Το «Σύνδρομο της Άδειας Φωλιάς» - Empty-nest syndrome

Κάποτε παντρευόμαστε, κάνουμε παιδιά, αγοράζουμε ένα μεγαλύτερο σπίτι που να χωράει όλη η οικογένεια. 

Πληρώνουμε δόσεις στην τράπεζα για χρόνια ολόκληρα.

Περνάνε τα χρόνια, δουλεύουμε πολύ για να μπορούμε να προσφέρουμε στην οικογένειά μας. Πολύ τρέξιμο, και καθόλου χρόνος για τον εαυτό μας.
Οι δόσεις της τράπεζας για το καινούριο σπίτι τελειώνουν. 
Επιτέλους! Μπορούμε να ηρεμήσουμε και να χαρούμε τη ζωή μαζί με την οικογένειά μας.

Την οικογένειά μας; 

Ποια οικογένεια; Ούπς... τι έγινε;
Τα παιδιά μεγάλωσαν. Παιδικός σταθμός, δημοτικό, γυμνάσιο, λύκειο. Και μετά τι;
Ανοίγουν τα φτερά τους. Σε κάποια σχολή, πιθανώς σε άλλη πόλη. Δουλειά, τα πρώτα φλερτάκια /δεσμοί. Η πρώτη τους ερωτική απογοήτευση (συνήθως είμαστε εκεί να βοηθήσουμε και να συμπαρασταθούμε).... 

Η επόμενη σχέση. Φεύγουν.
Πιό "έμπειρα" πιά, δεν μας έχουν πια ανάγκη, ούτε για συμπαράσταση.

πηγή

---

Είναι πολλές οι έρευνες που έχουν γίνει σχετικά με το τι συμβαίνει όταν τα παιδιά φεύγουν από το σπίτι, συνήθως με την αφορμή των πανελλαδικών εξετάσεων. 

Έχουν ειπωθεί πολλά, αναφορικά με το τι θα κληθούν να αντιμετωπίσουν, πως θα προσαρμοστούν ομαλότερα στη νέα κατάσταση και πως θα διαχειριστούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την αυτονομία  και την ανεξαρτησία τους.
    Ενώ λοιπόν έχουμε δείξει μεγάλο ενδιαφέρον για το πώς τα παιδιά περνούν σε μια νέα φάση ζωής, από την παιδική και εφηβική στην ενήλικη ζωή, σπάνια ασχολούμαστε με τους γονείς και με το πώς εκείνοι διαχειρίζονται τη συγκεκριμένη περίοδο, η οποία λειτουργεί για τους περισσότερους ως ορόσημο για τη μετέπειτα ζωή τους.
    Πέρα από το δυσβάσταχτο οικονομικό φορτίο της συντήρησης ενός επιπλέον νοικοκυριού, οι γονείς έρχονται αντιμέτωποι και με ένα ακόμη ζήτημα, συναισθηματικής φύσης αυτή τη φορά. Η απομάκρυνση των παιδιών από την πατρική στέγη σηματοδοτεί την αλλαγή μιας έως τώρα δεδομένης κατάστασης. Τα παιδιά μπαίνουν στη φάση της ενηλικίωσης και το τοπίο για τους γονείς αλλάζει ριζικά.

Κατά πόσο όμως είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν αυτές τις αλλαγές;

Έρευνες που έχουν γίνει, ήδη από τη δεκαετία του ̉70, καταδεικνύουν ότι στην  πλειοψηφία τους οι γονείς δυσκολεύονται αρκετά από τη νέα αυτή κατάσταση και τα συναισθήματα τα οποία βιώνουν έχουν περιγραφεί ως «σύνδρομο της άδειας φωλιάς».  

Το σύνδρομο αυτό επηρεάζει και τους δύο γονείς, περισσότερο όμως τη μητέρα. Υπάρχουν, βέβαια, και μελέτες που διαπιστώνουν ότι είναι ο πατέρας αυτός που υποφέρει περισσότερο όταν τα παιδιά παίρνουν το δικό τους δρόμο. Οι γονείς φαίνεται να αποδιοργανώνονται και μοιάζουν να μη μπορούν να προσδιορίσουν πλέον το ρόλο τους, αφού το σημείο αναφοράς τους –τα παιδιά– απουσιάζει.

    Αν το ζευγάρι πέρασε μια ζωή αφιερωμένη στα παιδιά παραγκωνίζοντας τη μεταξύ τους σχέση, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με δύσκολα συναισθήματα όπως απογοήτευση,  νοσταλγία ή και κατάθλιψη, και καθώς οι γονείς βρίσκονται συνήθως στη μέση ηλικία, η πιθανή έλλειψη στόχων και ενδιαφερόντων μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση. 
    Αν, όμως, παράλληλα με την ανατροφή των παιδιών οι γονείς φρόντισαν να ενισχύουν και να βελτιώνουν και τη δική του σχέση, η περίοδος αυτή μπορεί να είναι το έναυσμα για μια νέα εποχή που χαρακτηρίζεται από καλύτερες σχέσεις στο ζευγάρι, αυξημένη ικανοποίηση και περισσότερη ελευθερία.  

Επιπλέον, υπάρχει περισσότερος χρόνος που μπορεί να αφιερωθεί στην επίτευξη προσωπικών τους στόχων που ίσως είχαν παραμεριστεί.
Είναι λοιπόν, η οπτική από την οποία θα δουν οι γονείς την« άδεια φωλιά» εκείνη που θα καθορίσει το πως θα την αντιμετωπίσουν.  
Είτε, δηλαδή, ως το τέλος μιας εποχής όπου θεωρούσαν τον εαυτό τους χρήσιμο και απαραίτητο, είτε ως ευκαιρία για νέα ξεκινήματα.

Ελένη Βασιλειάδου - Ψυχολόγος

Για να κρατήσουμε τα παιδιά μας, πρέπει να τα αφήσουμε να φύγουν / Το «σύνδρομο της άδειας φωλιάς»

Γράφει ο Δημήτρης Τσιριγώτης, Φυσικός

Όσο τα παιδιά είναι μικρά είναι εύκολο για τους γονείς να τα μεγαλώνουν ελέγχοντας το περιβάλλον τους, παρέχοντάς τους ασφάλεια και επεμβαίνοντας κάθε φορά που κρίνουν ότι είναι απαραίτητο. 

Τι γίνεται όμως όταν τα παιδιά ενηλικιώνονται και θα πρέπει να φύγουν από το σπίτι για διάφορους λόγους όπως για να σπουδάσουν, να δημιουργήσουν τη δική τους οικογένεια, να πάνε στο στρατό κ.ά ;

Αν παρατηρήσουμε την μέση ελληνική οικογένεια θα διαπιστώσουμε μια απίστευτα μεγάλη δυσκολία αυτονόμησης των παιδιών όταν ενηλικιωθούν. 

Και τη δυσκολία αυτή δεν την νιώθουν μόνο οι γονείς αλλά και τα ίδια τα παιδιά. 

Είναι πολύ σύνηθες το φαινόμενο των «ενήλικων παιδιών» διαφόρων ηλικιών (20,30,40,50…) που συμβιώνουν με τους γονείς τους. Όσο και αν η οικονομική κρίση των τελευταίων ετών προσφέρει μια πρώτης τάξεως δικαιολογία για παράταση επ’ αόριστον του αποχωρισμού, στην πραγματικότητα οι λόγοι είναι ψυχολογικοί.

Όταν οι γονείς ασκούν έλεγχο μέσω της θυσίας και της φροντίδας τους
Φυσικά, η δυσκολία αυτονόμησης των ενήλικων παιδιών από τους γονείς δεν είναι κάτι που αναδύεται ξαφνικά αλλά έχει μια μακρά διαδρομή που ξεκινάει από τις πολύ τρυφερές ηλικίες των παιδιών. Χαρακτηριστικό των περισσότερων Ελλήνων γονέων είναι ότι θεωρούν τα παιδιά τους δια βίου ιδιοκτησία. 

Μέσω της φροντίδας και της «θυσίας» για να τα μεγαλώσουν, πολλοί γονείς ασκούν πλήρη έλεγχο στα παιδιά τους και αρνούνται να τα αφήσουν να εξελιχθούν. 

Όταν τα παιδιά δεν μαθαίνουν να παίρνουν ρίσκα, όταν δεν αφήνονται να κάνουν λάθη και να μαθαίνουν από αυτά, όταν οι «φύλακες άγγελοι» γονείς κρατάνε τα παιδιά σε ένα ασφαλές μεν αποστειρωμένο δε περιβάλλον μη τυχόν και πληγωθούν τότε τα παιδιά απλά σταματάνε να «μεγαλώνουν». 

Βλέπετε, πλέον δεν υπάρχει και καμία ανάγκη για κάτι τέτοιο. 

Δεν είναι καθόλου τυχαία στη χώρα μας η ταύτιση των εννοιών «κακομαθημένα παιδιά» με τα «καλομαθημένα παιδιά»: εκφράζει την έντονη σύγχυση που έχουμε για το τι θεωρούμε καλό και κακό όσον αφορά τις παροχές των γονέων στα παιδιά τους.

Οι γονείς δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν και να αποδεχτούν το γεγονός ότι αυτού του είδους η σχέση με τα παιδιά τους δεν θα τους επιτρέψει να διεκδικήσουν ποτέ την ανεξαρτησία τους και να αμφισβητήσουν το γονεϊκό πρότυπο, στοιχεία δηλαδή που είναι απόλυτα συνυφασμένα με την υγιή ωρίμανσή τους. 

Ο απώτερος στόχος των γονέων αυτών είναι να καταστήσουν τη παρουσία τους απαραίτητη ακόμα και όταν τα παιδιά τους ενηλικιωθούν. Όμως με αυτό τον τρόπο τα παιδιά νιώθουν απόλυτα εξαρτημένα από τους γονείς τους και ανεπαρκή να τα βγάλουν πέρα μόνα τους. Η εμπιστοσύνη στον εαυτό τους υποκαθίσταται από την εμπιστοσύνη στους γονείς τους.

Κακά τα ψέματα η πιο σημαντική μορφή ανεξαρτοποίησης των παιδιών είναι η οικονομική. 

Όσο τα παιδιά είναι οικονομικά εξαρτημένα από τους γονείς τους δεν μπορούμε να μιλάμε για ουσιαστική αυτονόμηση αφού στον πυρήνα τους όλες οι μορφές σχέσεων (όχι μόνο οι επαγγελματικές αλλά και οι ανθρώπινες σχέσεις), είναι συνάρτηση των οικονομικών δοσοληψιών.

Χρυσά κλουβιά για τα παιδιά μας λόγω «φόβου της άδειας φωλιάς»Τι κρύβεται όμως πίσω από μια τέτοια άρνηση των γονέων να αποχωριστούν τα παιδιά τους; 

Οι γονείς προβάλουν ως δικαιολογίες ότι ο κόσμος έχει γίνει πολύ επικίνδυνος, ότι εγκυμονούν νέοι κίνδυνοι για τα παιδιά τους εκεί έξω. Με αυτόν τον τρόπο τεκμηριώνουν τον ρόλο τους ως προστάτες, ως φύλακες. 

Ακόμα και όταν τα παιδιά ενηλικιωθούν νιώθουν ότι τα παιδιά τους είναι ανέτοιμα να τα καταφέρουν μόνα τους. Όμως αυτό που τους ταλανίζει την ψυχή είναι η δική τους ανασφάλεια να ζήσουν μόνοι, μετά τον αποχωρισμό από τα παιδιά τους. 

Ουσιαστικά δηλαδή προβάλουν την δική τους ανεπάρκεια πάνω στην υποτιθέμενη ανεπάρκεια των παιδιών τους. 

Δεν είναι άλλωστε τυχαία η ερήμωση που νιώθει ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των ελλήνων γονέων όταν τελικά τα παιδιά φεύγουν από το σπίτι.

Το «σύνδρομο της άδειας φωλιάς», όπως χαρακτηριστικά λέγεται, αναφέρεται στα συναισθήματα θλίψης και ματαίωσης που βιώνουν οι γονείς, όταν τα παιδιά τους ενηλικιώνονται ή φεύγουν από το πατρικό τους σπίτι. 

Οι γονείς από δορυφόροι των παιδιών τους δυσκολεύονται να μπουν σε νέες τροχιές και να αναπροσαρμόσουν τους ρόλους τους στη νέα πραγματικότητα. 

Ενώ όλα αυτά τα χρόνια είχαν ένα μπούσουλα, τώρα καλούνται να αναζητήσουν ένα νέο προσωπικό νόημα στη ζωή τους, κάτι το οποίο είναι ιδιαίτερα επώδυνο και τρομαχτικό. 

Νιώθουν ότι τα παιδιά τους τους εγκαταλείπουν και ότι χάνουν την αξία τους ως γονείς χωρίς να αναλογίζονται ότι αυτή είναι η φυσιολογική εξέλιξη του μεγαλώματος των παιδιών: τα παιδιά να αποχωριστούν την πατρική τους οικογένεια όταν ενηλικιωθούν και να πάρουν την ζωή τους στα χέρια τους.

Δείτε τα παραδείγματα πως πολλοί γονείς αντί να αφήνουν τα παιδιά τους να πετάξουν ψηλά τα κρατάνε δεμένα κοντά τους: 

τα σπίτια που τους παραχωρούν που όλως τυχαίως είναι κοντά στο πατρικό ή και στην ίδια πολυκατοικία, πως προσπαθούν να τα βολέψουν σε καλές δουλειές χωρίς να τα αφήνουν να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους στον επαγγελματικό στίβο, πως κάποιοι γονείς που αυτοαποκαλούνται «φίλοι των παιδιών τους» έχουν ως απώτερο σκοπό την πρόσβαση σε όλα τα μυστικά που μπορεί να έχει και που είναι υγιές να έχει ένα παιδί και πως μερικοί κρατάνε τα παιδιά κοντά τους με λάφυρο κάποια κληρονομιά που τους υπόσχονται. 

Γνωρίζω ότι πολλοί γονείς θεωρούν τις παραπάνω ενέργειές τους ως φροντίδα και νοιάξιμο για τα παιδιά τους.

Πιθανόν ως ένα σημείο να είναι, όμως χρειάζεται προσοχή γιατί αν το μέτρο ξεπερνιέται τότε καταλήγει να αποτελεί υπέρ-έλεγχο στη ζωή των παιδιών τους. 

Και δεν είναι καθόλου λίγες οι οικογένειες στη χώρα μας που για την έξωθεν καλή μαρτυρία φαντάζουν δεμένες και αγαπημένες αλλά που τα συναισθήματα που κατά βάθος νιώθουν τα παιδιά για τους γονείς τους μοιάζουν με εκείνα των εξουσιαζόμενων προς τους εξουσιαστές τους και που φυσικά μόνο αγάπη δεν θυμίζουν.

Ο φόβος του να μεγαλώνεις και να διαχειρίζεσαι την ελευθερία σου
Από την δικιά τους την μεριά τα παιδιά βολεύονται και αναβάλουν ή ματαιώνουν το μεγάλωμά τους το οποίο δεν είναι έτσι και αλλιώς μια εύκολη υπόθεση. 

Σε αυτό βοηθούν και οι υλικές παροχές των γονέων προς τα παιδιά, τα τυχερά της κοινής συμβίωσης ( φαγητό, διαμονή , λογαριασμοί κ.α). Βέβαια τα παιδιά συνήθως το έχουν τακτοποιήσει μέσα τους προτάσσοντας ως αιτία της παράτασης της συμβίωσης με τους γονείς τους το ότι θέλουν να φροντίσουν τους γονείς τους ή ότι φοβούνται μην τους στεναχωρήσουν. 

Όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα είδος ιδρυματισμού όπου τα «ενήλικα παιδιά» φοβούνται να εγκαταλείψουν το οικείο και γνώριμο και να διεκδικήσουν την θέση τους στον κόσμο των ενηλίκων. Γιατί, η αλήθεια είναι, δεν υπάρχει πιο φοβιστικό πράγμα από το να μεγαλώνεις και να πρέπει να διαχειριστείς εσύ ο ίδιος την ελευθερία σου.

Εδώ βέβαια αξίζει να πούμε ότι όταν λέμε αυτονόμηση του παιδιού από την πατρική του οικογένεια δεν εννοούμε μόνο το πρακτικό μέρος, δηλαδή της μετακόμισής του σε ξεχωριστή οικία, αλλά κυρίως της συναισθηματικής απεξάρτησής του από την πρώτη του οικογένεια ώστε να μπορεί να επενδύσει και σε νέες σχέσεις. 

Είναι πολύ σύνηθες το φαινόμενο με παιδιά που παρόλο που φεύγουν από το σπίτι και φτιάχνουν δικές τους οικογένειες, συνεχίζουν να θεωρούν ως βασική τους οικογένεια την πατρική γεγονός που αιτιολογημένα δημιουργεί πάρα πολλές αντιδράσεις στα μέλη της νέας τους οικογένειας.

Ο ρόλος των γονέων δεν χάνεται, απλά αλλάζει . Παύει όμως να είναι πρωταγωνιστικός
Οι γονείς οφείλουν να συνειδητοποιήσουν ότι ο ρόλους τους έχει στάδια, ότι κάποια στιγμή τα παιδιά τους θα πρέπει να αυτονομηθούν και να κάνουν τα δικά τους βήματα σε αυτόν κόσμο. Ακόμα και όταν δεν θα είναι οι απόλυτοι υπεύθυνοι για το παιδί τους, θα εξακολουθούν να είναι οι γονείς του σε μια πιο ισότιμη σχέση μαζί του αναγνωρίζοντάς του το δικαίωμα να νοιάζεται εξίσου ή και περισσότερο για άλλους ανθρώπους. 

Είναι πολύ εγωιστική η επιθυμία τους να εξακολουθούν να είναι οι πρωταγωνιστές στις ζωές των ενήλικων παιδιών τους. 

Στην ελληνική πραγματικότητα ένα πολύ έντονο φαινόμενο είναι η απαίτηση των γονέων για τα «καλά γεράματα», υπό την έννοια τα παιδιά τους να τους φροντίσουν όταν θα είναι γέροι και ανήμποροι. Θεωρείται ένα είδος γονικής αυτοεπιβεβαίωσης αν τα παιδιά σου στα παρέχουν. 

Προσωπικά διαφωνώ με οποιαδήποτε ιδιοτελή επένδυση των γονέων στις ζωές των παιδιών τους, δηλαδή σιωπηρές συμφωνίες του τύπου : «θα σας φροντίσω όσο θα είσαστε παιδιά αλλά μετά θα έρθει η σειρά σας να μου το ανταποδώσετε και να μου κάνετε «τα γεράματα». 

Φυσικά και είναι πολύ όμορφο και γενναιόδωρο να μπορείς και να θέλεις να φροντίσεις τους γέρους γονείς σου αλλά δυστυχώς πολλές φορές επιβάλλεται τυραννικά από τους γονείς ή από την γνώμη του κόσμου με αποτέλεσμα αντί για μια πράξη που αναδύει αγάπη να προκαλεί τα ακριβώς αντίθετα συναισθήματα. 

Μην ξεχνάμε ότι δεν είναι και πολύ μακρινό το παρελθόν όπου πολλά κορίτσια θυσίαζαν τις δικές τους ζωές για να «κάνουν τα γεράματα» στους γονείς τους, γεγονός που δυστυχώς εξακολουθεί να συμβαίνει και στις μέρες μας αν και σε μικρότερη κλίμακα.

Για να κρατήσουμε τα παιδιά μας πρέπει να τα αφήσουμε να φύγουν
Η δεμένη ελληνική οικογένεια ορθώς θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός θεσμός που όντως μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά και ως ασπίδα ασφαλείας για τα μέλη της, ειδικά στις δύσκολες εποχές που ζούμε. 

Όμως το θέμα με τη δεμένη οικογένεια είναι το είδος των δεσμών. 

Οι δεσμοί αυτοί μπορεί να είναι δύο λογιών: 

είτε πιάσιμο χεριών στα πρώτα μπουσουλίσματα, στα πρώτα βήματα, στα πρώτα πεσίματα αλλά, όταν έρθει η ώρα, σπρώξιμο προς την ελευθερία και το μεγάλωμα είτε κατασκευή χρυσών κλουβιών για τα παιδιά με τους γονείς ευχαριστημένους κλειδοκράτορες.

Αν θέλουμε λοιπόν να χαρούμε που τα παιδιά μας μια μέρα θα μπορούν να πετάξουν ψηλά και άφοβα στον ουρανό θα πρέπει να τους χαρίσουμε την ελευθερία τους. Και κρυφά να καμαρώνουμε που το πέταγμά τους εμείς τους το μάθαμε. Μόνο τότε αυτά θα θέλουν με την καρδιά τους κάποιες φορές να επιστρέφουν. Αλλιώς θα μείνουν για πάντα κοντά μας …μα τόσο μακριά μας.  

ipaidia.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Όταν το παιδί φεύγει απ’ το σπίτι/Το σύνδρομο της «άδειας φωλιάς»

Η ενηλικίωση των παιδιών φέρνει ανάμεικτα συναισθήματα τόσο για τα ίδια όσο και για τους γονείς τους, κυρίως όταν συνεπάγεται και με αλλαγή στέγης, είτε για σπουδές, είτε για το στρατό, είτε γιατί επέλεξαν να σταθούν στις δικές τους δυνάμεις και να μείνουν μόνα ή να συγκατοικήσουν με άλλους συνομήλικους.

Η νέα αυτή πραγματικότητα πολλές φορές τρομάζει τους γονείς και την βιώνουν ιδιαίτερα φορτισμένα ψυχολογικά αρκετό καιρό πριν τελικά συμβεί. Επί της ουσίας είναι μία τεράστια αλλαγή για την ροή της οικογενειακής κατάστασης και λειτουργίας, αφού μέχρι πρότινος το ‘σπίτι’ απαρτιζόταν από έναν συγκεκριμένο αριθμό μελών που τώρα καλείται να αλλάξει.

Οι ερευνητές έχουν αποκαλέσει την νέα αυτή πραγματικότητα και τα συναισθήματα που την χαρακτηρίζουν ως “σύνδρομο της άδειας φωλιάς”.

Το σύνδρομο αυτό περιλαμβάνει αισθήματα απώλειας, απογοήτευση, έλλειψη στόχων για τη ζωή, θλίψη και δυσφορία, συχνά κρίση ταυτότητας και κάποιες φορές εάν δεν αντιμετωπιστεί κατάλληλα οδηγεί τον γονέα και σε κατάθλιψη.
Επηρεάζει και τους δύο γονείς αλλά περισσότερο τη μητέρα η οποία βιώνει το “πένθος” από την απόσταση και την διαφορετική πλέον καθημερινότητα με το παιδί. Δυσκολεύεται να μείνει ξαφνικά στο σπίτι χωρίς το παιδί το οποίο και φρόντιζε, ή μπορεί και να επηρεάζεται από το γεγονός ότι της λείπει πλέον η συντροφικότητα του παιδιού.
Σημαντικό ρόλο στα αρνητικά αυτά συναισθήματα παίζουν ασφαλώς και οι ανησυχίες όσον αφορά στην ασφάλεια του παιδιού και το κατά πόσο θα είναι σε θέση να φέρει εις πέρας μόνο του τις υποχρεώσεις του.
Ο αριθμός των παιδιών και το κατά πόσο ο γονέας έχει ταυτιστεί με τον ρόλο του και έχει επενδύσει σε αυτόν, δυσκολεύουν ή διευκολύνουν τα συναισθήματα που βιώνει μετέπειτα. 
Για παράδειγμα, μία μητέρα η οποία έχει αφοσιωθεί σχεδόν αποκλειστικά στην ανατροφή του παιδιού της και έχει παραμερίσει οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα που την ευχαριστεί, έχει περισσότερες πιθανότητες να δυσκολευτεί και να εγκλιματιστεί στη νέα κατάσταση.

Επιπλέον, εάν υπάρχουν και άλλα παιδιά στην οικογένεια, λειτουργούν υποστηρικτικά έως ότου έρθει η στιγμή που και εκείνα με τη σειρά τους θα πάρουν τον δικό τους δρόμο, ενώ περισσότερες δυσκολίες υπάρχουν επίσης όταν η σχέση του ζευγαριού δεν είναι καλή ή είναι ανύπαρκτη και δεν υπάρχει ένα υποστηρικτικό περιβάλλον να υποστηρίξει τον γονέα.

Γι’αυτόν ακριβώς τον λόγο, όσο πιο γρήγορα και σωστά προετοιμαστεί ο γονέας για αυτή τη στιγμή, τόσο πιο ανώδυνο θα είναι για εκείνον και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.
Θα χρειαστεί να βρεθούν εναλλακτικοί τρόποι συσχέτισης με το παιδί καθώς  και νέα ενδιαφέροντα πέραν του γονεϊκού ρόλου, έτσι ώστε να λιγοστέψουν τα συμπτώματα θλίψης και ανίας από την έλλειψη προσωπικών ενδιαφερόντων και περισσότερου ελεύθερου χρόνου που πιθανόν να επέλθει. Εξάλλου πλέον η επικοινωνία με το παιδί που βρίσκεται μακρυά, είναι πολύ εύκολη και ποικιλόμορφη και δεν περιορίζεται μόνο στην τηλεφωνική.
Πέρα από αυτό όμως, είναι μία καλή ευκαιρία για το ζευγάρι που μένει ‘πίσω’  να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του, ή για τον μονογονέα να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στην προσωπική του ζωή, να κάνει πράγματα που πριν δεν μπορούσε, και να αφιερωθεί σε φίλους, συγγενείς, παρέες, εξόδους και στόχους.

Οι έρευνες εξάλλου δείχνουν πως πέρα από τον πόνο που προκαλεί η απομάκρυνση του παιδιού από το σπίτι, οι γονείς κατακλύζονται από συναισθήματα περηφάνιας για τα πρώτα ενήλικα βήματα του παιδιού τους, καθώς και το ότι σε σημαντικό βαθμό εξομαλύνονται οι σχέσεις γονέων-παιδιού με την απόσταση.
Όσο περισσότερο ο γονέας ασχολείται με θέματα δικά του, τόσο καλύτερα θα λειτουργεί η σχέση του με το παιδί.
Ασφαλώς και η τηλεφωνική επικοινωνία ιδιαίτερα το πρώτο διάστημα θα είναι αρκετά συχνή, αλλά προσπαθούμε να έχουμε κατά νου ότι το παιδί μας βρίσκεται σε ένα νέο περιβάλλον ανάμεσα σε νέους ανθρώπους και καλό θα ήταν να μην το ενοχλούμε συχνά.

Μία συμφωνία σχετικά με τον τρόπο και τις ώρες που θα επικοινωνείτε μαζί του θα ήταν πολύ βοηθητική. Με αυτό τον τρόπο οριοθετείται η σχέση και λειτουργεί σταδιακά πιο αρμονικά. Δεν θα είναι καλό για την ψυχολογία του παιδιού να φορτώνεται με τις ανησυχίες και ανασφάλειές μας που σε αυτή την φάση τείνουν να γίνονται και υπερβολικές. 
Εξάλλου έχει και το ίδιο να διαχειριστεί δικά του άγχη από τη νέα του πραγματικότητα επομένως αυτό που πιθανότατα να έχει περισσότερη ανάγκη θα είναι, όταν το ζητάει, συμβουλές και οδηγίες που θα το κάνει να αισθάνεται ασφάλεια και αυτοπεποίθηση για τα δικά του βήματα. Θέλουμε ανεξάρτητα παιδιά που θα στηρίζονται στις δικές τους δυνάμεις και θα σηκώνουν το φορτίο από τα λάθη και τις ευθύνες τους.
Από την άλλη, θα πρέπει και εμείς να είμαστε σε επαφή με τα συναισθήματά μας, να προσπαθούμε να αποδεχτούμε την κατάσταση ως έχει και να κάνουμε κινήσεις ωφέλιμες προς εμάς. Δεν ξεχνάμε ότι διανύουμε μία περίοδο πολλών αλλαγών και συναισθηματικών αναταραχών, που κάποιες φορές, παρ’ όλη την προσπάθεια που καταβάλλουμε δεν ξεπερνιέται ο πόνος και η στασιμότητά μας.
Αν λοιπόν θεωρήσουμε πως τα αρνητικά συναισθήματα μας κατακλύουν και μας καθιστούν ανήμπορους να σταθούμε στην καθημερινότητά μας και να ανταπεξέλθουμε σε αυτήν, τότε καλό θα ήταν να  ζητήσουμε βοήθεια από κάποιον ειδικό.

Μαρία Κωνσταντινοπούλου
Παιδοψυχολόγος-Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Web: http://mariakonstantinopoulou14.blogspot.gr

See more at: singleparent.gr

Τι θα κάνεις αν το παιδί σου φύγει για σπουδές;

Γράφει η εκπαιδευτική συμβουλευτική ψυχολόγος

Δρ Καλλιόπη Εμμανουηλίδου. 

Το «σύνδρομο της άδειας φωλιάς» 
Empty-nest syndrome

    Παρόλο που στις εισαγωγικές εξετάσεις πολλοί υποψήφιοι είχαν ως στόχο να περάσουν σε σχολές κοντά στο πατρικό τους σπίτι, για να αποφευχθούν τα έξοδα, πολλοί από αυτούς εισήχθησαν σε μακρινές σχολές. 

    Πολλοί γονείς θα αποχωριστούν τα παιδιά τους που πρόκειται να σπουδάσουν μακρυά τους.

Αυτός ο αποχωρισμός έχει πολλά πλεονεκτήματα για τα ίδια τα παιδιά, τα οποία θα μπορέσουν να ανεξαρτητοποιηθούν, να ενηλικιωθούν και να αποκτήσουν κοινωνικές και άλλες δεξιότητες για να μπορέσουν να εξελίξουν τη συναισθηματική τους ανάπτυξη.

Ας ασχοληθούμε λίγο περισσότερο με εκείνους που μένουν πίσω και με αυτό που πολλοί έχουν αποκαλέσει ως "σύνδρομο της άδεια φωλιάς"

    Οι γονείς από την άλλη πλευρά, βιώνουν μια μεγάλη απώλεια.

Ακόμα και αν πρόκειται για ευτυχισμένη στιγμή (πρόκειται για μια επιτυχία στο κάτω κάτω), η αναχώρηση του παιδιού σημαίνει μια μεγάλη οικογενειακή αναστάτωση. Αρχικά συνήθως οι γονείς αναχωρούν μαζί με το παιδί, για να το βοηθήσουν στην εύρεση κατοικίας και να το "τακτοποιήσουν". 
    Αυτή η αποκατάσταση εξομαλύνει κάπως την απώλεια, καθώς προσφέρει στον γονιό μια τελευταία ευκαιρία να περάσει πολύ χρόνο με το παιδί του και να νιώσει ότι του προσφέρει ό,τι μπορεί, για να το "αποκαταστήσει", να το "τακτοποιήσει". Αφού διαλέγουν μαζί έπιπλα, αφού εξερευνούν παρέα τη νέα γειτονιά, αφού πολλές φορές θα βρεθεί και ένας άνθρωπος εμπιστοσύνης (συγγενής που ζει ήδη στο νέο μέρος, φοιτητής που πέρασε στην ίδια πόλη κτλ.) για να νιώσουν όλοι μια ασφάλεια, ο γονιός αφήνει πια το παιδί στη νέα του ζωή.

Η επιστροφή στη νέα καθημερινότητα δεν είναι πάντα εύκολη.     Παρόλο που ο γονιός γνωρίζει ότι "τα παιδιά ανοίγουν τα φτερά τους και φεύγουν από τη φωλιά". Αν υπάρχει ένα μικρότερο παιδί στο σπίτι, η μετάβαση είναι πολύ πιο ήπια. Αυτό το "στερνοπούλι" θα λάβει αρκετή προσοχή και θα απολαύσει ιδιαίτερη φροντίδα. Αν όμως δεν υπάρχουν (πια) άλλα αδέρφια, τότε ο γονιός έρχεται αντιμέτωπος με μια άδεια φωλιά.

    Πρόκειται για μια μεταβατική φάση στη ζωή του ζευγαριού. 
Θα παρατηρηθούν ανάμεικτα συναισθήματα χαράς, περηφάνειας, ανακούφισης, κενού, θλίψης. Πολλοί γονείς αποφεύγουν να έρθουν αντιμέτωποι με το κενό και κλείνουν την πόρτα του παιδικού δωματίου. 

Άλλοι περνούν πολύ χρόνο στο παιδικό δωμάτιο, βρίσκοντας παρηγοριά. Δε σπανίζουν τα ξαφνικά κλάματα ή οι αναίτιοι καυγάδες ανάμεσα στο ζευγάρι. 

Μάλιστα στις περιπτώσεις που προϋπήρχαν προβλήματα ανάμεσα στο ζευγάρι, το παιδί ίσως λειτουργούσε σαν κάτι που αποσπούσε την προσοχή από αυτά. Έτσι, πολλές φορές το ζευγάρι έρχεται αντιμέτωπο με τα δικά του προβλήματα. Από την άλλη μεριά είναι πολύ φυσιολογικό να υπάρχουν και άλλα συναισθήματα, θετικά, καθώς ο γονιός, εξουθενωμένος κι αυτός από τη δοκιμασία των εξετάσεων, ανυπομονεί να ηρεμήσει και να χαλαρώσει και να κάνει τα "δικά του", κάτι που μπορεί να τον γεμίζει με ενοχές.

Κάποιες συμβουλές αν μείνατε μόνοι στη "φωλιά" σας:

1. Τηλεφωνική επικοινωνία: δώστε στο παιδί σας να καταλάβει ότι μπορείτε να επικοινωνείτε όποτε νιώσει την ανάγκη. Αν δείτε ότι το παρακάνει, προσπαθήστε να το διευκολύνετε στην ανεξαρτητοποίησή του. Δείξτε του εμπιστοσύνη ότι θα τα καταφέρει και μόνο του. Μην υποκύπτετε στον πειρασμό να του τηλεφωνείτε υπερβολικά συχνά. Σκεφτείτε ότι μπορεί να βρίσκεται ανάμεσα σε νέες παρέες και το διακόπτετε. Προσπαθήστε να συνεννοηθείτε μαζί του σχετικά με τον τρόπο που θα επικοινωνείτε στο εξής (ποια ώρα της ημέρας κτλ.) Μη νιώσετε προσωπική απόρριψη, αν δεν μπορεί να σας μιλήσει πάντα ούτε αν διαπιστώσετε ότι περνάει πάρα πολύ καλά- δεν είστε ο μοναδικός τρόπος να νιώσει όμορφα το παιδί σας.
2. Φροντίδα του εαυτού: δεν είναι εγωιστικό να θέλουμε να φροντίσουμε τον εαυτό μας. Μετά από τη δοκιμασία των εξετάσεων αξίζετε κι εσείς να βρείτε τους ρυθμούς της καθημερινότητάς σας, να φροντίσετε περισσότερο τον εαυτό σας, να επανέλθετε σε δικούς σας ρυθμούς και να αναζητήσετε πώς θα ικανοποιήσετε τις δικές σας ανάγκες. Καλλωπιστείτε, ευχαριστηθείτε τη ζωή σας, περιποιηθείτε τον εαυτό σας, εξερευνήστε άλλους τρόπους να περνάτε όμορφα το χρόνο σας, όπως με ένα χόμπυ.
3. Σχέση ανάμεσα στο ζευγάρι: αν δεν υπάρχει άλλο μέλος στην οικογένεια, θα έρθετε αντιμέτωποι με το έτερό σας ήμισυ. Σεβαστείτε ότι θα χρειαστεί χρόνος να συνηθίσετε στα νέα δεδομένα. Σεβαστείτε το κενό που βιώνετε και οι δύο γονείς και προσπαθήστε να μιλήσετε για τα συναισθήματά σας. Μη ντραπείτε να ζητήσετε τη βοήθεια του συζύγου σας, αν δυσκολεύεστε πολύ με όσα νιώθετε. Βρείτε εποικοδομητικούς τρόπους να περνάτε ποιοτικά την ώρα σας και προγραμματίστε νέες δραστηριότητες.
4. Συνέχιση του ρόλου του γονιού: μη φορτώνετε το παιδί σας με άγχος αλλά ενισχύστε του την εμπιστοσύνη και την αυτοπεποίθηση. Δίνετέ του συμβουλές όποτε σας τις ζητάει αλλά μην το παρακάνετε υπενθυμίζοντάς του αυτονόητα πράγματα. Το ότι ενηλικιώθηκε και μένει μόνο του δε σημαίνει ότι ξαφνικά δε σας χρειάζεται, ούτε ότι αντιστράφηκαν οι ρόλοι και μπορείτε να στηρίζεστε πάνω του πλέον εσείς. Συζητείστε με ειλικρίνεια με το παιδί σας τι χρειάζεται από εσάς. Διευκολύνετέ το στον "απογαλακτισμό", μην ενθαρρύνετε συχνότατη επιστροφή στο πατρικό και πάρτε το απόφαση ότι θα περάσουν και στιγμές που θα νιώσει μοναξιά, που δε θα διατραφεί καλά, που θα ξενυχτήσει, που θα "κοπεί" σε κάποιο μάθημα κτλ. Αφήστε το να πάρει μαθήματα ζωής χωρίς να το πνίγετε με υπερπροστασία.
5. Αναζήτηση βοήθειας: αποδεχτείτε ότι για ένα χρονικό διάστημα θα ζοριστείτε, μέχρι να προσαρμοστείτε. Καταλάβετε ότι πρόκειται για ένα φυσιολογικό διάστημα αναπροσαρμογής της ζωής σας και ότι σε κάθε απώλεια επιτρέπεται ένα στάδιο συναισθηματικής αναταραχής. Επιτρέψτε το στον εαυτό σας, δεν είστε φτιαγμένοι από σίδερο. Αν βέβαια διαπιστώσετε ότι ο πόνος είναι δυσβάσταχτος και ότι ήρθατε αντιμέτωποι με νέα προβλήματα που αποκαλύφθηκαν μέσα από το κενό που άφησε το παιδί που έφυγε, μπορείτε πάντα να αναζητήσετε βοήθεια από άλλους ή και ψυχολογική υποστήριξη από ειδικούς.

Καλή προσαρμογή σε αυτή τη νέα φάση της ζωής σας!

boro

Ομφάλιος λώρος... αλά Ελληνικά!!

Να κόψουμε τον ομφάλιο λώρο όσο είναι νωρίς. 

Να αφήσουμε τα παιδιά να σπουδάσουν ό,τι επιθυμούν και να παίρνουν την ευθύνη των πράξεων τους. 

Να κάνουν τα δικά τους λάθη. Μονο από αυτά θα μάθουν.

Η καταπίεση των παιδιών μας είναι δική μας ανασφάλεια.

Της Παναγιώτας Γιαννοπούλου

Μέσα από μια έρευνα στη Βρετανία διαφάνηκε πως η ενηλικίωση και ανεξαρτησία πια των παιδιών οδηγούν πολλά ζευγάρια σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής.

Είτε από άποψη χρόνου, μιας και πολλές φορές δεν υπάρχουν πλέον οι καθημερινές υποχρεώσεις του μαγειρέματος και του πλυσίματος, είτε από άποψη οικονομική, εφόσον τα παιδιά είναι πλέον αυτάρκη.

Όπως είπαμε όμως η έρευνα αφορούσε επί το πλείστον τον βρετανικό πληθυσμό.

Αναφέρετε επίσης και το σύνδρομο της άδειας φωλιάς, δηλαδή η κατάθλιψη που βιώνουν πολλοί γονείς όταν τα παιδιά φύγουν από το σπίτι.

Περισσότερο βιώνετε αυτό το γεγονός από τις γυναίκες, θα προσθέσω εγώ, επειδή το βλέπω καθημερινά γύρω μου.

Μάλλον, να πω καλύτερα, το έβλεπα όσο ζούσα στην Ελλάδα.

Γυναίκες που σέρνονται κοντά στα παιδιά τους, επηρεάζουν την ενήλικη ζωή τους, τα οικονομικά τους πολλές φορές, ακόμη και την πορεία της καθημερινότητας.

Και πατεράδες όμως που ωθούν τα βλαστάρια τους σε δρόμους επαγγελματικούς που αυτοί δεν κατάφεραν ή έστω θα ήθελαν να είχαν καταφέρει.

Έτσι είναι π.χ.οι σπουδές που θα διαλέξει το παιδί τους, επειδή πιστεύουν πως η μεγαλύτερη εμπειρία ζωής, μπορεί να τους καταρτίσει άξιους επαγγελματικούς συμβούλους.

Πόσες φορές όμως, αναρωτιέμαι εγώ, επειδή δόξα τω Θεώ δεν είχα τέτοιου είδους γονείς, ποσες φορές λοιπόν αυτά τα παιδιά δεν ασφυκτιούν μέσα σε όλη αυτή την «πλεκτάνη»που βρίσκεται καλυμμένη κάτω από τη λέξη «ΑΓΑΠΗ».

«Το κάνω επειδή αγαπώ το παιδί μου….το έκανα επειδή έπαθα και ξέρω….δεν κάνει αυτό για σένα».

Είναι μόνο μερικές από τις φράσεις που ακούμε καθημερινά. Και πόσους ηλικιωμένους δεν ακούμε να λένε:

«Εγώ δεν ήθελα να γίνω δικηγόρος. Για καπετάνιος θα πήγαινα αλλά ο πατέρας μου…».

Πολλοί λίγοι δυστυχώς είναι αυτοί που παρέκαμψαν τις ευλογίες των γονιών τους για κάτι που δεν ήθελαν και αφοσιώθηκαν στη δική τους επιλογή. Φανταζομαι με πολλή πίκρα και από τις δυο πλευρές. Ωστόσο μια υγιής στάση ζωής.

Πόσοι δεν είναι οι γονείς που χτίζουν σπίτια για τα παιδιά τους, “χουβαρνταδωρικα”, όμως διαλέγουν τον επάνω όροφο η το διπλανό οικόπεδο;

Χαρακτηριστικό του Έλληνα, που στην ταινία της η Νια Βαρδαλος «Γάμος αλά Ελληνικά» δεν παρέλειψε να σατιρίσει.

Όλα περιλαμβάνονται μέσα στην έννοια της αγάπης, αλλά ποια αγάπη; Της δικής μας εγωιστικής αγάπης.

Αγνοούμε φαίνεται ολοκληρωτικά πως το παιδί γεννήθηκε μεν από εμάς, αλλά είναι μια εντελώς διαφορετική οντότητα.

Που θα μεγαλώσει, θα ωριμάσει και θα αποφασίσει για τη δική του μικρή ζωή.

Γιατί μικρή είναι η ζωή και ας μας φαίνεται μεγάλη. Ειναι τόσο μικρή που θα πρέπει να σεβαστούμε τις αποφάσεις του παιδιού και να το υποστηρίξουμε πριν χάσει πολύτιμο χρόνο σε κάτι που δεν αγαπάει πραγματικά. Θα κρατάμε απλά μαζί μας ένα μικρό σωσίβιο, το οποίο θα του πετάξουμε αν το χρειαστεί.

Αν και τα περισσότερα παιδιά ξέρουν πραγματικά πολύ καλό κολύμπι.

Μεταφορικά το λέω, πιστεύω πως καταλάβατε.

Τι θέλω να πω όμως με αυτό το άρθρο. Σε μερικές μέρες, πρώτα ο Θεός μην πέσουμε πάλι σε εκνευριστικές απεργίες, βγαίνουν οι βάσεις για τα ΑΕΙ και ΑΤΕΙ.

Πολλά παιδιά περιμένουν με αγωνία να δουν πού θα τα ρίξει η τύχη τους σε αυτό το αποτυχημένο, κατά την ταπεινή μου άποψη, εξεταστικό σύστημα. Αλλά αυτό θα το αναλύσω κάποια άλλη στιγμή εκτενέστερα.

Περιμένει λοιπόν το «κοπελι» να δει σε ποια σχολή έχει «πετύχει»ως αποτέλεσμα δικής του ίσως επιλογής, των γονέων πιθανότερα ή και του παράλογου συστήματος των κατευθύνσεων.

Ουαί και αλίμονο του μη, προερχόμενο από την τεχνολογική κατεύθυνση π.χ., αποφασίσει μετά ένα χρόνο να σπουδάσει κάτι άλλης κατεύθυνσης.

«Πού πας βρε Καραμήτρο; Δεν το βλέπεις πως υπεγραψες στα 16 σου για την κατεύθυνση που θα ακολουθήσεις στο υπόλοιπο της ζωή σου; Ε, που πας»;

Το τι ισχύει στην υπόλοιπη Ευρώπη καλύτερα να μην αναφέρουμε.

Αλλά ας επιστρέψουμε στον ελληνικό ομφάλιο λώρο που προφανώς είναι από ατσάλι.

Θέλω να πω πως πρέπει να σεβόμαστε τις επιθυμίες των παιδιών και να τα υποστηρίζουμε.

Πιστεύει πραγματικά κάποιος πως τρεις και τέσσερις γενιές ιατρών και δικηγόρων στην οικογένεια είναι «κληρονομικό χάρισμα»;

Στον πολιτικό κόσμο καλύτερα να μην αναφερθώ γιατί εκεί πραγματικά είναι για γέλια και για κλάματα.

Ό,τι κάνει κάποιος με αγάπη το κάνει και καλά. Όταν το κάνει για λόγους διευκόλυνσης ή κάτω από πίεση, απλά δεν θα γίνει πότε πρώτος στο επάγγελμά του.

Η εργασία παίρνει την άξια της από τη σημασία και αφοσίωση που θα της δώσεις και όχι από το καδραρισμένο δίπλωμα σε ένα πολυτελές γραφείο.

Ο καλός σερβιτόρος θα τραβήξει την προσοχή μας και τον σεβασμό μας.Το ίδιο ο ταχυδρόμος και ο καθαρός οικοδόμος που με μαεστρία θα κάνει πράγματα που εσύ σε καμιά περίπτωση δεν θα μπορούσες να κανείς.

Αυτός που αγαπά τη δουλειά του φαίνεται. Και μόνο αυτό θα του ανοίξει τον δρόμο στην καλή πελατεία. Πόσες φορές δεν έχω ακούσει παράπονα από πελάτες που πήγαιναν σε κάποιον γιατρό Χ, αλλά μόλις ανέλαβε το τέκνον, την έκαναν με ελαφρά πηδηματάκια επειδή ο νέος απλά δεν ήταν σαν τον πατέρα ή σαν την μητέρα.

Να κόψουμε λοιπόν τον ομφάλιο λώρο όσο είναι νωρις. 

Να αφήσουμε τα παιδιά να σπουδάσουν ό,τι επιθυμούν και να παίρνουν την ευθύνη των πράξεων τους. 

Να κάνουν τα δικά τους λάθη. Μόνο από αυτά θα μάθουν.

Η καταπίεση των παιδιών μας είναι δική μας ανασφάλεια. 

Τα παιδιά δεν είναι προέκταση του εαυτού μας. 

Εμείς κάναμε τις επιλογές μας. 

Ας κάνουν όμως και τα παιδιά τις δικές τους.

Η αγάπη μετριέται με αυταπάρνηση. Μόνο αν απαρνηθούμε τον εγωισμό μας τότε μόνο τα παιδιά θα μπορέσουν να ευτυχήσουν πραγματικά και να ζήσουν τη ζωή τους όπως την ονειρεύτηκαν.