«Cutting» ή αυτοτραυματισμός: Έφηβοι χαρακώνονται με ξυράφια

Έλληνες έφηβοι κόβουν τις φλέβες τους και χαρακώνονται με ξυράφια. Μια νέα τρέλα ή ακραία αντίδραση της εποχής;

Εκτός από τις απειλές της εποχής μας, που απειλούν καθημερινά τους νέους, όπως το bullying και ο εθισμός στο διαδίκτυο, τώρα οι έφηβοι έρχονται αντιμέτωποι και με ένα ακόμη ανησυχητικό φαινόμενο, το λεγόμενο «cutting» ή αυτοτραυματισμός

Το φαινόμενο, όπως αναφέρει ο Ελεύθερος Τύπος, είναι άμεσα συνδεδεμένο με τις αυξημένες πιέσεις που βιώνουν οι έφηβοι στην Ελλάδα της κρίσης και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν από την οικογένεια τους, το σχολείο και την κοινωνία.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της Μονάδας Εφηβικής Υγείας της Β' Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγλαΐα Κυριακού», από τις 600 επισκέψεις που πραγματοποιούνται κάθε μήνα, περίπου το 5% αφορά περιστατικά αυτοτραυματισμού.

Μιλώντας στην εφημερίδα, η Αρτεμις Τσίτσικα, επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής και Εφηβικής Ιατρικής και επιστημονική υπεύθυνη της Μονάδας, τονίζει ότι η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο, πριν από την ενηλικίωση, που χαρακτηρίζεται από σωματική και ψυχολογική αστάθεια, γεγονός που πυροδοτεί την ανάδυση σοβαρών προβλημάτων, ένα εξ αυτών είναι και ο αυτοτραυματισμός με τη χρήση μαχαιριού, ξυραφιού, ή άλλου αιχμηρού αντικειμένου, συνήθως στο εσωτερικό των καρπών ή άλλα μέρη του σώματος.

Η πρακτική αυτή, όπως εξηγεί, αποσκοπεί στην αποφόρτιση των έντονων συναισθημάτων που βιώνει ο έφηβος, όπως η πίεση, το άγχος, οι φοβίες και το καταθλιπτικό συναίσθημα. Ουσιαστικά προσπαθούν να ανακουφίσουν τον εσωτερικό πόνο, αποσπώντας την προσοχή τους με έναν εξωτερικό.

Το φαινόμενο αυτό, εκδηλώνεται συνήθως στη μέση εφηβεία, σε ηλικίες από 14 έως 18 ετών, μία περίοδος που χαρακτηρίζεται από μεγάλη ευαλωτότητα και ανθούν συμπεριφορές υψηλού κινδύνου.

Οπως επισημαίνει η Τσίτσικα:

«ο αυτοτραυματισμός συνήθως συνυπάρχει με χαμηλή αυτοεκτίμηση, αγχώδη διαταραχή, ακόμα και κατάθλιψη, ενώ ενδέχεται να υπάρξει συσχέτιση του με αυτοκτονικότητα και απόπειρες αυτοκτονίας, σύμφωνα με προγενέστερες έρευνες»

Από την πλευρά τους οι γονείς, οφείλουν να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή σε σημάδια αυτοτραυματισμού και να ζητήσουν άμεσα τη συμβολή ενός ειδικού Ψυχικής Υγείας.

Πηγή: eirinika.gr

Σχετικά:

• Οι αυτοτραυματισμοί στην εφηβεία
• Στα «χαρακώματα» των προβλημάτων

Μαμά, ακούω φωνές: Ψύχωση ή σύμπτωμα;

«Μαμά ακούω φωνές! Όσο νομίζω ότι δραπετεύω τόσο τρέχω πίσω σε εσένα. Νιώθω να αιωρούμαι ανάμεσα στο υπάρχω και δεν υπάρχω για εσένα.» Ψύχωση ή σύμπτωμα; Το φαινόμενο του ακουστικών ψευδαισθήσεων σε παιδιά δεν είναι κάτι που προκαλεί έκπληξη ή που δεν συμβαίνει.

Το φαινόμενο των ακουστικών ψευδαισθήσεων

Αυτό το σύμπτωμα δεν μπορεί επίσης να θεωρηθεί συνώνυμο ψυχωτικής διαταραχής, όπως η σχιζοφρένεια ή η διπολική διαταραχή. Δεν μπορεί, επίσης, να αποτελεί σύμπτωμα το οποίο μακροπρόθεσμα θα οδηγήσει απόλυτα σε ψυχική ασθένεια. Η έλλειψη ύπνου, το έντονο στρες, νευρολογικά προβλήματα έχουν «ενοχοποιηθεί» για την εκδήλωση ακουστικών ψευδαισθήσεων.

Η διάγνωση πρέπει να διεξάγεται πολύ προσεκτικά διότι αντίστοιχα θα διαμορφώσει και τη θεραπεία.

Η έρευνα είναι ακόμη υπό εξέλιξη όσον αφορά τις ακουστικές ψευδαισθήσεις σε παιδιά ιδίως προεφηβικής ηλικίας χωρίς την παρουσία ψυχωτικών διαταραχών. Το μόνο βέβαιο είναι ότι πρέπει και  αυτά τα περιστατικά να τα παρακολουθούμε στενά, ώστε να παρατηρούμε την ένταση και τη συχνότητα των φωνών, πόσο δυσχεραίνουν και επηρεάζουν το παιδί, τι μηνύματα στέλνουν και τι τις πυροδοτεί.

Η αλήθεια είναι ότι οι φωνές κοπιάζουν να δώσουν απαντήσεις σε αναπάντητα ερωτήματα του παιδιού. Στην συντριπτική πλειοψηφία τους τα ερωτήματα έχουν ως σημείο αναφοράς τη σχέση με τους κοντινούς ανθρώπους του (μητέρα, πατέρας, συγγενείς), και το πώς επεξεργάζεται το παιδί την μητρική φιγούρα ώστε αυτή να ενσαρκώνεται στις φωνές.

Η λεκτική, σωματική και σεξουαλική κακοποίηση, οι απειλές, η παραμέληση, η ενδοοικογενειακή βία, οι ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης στην οικογένεια είναι συνήθως αυτά που κρύβονται πίσω από τις φωνές.

Αυτό βέβαια συμβαίνει υποσυνείδητα και οι φωνές βγαίνουν αυθόρμητα στην επιφάνεια. Υπάρχουν και ορισμένα περιστατικά κατά τα οποία τα παιδιά συσσωρεύουν ένα υπέρμετρο άγχος το οποίο διοχετεύεται στις φωνές (διαζύγιο γονέων - απώλεια γονέα - το παιδί- μάρτυρας ενός ατυχήματος – υπερβολικό άγχος αποχωρισμού).

Μήπως, λοιπόν, σε αυτές τις περιπτώσεις οι φωνές είναι το σύμπτωμα μιας δυστυχισμένης, αποδιοργανωμένης συναισθηματικής κατάστασης;

Αυτές οι φωνές είναι σαν μια εσωτερική υπαρξιακή αγωνία, η οποία εκφράζεται με αυτόν τον τρόπο, ενώ άλλοι πολλές φορές την βιώνουν μέσα από τις κρίσεις πανικού, την κλινική κατάθλιψη ή τις ψυχοσωματικές παθήσεις.

Η μητέρα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο που θα σμιλεύσει, θα δώσει σχήμα και χρωματισμούς στην προσωπικότητα και την ακατέργαστη ακόμη ψυχική οντότητα του μικρού μωρού της.

Κάνοντας μια ανασκόπηση σε εμπειρικές μελέτες αλλά και παρατηρήσεις βρεφών, είμαστε πλέον βέβαιοι πως οι ποιοτικές διαφορές της μητέρας κρύβουν μια παντοδυναμία που καλώς ή κακώς θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό την νοητική, γνωστική, νευρολογική, ψυχική υγεία και ταυτότητα του παιδιού.

Η γονιδιακή προδιάθεση πίσω από το φαινόμενο ακουστικών ψευδαισθήσεων

Μεγάλη διερεύνηση έχει πραγματοποιηθεί σε περιστατικά νηπίων τα οποία παρουσίαζαν ακουστικές ψευδαισθήσεις, παρά την απουσία υποκείμενων συμπτωμάτων. Σε τέτοιες περιπτώσεις πάντα θα πρέπει να μελετάται το οικογενειακό ιστορικό, διότι η γενετική προδιάθεση σε ψυχώσεις δύναται να εκτοξεύσει τη συμπτωματολογία και να επιβαρύνει τη μορφή της, όπου και η θεραπεία είναι πιο δύσβατη και μακροχρόνια.

Μιας και όμως αναφερόμαστε σε αυτό, υποστηρίζεται πως το οικογενειακό ιστορικό ασθενών με διπολική διαταραχή και σχιζοφρένεια, ενισχύει μια γονιδιακή μετάλλαξη στην επόμενη γενιά, γεγονός που αυξάνει την ευαλωτότητα του παιδιού σε τέτοιου είδους συμπτώματα τα οποία αναδύονται υπό καταστάσεις στρες και μπορούν πιο εύκολα να οδηγήσουν σε ψυχικές διαταραχές.

Ο φοβικός / αποφευκτικός δεσμός μητέρας – παιδιού

Μιλώντας πιο συγκεκριμένα, το αποφευκτικό γονεϊκό πρότυπο έχει συνδεθεί με την ανάπτυξη ακουστικών ψευδαισθήσεων σε παιδιά, αλλά και ενήλικες ασθενείς με σχιζοφρένεια οι οποίοι έχουν εκφράσει ιστορικό με φοβικό/αποφευκτικό δεσμό με την μητέρα.

Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, έχουμε μια μητέρα που τείνει να είναι συναισθηματικά μη διαθέσιμη, ανύπαρκτη, αδρανής, με απάθεια προς τις ανάγκες του παιδιού της. Δεν ανταποκρίνεται, ούτε εκδηλώνεται με την ομιλία της, την γλώσσα του σώματος, τις κινήσεις, τις πράξεις και φαίνεται απευαισθητοποιημένη και αμελής με μία συνεχή παλινδρόμηση από το να προσπαθεί να προσεγγίσει το παιδί και τελικά να υποχωρεί. Η ίδια η μητέρα μοιάζει να είναι αποδιοργανωμένη.

Ως αποτέλεσμα, το παιδί γίνεται αυτό-εξαρτώμενο, παλεύει δηλαδή να στηριχθεί στις δικές του δυνάμεις. Ζει με το φόβο της απόρριψης και της εγκατάλειψης βιώνοντας ταυτοχρόνως το άγχος του αποχωρισμού. Φαίνεται οξύμωρο όμως ένα παιδί θέλει και ελπίζει στη σύνδεση με τη μητέρα του ακόμη και αν αισθάνεται παραμελημένο. Θα εξακολουθεί να μην θέλει να την χάσει διότι η ταυτότητά του και η ευημερία του εξαρτώνται πλήρως από εκείνη.

Το αίσθημα εμπιστοσύνης, ως πρωταρχική ενστικτώδη ανάγκη του παιδιού, κλονίζεται. Νιώθει μια αβεβαιότητα και ένα μυστήριο γύρω από τις προθέσεις της μητέρας. Μετέπειτα το ίδιο αρχίζει να παρουσιάζει ασταθείς αντιδράσεις και μια συγκεχυμένη άποψη για τον εαυτό του και τον περίγυρο.

Αποκωδικοποιώντας το φαινόμενο αυτό, καταλήγουμε στο ότι τα παιδιά που ακούν φωνές τείνουν να καταπνίγουν και να απωθούν ασυνείδητα τα αρνητικά συναισθήματα και εικόνες που υποβάλλονται από τη μητέρα.

Τα παιδιά, λοιπόν, καλλιεργούν ένα κόσμο αμφίδρομο, ανάμεσα στον πόθο για συναισθηματική και σωματική αποδοχή από τη μητέρα και τον τρόμο, ανάμεσα στην φροντίδα και την παραμέληση, το «σ’ αγαπώ» και το «δεν σε θέλω». Ένας κόσμος αποδιοργανωμένος, όπως είναι και η μητέρα, όπου επικρατεί ο διχασμός ανάμεσα στην αποδοχή και την απόρριψη.

Η ενοχή που κρύβεται στις «φωνές»

Το παιδί μπορεί να θέλει να έρθει σε επαφή με τη μητέρα και την ίδια στιγμή να φοβάται για αυτή τη σύνδεση. Συνήθως, οι μητέρες τροφοδοτούν την επικοινωνία με την ενοχή. Ορισμένες χρησιμοποιούν καταπληκτικά τεχνάσματα στην γλώσσα τους που το παιδί αισθάνεται υπεύθυνο για όλα, ότι οτιδήποτε και αν συμβαίνει φταίει εκείνο, φοβισμένο και κατηγορούμενο, δίχως καν να έχει την γνωστική ικανότητα να φιλτράρει και να διαχειριστεί τόσο μπερδεμένες καταστάσεις... αισθάνεται ανεπιθύμητο, ότι δεν αξίζει.

Η μητέρα μπορεί να κάνει με τη σειρά της προσπάθειες να συνδεθεί με το παιδί, όμως αυτό ενισχύει στο παιδί την αποδιοργάνωση. Είναι αδύνατον ένα παιδί μεγαλώνοντας με ένα τέτοιο μοτίβο να αποκτήσει μια ολοκληρωμένη εικόνα εαυτού, μια ταυτότητα, δε γνωρίζει πώς να ερμηνεύσει τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του.

Η σκέψη και το συναίσθημα κυμαίνονται σε δύο πόλους, στα άκρα, χάνοντας το ίδιο την ισορροπία των πραγμάτων.  

Είναι πάνω από αυτό που μπορεί να αντέξει. Τόσο ψυχικά όσο και αναπτυξιακά. Αυτές οι εμπειρίες προδιαθέτουν την ανάδειξη ακουστικών ψευδαισθήσεων, σε μια προσπάθεια του παιδιού να διαχειριστεί το θυμό, το στρες, και τις ακραίες συμπεριφορές της μητέρας του οι οποίες δεν μπορούν να βγάλουν νόημα.

Πώς ένα παιδί οδηγείται στις ψευδαισθήσεις;

Γιατί όμως ένα παιδί να ακούει φωνές; Τι θέλει να μας πει;

Σε κάποιους αυτή η κατάσταση φαίνεται υπερβολική ή σπάνια. Η απάντηση είναι όμως απλή μπροστά στην περιπλοκότητά της.

Οι φωνές είναι η διέξοδος που επιτρέπει να ξεσπάσει το άγχος που βιώνει το παιδί. Η εσωτερική αβεβαιότητα του «με αγαπάει έναντι του δεν με αγαπάει» και ό,τι αυτό συνεπάγεται, οδηγεί τον εγκέφαλο να αναπτύξει έναν αμυντικό μηχανισμό που θα αντικαταστήσει μια ισορροπία και έναν έλεγχο στο αίσθημα της αστάθειας.

Τα διττά μηνύματα της μητέρας, ακριβώς επειδή στο περιεχόμενό τους είναι αινιγματικά και ασαφή, (πότε με λέξεις θετικές και πότε με απειλητικό ύφος), έχουν ως αποτέλεσμα να απορρυθμίζουν τις γνωστικές και νευρολογικές λειτουργίες του εγκεφάλου.

Μάλιστα κάποιες εγκεφαλικές δομές άρρηκτα συνδεδεμένες με το συναίσθημα, όπως ο ιππόκαμπος και η αμυγδαλή, υφίστανται μη αναστρέψιμες αλλαγές στην ενεργοποίηση και την διέγερσή τους απέναντι στα ερεθίσματα και την αλληλεπίδρασή τους με υπόλοιπες περιοχές και ορμόνες.

Από ψυχαναλυτική σκοπιά, οι φωνές αυτές μπορεί να φέρουν τη μορφή διαλόγου (πιθανών μεταξύ μητέρας-παιδιού) ή ενός μονολόγου είτε εξωτερικών ήχων που είναι ενοχλητικοί για το παιδί.  Είναι με λίγα λόγια οι άλυτες διαμάχες με τη μαμά, οι ιδέες για αυτήν, που έρχονται να δώσουν κάποιο νόημα στο αποδιοργανωμένο εγώ και την διαταραγμένη πραγματικότητα του παιδιού.

Τα σύμβολα γύρω από τις φωνές

Στοιχεία όπως ο τόνος της φωνής, η αυστηρότητα ή η νευρική ροή της γλώσσας, η ένταση, και η συχνότητα αυτών επιδρούν και στην ποιότητα των φωνών. Στα δεδομένα μας, υπάρχει μια επικράτηση ανδρικών φωνών έναντι γυναικείων, αλλά οι μηχανισμοί πίσω από αυτό παραμένουν άγνωστοι. Ίσως οι αντρικές φωνές θα μπορούσαν να θεωρηθούν πιο επιβλητικές σαν να προσωποποιούν την αρχή της εξουσίας ή να πρεσβεύουν υποσυνείδητους φόβους που αφορούν το συγκεκριμένο φύλο.

Αυτό που συχνά παρατηρείται είναι οι φωνές που δηλώνουν καταφυγή, προσβολή, απειλή, εκφοβισμό, υποτιμητικό σχολιασμό καθώς ο τόνος τους είναι απαιτητικός, θυμωμένος και επείγων.

Το πόσο τραυματική είναι η επικοινωνία και η σχέση με την μητέρα και τους άλλους θα καθορίσει τα επίπεδα έντασης και σοβαρότητας των φωνών.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως τα φοβικά/διττά μηνύματα της μητέρας επιταχύνουν την έναρξη των ακουστικών ψευδαισθήσεων συγκριτικά με αυτά που είναι λιγότερο απειλητικά και στρεσογόνα για το παιδί.

Τα διττά μηνύματα είναι τα αντιφατικά αισθήματα που εκφράζει η μητέρα προς το παιδί, το να προσπαθεί να το φροντίσει με αγάπη και από την άλλη να αδιαφορεί για εκείνο, με αποτέλεσμα το παιδί να βιώνει μια σύγχυση του «μ’ αγαπάει – δεν μ’ αγαπάει», «με θέλει – δεν με θέλει», «υπάρχω – δεν υπάρχω».

Οι «φωνές» ως μια τραυματική μνήμη

Και που πάει το τραύμα όταν ξεχαστεί; Υπάρχει μνήμη ανεξίτηλη;

Οι τραυματικές κυρίως εμπειρίες όταν μετουσιωθούν σε αναμνήσεις, δύσκολα φεύγουν και απλώς μπορεί να αλλάξουν προσωπείο. Στην ευαίσθητη παιδική ηλικία που δεν υπάρχει η γνωστική ικανότητα να επεξεργαστεί και να διαχειριστεί το άτομο αυτό που του συνέβη το τραύμα θα επανέλθει σε άλλη μορφή, στη μορφή μιας διαταραχής όπως η αποσυνδετική διαταραχή, η διαταραχή προσωπικότητας, οι κρίσεις πανικού, η μακροχρόνια θλίψη ή και οι φωνές.

Οι φωνές δύναται να αντιπροσωπεύουν την τραυματική μνήμη (trauma-based memory), όπου αποθηκεύονται και ενεργοποιούνται αναμνήσεις από παιδική/σεξουαλική κακοποίηση και βία, φαινόμενα που πρωταγωνιστούν στο φοβικό/αποφευκτικό πρότυπο.

Εδώ οι φωνές ενσαρκώνουν ξεχασμένες και καταπιεσμένες μνήμες, όπως η αναπαραγωγή βίαιων σκηνών στην οικογένεια. Οι φωνές τυπικά πυροδοτούνται αθέλητα από ερέθισμα που αντιληπτικά το παιδί θα ταιριάξει με μια πτυχή ενός γεγονότος, λόγου χάρη την μυρωδιά της μητέρας, ένα αντικείμενο που να χρησιμοποιείται από την μητέρα.

Σε κλινικούς και μη κλινικούς πληθυσμούς έχει βρεθεί ένα γνωστικό έλλειμμα που αφορά τη συστολή και την αυτοσυγκράτηση. Αυτό το έλλειμμα αφήνει αφιλτράριστο το ερέθισμα να περάσει και έτσι αυθόρμητα αναδύονται οι ψευδαισθήσεις. Αυτό σημαίνει ότι ένα παιδί με αδυναμία επεξεργασίας ενός τραυματικού ερεθίσματος γίνεται παρορμητικό και ανίκανο να το αποφύγει, αυξάνοντας την ευαλωτότητά του στις ακουστικές ψευδαισθήσεις.

Φυσικά, η κατάθλιψη, η απομόνωση και ο αυτοτραυματισμός όχι μόνον εντείνουν και διαιωνίζουν τις ψευδαισθήσεις αλλά τις κάνουν πιο δεινές για το άτομο. Οι φωνές εμπεριέχουν ως επί το πλείστον προσωπικά χαρακτηριστικά του παιδιού για τα οποία υποτίθεται ότι φταίει ή κατηγορείται, οπότε περαιτέρω άσχημες συνθήκες επιβαρύνουν αυτόν τον φαύλο κύκλο. 

Παρόλο που γνωρίζουμε σημαντικά δεδομένα, οι μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να λάβουν υπόψη το ζήτημα πολύπλευρα, εξετάζοντας δηλαδή την γενετική προδιάθεση, το ταπεραμέντο του παιδιού, το αναπτυξιακό στάδιο, το γνωστικό επίπεδο και τελικά με αξιόπιστη μεθοδολογία να ανιχνεύσουμε τους μηχανισμούς πίσω από τις ακουστικές ψευδαισθήσεις.

Θα πρέπει να προσεγγίζουμε το κάθε παιδί εξατομικευμένα, ώστε πέρα από την αιτία να βρούμε τον κατάλληλο τρόπο να διαχειριστούμε το πρόβλημα προσδοκώντας την ψυχοσωματική τους ευημερία και την λειτουργικότητά τους ως ενήλικες.

Οι φωνές για ένα παιδί αναπτύσσονται ως μια δική του αποκλειστική διάλεκτο με στόχο να επικοινωνήσουν με τον εαυτό τους και τις πληγές τους, μια προσπάθεια να λύσει το αίνιγμα πίσω από το τραύμα του. Είναι ένα μέσο να κατανοήσει, να δώσει νόημα και συνέπεια σε έναν κόσμο με αμφίδρομα συναισθήματα και ανθρώπους.

Βιβλιογραφία

• Howell, E. F. (2013). The dissociative mind. Routledge.
• Maijer, K., Hayward, M., Fernyhough, C., Calkins, M. E., Debbané, M., Jardri, R., & Bartels-Velthuis, A. A. (2019). Hallucinations in children and adolescents: an updated review and practical recommendations for clinicians. Schizophrenia bulletin, 45(Supplement_1), S5-S23.
• Read, J., Agar, K., Argyle, N., & Aderhold, V. (2003). Sexual and physical abuse during childhood and adulthood as predictors of hallucinations, delusions and thought disorder. Psychology and Psychotherapy: Theory, research and practice, 76(1), 1-22.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου: Παναγιώτα Ντελιοπούλου  

psychology.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τα κορίτσια με επικριτικές μητέρες έχουν 60% περισσότερες πιθανότητες να αυτοτραυματιστούν

Σύμφωνα με μία νέα έρευνα, τα κορίτσια που εκτέθηκαν στη μητρική επίκριση, ήταν πιο πιθανό να έχουν εμπλακεί εσκεμμένα στο παρελθόν σε αυτοτραυματικές συμπεριφορές.

Τα κορίτσια στην προ-εφηβεία με υψηλό βαθμό επικριτικών μητέρων είναι πιθανότερο να έχουν αποπειραθεί στο παρελθόν μη αυτοκτονικό αυτοτραυματισμό, συμπεριλαμβανομένου των κοψιμάτων και των εγκαυμάτων, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό journal Psychiatry Research.
Η έρευνα επικεντρώνεται στις αυτοτραυματικές σκέψεις και συμπεριφορές στη νεολαία. Μας ενδιέφερε ιδιαίτερα ο αντίκτυπος των διαπροσωπικών σχέσεων (π.χ. η σχέση μητέρας-παιδιού) στην ανάπτυξη και τη διατήρηση αυτών των σκέψεων και συμπεριφορών, δήλωσε η συγγραφέας της μελέτης Κίρα Τζέιμς.

Προηγούμενες έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι τα παιδιά των άκρως επικριτικών γονιών, έχουν περισσότερες πιθανότητες να αυτοτραυματιστούν. Σε αυτή την έρευνα, το μεγαλύτερο μέρος της σε αυτόν τον τομέα επικεντρώθηκε στους εφήβους, γεγονός που μας ώθησε να εξετάσουμε αν και τα πρότυπα κατά την εφηβεία είναι επίσης παρόντα στην παιδική ηλικία, εξήγησε η Τζέιμς.

Στη μελέτη που συμμετείχαν 204 παιδιά (ηλικίας 7-11) και οι μητέρες τους, βρέθηκε ότι τα κορίτσια που εκτέθηκαν σε μητρική επίκριση ήταν πιο πιθανό να έχουν εμπλακεί εσκεμμένα σε αυτοτραυματικές συμπεριφορές. Σχεδόν το 60% των κοριτσιών με μια επικριτική μητέρα είχε ιστορικό μη αυτοκτονικού αυτοτραυματισμού.


Οι ερευνητές αξιολόγησαν τη μητρική κριτική ζητώντας από τις μητέρες να μιλήσουν για πέντε λεπτά χωρίς διακοπή για το παιδί τους και πώς αξιολογούν τη μεταξύ τους σχέση. Οι δηλώσεις των μητέρων κωδικοποιήθηκαν ώστε να αξιολογηθούν τα επίπεδα επίκρισης.

Η μελέτη μας δείχνει ότι, μεταξύ των παιδιών, τα κορίτσια με επικριτική μητέρα είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν ιστορικό αυτοτραυματισμού από τα κορίτσια χωρίς επικριτική μητέρα. Επιπλέον, αυτά τα αποτελέσματα αφορούσαν ειδικά τα κορίτσια ενώ δεν ήταν σημαντικά μεταξύ των αγοριών, ανέφεραν οι ερευνητές.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι μία ενδεχόμενη συνέχεια της μελέτης θα μπορούσε να μελετήσει και το αντίκτυπο της επίκρισης στην εμφάνιση των συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους, αλλά και της επίκρισης από τους πατέρες.

Σε αυτή τη μελέτη, εστιάσαμε ειδικά στη μητρική επίκριση. Συνεπώς, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να εξεταστεί ο πιθανός αντίκτυπος της κριτικής από τους πατέρες και άλλους σημαντικούς ενήλικες στη ζωή του παιδιού, καθώς και ο πιθανός προστατευτικός ρόλος των πιο θετικών και υποστηρικτικών μηνυμάτων, ολοκληρώνει η Τζέιμς.

Πηγή: Maternal criticism and non-suicidal self-injury in school-aged children
Απόδοση: Ραφαέλα Βουδουραγκάκη
Επιμέλεια: PsychologyNow.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Αυτοτραυματισμός στην εφηβεία: Μια κραυγή για βοήθεια More teenage girls are self harming than ever before

Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός εφήβων που σκοπίμως αυτοτραυματίζεται ο οποίος δυστυχώς αυξάνεται το τελευταίο διάστημα. 
Η έννοια του αυτοτραυματισμού, αναφέρεται στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-IV) και αφορά στην εκούσια πρόκληση τραύματος στο σώμα, χωρίς τις περισσότερες φορές όμως να υπάρχει αυτοκτονική πρόθεση.

Οι αυτοτραυματισμοί στην εφηβεία

More teenage girls are self harming than ever before

Ο αυτοτραυματισμός συνήθως περιλαμβάνει κόψιμο του δέρματος αλλά και κάψιμο, χτυπήματα ακόμα και την κατάποση τοξικών ουσιών.

Τα τελευταία στοιχεία που έρχονται από έρευνες που έχουν γίνει στην Αγγλία, δείχνουν ότι πάνω από 13.000 κορίτσια και 4.000 αγόρια (από 15 – έως 19 ετών) εισήχθησαν σε νοσοκομείo για αυτό το λόγο αυτό κατά την περίοδο των 12 τελευταίων μηνών (μέχρι τον Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους), μια αύξηση 10% σε σύγκριση με την αντίστοιχη προηγούμενη περίοδο. 

Περισσότερο από ποτέ, πρέπει να γίνει κατανοητό γιατί τόσοι πολλοί νέοι καταφεύγουν σε αυτή τη συμπεριφορά.

Μία κοινή εξήγηση που οι ίδιοι οι έφηβοι δίνουν, είναι ότι οι μη αυτοκτονικοί αυτοτραυματισμοί παρέχουν έναν τρόπο για να ξεφύγουν από τις δυσάρεστες σκέψεις και τα συναισθήματα. 

Ένα άλλο κίνητρο που τους ωθεί σε αυτή τη συμπεριφορά, χωρίς ακόμα να έχει διερευνηθεί ολοκληρωμένα, είναι ότι ο αυτοτραυματισμός είναι ένας τρόπος για να προκληθεί σκόπιμα ένα συγκεκριμένο επιθυμητό συναίσθημα ή αίσθηση. 

Μία νέα μελέτη από ερευνητές των ΗΠΑ έχει διερευνήσει αυτή τη πτυχή του αυτοτραυματισμού, γνωστή και ως “αυτόματη θετική ενίσχυση”.

Ο Edward Selby, καθηγητής Ψυχολογίας στο Rutgers School of Arts and Sciences και οι συνεργάτες του, έδωσαν σε 30 έφηβους που αυτοτραυματίστηκαν (μέσος όρος ηλικίας 17 ετών, με το 87% εξ αυτών να είναι γυναίκες), να κουβαλάνε πάνω τους μια ψηφιακή συσκευή για δύο εβδομάδες. 

Δύο φορές την ημέρα, η συσκευή χτυπούσε και οι έφηβοι καλούντο να καταγράψουν τις πρόσφατες σκέψεις τους αυτοτραυματισμού, οποιαδήποτε επεισόδια αυτοτραυματισμού, τα κίνητρά τους, τις πραγματικές εμπειρίες τους για το τί ήταν αυτό που ένιωθαν, καθώς και να απαντήσουν και σε άλλες ερωτήσεις.

Ακριβώς πάνω από το μισό του δείγματος ανέφερε συμμετοχή σε τουλάχιστον μία περίπτωση αυτοτραυματισμού που παρακινήθηκε από την επιθυμία να βιώσουν μια ιδιαίτερη αίσθηση (και το 35% όλων των συμπεριφορών αυτοτραυματισμού είχε αυτό το κίνητρο). 
Η πιο κοινή αίσθηση που καταγράφηκε ότι οι έφηβοι αποζητούσαν, ήταν η “ικανοποίηση” (45% από αυτούς), ακολουθούμενη από την “διέγερση” (31%) και τον “πόνο” (24%). 
Αυτές καταγράφηκαν σαν οι ελπίδες τους ότι θα βιώσουν αυτά τα συναισθήματα. 

Στην πραγματικότητα, ο πόνος βιώθηκε πιο συχνά από ό,τι αποζητήθηκε. Η διέγερση βιώθηκε όσο συχνά ζητήθηκε και η ικανοποίηση βιώθηκε πολύ λιγότερο από ό,τι οι έφηβοι ήθελαν.

Υπήρχαν διαφορές μεταξύ των εφήβων που αυτοτραυματίζονταν προκειμένου να νιώσουν ένα συγκεκριμένο συναίσθημα και σε εκείνους που δεν είχαν αυτό το κίνητρο. 
Η πρώτη ομάδα αυτοτραυματιζόταν πιο συχνά κατά τη διάρκεια της μελέτης (και στο παρελθόν) και σκεφτόταν τον αυτοτραυματισμό πιο συχνά και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. 

Όσοι αναζητούσαν ένα συγκεκριμένο συναίσθημα από τον αυτοτραυματισμό, έδειχναν επίσης τάσεις και για άλλες επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, την υπερφαγία και την παρορμητική καταναλωτική δαπάνη. 

Εστιάζοντας στα διαφορετικά συναισθηματικά κίνητρα, αυτοί οι έφηβοι που αναζητούν τον πόνο και διέγερση έτειναν να αυτοτραυματίζονταν περισσότερο από εκείνους που επιδίωξαν την ικανοποίηση.
Η μελέτη αυτή έχει συμβάλει σημαντικά σε μια ανεξερεύνητη ακόμα πτυχή του αυτοτραυματισμού, παρόλο που αφήνει πολλά ερωτήματα αναπάντητα. Για παράδειγμα, μια εξήγηση για τη συχνότερη αυτοκαταστρεπτική συμπεριφορά, παρατηρήθηκε μεταξύ εκείνων που λένε ότι αυτοτραυματίζονται επειδή θέλουν να βιώνουν πόνο, διότι η πράξη αυτή ενεργοποιεί τους μηχανισμούς ανακούφισης από τον πόνο στον εγκέφαλο – μια μορφή δηλαδή ευφορίας. 

Και όμως, ο αυτοτραυματισμός ήταν λιγότερο συχνός μεταξύ εκείνων που δήλωσαν ότι αυτοτραυματίζονταν για την ικανοποίηση. 

Αυτή η πιθανή αντίφαση θα μπορούσε να οφείλεται σε ασάφεια στις σημασίες των λέξεων που χρησιμοποιούνται – είναι η επιδίωξη της ευφορίας (μέσω του πόνου) διαφορετική από την επιδίωξη της ικανοποίησης; Αυτές οι ασάφειες, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν από τη μελλοντική έρευνα.

Παρά το γεγονός αυτό, καθώς και του μικρού μεγέθους του δείγματος, ο Selby και η ομάδα του είπε ότι τα νέα ευρήματά τους έχουν ήδη κλινικές επιπτώσεις. “Εάν μπορούν να βρεθούν εναλλακτικές υγιείς συμπεριφορές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια παρόμοια αίσθηση ενίσχυσης, τότε αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να είναι σε θέση να αξιοποιηθούν ως πιο αποτελεσματικές εναλλακτικές λύσεις για μη – αυτοκτονικούς αυτο-τραυματισμούς” συμπληρώνουν. 
“Για παράδειγμα, αν ένας από τους σκοπούς του μη αυτοκτονικού τραυματισμού, είναι να αντλήσει πόνο, τότε η σωματική άσκηση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μια αποτελεσματική εναλλακτική λύση, καθώς τα μέτρια επίπεδα άσκησης μπορεί να έχουν μια εξίσου επώδυνη επίδραση ή να αποσπούν την προσοχή του ατόμου και μπορεί να το βοηθήσουν στην αντιμετώπιση με τα συναισθήματα που το αναστατώνουν”.
--------------
Edward A. Selby, Matthew K. Nock, and Amy Kranzler (2013). “How Does Self-Injury Feel? Examining Automatic Positive Reinforcement in Adolescent Self-Injurers with Experience Sampling”. Psychiatry Research DOI: 10.1016/j.psychres.2013.12.005
enallaktikidrasi
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Γιατί οι νέοι αυτοτραυματίζονται;

Νέα έρευνα βρήκε ότι ο αυτοτραυματισμός έχει τις ρίζες του στα έντονα συναισθήματα και ότι οι νέοι χρησιμοποιούν τον αυτοτραυματισμό για να εκφράσουν συναισθήματα που νομίζουν ότι πρέπει να κρύψουν.

Ο αυτοτραυματισμός ορίζεται ως η σκόπιμη κακοποίηση του εαυτού μας, αλλά χωρίς την πρόθεση αυτοκτονίας. Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι περίπου το 17% των εφήβων τραυματίζεται από πρόθεση. Τα κορίτσια είναι πιο πιθανό να αρχίσουν να τραυματίζονται σε μικρότερη ηλικία και χρησιμοποιούν πιο σοβαρές μορφές αυτοτραυματισμού. Τα αγόρια είναι πιο πιθανό να τραυματιστούν όταν βρίσκονται υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών ή αλκοόλη όταν βρίσκονται σε κάποιον κοινωνικό χώρο.
Μια νέα συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε, εξετάζει τους συγκεκριμένους λόγους για τους οποίους οι νέοι αυτοτραυματίζονται. Ερευνητές από τη Νορβηγία συγκέντρωσαν δεδομένα από 20 μελέτες για τον αυτοτραυματισμό σε εφήβους για να βρουν τους λόγους που ωθούν τους νέους να τραυματίζουν το σώμα τους.
Τα νέα μας ευρήματα δείχνουν ότι τα οι νέοι χρησιμοποιούν τον αυτοτραυματισμό για να εκφράσουν συναισθήματα που νομίζουν ότι πρέπει να κρύψουν, δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Line Indrevoll Stanicke, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Όσλο. Ο αυτοτραυματισμός γίνεται ένας τρόπος για να μοιραστούν εκείνα τα δύσκολα συναισθήματα, που πιστεύουν ότι δεν μπορούν να περιγραφούν με λέξεις. Όταν οι έφηβοι πιστεύουν ότι η κοινωνία δεν θέλει να ακούσει για δύσκολα συναισθήματα ή εμπειρίες, μπορεί να αναζητήσουν άλλα μέσα για να τα εκφράσουν, όπως το σώμα τους.

Τέσσερις κύριοι λόγοι που οι έφηβοι βλάπτουν τον εαυτό τους

1. Οι νέοι πιστεύουν ότι ο αυτοτραυματισμός προσφέρει ανακούφιση από τις συναισθηματικές τους δυσκολίες. Περιγράφουν τον αυτοτραυματισμό ως ένα βοηθητικό μέσο για να αισθανθούν καλύτερα για τον εαυτό τους, για να αισθανθούν ζωντανοί ή για να βοηθηθούν να παράξουν θετικά συναισθήματα.
2. Οι αναλυτές βρήκαν ένα πρότυπο εφήβων που προσπαθούν να αποφύγουν ή προσπαθούν να ελέγξουν αρνητικά συναισθήματα όπως ο θυμός και η απογοήτευση.
3. Βρήκαν ότι μερικοί έφηβοι αυτοτραυματίζονται για να αντιμετωπίσουν τα συναισθήματα που δεν πιστεύουν ότι οι άλλοι άνθρωποι θα δεχτούν ή για να προστατεύσουν τους άλλους από τα αρνητικά συναισθήματά τους.
4. Οι αξιολογητές διαπίστωσαν ότι κάποιοι νέοι χρησιμοποιούν τον αυτοτραυματισμό ως τρόπο σύνδεσης με τους άλλους. Συχνά οι νέοι που αυτοτραυματίζονται θα συνδεθούν διαδικτυακά και θα αισθανθούν ότι βρήκαν ανθρώπους που τους καταλαβαίνουν. Αναφορικά με αυτό, μερικοί νέοι αυτοτραυματίζονται ως μία κραυγή για βοήθεια.

Η Janis Whitlock, επιστημονική ερευνήτρια στο Κέντρο Διακρατικών Ερευνών Bronfenbrenner και Διευθύντρια του Ερευνητικού Προγράμματος Cornell για τον Αυτοτραυματισμό και την Αποκατάσταση, υποστηρίζει ότι η νέα ανασκόπηση προσφέρει σημαντική επικύρωση της ιδέας ότι οι νέοι που αυτοτραυματίζονται, το κάνουν για να νιώσουν καλύτερα.

Για πολλούς νέους, ο αυτοτραυματισμός είναι ένας τρόπος για να ξαναβρούν την ισορροπία τους ή για να συνδεθούν με άλλους, αναφέρει. Αποτελεί παρανόηση ότι οι νέοι που αυτοτραυματίζονται θέλουν να δώσουν τέλος στη ζωή τους.

---

Πηγή: psychologytoday.com
Μελέτη: How Do Young People Understand Their Own Self-Harm? A Meta-synthesis of Adolescents’ Subjective Experience of Self-Harm
Απόδοση: Φραντζέσκα Πετροπούλου
Επιμέλεια: PsychologyNow.gr

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Οι έφηβοι με γκόθικ (Gothic) προσανατολισμό κινδυνεύουν από κατάθλιψη και αυτοτραυματισμούς

Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο

Αυξημένες πιθανότητες εκδήλωσης κατάθλιψης αλλά και αυτοτραυματισμού αντιμετωπίζουν οι έφηβοι που έχουν ασπαστεί την πολιτισμική τάση του Goth (γκοθ), σύμφωνα με βρετανική μελέτη που δημοσιεύεται στο επιστημονικό έντυπο Lancet Psychiatry. 

Goth teens can be more vulnerable to depression and Self-Harm

Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, με επικεφαλής τη Δρ Λούσι Μπόους, ανέλυσαν στοιχεία που αφορούσαν σχεδόν 4.000 εφήβους, 15 - 18 ετών, και διαπίστωσαν ότι τα παιδιά που σε ηλικία 15 ετών είχαν υιοθετήσει γκοθικ στυλ (μαύρα ρούχα, έντονο μαύρο μέικ-απ, goth μουσική κ.α.), έχουν κατά μέσο όρο τριπλάσια πιθανότητα να διαγνωστούν κλινικά με κατάθλιψη στην ηλικία των 18 ετών. 

«Η μελέτη δεν δείχνει ότι το να είναι κανείς γκοθ προκαλεί κατάθλιψη ή αυοτραυματισμό, αλλά μάλλον ότι αυτοί οι νέοι είναι πιο ευάλωτοι σε αυτές τις καταστάσεις», εξηγεί η Δρ Μπόους.

Από την άλλη, σύμφωνα με την ερευνήτρια Ρεβέκα Πίρσον του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ, η κουλτούρα γκοθ συστηματικά προσελκύει περιθωριακούς νέους (που νιώθουν κοινωνικά απομονωμένοι ή στιγματισμένοι), καθώς και άτομα με ψυχικά προβλήματα. 

Είχαν επίσης πενταπλάσια πιθανότητα να αναφέρουν περιστατικό αυτοτραυματισμό σε σχέση με τους υπόλοιπους συνομηλίκους τους. 

Όσο περισσότερο γκόθικ ένιωθε και συμπεριφερόταν ανάλογα ο έφηβος, τόσο αυξανόταν ο σχετικός κίνδυνος. Παρόλο που και άλλες νεανικές κουλτούρες, όπως οι σκέιτερ, φαίνεται να ρέπουν επίσης στην κατάθλιψη και στον αυτοτραυματισμό, στην περίπτωση των γκοθ ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος.

Οι λιγότερο επιρρεπείς από όλους τους νέους για κατάθλιψη και αυτοτραυματισμό, ήταν όσοι δηλώσαν σπορτίφ, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι ο αθλητισμός λειτουργεί προστατευτικά για την ψυχική και σωματική υγεία των εφήβων.

Επιμέλεια: Μαίρη Μπιμπή
health

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι αυτοτραυματισμοί στην εφηβεία

Οι έφηβοι νιώθουν πίεση και άγχος που πηγάζουν από το γεγονός πως έχουν να αντιμετωπίσουν ταχείες αλλαγές στο σώμα τους, στο ψυχισμό τους, στην κοινωνικοποίηση τους καθώς και στη σεξουαλικότητά τους.
Από το οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον αναμένεται να αντιμετωπίσει ο έφηβος όλες αυτές τις προκλήσεις με υπευθυνότητα, έτσι ώστε να κατακτήσει ακόμη περισσότερο αυτονομία.

Γράφει η Α. Κλημεντοπούλου, Παιδίατρος – Αναπτυξιολόγος από την επιστημονική ομάδα του Καθηγητή Παιδιατρικής, Γεώργιου Χρούσου.

Ένα φαινόμενο που λαμβάνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις στην τρικυμιώδη και ευαίσθητη ηλικία της εφηβείας είναι οι αυτοτραυματισμοί. Με τον όρο αυτόν αναφερόμαστε συνοπτικά σε όλες εκείνες τις επιθετικές συμπεριφορές που εκδηλώνει ένα άτομο προς τον ίδιο του τον εαυτό χωρίς να έχει σκοπό την αυτοκτονία.

Έτσι μπορούμε να ορίσουμε τον μη αυτοκτονικό τραυματισμό ως οποιαδήποτε εκούσια συμπεριφορά που στρέφεται κατά του εαυτού του και προκαλεί την καταστροφή των ανθρωπίνων ιστών. Δεν περιλαμβάνουν πράξεις όπως τα τατουάζ και το bodypiercing, η ονυχοφαγία και η τροχοτιλλομανία.

Οι έφηβοι που αυτοτραυματίζονται δεν επιθυμούν να τιμωρήσουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα, να τραβήξουν τη προσοχή ή να δηλώσουν τα αρνητικά τους συναισθήματα. 

Η πλειοψηφία αυτών υποφέρει βουβά και αυτοτραυματίζεται κρυφά. Η συμπεριφορά αυτή εκδηλώνεται με ποικίλους τρόπους, όπως λήψη φαρμάκων, χαράκωμα δέρματος, κάψιμο, εκδορές, τσιμπήματα, χτυπήματα, κατάποση ακατάλληλων αντικειμένων. Τελευταία, διαπιστώνεται και ένα άλλο είδος αυτοτραυματισμού , όπου οι έφηβοι ενταφιάζουν μεταλλικά, γυάλινα και πλαστικά αντικείμενα στον υποδόριο ιστό και βαθύτερα. (selfembedding). Τις περισσότερες φορές μάλιστα διαπιστώνεται τυχαία. 

Οι αυτοτραυματισμοί μπορεί να εκδηλώνονται και με πιο σοβαρούς τραυματισμούς όπως κατάγματα οστών και σπανιότατα αυτοακρωτηριασμό ή εξόρυξη οφθαλμού. Η σύγχρονη βιβλιογραφία καταδεικνύει μια τάση αύξησης του επιπολασμού των μη αυτοκτονικών αυτοτραυματισμών κυρίως στην ηλικιακή ομάδα των εφήβων και των νεαρών ενηλίκων.

Ψυχιατρικές διαταραχές και αυτοτραυματισμοί

η παρουσία ψυχοπαθολογίας αυξάνει την πιθανότητα συμπεριφοράς και σκέψεων αυτοτραυματισμών, ενώ από την άλλη αυτοτραυματισμοί συσχετίζονται με περισσότερα συμπτώματα μεγαλύτερης βαρύτητας ψυχοπαθολογία σε άντρες και γυναίκες. Συνολικά, περίπου 2-20% πληθυσμών με ψυχιατρικά προβλήματα αναφέρουν επεισόδια αυτοτραυματισμού. Για λόγους που δεν είναι απόλυτα σαφείς οι έφηβοι ψυχιατρικοί ασθενείς έχουν πολύ υψηλή πιθανότητα να αυτοτραυματιστούν με ποσοστά  που  κυμαίνονται από 40-80 %. σημαντικό ρόλο παίζει και το είδος και η βαρύτητα της διαταραχής τους.

Μεταιχμιακή διαταραχή προσωπικότητας…

περίπου 70-75% των ανθρώπων με μεταιχμιακή διαταραχή προσωπικότητας παρουσιάζουν επεισόδια αυτοτραυματισμού. Ο αυτοτραυματισμός είναι ένα από τα 9 κριτήρια αυτής της ψυχιατρικής διαταραχής. Αποτελεί, μάλιστα τη μοναδική ψυχιατρική διαταραχή  της οποίας ο αυτοτραυματισμός αποτελεί διαγνωστικό κριτήριο. Φαίνεται πως το γεγονός του αυτοτραυματισμού βοηθά τα άτομα με μεταιχμιακή διαταραχή προσωπικότητας να ρυθμίζουν τα συναισθήματα τους. Ασθενείς με αυτή τη διαταραχή αναφέρουν ανακούφιση από δυσάρεστα συναισθήματα σε ποσοστό εως 96%

Διαταραχή πολλαπλής προσωπικότητας…

σε αυτή τη διαταραχή παρατηρείται το κλινικό φαινόμενο, όπου ο ασθενής έχει την υποκειμενική αντίληψη πως ψυχολογικά  και σε μερικές περιπτώσεις και σωματικά, αποσυνδέεται από την πραγματικότητα. Τέτοιου είδους συμπτώματα είναι συνήθη και στην μεταιχμιακή διαταραχή προσωπικότητας καθώς και στη διαταραχή μετατραυματικού στρες. Φαίνεται πως ασθενείς με αυτή τη διαταραχή παρουσιάζουν επεισόδια αυτοτραυματισμού  ως και 69%.

Διαταραχές της όρεξης…

Το φαινόμενο του αυτοτραυματισμού μπορεί να συνδυάζεται με διαταραχές της όρεξης σε ποσοστά που κυμαίνονται από 13-61%, ανάλογα με το είδος της διαταραχής.

Μείζων καταθλιπτική διαταραχή…

σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, οι έφηβοι ασθενείς που νοσηλεύονται για αυτοτραυματισμό, πληρούν κριτήρια για μείζονα καταθλιπτική διαταραχή σε ποσοστό 41,6%. φαίνεται πως έφηβοι ασθενείς που διαγιγνώσκονται με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή ή άλλη διαταραχή του συναισθήματος έχουν θετικό ατομικό ιστορικό για επεισόδια αυτοτραυματισμού.

Συσχετισμός μεταξύ αυτοτραυματισμών και αυτοκτονικής συμπεριφοράς…

Ο συσχετισμός ανάμεσα στους αυτοτραυματισμούς και την αυτοκτονία είναι πολύπλοκος. Φαίνεται να υπάρχει ισχυρή συσχέτιση του αυτοκτονικού ιδεασμού και των αυτοτραυματισμών.

Υποστηρίζεται πως εώς και 40% των ατόμων που προκαλούν αυτοτραυματισμούς κάνουν σκέψεις για αυτοκτονία, ενώ 50-85% των ανθρώπων που αυτοτραυματίζονται αποπειράθηκαν να αυτοκτονήσουν έστω και μια φορά στη ζωή τους.Οι αυτοτραυματισμοί και η αυτοκτονική συμπεριφορά διακρίνονται κυρίως από την πρόθεση, τον τρόπο και τον ψυχολογικό αντίκτυπο. 

 Όσον αφορά τη πρόθεση, οι έφηβοι που αυτοτραυματίζονται αναφέρουν συχνά, πως η βασική πρόθεση είναι να ανακουφιστούν από δυσάρεστα συναισθήματα και όχι να προκαλέσουν θάνατο. Ακόμη, οι ίδιοι οι έφηβοι που αυτοτραυματίζονται διακρίνουν αυτή τη συμπεριφορά τος από μια απόπειρα αυτοκτονίας. Επιπλέον, η πλειοψηφία των εφήβων που αυτοτραυματίζονται δεν έχουν αυτοκτονική σκέψη, ούτε έχουν πρόθεση, η πράξη τους να να έχει έκβαση το θάνατο. Η εμπειρία έχει δείξει πως οι τρόποι που επιχειρεί κάποιος να αυτοκτονήσει είναι περιορισμένοι και συγκεκριμένοι. Μόλις 1-2% αυτών των θανάτων αποδίδονται σε κόψιμο.

Από την άλλη, το χαράκωμα είναι ο πιο συχνός τρόπος μη αυτοκτονικού αυτοτραυματισμού.

Ο ψυχολογικός αντίκτυπος του αυτοτραυματισμού τον διαφοροποιεί και τον ξεχωρίζει από τις μη θανατηφόρες απόπειρες αυτοκτονίας. Ο αυτοτραυματισμός, τυπικά, συνδυάζεται με ανακούφιση από δυσάρεστα συναισθήματα και ενίσχυση των θετικών συναισθημάτων.

Αντίστροφα, μια μη θανατηφόρα απόπειρα αυτοκτονίας μπορεί να ακολουθείται από επιδεινούμενο καταθλιπτικό συναίσθημα και περαιτέρω αυτοκτονική συμπεριφορά εξ αιτίας της μη επίτευξης θανατηφόρου αποτελέσματος.

Τέλος, το σημαντικό είναι να διακρίνει κανείς πότε ένας μη αυτοκτονικός τραυματισμός ενέχει κίνδυνο για αυτοκτονία. Οι έφηβοι που αυτοτραυματίζονται και έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αυτοκτονήσουν παρουσιάζουν τα εξής χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία: προσπαθούν να μην το αντιληφθεί ο οικογενειακός και φιλικός περίγυρος, αναφέρουν πως τους απωθεί η ζωή, τους ελκύει ο θάνατος, δεν φοβούνται την αυτοκτονία ή το θάνατο, έχουν σοβαρές σκέψεις αυτο-μομφής  σε χρόνιο έδαφος, έχουν συναισθηματική επιπέδωση ή έχουν αδύναμες οικογενειακές σχέσεις. 

Οι χαλαροί, αδύναμοι οικογενειακοί δεσμοί, μάλιστα, που συνοδεύονται από επικριτικούς γονείς φαίνεται να αποτελούν προγνωστικό παράγοντα στην εφηβική και αργότερα στην ενήλικο ζωή για αυτοτραυματισμούς, αυτοκτονικό ιδεασμό και απόπειρα αυτοκτονίας. 

 Οπότε, πρέπει να αποσαφηνίζεται σε κάθε τέτοιο επεισόδιο ποια είναι η προοπτική του ασθενή, να πεθάνει ή να μείνει ζωντανός; η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι καθοριστικής σημασίας για να επισημαίνονται έφηβοι υψηλού κινδύνου για απόπειρες αυτοκτονίας.

Αυτοτραυματσμός : φυσική πορεία, παράγοντες κινδύνου

Η ηλικία εμφάνισης των αυτοτραυματισμών είναι μεταξύ 14-24 ετών, παρουσιάζει δε, μια δικόρυφη αιχμή στις ηλικίες 12-14 και 18-19 ετών. Οι έφηβοι που αυτοτραυματίζονται έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά με αυτούς που κάνουν απόπειρες αυτοκτονίας. Έναν παράγοντα κινδύνου μπορεί να αποτελεί η σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση. Πρόσφατα, αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο η σημασία της κατάθλιψης, που μπορεί να συνυπάρχει σε εφήβους που αυτοτραυματίζονται και σε εφήβους που αποπειρώνται να αυτοκτονήσουν. Η παράνομη χρήση ουσιών είναι συνηθισμένη. Η συναναστροφή με εφήβους που αυτοτραυματίζονται  αποτελεί άλλον ένα σημαντικό παράγοντα κινδύνου.

Οι έφηβοι ασθενείς με μεταιχμιακή διαταραχή προσωπικότητας αναφέρουν μεγαλύτερο αριθμό επεισοδίων αυτοτραυματισμού σε ένα ηλικιακό φάσμα από την όψιμη παιδική ηλικία μέχρι την πρώτη ενήλικο ζωή. 

Ακόμη, επισημαίνεται πως μια υποκατηγορία εφήβων που έχουν πολλά επεισόδια αυτοτραυματισμού  και με διαφορετικούς τρόπους στο παρελθόν, είναι σε μεγαλύτερο κίνδυνο να υποστούν σοβαρή σωματική βλάβη ακόμα και θάνατο. 
Παράγοντες που σχετίζονται με υποτροπιάζοντα επεισόδια αυτοτραματισμών  είναι προηγούμενο παρόμοιο γεγονός, διαταραχή προσωπικότητας, κατάθλιψη, κατάχρηση αλκοόλ ή ουσιών, χρόνια ψυχοκοινωνικά προβλήματα και προβλήματα συμπεριφοράς, χαμηλή αυτοεκτίμηση, διαταραγμένες οικογενειακές σχέσεις, εξάρτηση από το αλκοόλ σε άλλα άτομα της οικογένειας, κοινωνική απομόνωση και χαμηλή σχολική απόδοση.

Ο κίνδυνος αυτοκτονίας που ακολουθεί ένα επεισόδιο αυτοτραυματισμού διακυμαίνεται από 0,245-4,30%. φαίνεται πως υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά που υποδηλώνουν έφηβο σε κίνδυνο για αυτοκτονία όπως :

-έφηβος άρρενος φύλου και μεγάλης ηλικίας

-βίαιος τρόπος αυτοτραυματισμού

-πολλαπλά πρότερα επεισόδια αυτοτραυματισμού

-συναισθηματική επιπέδωση, αίσθημα απελπισίας, αϋπνία

-χρήση παράνομων ουσιών

-εισαγωγή σε ψυχιατρική μονάδα στο παρελθόν.

Οι έφηβοι που αυτοτραυματίζονται, συνήθως αποκαλύπτουν το γεγονός στην οικογένεια  και στους φίλους και μάλιστα πολύ συχνά στις διαδικτυακές τους γνωριμίες και συναναστροφές. Εφόσον ο έφηβος επισκεφτεί τον παιδίατρο του, αυτός κατά πάσα πιθανότητα θα είναι το επόμενο πρόσωπο που θα εκμυστηρευτεί ο έφηβος ότι αυτοτραυματίζεται. Πολλές φορές, μάλιστα, ο έφηβος προφασίζεται κάποιο σύμπτωμα υγείας που να είναι συναφές με το αποτέλεσμα του αυτοτραυματισμού, για να εξεταστεί από το γιατρό του. 

Αντιμετώπιση

Δοκιμασμένες ψυχοθεραπείες, σύμφωνα με την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας είναι η διαλεκτική  συμπεριφορική θεραπεία, η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία με διάφορες προσεγγίσεις σύμφωνα με τις θεραπευτικές μεθόδους.

boro

Στα «χαρακώματα» των προβλημάτων

Ο όρος αυτοτραυματισμός αναφέρεται σε όλες εκείνες τις

επιθετικές συμπεριφορές που εκδηλώνει ένα άτομο, όχι προς άλλους, αλλά προς τον ίδιο του τον εαυτό και δεν έχει ως σκοπό την αυτοκτονία.

Οι επαναλαμβανόμενοι αυτοτραυματισμοί αποτελούν ένα σοβαρό φαινόμενο που δεν ερμηνεύεται εύκολα καθώς πρόκειται για ένα φαινόμενο – γρίφο. Ποικίλες θεωρίες έχουν προσπαθήσει να εστιάσουν στα κίνητρα που κρύβονται πίσω από τον αυτοτραυματισμό και τα κοινά θέματα αφορούν τη ρύθμιση του συναισθήματος και την προσπάθεια για επικοινωνία με τους γύρω.

Ο όρος αυτοτραυματισμός περιλαμβάνει συμπεριφορές όπως:

· το σκίσιμο του δέρματος με διάφορα αιχμηρά αντικείμενα (γνωστό και ως χαράκωμα)

· τα χτυπήματα, με γροθιές και μπουνιές, σε διάφορα σημεία του σώματος

· το δάγκωμα των νυχιών όταν γίνεται με υπερβολική ένταση και συχνότητα

· την τριχοτιλλομανία. Η επαναλαμβανόμενη αφαίρεση τριχών (από τα μαλλιά και τις βλεφαρίδες) με αποτέλεσμα την εμφανή αραίωση τριχών.

· το ξύσιμο συγκεκριμένου σημείου του σώματος με αυξημένη ένταση, διάρκεια και συχνότητα. Πολλές φορές χρησιμοποιούνται τα νύχια του χεριού αλλά και διάφορα άλλα αιχμηρά αντικείμενα.

· τα εγκαύματα

· το σπάσιμο των οστών με βαριά αντικείμενα ή εργαλεία

Πολλά άτομα εκδηλώνουν τις παραπάνω συμπεριφορές με σκοπό να προκαλέσουν φυσικό πόνο στο σώμα τους και έτσι να απαλλαγούν από τον ψυχικό πόνο που βιώνουν από το άγχος και από την πίεση γεγονότων όπως κακοποίηση, θάνατος, οικογενειακά προβλήματα, μοναξιά, παραμέληση.

Επίσης, πολλοί είναι εκείνοι που συνδέουν τον αυτοτραυματισμό με την αίσθηση της αυτοτιμωρίας.

Ο αυτοτραυματισμός συνδέεται άμεσα με την ανακούφιση από επώδυνες σκέψεις και συναισθήματα και ενισχύεται τις περισσότερες φορές με την προσοχή και τη φροντίδα που παρέχεται παράλληλα από τους γύρω. Έφηβοι αναφέρουν ότι μειώνονται τα αρνητικά/ δυσάρεστα συναισθήματα ενώ αυξάνονται τα θετικά/ ευχάριστα συναισθήματα αμέσως μετά τον αυτοτραυματισμό. Παραμένει όμως ανεξήγητος ο ακριβής μηχανισμός με τον οποίο μια επίπονη διαδικασία παίζει τόσο ανακουφιστικό ρόλο και μάλιστα οδηγεί ένα άτομο να βιώσει ευχάριστα συναισθήματα.

Χαρακτηριστικό του αυτοτραυματισμού είναι ότι οι περισσότεροι προτιμούν να μη φαίνεται ότι έχουν καταφύγει σε τέτοιου είδους συμπεριφορές και αυτοτραυματίζονται όταν είναι μόνοι τους κρύβοντας στη συνέχεια τα σημάδια. Από την άλλη μεριά αναφέρονται και ομάδες εφήβων που συναντιούνται με σκοπό τον αυτοτραυματισμό και τότε δε γίνεται λόγος για συμπεριφορά που οδηγεί σε ανακούφιση ψυχικού πόνου αλλά σε συμπεριφορά που σκοπό έχει την ανάπτυξη του αισθήματος του «ανήκειν» σε κοινωνική ομάδα.

Τέλος πολλά άτομα εκδηλώνουν αυτοτραυματική συμπεριφορά λόγω κάποιας ψυχικής διαταραχής.

Σε καμία περίπτωση ο αυτοτραυματισμός δεν είναι μια αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας. Παρ’ όλα αυτά δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα θανατηφόρου χτυπήματος κατά τη διάρκεια αυτοτραυματισμών. Αυξημένη, επίσης, είναι η πιθανότητα εθισμού του ατόμου στη συγκεκριμένη συμπεριφορά γι αυτό και είναι επιτακτική ανάγκη να αντιμετωπιστεί άμεσα κάθε μορφή αυτοτραυματισμού.

Εάν αντιληφθείτε ότι το παιδί σας αυτοτραυματίζεται:

• - Διατηρήστε την ψυχραιμία σας. Ο πανικός δεν είναι καλός σύμβουλος και μπορεί να σας οδηγήσει σε λάθος συμπεριφορές και δηλώσεις. Μιλήστε στο παιδί σας όταν είστε έτοιμοι κι εσείς για διάλογο.

• Μην το εκλαμβάνεται σαν αποτυχία να προστατέψετε το παιδί σας και μην κατηγορήσετε τον εαυτό σας. Είστε αρκετά ικανοί να το αντιμετωπίσετε εφόσον το έχετε εντοπίσει και θέλετε να βοηθήσετε το παιδί σας.

• - Δείξτε κατανόηση για το πώς νοιώθει το παιδί σας και δηλώστε ετοιμότητα και διαθεσιμότητα να βρείτε μαζί υγιείς τρόπους να διαχειρίζεται το παιδί σας οποιαδήποτε συναισθήματα δυσφορίας.

• - Οι τελεσίδικες δηλώσεις δεν θα βοηθήσουν. Το «ή το σταματάς ή …» δεν θα φέρει επιθυμητά αποτελέσματα και αντιδράσεις. Άλλωστε τις περισσότερες φορές «η κραυγή για βοήθεια» είναι αυτή που κρύβεται πίσω από τον αυτοτραυματισμό.

• - Συγκεντρώστε πληροφορίες και απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό. Η Εθνική Τηλεφωνική Γραμμή για τα Παιδιά S.O.S. 1056 λειτουργεί χωρίς χρέωση, 7 ημέρες την εβδομάδα και 24 ώρες τη μέρα ενώ πάντα βρίσκεται κοινωνικός λειτουργός ή ψυχολόγος για να μοιραστείτε τις ανησυχίες σας και να βρείτε μαζί μια λύση.

το χαμόγελο του παιδιού