Σήμερα τα Φώτα και ο Φωτισμός

ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ

Τα Θεοφάνεια (ή Θεοφάνια) είναι μεγάλη ετήσια χριστιανική εορτή της ανάμνησης της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή. Γιορτάζεται στις 6 Ιανουαρίου και είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου (εορτών των Χριστουγέννων). 

Τα Θεοφάνεια ονομάζονται έτσι,
επειδή η φωνή του Θεού ακούστηκε στη γη

Το όνομα προκύπτει από την φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, που συνέβη σύμφωνα με τρεις σχετικές ευαγγελικές περικοπές. Η εορτή των Θεοφανείων λέγεται επίσης και Επιφάνεια και Φώτα (ή Εορτή των Φώτων).  

Σε αυτή την εορτή γιορτάζουν τα ονόματα Φωτεινή και Ουρανία. 

ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Κατά τις ευαγγελικές περικοπές στις αρχές του 30ου έτους της ηλικίας του Ιησού, ο Ιωάννης (ο Πρόδρομος), γιος του Ζαχαρία και της Ελισάβετ, ο επιλεγόμενος στη συνέχεια Βαπτιστής, που ήταν 6 μήνες μεγαλύτερος του Χριστού, και διέμενε στην έρημο, ασκητεύοντας και κηρύττοντας το βάπτισμα μετανοίας, βάπτισε με έκπληξη και τον Ιησού στον Ιορδάνη ποταμό. Κατά τη στιγμή της Βάπτισης κατέβηκε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα, υπό μορφή περιστεράς, στον Ιησού και ταυτόχρονα ακούστηκε φωνή (από τον ουρανό) που έλεγε ότι: «Ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός εν ω ευδόκισα». Το γεγονός αυτό έχουν καταγράψει οι τρεις από τους τέσσερις Ευαγγελιστές, ο Ματθαίος, ο Μάρκος και ο Λουκάς. Αυτή είναι και η μοναδική φορά της εμφάνισης στη γη, της Αγίας και ομοουσίου και αδιαιρέτου Τριάδος, υπό του πλήρους «μυστηρίου» της Θεότητας. Τα Θεοφάνεια ονομάζονται έτσι, επειδή η φωνή του Θεού ακούστηκε στη γη.
 
ΤΕΛΕΤΕΣ
Ως κύριες τελετές των Θεοφανείων θεωρούνται οι παρακάτω: 

• Μέγας Αγιασμός (θρησκευτική τελετή που λαμβάνει χώρα εντός των εκκλησιών).
• Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού (θρησκευτική τελετή που ακολουθεί του Μεγάλου Αγιασμού και γίνεται η κατάδυση του Σταυρού σε ακτή θάλασσας, εντός λιμένων, όχθες ποταμών ή λιμνών και στην ανάγκη σε δεξαμενές νερού, όπως στην Αθήνα.
• Επίσημη κατάδυση του Σταυρού: πολιτειακή, πολιτική και θρησκευτική (αρχιερατική) γιορτή της επίσημης κατάδυσης του Σταυρού, όπου παρίστανται οι αρχές της χώρας. Από τις αρχές του 1900 επίσημη κατάδυση ορίστηκε να γίνεται στον Πειραιά, έναντι της παλαιάς βασιλικής αποβάθρας ή του παλιού Δημαρχείου, σήμερα μπροστά από το Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα. Παρόμοιες τελετές γίνονται σε όλους τους νομούς της χώρας.
• Από προπολεμικά απαγορεύτηκε στον Πειραιά η ανέλκυση του Σταυρού από βουτηχτές, μετά από θανάσιμη συμπλοκή κολυμβητών, σήμερα αυτή γίνεται με κορδέλα που φέρει ο Σταυρός.

ΕΘΙΜΑ
Ως κύρια έθιμα (ελληνικά) των Θεοφανείων θεωρούνται τα:

• Κάλαντα Φώτων, που λένε τα παιδιά την παραμονή της γιορτής. Από τα κάλαντα αυτά μόνο το «κάλαντο» που λέγεται στην Πάτμο θεωρείται εξ ολοκλήρου θεολογικό, απαλλαγμένο από κάθε άλλη επιρροή. Αυτό αρχίζει με τη δημιουργία του κόσμου και φθάνοντας την ημέρα που ο Θεός όρισε τα ύδατα, συνεχίζει με το προπατορικό αμάρτημα της Εύας και αμέσως μετά αναγγέλλει τη Βάπτιση του Ιησού στον Ιορδάνη ποταμό, με μόνιμη επωδό των στίχων το «Καλή σου μέρα Αφέντη με την Κυρά».
• H ανέλκυση του Σταυρού (το «πιάσιμο του Σταυρού») από κολυμβητές, τους Βουτηχτάδες. Αυτός που πιάνει το Σταυρό, αφού πρώτα τον φιλήσει, τον περιφέρει στις... 

Πολλοί τύποι κλάματος: διαβάστε τα σημάδια

Το κλάμα είναι το κύριο μέσο επικοινωνίας των βρεφών. Είναι σχεδιασμένο από τη φύση να είναι τόσο δυσάρεστο για τη μητέρα, που να της δημιουργεί ανησυχία και εγρήγορση για να ικανοποιήσει άμεσα την ανάγκη του μωρού. 

Ο γονιός είναι καλό να συνειδητοποιήσει ότι το μωρό, από πολύ νωρίς, είναι ικανο να βιωνει την ιδια ποικιλια συναισθηματων και αντιδρασεων που βιωνουμε κι εμεις. 
Ωστοσο τα εκφραζει όλα με μια κοινη συνισταμενη, την ιδια φωνουλα, με κατ' αρχην δυσδιακριτες παραλλαγες στη χροια, τον τονο και την ενταση της. Είναι στο χερι μας να ακουσουμε προσεκτικα το μωρο και να διακρινουμε οσο μπορουμε το συναισθημα και την αναγκη του πισω από τον τυπο κλαμματος κάθε φορα. Αυτό σιγουρα δεν είναι ευκολη υποθεση.
Πολλες φορες και ο πιο παρατηρητικος γονιος θα μπερδευτει, δε θα αναγνωρισει αμεσως την αιτια του κλαματος. 
Σε αυτές τις περιπτωσεις είναι σημαντικο να απαντουμε με μια σειρα από ιεραρχημενες ενεργειες: μηπως πειναει; 
Mηπως εχει λερωμενη πανα; 
Θελει να σταθει ορθιο για να ρευτει; 
Βαριεται, θελει κουβεντα κι ερεθισματα; 
Μηπως το αντιθετο, εχει κουραστει από τα υπερβολικα ερεθισματα και χρειαζεται λιγο χρονο χωρις φως και φασαρια; Μηπως κρυωνει η είναι υπερβολικα ντυμενο; 
Βρισκεται σε αβολη για αυτό σταση, με τα ποδια για παραδειγμα να χτυπανε στη βαση του κρεβατιου; 
Μηπως εχει απλα αναγκη για σωματικη επαφη, για χαδι και αγκαλια; 
Εχει κολικους; 
Η, τελος, εκδηλωνει ένα επιμονο και ερεθιστικο κλαμμα που υποδηλωνει πονο, πυρετο, αρρωστια;  
Με την καταλληλη προσοχη κι εμπειρια ο γονιος ελπιζει ότι θα μαθει τελικα πως ακουγεται το κλαμμα του δικου του παιδιου σε κάθε μια από αυτές τις καταστασεις.
Γονεις με δυο η περισσοτερα παιδια θα επιβεβαιωσουν το γεγονος ότι κάθε βρεφος, αναλογα με... 

Έχε το νου σου στο παιδί...

Τα παιδιά είναι τα μεγάλα θύματα της πολιτικής εξαθλίωσης των εργατικών λαϊκών οικογενειών που εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη -μέλη της ΕΕ, αφού μία, ενιαία και αδιαίρετη είναι η στρατηγική της προς όφελος των μονοπωλίων. 

Ο υποσιτισμός παιδιών που φτάνουν στα σχολεία τους νηστικά δεν μπορεί παρά να χαρακτηριστεί έγκλημα, μπροστά στο οποίο κανένας άνθρωπος του μόχθου δεν μπορεί να κλείνει τα μάτια.

«Υπερασπίσου το παιδί
γιατί αν γλιτώσει το παιδί υπάρχει ελπίδα»...

Και δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. «Το κυλικείο παρέμεινε ανοικτό κατά τη διάρκεια των χριστουγεννιάτικων διακοπών, διότι αρκετοί μαθητές κινδύνευαν να πεινάσουν κατά τη διάρκεια του 15ήμερου», αποκάλυψε ο διευθυντής μιας σχολικής μονάδας σε ένα από τα φτωχά προάστια της Λισσαβόνας, όπου έχουν καταγραφεί 13.000 μαθητές που απειλούνται άμεσα από την έλλειψη διατροφής.

Έχοντας έρθει αντιμέτωπος με περιστατικά «λιποθυμίας μαθητών τα πρωινά της Δευτέρας έπειτα από υποσιτισμό πολλών ημερών», ο διευθυντής του σχολείου έλαβε την πρωτοβουλία να προσφέρει από το κυλικείο πρωινό σε περίπου 40 μαθητές ηλικίας από 4 έως 18 ετών, από τους 800 που απαριθμεί η σχολική μονάδα στα βόρεια της Λισσαβόνας.

 .

Τα κρούσματα υποσιτισμού παιδιών στην Πορτογαλία αυξάνονται με σταθερό ρυθμό. Στην ίδια σχολική μονάδα σχεδιάζεται να μείνει ανοιχτό το κυλικείο και κατά τις διακοπές του Πάσχα, αυτή τη φορά για το διπλάσιο αριθμό μαθητών.

Τα «χριστουγεννιάτικα» πρωινά στο κυλικείο προορίζονταν για μαθητές «των οποίων οι γονείς έχουν μείνει άνεργοι ή άστεγοι», επισήμανε μία από τις κοινωνικές λειτουργούς του σχολείου.

«Παρά την πείνα, περίπου είκοσι μαθητές, ως επί το πλείστον έφηβοι, επέλεξαν να μην έλθουν να παίρνουν πρωινό αυτά τα Χριστούγεννα, ώστε να αποφύγουν τις ματιές των άλλων συμμαθητών τους ή να παραδεχθούν με αυτόν τον τρόπο την αναξιοπάθεια των γονέων τους», επισήμανε ο διευθυντής, εξηγώντας πως αυτή η αντίδραση αποτελεί «φαινόμενο μίας επονείδιστης φτώχειας».

Ήδη από το περασμένο έτος, το σχολείο είχε ξεκινήσει να προσφέρει πρωινά σε ορισμένους μαθητές. Πλέον, «με την επιδείνωση της κρίσης, διαπιστώνουμε αύξηση στον αριθμό των παιδιών που έρχονται στα μαθήματα χωρίς επαρκή σίτιση», υπογραμμίζει θλιμμένος ο διευθυντής.

Στα τέλη Νοέμβρη, 13.000 μαθητές της Λισαβόνας διαπιστώθηκε πως δεν τρέφονται κανονικά, οι 3.000 εκ των οποίων είχαν καταγραφεί μόνον τον Οκτώβρη, στα πλαίσια του νέου σχολικού προγράμματος για παροχή διατροφικής βοήθειας.

Μάλιστα στις φετινές χριστουγεννιάτικες διακοπές, πολλοί γονείς εξακολούθησαν να αφήνουν τα πρωινά τα παιδιά τους στους παιδικούς σταθμούς, όπου περιλαμβάνεται το γεύμα, όταν μόλις το μισό ποσοστό από αυτούς επέλεξε αυτή τη λύση το περασμένο έτος.

Εικόνες του παρόντος που σκιαγραφούν ένα ακόμα πιο ζοφερό μέλλον αν οι λαοί δεν παρέμβουν καταλυτικά και αποφασιστικά για την προστασία των παιδιών τους. Ο υποσιτισμός παιδιών είναι αδύνατον να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο μιας σχολικής μονάδας, πόσο μάλλον που με δεδομένο το σφαγιασμό δαπανών τα κονδύλια που διατίθενται για την παιδεία διαρκώς μειώνονται.

Άλλωστε και στην Πορτογαλία, όπως αναφέρουν τα ειδησεογραφικά πρακτορεία, τα σχετικά προγράμματα χρηματοδοτούνται από δωρεές ή προσφορές επιχειρήσεων τροφίμων που δεν είναι πάντα δεδομένες και σταθερές και σε κάθε περίπτωση είναι ανεπίτρεπτο να υποκαθιστούν την ευθύνη του κράτους.

Στους καιρούς μας όμως το αστικό κράτος αναλαμβάνει ακέραια την ευθύνη μόνο απέναντι στα παράσιτα, τους κεφαλαιοκράτες και στο πώς θα τους ξελασπώσει απ' την καπιταλιστική κρίση. Αυτοί, τα κέρδη τους και η ανταγωνιστικότητά τους να είναι καλά και ...γαία πυρί μειχθήτω.

Η κατάσταση αυτή που θα χειροτερεύει στην πορεία της κρίσης, αλλά και στη φάση της αναιμικής ανάπτυξης όπου τα μονοπώλια για να κερδίσουν το χαμένο έδαφος θα διατηρήσουν και θα εντείνουν την επίθεσή τους στους λαούς, θέτει κάθε άνθρωπο του μόχθου προ των ευθυνών του. Την ώρα που αποκαλύπτεται (στοιχεία του Bloomberg) ότι ο πλούτος που κατέχουν μια χούφτα επιχειρηματίες είναι ασύλληπτος, με 100 από δαύτους να αυξάνουν την περιουσία τους το 2012 κατά 241 δισ. δολάρια και οι περιουσίες όλων μαζί να φτάνουν αθροιστικά τα 1,9 τρισ. δολάρια, την ίδια αυτή ώρα παιδιά λιποθυμάνε απ' την πείνα σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ο πλούτος που παράγουν οι μανάδες και οι πατεράδες, αρκετός να τα θρέψει όλα, να τους εξασφαλίσει την ικανοποίηση των αναγκών τους, καταλήγει στα χέρια των κηφήνων και ούτε ψίχουλο δεν απομένει στους παραγωγούς του.

Τι άλλο πρέπει να συμβεί για να αποφασίσουν οι εργάτες, οι αγρότες, οι αυτοαπασχολούμενοι να ξεσηκωθούν; Να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους. Να ανατρέψουν με την πάλη τους την εξουσία των μονοπωλίων και να συντρίψουν μηχανισμούς, θεσμούς, ενώσεις που την υπηρετούν. Τι άλλο πέρα απ' το ότι τα παιδιά τους πεινάνε και κρυώνουν;

.

«Έχε το νου σου στο παιδί ... Και όταν θα 'ρθουν οι καιροί .... που θα 'χει σβήσει το κερί στην καταιγίδα ... Υπερασπίσου το παιδί γιατί αν γλιτώσει το παιδί υπάρχει ελπίδα»...

Ας υπερασπιστούμε λοιπόν τα παιδιά. Χρέος, καθήκον μας.

πηγή

Eλλήνων Παράδοση

«Ὅσοι ἀπομείναμε πιστοί στὴν παράδοση, ὅσοι δὲν ἀρνηθήκαμε τὸ γάλα πού βυζάξαμε, ἀγωνιζόμαστε, ἄλλος ἐδῶ, ἄλλος ἐκεῖ, καταπάνω στὴν ψευτιά. Καταπάνω σ᾿ αὐτοὺς πού θέλουνε την Ἑλλάδα ἕνα κουφάρι χωρὶς ψυχή, ἕνα λουλούδι χωρὶς μυρουδιά.» 

Φώτης Κόντογλου

Κρατήστε περήφανα στις καρδιές σας, αλώβητο αυτό το θησαυρό και παραδώστε τον στις επόμενες γενιές!

Παράδοση είναι ... τo μελωδικό νανούρισμα της μάνας, οι θρύλοι του παππού, τα κάλαντα, τα χελιδονίσματα, οι μαντινάδες, τα έθιμα, οι χοροί και οι σκοποί που μας συντρόφευαν σε κάθε χαρά, οι ενδυμασίες, τα κεντήματα, τα δίστιχα, τα παιχνίδια και όσα άλλα είναι μέρος της ζωής του τόπου μας. 

Κρατήστε περήφανα στις καρδιές σας, αλώβητο αυτό το θησαυρό και παραδώστε τον στις επόμενες γενιές! Έτσι θα ακούμε τους παλμούς του τόπου μας ολοζώντανα και δεν θα σβήσει τίποτε στη χοάνη της παγκοσμιοποίησης!

Κάλαντα Θεοφανείων

Κάλαντα των Φώτων (Ι)

Σήμερα τα φώτα κι ο φωτισμός,

η χαρά μεγάλη κι ο αγιασμός.

Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό,

κάθετ' η κυρά μας η Παναγιά.

Όργανο βαστάει, κερί κρατεί,

και τον Άι-Γιάννη παρακαλεί.

Άι-Γιάννη αφέντη και βαπτιστή,

βάπτισε κι εμένα Θεού παιδί.

Ν' ανεβώ επάνω στον ουρανό,

να μαζέψω ρόδα και λίβανο.

Κάλαντα των Φώτων (ΙΙ)

Σήμερα τα Φώτα και φωτισμός,

και χαρά μεγάλη στον αφέντη μας.

Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό,

είναι η Μαρία η Δέσποινα.

Με τα θυμιατήρια στα δάχτυλα,

και τον ’γιο Γιάννη παρακαλεί.

’γιε μου Γιάννη και Πρόδρομε,

δύνασαι βαφτίσεις Θεού παιδί,

και να παραδώσεις Χριστού ψυχή.

Δύναμαι και θέλω και προσκυνώ,

και τον Κύριό μου παρακαλώ.

Αύριο θ' ανέβω στους ουρανούς

να καταπατήσω τα είδωλα.

Κάλαντα των Φώτων (ΙΙΙ)

Σήμερα είναι τα Φώτα και οι Φωτεινές

και χαρές μεγάλες τ' αφέντη μας.

Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό

κάθεται η κυρά μας η Παναγιά.

Κάθεται η κυρά μας η Παναγιά,

με τα θυμιατήρια στα δάχτυλα.

Με τα θυμιατήρια στα δάχτυλα,

σπάργα - σπαργανίζει Θεού παιδί.

Του αφέντη Αϊ Γιάννη παρακαλεί,

για να ρίξει δρόσο στη γη, στη γη.

Για να ρίξει δρόσο στη γη, στη γη,

ν' αγιαστούνε οι βρύσες και τα νερά.

Ν' αγιαστούνε οι βρύσες και τα νερά,

ν' αγιαστεί κι ο αφέντης με την κυρά.

 

Καλή μέρα καλησπέρα, καλή σου μέρα αφέντη.

Πέντε κρατάνε τ' άλογο και δέκα την ασκάλα,

και δεκαοχτώ παρακαλούν βρ' αφέντη μ' καβαλίκα.

Καβαλικεύεις χαίρεσαι, πεζεύεις καμαρώνεις,

κι όπου πατήσει τ' άλογο πηγάδια φανερώνει,

πηγάδια πετροπήγαδα, κι αυλές μαρμαρωμένες.

Πολλά είπαμε του αφέντη μας, ας πούμε και στην κυρά μας.

Κυρά ψηλή, κυρά λιγνή, κυρά γαϊτανοφρύδα,

κυρά μου τα παιδάκια σου, τα μοσχομυρισμένα,

η Παναγιά σού τα 'δωσε κι ο Θεός να στα χαρίσει.

Να κάνεις γάμους και χαρές, ξεφάντωσες μεγάλες,

να στήσεις κι άσπρο φλάμπουρο στη μέση στην αυλή σου,

να χαίρονται οι φίλοι σου, να σκάζουν οι εχτροί σου.

Κάλαντα των Φώτων (IV)

Σήμερα τα Φώτα και φωτισμοί,

και χαρές μεγάλες και αγιασμοί.

Σήμερα βαπτίζεται ο Χριστός,

εις τον Ιορδάνη τον ποταμό.

Σήμερα κι όλα τ' άστρα φωτίζονται,

κ' όλα τα νερά καθαρίζονται.

Κάλαντα των Φώτων Κάσου

Δεν είναι τούτη η γιορτή ωσάν την περασμένη,

μόνον η μέρα η φρικτή η δοξολογημένη,

που οι παπάδες πορπατούν με το σταυρό στο χέρι,

και μπαίνουν μες τα σπήλαια και λεν τον Ιορδάνη.

Βοήθεια να έχετε τον Μέγαν Ιωάννη.

Κάτου στα Γεροσόλυμα και στου Χριστού τον τάφον,

εκεί δένδρον εν ύπηρχε, δένδρον εξεφυτρώθη,

στη μέση κάθετ' ο Χριστός, στην άκρα η Παναγία,

και τα περικλωνάρια του Αγγέλοι κι Αρχαγγέλοι.

Κάλαντα των Φώτων Κεφαλλονιάς

Μικρός μικρός στη Βηθλεέμ σπηλαίω εντός ετέθη,

και τώρα άνδρας τέλειος στον Ιορδάνη τρέχει,

με ένα καμηλόδερμα ήτανε τυλιγμένος,

και με τη ζώνη του Χριστού ήταν περιζωσμένος.

Εκοίταξα στον ουρανό κι είδα σταυρό στη μέση,

κι απ' όλα τα ονόματα <όνομα> μου αρέσει,

και πάλι ματακοίταξα κι είδα ένα δυο στεφάνια,

και με το καλονύχτισμα καλά σας Θεοφάνια.

Κάλαντα των Φώτων Πόντου

Από της ερήμου ο Πρόδρομος ήλθε να βαπτίσει τον Κυριόν.

Βέβαιον Βασιλέα εβάπτισε, Υιόν και Θεόν ομολόγησε.

Γηγενείς σκιρτάτε και χαίρεσθε, τάξεις των αγγέλων ευφραίνεσθε.

Δόξα εν υψιστοίς εκρούγαζαν, Κύριον και Θεόν ομολόγησαν.

Έλεγεν ο κόσμος τον κύριον να αναγέννηση τον άνθρωπον.

Ζήτησον και σώσον το πρόβατον, το απωλωλός ω θεάνθρωπε.

Ήλθε κηρυττόμενον έβλεπε, απορών εφάνη ο Πρόδρομος.

Θες μοι την παλάμην σου Πρόδρομε,
βάπτισον ευθύς τον Δεσπότην σου.

Ιορδάνη ρεύσε τα νάματα, ιν ανασκίρτησή τα ύδατα.

Κεφαλάς δρακόντων σενέθλασε, των κακοφρονούντων ο Κύριος.

Λέγουσιν οι ’γγελοι σήμερον Χριστός τον κόσμον ερώτησε.

Μέγα και φρικτόν το μυστήριον δούλος τον δεσπότη εβάπτισε.

Νους ο Ιωάννης ο Πρόδρομος μέγας, να βαπτίση τον Κύριο.

Ξένος ο προφήτης ο Πρόδρομος μέγας, γα βάπτιση τον Κύριο.

Όλον τον Αδάμ ανεκάλεσε ο των όλων κτίστης και Κύριος.

Παναγία, Δέσποινα του παντός,
σώσον τους εις Σε προσκυνούντας νυν.

Ρείθρα Ιορδάνη, αγάλλεσθε την πορείαν άλλως λαμβάνετε.

Σήμερον ο κτίστης δεδόξαστα δι' αυτό το μέγα μυστήριον.

Τρεις γαρ υποστάσεις εγνώκαμεν Πατρός και Υιού και του Πνεύματος.

Υπό Αρχαγγέλων υμνούμενον, υπό Σεραφείμ δοξαζόμενον.

Ως γαρ τοις εν σκότει επέλαμψε όταν ο Χριστός εβαπτίζετο.

Χαίροντες και χείρας προσάγοντες και λαμπρών ο ανήγυριν άγογτες.

Ψάλλοντες Χριστόν τον Θεόν ημών,
δέξασθε λουτήρα βαπτίσματος.

Ο Θεός των όλων και Κύριος ζωή σας υγείαν και χαίρεσθε.

 

Κάλαντα Θεοφανείων Λήμνου

Εδώ μας στείλαν' κι ήρταμε σε τούτα τα παλάτια,

που 'ναι τα σπίτια δίπατα, γι' αυλές μαρμαρωμένες.

Τρεις άρχοντες τα φτιάχνανε κι οι τρεις αντρειωμένοι.

Με το ψηφί με το γυαλί, με το μαργαριτάρι

από μέσα με το μάλαμα κι' από 'ξω με τ' ασήμι,

κι από 'ξω απ' την πόρτα τους αγιόκλημα θεμένο.

Κάνει σταφύλι ροζακί, κάνει κρασί μοσχάτο,

όσες μανάδες το 'πιανε καμιά παιδί δεν κάνει,

κι αν το 'πινε κι η μάνα μας δεν ήθελε μας κάνει.

Είπαμε για το σπίτι σας, ένα καλό τραγούδι,

ο Θος να το πολυχρονά και να το στερεώνει.

Έχει αφέντη όμορφο, κερά μαλαματένια,

κι αν πεις και τα παιδάκια τους είν' ούλα ένα-ένα.

Να πουμ' για τον αφέντη μας κανέ καλό τραγούδι.

Σένα σε πρέπ' αφέντη μου καρέκλα καρυδένια,

για ν' ακουμπά η μέση σου η μαργαριταρένια.

Σένα σε πρέπ' αφέντη μου, σκαμνί και μαξιλάρι,

να κοσκινίζεις το φλουρί, να πέφτει τ' αλογάρι.

Σένα σε πρέπ' αφέντη μου, καράβια ν' αρματώνεις,

και τα σκοινιά του καραβιού, να τα μαλαματώνεις.

Είπαμε για τον αφέντη μας, ο Θός να τον φυλάγει,

Ο Θός να τον πολυχρονά και να τον στερεώνει.

Να πούμ' και για τ' κυράτσα μας κανέ καλό τραγούδι.

Κυρά ψιλή, κυρά λιγνή, κυρά καμπανοφρύδα,

σήκω κυρά μου, κι άλλαξε να πας ταχιά στα φώτα,

στα φώτα, στα φωτίσματα κι από καιρού και πάντα,

πούναι το χρόνο μια φορά κι έχουν και νοστιμάδα.

Στα φώτα στα φωτίσματα και στου Θεού το σπίτι,

βάλε τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγάρι αστήθη,

και του κοράκου το φτερό, βάλτο καμπανοφρύδι.

Την όχεντρα, την πλουμιστή, γιορντάνι στο λαιμό σου,

τα κοχλιδάκια του γιαλού, κουμπιά στον κάβαδό σου,

τον άμμο, τον αμέτρητο, ψιλό μαργαριτάρι.

Είπαμ' για την κυράτσα μας ένα καλό τραγούδι,

ο Θός να την πολυχρονά και να την στερεώνει.

Να πούμ' και για το γιόκα σας κανέ καλό τραγούδι.

Αν έχεις γιο στα γράμματα και σέρνει το κοντύλι,

να δώσ' ο Θός κι η Παναγιά να βάλει πετραχείλι.

Κορώνα στο κεφάλι του σαν είν' στη λειτουργία

και πατερίτσα με σταυρούς μέσα στην εκκλησία.

Να πούμ' και για το μικρέλι σας ένα καλό τραγούδι.

Πιάνει στους κάμπους πέρδικες και στα βουνά λαγκάδια,

και μεσ' στα πετροχτίσματα πιάνει περιστερούδια.

Να πούμ' και για την κόρη σας κανέ καλό τραγούδι.

Προξενητάδες έρχονται, προξενητάδες φεύγουν

ρωτούνε και ξαναρωτούν ποιανού 'ναι αυτή η κόρη,

που 'χει τα μάτια σαν ελιές, τα φρύδια σαν γαϊτάνι,

που 'χει το μελιτζανοχειλο, ζωγράφος δεν το φκιάνει,

πούναι η ομορφότερη, απ' όλες τις κοπέλες.

Την κόρη σου την όμορφη γραμματικός τη θέλει,

μ' αν είναι και γραμματικός πολλά προικιά γυρεύει.

Γυρεύει αμπέλια ατρύγητα, χωράφια με τα στάχυα,

γυρεύει και τη θάλασσα με ούλα τα καράβια.

Γυρεύει και τον κυρ-Βοριά να τα καλαρμενίζει,

γυρεύει και τον κυρ-Νοτιά, να τα καλοαράζει.

Να πουμ' και για τα μικρέλια σας κανέ καλό τραγούδι.

Για λούζεται, για χτένζιτα, για μοσχοσαπνιζέτα,

για στέλνετά στο σχολειό, γράμματα μάθαινέτα.

Ο δάσκαλος τα μάλωσε μια μια χρυσή βεργίτσα,

δασκάλισσα τα μέρωσε με μια ποδιά καρύδια.

Βάζουν τα κλάματα στ' ποδιά και το χαρτί στο χέρι,

και πάνε στη μανούλα τους, την κρυφοχαϊδεμένη.

Πούνε παιδί μ' τα γράμματα, πού είν' ο λογισμός σου;

Τα γράμματα είναι στο σχολειό και τα καρύδια στ' τσέπη μ'.

Έχουμε κι άλλα πιότερα μα η ώρα δεν μας σώνει,

γιατί είν' ο Αυγερινός κοντά κι η Πούλια ξημερώνει.

Φέρτε πανέρια κάστανα, πανέρια λεπτοκάρυα,

φέρτε και το γλυκό κρασί, να πιούν' τα παλικάρια.

Σήκω κυρά μου, κι άνοιξε, μην κάνεις τόσο νάζι,

γιατί είν' πασ' τα μεσάνυχτα, μας έφαγε τ' αγιάζι.

Σήκω κυρά μου, κι άνοιξε την αργυρένια πόρτα,

κι αν έχεις γρόσια δώστα μας, φλουριά μην τα λυπάσαι.

Κι από το μαύρο γούρτζελο κανένα κομματάκι,

κι από τη μαύρη κότα σας, κανένα αυγουλάκι.

Ακόμα δεν τον εύρηκες τον μάνταλο ν' ανοίξεις,

να μας κεράσεις 'να κρασί και πάλε να σφαλίσεις.

Μαλαματένιος ποταμός να τρέξ' μεσ' την αυλή σας,

να πλύντε τα ρουχάκια σας, να λάμπει το κορμί σας.

Πηγή