτό γιατί ξέχασαν οι Δυτικοευρωπαίοι ότι το πνεύμα ταξιδεύει και μεταλαμπαδεύει το ζωογόνο μήνυμά του. Η Κωνσταντινούπολη είναι ο μακροχρόνιος σταθμός του, μετά την Αλεξάνδρεια και πριν τη Βενετία.
Χάρη στις διάφορες αναγεννήσεις που γνώρισε το χιλιόχρονο Βυζάντιο (του Φώτιου και των Μακεδόνων, των Κομνηνών και των Παλαιολόγων) διέσωσε τα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας που οι διανοούμενοί του διέδωσαν στη Δύση. Στα κείμενα αυτά στηρίχθηκε το πνευματικό ξύπνημα της Ευρώπης· άσχετο τώρα αν για λόγους ξένους από την ιστορική αλήθεια,το κατόρθωμα αυτό το καρπούνται οι Άραβες κυρίως της Ισπανίας. Αλλη μια απόδειξη αυτό της παρεξήγησης που βαρύνει το Βυζάντιο, με επακόλουθο την αθέμιτη, αλλά επίμονη προσπάθεια για εξοβελισμό του από την ιστορία της Ευρώπης. Η περιπέτεια του υπό ίδρυση Μουσείου της Ευρώπης μαρτυρεί την αλήθεια των λεγομένων του.
Καθήκον των μελετητών της πρώτης ευρωπαϊκής αυτοκρατορίας να αποκαταστήσουν την αξία των βυζαντινών κατορθωμάτων, πολιτικών και πολιτισμικών, στη θέση που τους ανήκει και τους πρέπει. Αυτό και μόνο αποτελεί απλή απόδοση ιστορικής δικαιοσύνης

Ελένη Γλυκατζή Αρβελέρ –Απόσπασμα από το βιβλίο “Γιατί το Βυζάντιο”
Πηγή: cityportal
Αντικλείδι , antikleidi.com
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Το Βυζαντινό πανεπιστήμιο - Εγκυκλοπαιδικά

Η Βυζαντινή αυτοκρατορία διατήρησε και ανανέωσε τον κλασσικό πολιτισμό, με θαυμαστή προσαρμοστικότητα στο δύσκολο περιβάλλον του Μεσαίωνα.

Ένας τομέας στον οποίον το Βυζάντιο υπερείχε σαρωτικά έναντι των άλλων χριστιανικών κρατών, ήταν η παιδεία.

Οι κάτοικοι της αυτοκρατορίας είχαν υψηλό για την εποχή εκείνη μορφωτικό επίπεδο.

Υπήρχαν σχολεία ακόμη και σε χωριά, ενώ οι πόλεις φιλοξενούσαν διάφορα ανώτερα εκπαιδευτήρια.

Το εκπαιδευτικό σύστημα ελεγχόταν είτε από εκκλησιαστικά ιδρύματα (μοναστήρια) είτε από την κοσμική εξουσία, η δε μορφωτική βάση των μαθητών ήταν αφ’ ενός τα ιερά κείμενα (Βίβλος, Ψαλτήρι, βίοι Αγίων) και αφ’ ετέρου η αρχαιοελληνική γραμματεία, με τον Όμηρο και τον Αίσωπο να αποτελούν τον άξονα της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Marios Novakopoulos
Πηγή: - Κλεισθένης

Το Χαμομηλάκι

29 Μαΐου 1453 - Η Πόλις εάλω - Fall of Constantinople

«στήτε ανδρείως αδερφοί στήτε ανδρείως» 

Ας δούμε όλοι, ας δείξουμε και στα παιδιά μας ....

Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΙΑ',
ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου,
έπεσε στα τείχη σαν απλός στρατιώτης.

Η Άλωση της Πόλης, η παράδοση δηλαδή ουσιαστικά της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στον Μωάμεθ τον Β' , που ξεκίνησε στις 6 Απριλίου και τελείωσε  στις  29 Μαΐου του 1453, σήμανε και το τέλος του Βυζαντίου.
Ενός Βυζαντίου που ήταν ήδη εξασθενημένο μετά την Άλωση από τους Σταυροφόρους το 1204 και μετά την κατάληψη και της Καλλίπολης.  
περισσότερα εδώ και εδώ

Δύο πολύ κατατοπιστικά και ενδιαφέροντα ντοκυμανταίρ σχετικά με την άλωση της Πόλης, σαν σήμερα το 1453. .

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης 1453 ~ Η Μηχανή του Χρόνου
National Geographic | 1453, η Άλωση της Πόλης

Το Φως της Αγίας Σοφίας

Στις 27 Δεκεμβρίου του 537, έγιναν τα εγκαίνια από τον Ιουστινιανό της Αγίας Σοφίας, ο οποίος βλέποντας την υπεροχή του Ναού έναντι του ξακουστού ναού του Σολομώντα, αναφωνεί: «Δόξα των Θεώ το καταξιωσάντι με τελέσαι τοιούτον έργον. Νενίκηκά σε Σολομών».

Η Αγία Σοφία είναι για την Ορθοδοξία
η οικουμενική πρωτεύουσά της.

Η Αγία Σοφία θεμελιώθηκε το 326 από τον Κωνσταντίνο, ο οποίος είχε επιστρέψει από τη Σύνοδο της Νίκαιας λίγους μήνες νωρίτερα. Αφιερώθηκε στη Θεία Σοφία, τη Σοφία του Λόγου ή το Λόγο του Θεού – δηλαδή στον ίδιο το Χριστό.

Όπως ο καθεδρικός ναός του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη (324 μ.Χ.), έτσι κι ο ναός της Αγίας Σοφίας χτί­στηκαν για πρώτη φορά και οι δύο από τον πρώτο χριστιανό αυτοκράτορα τον Κωνσταντίνο. Ο ένας στη Δύση και ο άλλος στην Ανατολή.

326	Θεμελιώθηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο
360	Εγκαίνια της Μεγάλης Εκκλησίας επί βασιλείας του Κωνστάντιου Β΄
404	Ο ναός καταστρέφεται από πυρκαγιά κατά τη διάρκεια της Στάσης που ακολούθησε την καθαίρεση του πατριάρχη Ιωάννου Χρυσοστόμου
415	Εγκαίνια της Αγίας Σοφίας από τον Θεοδόσιο Β΄
532	Ο ναός καίγεται κατά τη διάρκεια της Στάσης του Νίκα
537	Εγκαίνια της καινούργιας τρουλαίας βασιλικής του Ιουστινιανού Α΄
1204	Ο μητροπολιτικός ναός λεηλατείται από τους σταυροφόρους.
1453	Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς. Η Αγία Σοφία μετατρέπεται σε τζαμί από τον σουλτάνο Μωάμεθ Β΄
1717	Το μεγαλύτερο μέρος των σωζόμενων ψηφιδωτών στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας καλύπτεται.
1931	Το Αμερικανικό Βυζαντινό Ινστιτούτο αρχίζει συστηματικές εργασίες αποκάλυψης και αποκατάστασης των ψηφιδωτών
1934	Η Αγία Σοφία τζαμί μετατρέπεται σε μουσείο.
2020	Η Αγία Σοφία μετατρέπεται σε τζαμί.

 
Η Αγία Σοφία στέκεται όρθια περίπου 1500 χρόνια αντέχοντας 64 σεισμούς μέχρι 7,4 Ρίχτερ.

Το πανεπιστήμιο του Πρίνστον, μελετάει γιατί αντέχει στους σεισμούς η Αγία Σοφία. Είναι περίεργο με τέτοιο Τρούλο πως αντέχει, Δεν υπάρχει άλλος τέτοιος τρούλος. Αιωρείται.
Ψάχνουν να βρουν γιατί δεν πέφτει ο Παρθενώνας και η Αγία Σοφία, αυτά τα δυο. Το Φως της Αγίας Σοφίας και το μεγαλείο του Παρθενώνα. Αυτά τα δυο θα φωτίζουν για πάντα.
Και οι δυο Ναοί φτιάχτηκαν από ελεύθερους ανθρώπους, όχι από δούλους. Για την Αγιά Σοφία συνεισέφεραν όλοι και οικονομικά. Ελεύθερα. Έλληνες σχεδίασαν τον Παρθενώνα, Έλληνες σχεδίασαν και την Αγιά Σοφιά.

Η Αγία Σοφία, είναι ο Χριστός, η ενσαρκωμένη Σοφία του Θεού, δια του Λόγου.
Οι Τούρκοι έχουν επικαλύψει τα πάντα, το Μέγα ψηφιδωτό του Χριστού όμως κείται ακάλυπτο, η απεικονισμένη ευλογία είναι η ωραιότερη που υπάρχει. Στην αχνή μισοκαλυμμένη επιφάνεια, διακρίνεται η ψηφιδωτή μορφή ενός τεράστιου Χριστού. Ξεχωρίζουν τα μαλλιά, το μέτωπο, τα πράα μάτια του Σωτήρα και το αχνό περίγραμμα της μορφής του. Το δεξί χέρι, με γλυκύτητα, είναι απλωμένο σε μια ανείπωτη ευλογία και, με την κίνηση του, μοιάζει να αγκαλιάζει τον άγνωστο επισκέπτη. Μέσα στις σκιές, νιώθει κανείς πως ο Χριστός στέκει ακοίμητος φρουρός πάνω από τους ανθρώπους του.
Όλων τα γόνατα κόβονται όταν αντικρίζουν την Αγία Σοφία. Είναι το συγκλονιστικό οικοδόμημα, αλλά και όλα όσα αντιπροσωπεύει. Κι ας μη τα σκέφτεται ο επισκέπτης. Τα κουβαλάει μέσα του. Όλη τη δόξα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, όλη την ιστορία της Ορθοδοξίας και την Προοπτική της στους αιώνες των αιώνων.
Η Αγία Σοφία αντιπροσωπεύει για την Ορθοδοξία την οικουμενική πρωτεύουσά της. Παρ' όλες τις προσπάθειες μεταμόρ­φωσης της Αγίας Σοφίας, τα χριστιανικά της χαρακτηριστικά δεν απαλείφονται. Η ίδια της η κατασκευαστική δομή δεν υποκύπτει στις απαιτήσεις του ισλαμικού τελε­τουργικού. Μοιάζει με έναν περήφανο αιχμάλωτο που, σιωπηρά, με αστείρευτη υπομονή αλλά και απίστευτη επιμονή, δεν παύει να αντιστέκεται στις αλυσίδες του.  
Η ΑΓΊΑ ΣΌΦΙΑ δημιουργήθηκε από Ορθόδοξους Χριστιανούς και λειτούργησε ως Ορθόδοξος Ναός για αιώνες και θα στέκεται στους αιώνες των αιώνων. Κάθε άλλη χρήση της είναι καταχρηστική και παράνομη και προσβάλλει την Ορθόδοξη Πίστη της οποίας ήταν και είναι το κέντρο της.

hamomilaki

Τραπεζίτες πρὸ τῶν πυλῶν

Οι τότε σταυροφόροι = οι σημερινοί δανειστές

Ὁ τρόπος ποὺ ἡ Εὐρώπη ἔχει συμπεριφερθεῖ στήν Ἑλλάδα ὣς πρός τήν τρέχουσα κρίση εἶναι ἐλάχιστα λιγότερο ἐπαίσχυντος ἀπό τόν τρόπο πού ἐκεῖνοι οἱ σταυροφόροι συμπεριφέρθηκαν τόσους αἰώνες πρίν.

ΛΙΓΟΙ Ἕλληνες λέγουν σήμερα μιὰ καλὴ λέξη γιὰ τὸ εὐρωπαϊκὸ τραπεζικὸ σύστημα. Θεωροῦν ὅτι αὺτὸς εἶναι ὁ πραγματικὸς λόγος γιὰ τὴν τρέχουσα κρίση τους, ποὺ παρεῖχε «εὔκολα χρήματα» στούς πολιτικούς τους, καί τώρα ἀπαιτοῦν ἕνα μερίδιο οἰκονομικής σάρκας.   

Ἡ ἴδια ἱστορία πρίν ἀπό 800 χρόνια. Οἱ ἄνδρες τῆς τετάρτης σταυροφορίας, ποὺ ἀρχικά ξεκίνησαν νά παλέψουν γιά τόν χριστιανισμό στούς Ἁγίους Τόπους, βρέθηκαν ἀντ' αὐτοῦ νά λεηλατοῦν τήν Κωνσταντινούπολη, τήν πρωτεύουσα τῆς Ἑλληνόφωνης Βυζαντινῆς Αυτοκρατορίας, λόγῳ τῶν τεραστίων χρεῶν πού εἴχαν συσσωρευθεῖ πρός τήν δύση.

Ὁ τρόπος ποὺ ἡ Εὐρώπη ἔχει συμπεριφερθεῖ στήν Ἑλλάδα ὣς πρός τήν τρέχουσα κρίση εἶναι ἐλάχιστα λιγότερο ἐπαίσχυντος ἀπό τόν τρόπο πού ἐκεῖνοι οἱ σταυροφόροι συμπεριφέρθηκαν τόσους αἰώνες πρίν. Ἐάν μή τί ἄλλο, αὐτό τό σκοτεινὸ σημεῖο στὰ δυτικὰ ἱστορικὰ ἀρχεῖα θά ἔπρεπε νά εἶναι μιά προειδοποίηση γιά τούς τραπεζίτες καί τούς πολιτικούς πού ὤφειλαν μάλλον νά προσέξουν τήν πτώση τῆς Ἑλλάδας παρά νά ἀναλάβουν τήν εὐθύνη γιά τήν ἀνηθικότητά τους.

Ἡ Ἑλλάδα μπορεῖ νὰ εἶναι στὴν περιφέρεια τῆς Εὐρώπης σήμερα, ἀλλὰ τὸν 12^ο αἰώνα ἡ Κωνσταντινούπολη ἤταν ἡ πύλη γιὰ ἕνα προσοδοφόρο ἐμπόριο στὰ μπαχαρικά, τὰ μετάξια καὶ τὰ ἀγαθὰ πολυτελείας ποὺ προέρχονταν ἀπὸ τὴν ἀνατολή. Αὐτὸ τὸ ἐμπόριο εἶχε κάνει πάμπλουτους ἀνθρώπους σὲ ὁλόκληρη τὴν Εὐρώπη - ὅπως οἱ οἰκονομίες τῆς Ἑλλάδας, τῆς Ἱσπανίας, τῆς Πορτογαλίας καὶ τῆς Ἰταλίας ἔχουν κάνει κατὰ τὴν διάρκεια τῶν τελευταίων δύο δεκαετιῶν.

Ἔμποροι ἀπὸ πόλεις ὄπως ἡ Βενετία, ἡ Γένοβα καὶ ἡ Πίζα, πρὸς τὸ τέλος τοῦ 12^ου αἰώνα κατόρθωσαν νὰ κερδίσουν γιὰ τοὺς ἐαυτούς τους πλεονεκτήματα καὶ φορολογικὲς διευκολύνσεις στὴν Κωνσταντινούπολη ποὺ οἱ ἔξυπνοι νεαροὶ διαχειριστὲς κεφαλαίων τοῦ σήμερα θὰ σκότωναν γι’αὐτά: διαπραγματεύτηκαν θέσεις ποὺ τοὺς ἐπέτρεψαν νὰ ἀποκλείσουν τοὺς τοπικοὺς ἐμπόρους, παράλληλα μὲ ἔξυπνες ἐμπορικὲς συνθῆκες ποὺ τοὺς ἄφησαν νὰ ἐλαχιστοποιήσουν ἤ ἀκόμα καὶ νὰ μηδενίσουν τοὺς φόρους τους. Ὅπως καὶ στὴν σύγχρονη Ἑλλάδα, αὐτὸ ὁδήγησε σὲ μιὰ ροὴ φτηνοῦ ξένου κεφαλαίου στὶς ἀγορές.

Γύρω στὸ 1200, ἐν τούτοις, τὰ πράγματα πήγαν ἄσχημα. Μία ἀπότομη κάμψη τοῦ ἐμπορίου στὴν Βυζαντινὴ αυτοκρατορία ἐπιδεινώθηκε ἀκόμη περισσότερο ἀπὸ τὴν ὑπερβολικὴ σπατάλη τῆς Βενετίας, τὸ μεσαιωνικὸ ἰσοδύναμο τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κεντρικῆς Τράπεζας.

Σὲ μιὰ νύχτα σχεδὸν ὑπῆρξε μιὰ μεταπήδηση ἀπὸ τὰ φθηνὰ κεφάλαια, ὄπου ὁ καθένας εἶχε κέρδος, στὶς μαῦρες τεχνικὲς τῆς συλλογῆς χρέους. Ὅπως καὶ μὲ τὴν Ἀθήνα ἀπὸ τότε ποὺ ξεκίνησε ἡ οἰκονομικὴ κρίση, ἔγινε σαφὲς ὅτι κανένας δὲν θὰ ἔπαιρνε τὴν εὐθύνη γιὰ τὴν προσφορὰ ὑπερβολικῆς δανειοδότησης στήριξης προβλέψεων μόνο γιὰ τὰ αἰσιόδοξα σενάρια.

Κάποιος θὰ ἔπρεπε νὰ καλύψει τὶς ἀπώλειες, καὶ οἱ Ἐνετοὶ ἔμποροι ἤταν ἄκαμπτοι στὸ ὅτι δὲν θὰ ἤταν αὐτοί. Ἡ Κωνσταντινούπολη καὶ ἡ Ἑλληνόφωνη Βυζαντινή Αὐτοκρατορία, διασπασμένη ἀπὸ ἐσωτερικὲς διαιρέσεις, ἤταν ὁ προφανὴς στόχος.

Τελικὰ, μία ἀπὸ τὶς ἀντίπαλες φατρίες στὴν Κωνσταντινούπολη ζήτησε μιὰ συμφωνία μὲ τὴν Βενετία: μὲ ἀντάλαγμα τὴν κάλυψη τῶν ἀπωλειῶν τῆς Γαληνοτάτης Δημοκρατίας, τὸ κίνημα θὰ ἐλάμβανε ὡς βοήθεια ἐνετικὸ στρατὸ γιὰ νὰ ἐξασφαλίσει τὴν ἀξίωσή του στὸν Βυζαντινὸ θρόνο. Ἡ Βενετία πήδηξε ἀπὸ τὴν χαρὰ της.

Ἀλλὰ ἡ Κωνσταντινούπολη εἶχε πάρα πολὺ ὑποτιμήσει τὸ μέγεθος τῶν νέων δανειακῶν ὑποχρεώσεων της – καὶ εἶχε ὑπερεκτιμήσει τὴν σταθεροποιητικὴ ἐπίδραση τῶν ἐνετικῶν ὅπλων. Οἱ οἰκονομικὲς της ὑποχρεώσεις μετακόμισαν στὸ ἐξωτερικό, ἐνῶ ἡ πολιτικὴ παράλυση  βάθυνε στὸ ἐσωτερικό.

Ὅλοι, ἀπό τὸν Πάπα μέχρι τοὺς βασιλεῖς τῆς Εὐρώπης ἤξεραν γιὰ τὴν ἄσκηση πίεσης στὴν Κωνσταντινούπολη. Ἡ μία δυτικὴ ἀντιπροσωπεία μετὰ τὴν ἄλλη ἔλεγαν στοὺς Ἕλληνες  νὰ εἴναι πιὸ συνεπεῖς μὲ τὶς πράξεις τους - ἤ, γιὰ νὰ τὸ ποῦμε χωρίς περιστροφές, νὰ πληρώσουν. Οἱ σταυροφόροι, κάτω ἀπὸ τὴν ἐξουσία τῆς Βενετίας, πολιορκοῦν την πόλη.

Τελικὰ, οἱ δυτικοὶ βαρέθηκαν νὰ περιμένουν. Ἁρπάζοντας τὴν εὐκαιρία ποὺ τοὺς δόθηκε, οἱ ἱππότες εἰσβάλουν μαινόμενοι στὴν Κωνσταντινούπολη. Αὐτὸ ποὺ ἐπακολούθησε ἤταν ντροπή: τὰ πολυτιμότερα καλλιτεχνήματα τῆς αὐτοκρατορίας λεηλατήθηκαν, ἁρπάχθηκαν παράλληλα ἀπό ἕναν ἄτακτο ὄχλο ποὺ συμπεριφέρθηκε χωρίς κανένα ενδιαφέρον γιὰ τοὺς κατοίκους τῆς πόλης, τὸν πολιτισμὸ τους ἤ τὴν ἱστορία τους.

Σύμφωνα μὲ μαρτυρίες, πόρνες χόρεψαν ἐπάνω στὴν Ἅγια Τράπεζα τῆς Ἁγίας Σοφίας, τῆς ὀμορφότερης ἐκκλησίας σὲ ὁλόκληρη τὴν χριστιανοσύνη. Τὰ παλάτια, οἱ κήποι καὶ οἱ ἱεροὶ τόποι ἐρευνήθηκαν ἐξονυχιστικά, καὶ οἱ  θησαυροὶ τους φυγαδεύτηκαν μὲ ἄμαξες. Οἱ μεγάλες συλλογὲς τῶν λειψάνων ποὺ φυλάσσονταν  στὴν αὐτοκρατορικὴ πρωτεύουσα ὑπεξαιρέθηκαν ἀπὸ τοὺς δυτικοὺς γιὰ νὰ ἐξωραΐσουν τοὺς καθεδρικοὺς ναοὺς καὶ τὶς ἐκκλησίες σὲ ὁλόκληρη τὴν δυτικὴ Εὐρώπη· ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἡμέρα τὰ τέσσερα χάλκινα ἄλογα, κλεμμένα απὸ τὸν ἱππόδρομο τῆς Κωνσταντινούπολης, στέκονται ἐπάνω στὸν καθεδρικὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Μάρκου στὴν Βενετία.

Κρίνοντας τοὺς Ἕλληνες, φορολογικὰ καὶ πολιτικὰ ἀνίκανους, οἱ κατακτητὲς διόρισαν ἕναν ἀντιβασιλέα. Τὸν Baldwin τῆς Φλάνδρας, ποὺ στέφθηκε αὐτοκράτορας Κωνσταντινούπολης το 1204, ἤταν ἕνα κλασικό I.M.F.–στὺλ: σίγουρα χέρια, κάποιος μὲ τὸν ὁποῖο ἄλλοι δυτικοὶ ἡγέτες θὰ μπορούσαν νὰ κλείσουν δουλειὲς.

Ἐν τῷ μεταξύ, οἱ εὐγενεῖς ποὺ ὁδηγούσαν τὴν σταυροφορία, πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἴχαν φέρει τὴν καταστροφὴ πρώτ’ ἀπ’ ὅλα μὲ τὶς ἀπερίσκεπτες ὑποσχέσεις τους, πήραν τὸν ἔλεγχο ὁλόκληρων περιοχῶν τῆς πόλης καὶ τῆς αὐτοκρατορίας γιὰ τοὺς ἐαυτούς τους – μιὰ κλασικὴ περίπτωση γιὰ νὰ πιάσεις πάτο. (Ἔτσι προσέξτε ἐκείνους τοὺς τραπεζίτες καὶ τὶς βίλες τους στὸ Αἰγαῖο· δὲν χρειάζεται νὰ εἶστε ἱστορικὸς γιὰ νὰ καταλάβετε τὶ  εἶναι «ἀγορὰ τῶν  ἀγοραστῶν».) Ἡ νέα λατινικὴ αὐτοκρατορία Κωνσταντινούπολης διήρκησε ἀκριβὼς 50 χρόνια πρὶν οἱ Ἕλληνες ἐπιστρέψουν στὴν ἐξουσία.

Ἡ ἱστορία εἶναι ἡ ἴδια ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα: τὸ φθηνὸ χρήμα φέρνει ὄμορφες ἀμοιβές ἀλλὰ ἐγγυᾶται τὴν κρίση, ἐνῶ ὁ πόνος πέφτει ἀποκλειστικὰ στοὺς Ἕλληνες. Ἡ Κωνσταντινούπολη καὶ ἡ Ἀθήνα μπορεῖ νὰ εἴχαν ἐθιστεῖ στὸ εὔκολο χρήμα, ἀλλὰ ἡ Δύση ἤταν ὁ «ντίλερ» τους.

Peter Frankopan εἶναι διευθυντὴς στὸ Κέντρο Βυζαντινῶν Ἐρευνῶν τῆς Ὀξφόρδης καὶ συγγραφέας τοῦ βιβλίου “The First Crusade: The Call From the East.”
Αναρτήθηκε από BIBLIOFAGOS την Κυριακή, 27 Μαΐου 2012 στο bibliodromio

Πηγὴ: The New York Times

Bankers at the Gates

FEW Greeks have a good word to say about the European banking system these days. They believe it’s the real reason for their current crisis, having pushed easy money on their politicians and now demanding a pound of financial flesh.

It was the same story 800 years ago. The men of the Fourth Crusade, who had originally set off to fight for Christianity in the Holy Land, found themselves instead ransacking Constantinople, the capital of the Greek-speaking Byzantine Empire, because of enormous debts that had been racked up in the West.

The way Europe has behaved over the current Greek crisis is scarcely less shameful than the way those crusaders behaved all those centuries ago. If nothing else, that dark spot on the West’s historical record should be a warning to the bankers and politicians who would rather watch Greece fall apart than take responsibility for their own profligacy.

Greece may be on Europe’s periphery today, but in the 12th century Constantinople was the gateway to a lucrative trade in spices, silks and luxury goods coming from the east. This trade had made fortunes for men across Europe — as the economies of Greece, Spain, Portugal and Italy have done over the last two decades.

Traders from places like Venice, Genoa and Pisa in the late 12th century managed to win for themselves the sort of advantages and loopholes in Constantinople that bright young fund managers would kill for today: they negotiated positions that allowed them to undercut local traders, alongside smart commercial treaties that let them minimize or even sidestep their taxes. As with modern Greece, this led to a flow of cheap foreign capital into the markets.

Around 1200, though, things went sour. A sharp contraction of trade in the Byzantine Empire was exacerbated by wild overspending by Venice, the medieval equivalent of a European central bank.

Almost overnight there was a switch from the easy money, where everyone was a winner, to the dark arts of debt collecting. As with Athens since the financial crisis took hold, it became clear that no one would take responsibility for lending too much, for basing forecasts on only best-case scenarios.

Someone would have to cover the losses, and Venetian merchants were adamant that it would not be them. Constantinople and the Greek-speaking empire, riven by internal divisions, was the obvious mark.

Eventually, one of the rival factions in Constantinople offered a deal with Venice: in exchange for covering the Most Serene Republic’s losses, the faction would receive Venetian military muscle to secure its claim on the Byzantine throne. Venice jumped at the deal.

But Constantinople had vastly underestimated the size of its new debt obligations — and overestimated the stabilizing effect of Venetian arms. Financial obligations mounted abroad, while political paralysis deepened at home.

Everyone from the pope to the kings of Europe knew about the pressure building against Constantinople. One Western delegation after another told the Greeks to get their act together — or, to put it more bluntly, to pay up. The crusaders, under the sway of Venice, lay siege to the city.

Eventually, the Westerners had enough of the procrastination. Seizing their chance, the knights stormed Constantinople. What happened next was a disgrace: the prize assets of the empire were looted at will, seized as collateral by a mob that behaved with no concern for the city’s inhabitants, its culture or its history.

According to one account, prostitutes danced on the altar of St. Sophia, the most beautiful church in the whole of Christendom. Palaces, gardens and holy places were ransacked, with treasures taken off by the cartload. The great collections of relics held in the imperial capital were seized by the Westerners to adorn cathedrals and churches across Western Europe; to this day four bronze horses, stolen from the hippodrome of Constantinople, are in the museum inside the Basilica of Saint Mark in Venice.

Judging the Greeks fiscally and politically incompetent, the conquerors appointed a regent. Baldwin of Flanders, crowned emperor of Constantinople in 1204, was a classic I.M.F.-style appointee: a safe pair of hands, someone with whom other Western leaders could do business.

Meanwhile, the noblemen leading the Crusade, many of whom had brought ruin in the first place with their reckless promises, took control of whole areas of the city and empire for themselves — a classic case of getting in at rock bottom. (So keep an eye on those bankers and their villas in the Aegean; you don’t need to be a historian to know it is a buyers’ market.) The new Latin Empire of Constantinople lasted just 50 years before the Greeks returned to power.

The story is the same as then: cheap money brings handsome rewards but guarantees crisis, while the pain falls solely on the Greeks. Constantinople and Athens may have become addicted to easy money, but the West was their dealer.

By PETER FRANKOPAN, Published: May 24, 2012

Peter Frankopan is the director of the Center for Byzantine Research at Oxford and the author of “The First Crusade: The Call From the East.”

This article has been revised to reflect the following correction:

Correction: May 31, 2012

An earlier version of this Op-Ed misstated the location of four bronze horses that were looted from Constantinople in 1204 and moved to Venice. The horses are in the museum inside the Basilica of Saint Mark; replicas — not the originals — stand atop the dome of the basilica. 

Κάρολου Ντιλ: «Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας»

Το αληθινό Βυζάντιο

Έργο-σταθμός του Κάρολου Ντιλ
για την ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας

Απεικόνιση της κατάληψης της Κων/πολης
από τους σταυροφόρους

«Η σύγχρονη Ελλάδα οφείλει πολύ περισσότερα στο χριστιανικό Βυζάντιο παρά στην Αθήνα του Περικλή και του Φειδία», έγραφε στις αρχές του 20ού αιώνα ο γάλος ιστορικός και ακαδημαϊκός Κάρολος Ντιλ (1859-1944), ένας από τους διαπρεπέστερους βυζαντινολόγους της εποχής του, καθηγητής στα πανεπιστήμια του Νανσί, του Παρισιού και του Χάρβαρντ που, με βιβλία και τη διδασκαλία του, άνοιξε νέους δρόμους στη μελέτη του βυζαντινού πολιτισμού. Σ' αυτόν χρωστάμε την κλασική πλέον «Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας», έργο-αναφοράς πολύτιμο για την εθνική μας αυτογνωσία.

«Δεν πρέπει να φανταζόμαστε ότι στα χίλια χρόνια που επέζησε, μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το Βυζάντιο ακολούθησε μια συνεχή πορεία προς την καταστροφή. Τις κρίσεις στις οποίες παραλίγο να υποκύψει, ακολούθησαν πολλές φορές περίοδοι ασύγκριτης λάμψης», διευκρινίζει ο Ντιλ στις εισαγωγικές σελίδες της «Ιστορίας...» του. Κι ευθύς εξαρχής επισημαίνει τη σωτήρια για την Ευρώπη στρατιωτική αξία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, την άνθιση στους κόλπους της του «πιο εκλεπτυσμένου πολιτισμού του Μεσαίωνα» και την «παντοδύναμη» πνευματική επιρροή της τόσο στη Δύση όσο και στην σλαβική και ασιατική Ανατολή.

Πλούσια εικονογράφηση

Όπως παραδέχεται ο γάλος ιστορικός, «Θα 'ταν παιδιάστικο ν' αποκρύψουμε τα ελαττώματα αυτού του κράτους. Γνώρισε πολύ συχνά επαναστάσεις των ανακτόρων και στρατιωτικές στάσεις. Αγάπησε με πάθος τα παιχνίδια του ιπποδρόμου και ακόμη περισσότερο τις θεολογικές έριδες. Παρά την κομψότητα του πολιτισμού του, τα ήθη του ήταν συχνά σκληρά και βάρβαρα, και παρήγαγε σε μεγάλη αφθονία μέτριους χαρακτήρες και κακές ψυχές. Αλλά ό,τι κι αν ήταν, αυτό το κράτος υπήρξε μεγάλο...

Τρίτη 29 Μαϊου 1453: «Η Πόλις εάλω», θρύλοι κα παραδόσεις

Οι περισσότεροι τοπικοί θρύλοι για την άλωση της Κωνσταντινούπολης μοιάζουν σε ένα σημείο: όλοι δείχνουν ότι ο χρόνος σταμάτησε με την κατάληψη της ιερής πόλης της Ορθοδοξίας από τους άπιστους Τούρκους και ότι η τάξη στον κόσμο θα επανέλθει με την ανακατάληψη της Βασιλεύουσας από τους Έλληνες.

The Fall of Constantinople to the Muslim Turks in 1453 

Τρίτη 29 Μαΐου: Οι Τούρκοι αρχίζουν την επίθεση από την πύλη του Αγίου Ρωμανού όπου το τείχος ήταν σχεδόν κατεστραμμένο. Οι πρώτες επιθέσεις αποκρούσθηκαν μετά από μάχη σώμα με σώμα στις οποίες ήταν παρόντες ο Ιουστινιάνης και ο Κωνσταντίνος. Σ' αυτή τη μάχη τραυματίστηκε ο Ιουστινιάνης και κατέφυγε στο Γαλατά.

ΜΙΑ ΛΑΪΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΗ: 

«Η κακή τύχη ηθέλησε και ελαβώθη ο καπετάνιος Γιουστουνιάς (Ιουστινιάνης) με μια σαϊττέα εις τα σαγόνια και έτρεχε το αίμα εισέ όλο του το κορμί, και εσκιάχθη να μην αποθάνη, και δεν εμίλησε λόγον να βάλη άλλον εις τον τόπον του, μόνε άφησε τον πόλεμον καί έφυγε κρυφά, δια να μην τζακιστούνε οι σύντροφοι του. Και εμπήκανε οι εχθροί μέσα. Οπού αν ήθελε αφήσει άλλον εις τον τόπον τον, δεν ηθέλανε εμπή, οι εχθροί και ήθελε κρατεί τον πόλεμον και δεν ήθελε χάσει την χωράν, τόσο ότι ακόμα αντιστέκανε οι Ρωμαίοι και πολεμούσανε ανδρείως- και εσκλήρυνε πολλά ο πόλεμος. Και ο βασιλεύς, ωσάν· έμαθε ότι ελαβώθη ο καπετάνιος και έφυγε, τότε επήγαινε με αναστεναγμόν να τον ευρή, και ερωτά πού 'να τον ευρή. Και οι πολεμιστάδες, οι σύντροφοι του, επολεμούσανε χωρίς καπετάνιο. αμή αρχίσανε και αυτοί και άφηναν τον πόλεμον και εφεύγανε. Τότε επηρανε οι Τούρκοι θάρρος πολύ και οι Ρωμαίοι εδειλιάσανε πολλά. Και ετούτα εγίνισαν όιατί έφυγε ο καπετάνιος, οπού έκαμνε χρεία να στέκη και να πολεμά έως να αποθάνη εις την τιμήν του, και ήθελε δίδει θάρρος και των συντρόφων του, διατί όλη η δύναμη του Τούρκου ήτανε εις εκείνην την μερέα. Και οι ελεεινοί Ρωμαίοι αμή ελιγοστεύανε και δεν ημπορούσανε να αντισταθούνε εισέ τόσο πλήθος Τούρκων». (Βαρβερινός κώδικας)

Η αποχώρηση του Ιουστινιάνη προκάλεσε σύγχυση και οι Τούρκοι άρχισαν να εισβάλλουν στην Πόλη κατά μάζες. Ακολούθησε η τελική αντίσταση κατά την οποία ο Κωνσταντίνος έπεσε πολεμώντας ως απλός στρατιώτης. Κι o Καίσαρ, όταν άκουσε πώς έγινε πια το θέλημα του Θεού, επήγε στη μεγάλη εκκλησία, έπεσε και προσκύνησε ζητώντας έλεος από το Θεό κι άφεση αμαρτιών. Aποχαιρέτισε τον Πατριάρχη, όλο τον υπόλοιπο κλήρο, τη ρήγισσα, προσκύνησε σ' όλα τα σημεία κι εβγήκε από το ναό, πίσω εβόησε όλος ο κλήρος κι όλοι όσοι βρέθηκαν τότε εκεί, γυναίκες και παιδιά αμέτρητα τον ξεπροβόδισαν με θρήνους κι αναστεναγμούς, τόσο που έλεγες ότι η μεγάλη εκκλησία εσάλεψε από τον τόπο της, κι εμένα μου φαίνεται ότι ή βουή τους θα έφτασε κείνη τη στιγμή ίσαμε τον ουρανό. Καθώς έβγήκε από την εκκλησία είπε ένα μονό: "Όποιος θέλει να θυσιαστεί για τους ιερούς ναούς και την ορθόδοξη πίστη μας, ας με ακολουθήσει" και καβαλίκεψε το φαρί του κι ετράβηξε για τη Χρυσή Πύλη - εκεί ενόμισε ότι θα βρει τον άπιστο. Τον ακολούθησαν ως τρεις χιλιάδες πολεμιστές. Μπροστά στην πύλη είδαν πάρα πολλούς Τούρκους πού καρτερούσαν να πιάσουν τον καίσαρα. Τους εσκότωσαν όλους αυτούς. 'Έτσι ο Καίσαρ έφτασε ίσαμε την πύλη, μα από τους πολλούς σκοτωμένους δεν ημπορούσε να προχωρήσει άλλο και πάλι βρέθηκαν μπροστά του άλλοι Τούρκοι κι έπολέμησαν και μ' αυτούς ως το θάνατο. Εκεί έπεσε ο ευσεβής καίσαρ Κωνσταντίνος υπέρ των ιερών ναών και της ορθοδοξίας, μήνας Μάιος, την 29η μέρα, αφού εσκότωσε με το χέρι του, όπως έλεγαν όσοι έμειναν ζωντανοί, πάνω από 600 Τούρκους, κι έτσι αλήθεψε ο χρησμός: «Με Κωνσταντίνο έγινε και πάλι με Κωνσταντίνο θ' αποθάνει». Γιατί οι αμαρτίες έρχεται ή ώρα και κρίνονται από το θεό και, καθώς λέγεται, οι κακουργίες κι οι ανομίες καταλύουν τους θρόνους των ισχυρών.

29η Μαΐου, 2:30 το μεσημέρι: Η χιλιόχρονη βυζαντινή αυτοκρατορία είχε καταλυθεί. Καμιάς πολιτείας η πτώση δεν θρηνήθηκε τόσο πολύ όσο της Πόλης του Ελληνισμού, επειδή ως το 1453 είχε παραμείνει το αδούλωτο προπύργιο του Βυζαντινού κράτους. Η αντίσταση των πολιορκουμένων μπροστά στους πολυάριθμους άπιστους για την πατρίδα και τη θρησκεία, έμεινε χαραγμένη στον υπόδουλο Ελληνισμό και δημιούργησε την εθνική συνείδηση στους 4 αιώνες σκλαβιάς. .... Οι Έλληνες μόλις διέτρεξε η φήμη πως έπεσε η Πόλη, άλλοι άρχισαν

Η ιστορία του Βυζαντίου ξετυλίγεται στους Δελφούς

Με ένα διεθνές συνέδριο, έκθεση καθώς και μουσικές 
και θεατρικές παραστάσεις

«Το Βυζάντιο στην ιστορική του συνέχεια» είναι το θέμα του διεθνούς συμποσίου που θα πραγματοποιηθεί εφέτος στο Δελφούς, στο πλαίσιο του προγράμματος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, το οποίο διοργανώνεται για 17η χρονιά. 

Μια έκθεση βρίσκεται στο επίκεντρο, ενώ παράλληλα θα γίνουν συναυλίες, σεμινάρια, θεατρικές και μουσικές παραστάσεις.

Ημερομηνία εκκίνησης είναι η 28η Ιουνίου και η διάρκεια των εκδηλώσεων είναι ένας μήνας.

Το ερώτημα «Ποια η συνέχεια της μεγάλης χιλιόχρονης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στην ιστορία;» θα ξεκινήσει το τριήμερο Διεθνές Συμπόσιο (8-10/7) στο οποίο θα κληθούν να απαντήσουν είκοσι «Σοφοί της Βυζαντινής Ιστορίας και Πολιτισμού που συγκεντρωθούν στους Δελφούς.

Οι θεματικές ενότητες του συμποσίου είναι οι εξής:  

Το Βυζάντιο και η Ελληνορωμαϊκή Αρχαιότητα, η ακτινοβολία του Βυζαντίου, τα κατάλοιπα βυζαντινά στα μεταβυζαντινά χρόνια καθώς και το Βυζάντιο σήμερα. Ομιλητές είναι η Ελένη Αρβελέρ, πρόεδρος το Δ.Σ. του Κέντρου Δελφών, και οι Χριστίνα Αγγελίδη (Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών-Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών), Sylvain Gouguenheim (Εcole Normale Superieure της Λυών), Nergis Gόnsenin (Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης), Ελισάβετ Ζαχαριάδου (Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών), Sergey Karpov (Κρατικό Πανεπιστήμιο Μόσχας Lomonosov), Νίκη- Αικατερίνη Κουτράκου (Ινστιτούτο Ελληνοανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών-ΙΕΑΑΣ), Ερση Μαθιοπούλου-Τορναρίτου (Πανεπιστήμιο Βόννης, Πανεπιστήμιο Κολωνίας), Ljubomir Maksimovic (Ινστιτούτο Βυζαντινών Σπουδών- Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών της Σερβίας), Χρύσα Μαλτέζου (Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών  Σπουδών Βενετίας), Μιχάλης Μερακλής (Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Χαράλαμπος Μπούρας (Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο), Μαρία Νυσταζοπούλου- Πελεκίδου (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων), Παναγιώτης Ροϊλός (Πανεπιστήμιο Harvard), Silvia Ronchey (Πανεπιστήμιο της Σιένα), Δημήτρης Σταματόπουλος (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας), Ιωάννης Ταρνανίδης (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Αναστασία Τούρτα (Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων), Σπύρος Τρωιάνος (Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών) και Asnu-Bilban Υalηin (Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης).

Με τον τίτλο «Λατρεία και προσκυνήματα μετά την Άλωση», πραγματοποιείται η έκθεση μέσα από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, που εγκαινιάζεται την Τρίτη 28 Ιουνίου στην Αίθουσα Εκθέσεων Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών - η οποία θα διαρκέσει για έναν μήνα. Υπό την επιμέλεια της δρ. Αναστασίας Δρανδάκη, η οποία είναι και επιμελήτρια της Βυζαντινής Συλλογής του Μουσείου Μπενάκη, η έκθεση περιλαμβάνει 66 αντικείμενα, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά. Η θρησκευτική ζωγραφική και τα λειτουργικά σκεύη ανάμεσα σε ανατολή και δύση, οι τοπικές λατρείες και τα προσκυνήματα των Ελλήνων, από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα, θα αποτελέσουν τους βασικούς άξονες της έκθεσης.

Τα Σεμινάρια με θέμα την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και τον Ελληνικό Πολιτισμό (18- 28 Ιουλίου) έχουν στόχο την επιμόρφωση καθηγητών Μέσης Εκπαίδευσης στα Αρχαία Ελληνικά και φετινό πρόγραμμα απευθύνεται σε καθηγητές-φιλολόγους από την Πορτογαλία και τη Βραζιλία καθώς επίσης και σε μεταπτυχιακούς φοιτητές.

Τέλος θα πραγματοποιηθούν Συναυλίες Βυζαντινής Μουσικής από τον Βυζαντινό Χορό Ηδύμελον (8-10/7) καθώς από την Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία του Λυκούργου Αγγελόπουλου (στις 10/7) καθώς και θεατρικές παραστάσεις («Ανθρώπινη Φωνή» του Κοκτό και «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη).

ΤΟ ΒΗΜΑ

Θρήνος για την Άλωση της Πόλης — Χρόνης Αηδονίδης | Fall of Constantinople

Πρέπει να θυμόμαστε την Άλωση για να αποτίουμε ένα διαρκή και μεγάλο φόρο τιμής στο Βυζαντινό κράτος, την Ρωμανία όπως την αναφέρουν τα κείμενα της εποχής, το εκχριστιανισθέν Ρωμαϊκό κράτος του Ελληνικού Έθνους, όπως το χαρακτηρίζει ο νεώτερος βυζαντινολόγος Διονύσιος Ζακυνθηνός. 

29 Μαΐου 1453: Η Πόλις Εάλω
Σήμερα είναι της Αγίας Υπομονής, μητέρας του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου

Fall of Constantinople

Byzantine Roots - Mistra

Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη Νέα Ρώμη άντεξε επί 11 αιώνες. Μετά την Άλωση από τους Σταυροφόρους το 1204 η εδαφική της έκταση και το σφρίγος της περιορίσθηκαν σημαντικά.Παρέμεινε όμως καθ' όλην την διάρκεια του βίου της το κράτος στο οποίο πραγματοποιήθηκε η επιτυχής και δημιουργική συνάντηση Χριστιανισμού και Ελληνισμού. 

Η Ελληνορθόδοξη παράδοση υπήρξε το αποτέλεσμα αυτής της συναντήσεως και το Βυζάντιο την διέδωσε με ειρηνικό τρόπο στους γειτονικούς λαούς. Αυτήν την ιεραποστολική δράση των Βυζαντινών προγόνων μας καταδεικνύουν και μαρτυρούν οι πολιτισμοί των σημερινών λαών της Ανατολικής Ευρώπης.

περισσότερα

— Γιατί πουλί μου δεν κελαηδείς
ως κελαηδούσες πρώτα;
— Πως μπορώ, μπορώ να κελαηδώ;
Με κόψαν τα φτερούδια μου,
με πήραν τη λαλιά μου
Πήρανεν την Πόλη μας
Και την Αγιά Σοφιά μας
Κλαίει πικράν η Παναγιά.

Έκθεση για το Βυζάντιο σε μουσείο της Ουάσιγκτον το 2013

Σε μουσείο στην Ουάσιγκτον θα παρουσιαστεί μεγάλη έκθεση για το Βυζάντιο το 2013 με εκθέματα που θα προέρχονται απο τρία μεγάλα μουσεία της χώρας (Βυζαντινό και Χριστιανικό Αθηνών, Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης και Μουσείο Μπενάκη) αλλά και εφορείες Βυζαντινών αρχαιοτήτων. 

Η έκθεση αναδεικνύει
την ελληνικότητα του Βυζαντίου

Η έκθεση θα παρουσιαστεί και σε μια ακόμη πόλη των ΗΠΑ για την οποία το ΥΠΠΟΤ βρίσκεται σε διαπραγμάτευση.

Η έκθεση αναδεικνύει την ελληνικότητα του Βυζαντίου, θα είναι αρθρωμένη πάνω σε ένα χρονολογικό καμβά ο οποίος καλύπτει όλη τη βυζαντινή περίοδο ( 330 - 1453) και επιτρέπει την παράλληλη ανάπτυξη ειδικών θεμάτων με ιδιαίτερο ενδιαφέρον όπως: η υποδοχή και η αφομοίωση της αρχαίας ελληνικής τέχνης, η συμβολή των ελληνικών κειμένων στην ανάπτυξη της παιδείας, η κωδικοποίηση της υστερορωμαϊκής νομοθεσίας, η θέση της γυναίκας στη βυζαντινή κοινωνία κ.α..

Με την έκθεση επιχειρείται μια «περιήγηση» του επισκέπτη σε επιλεγμένα κέντρα της βυζαντινής αυτοκρατορίας όπως η Θεσσαλονίκη, η Αθήνα, η Θήβα, η Άρτα, η Κόρινθος, ο Μυστράς, η Ρόδος και η Κρήτη, με σκοπό και την τουριστική προβολή τους.

Την εκθεσιακή διαδρομή προσανατολίζουν οι δυο καθοριστικές για την φυσιογνωμία της αυτοκρατορίας παράμετροι: η ελληνική γλώσσα ως φορέας πολιτισμού και μνήμης και ο διάλογος της αυτοκρατορικής εξουσίας με την εκκλησία.

Για τη διοργάνωση της έκθεσης που θα πραγματοποιηθεί από την άνοιξη έως το τέλος του 2013, έχει συγκροτηθεί άμισθη δωδεκαμελής επιστημονική επιτροπή στην οποία μετέχουν η γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομίας, η διευθύντρια βυζαντινών και μεταβυζαντινών αρχαιοτήτων, οι διευθυντές των τριών μουσείων, η διευθύντρια του ΕΚΕΒΥΜ, καθηγητές πανεπιστημίου, καθώς και άλλα στελέχη του υπουργείου.

Το κόστος της έκθεσης θα καλυφθεί στο σύνολό του από χορηγούς ένας εκ των οποίων είναι και ο ΟΠΑΠ, ενώ τη διαχείριση του συνολικού ποσού θα έχει η δωδεκαμελής επιστημονική επιτροπή.

Οι χορηγίες καλύπτουν αποκλειστικά το κόστος διοργάνωσης της έκθεσης και συγκεκριμένα: ποσό περίπου 50% του συνολικού κόστους θα διατεθεί για τα

Στήβεν Ράνσιμαν

Ο σερ Τζέημς Κόχραν Στήβενσον Ράνσιμαν (7 Ιουλίου 1903 – 1 Νοεμβρίου 2000) (αγγλικά: Sir James Cochran Stevenson Runciman), γνωστότερος ως σερ Στήβεν Ράνσιμαν, είναι ένας από τους γνωστότερους Άγγλους ιστορικούς. Πρόκειται πιθανότατα για τον γνωστότερο βυζαντινολόγο του 20ού αιώνα.
Γεννήθηκε στο Νορθούμπερλαντ στις 7 Ιουλίου 1903. Ο παππούς του ήταν Λόρδος Ράνσιμαν και ο πατέρας του ο υποκόμης Ράνσιμαν του Ντόξφορντ, ο ίδιος όμως ως δευτερότοκος γιος δεν κληρονόμησε κανέναν από τους οικογενειακούς τίτλους. Λέγεται ότι σε ηλικία 5 ετών μιλούσε και διάβαζε ελληνικά και λατινικά. Κατά τη διάρκεια των σπουδών και των μελετών του έμαθε αρκετές από τις δυτικές γλώσσες, καθώς και Αραβικά, Περσικά, Τουρκικά, εβραϊκά, συριακά, αρμενικά και γεωργιανά για τη μελέτη των πηγών της Μεσαιωνικής ιστορίας. Το 1921 εισήλθε στο Trinity College του Καίμπριτζ, για σπουδές στην Ιστορία. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του άρχισε να ταξιδεύει, εκμεταλλευόμενος την περιουσία που κληρονόμησε από τον παππού του. Το διάστημα 1942-1945 υπήρξε καθηγητής Βυζαντινής Ιστορίας και Τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης. Χάρη στην έρευνα που έκανε την περίοδο αυτή στην Τουρκία δημοσίευσε το διάστημα 1951-1954 σε 3 τόμους το μνημειώδες έργο του για την Ιστορία των Σταυροφοριών. Στα χρόνια που ακολούθησαν δημοσίευσε πληθώρα έργων για την ιστορία του Βυζαντίου και των γειτόνων του, σε όλο το εύρος από τη Συρία μέχρι τη Σικελία. Στην προσωπική του ζωή ο Ράνσιμαν παρέμενε ένας παλιομοδίτης εκκεντρικός Άγγλος αριστοκράτης, που ασχολούνταν με ιδιαίτερο ενθουσιασμό με τον αποκρυφισμό. Μνημειώδης είναι ο θαυμασμός που εξέφραζε για την Ορθοδοξία. Διατηρούσε επίσης στενές σχέσεις με τις κυριότερες αριστοκρατικές οικογένειες της Ευρώπης. Λίγο καιρό πριν πεθάνει ασπάστηκε την Ορθοδοξία, βαπτιζόμενος στο Άγιο Όρος. Πέθανε στο Ράντγουέη του Γουώργουικσάιρ την 1η Νοεμβρίου 2000.

---

ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ Ο ΡΑΝΣΙΜΑΝ

Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ: Η πτώση του Βυζαντίου

Σήμερα, επέτειο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης, παρουσιάζουμε δύο συνεντεύξεις της Ακαδημαϊκού Βυζαντινολόγου Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ που αναφέρονται στο Βυζάντιο και την πτώση του.
Συνέντευξη της Ακαδημαϊκού και Πρύτανη του Πανεπιστημίου της Σορβόνης, κυρίας Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ, στην Άννα Παναγιωταρέα και στην Κρατική Τηλεόραση, αναφορικά με τα αίτια της πτώσης του Βυζαντίου.

 

 

 

 

Πρώτη γυναίκα Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Σορβόνης το 1967. Πρώτη γυναίκα Πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόνης, στην 700 χρόνων ιστορία του, το 1976. Η Πρύτανης του Πανεπιστημίου της Ευρώπης Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ, συνομιλεί με την Άντζελα Τσιφτσή